فرهنگ زمین خاکستردان

فرهنگ زمین خاکستردان (به انگلیسی: Urnfield culture) (حدود ۱۳۰۰ پ.م. تا ۷۵۰ پ.م.) از فرهنگ‌های عصر برنز در اروپای مرکزی بود.

نام این فرهنگ از سنت مرده‌سوزی آن مردم و قرار دادن خاکستر مردگان در خاکستردان‌های مدفون در یک زمین و محوطه ویژه گرفته شده است.

Cultures, 1200 BC
اروپای ۱۲۰۰ پ.م.، محدوده فرهنگ مرکزی زمین خاکستردان به رنگ قرمز و فرهنگ شمالی زمین خاکستردان به رنگ نارنجی دیده می‌شود.

منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

اکد

اَکِدیان (۲۵۰۰ ق. م- ۲۳۰۰ ق. م) قومی سامی‌نژاد بود که در شمال خاک میانرودان و در حوالی بغداد کنونی، می‌زیست. این قوم ۲۵۰۰ سال ق.م. در نزاع با سومریان پیروز شدند. در دوره حکومت پادشاهی به نام سارگون از سال ۲۳۳۴ ق.م. تسلط خود را از کرمانشاهان تا شام و دریای مدیترانه گسترش دادند.

تمدن دره سند

تمدن درهٔ سِند (به انگلیسی: Indus Civilization) (دوران اوج: ۲۶۰۰–۱۹۰۰ پیش از میلاد) تمدنی باستانی بوده‌است که از بستر رود سند برخاست. از اواخر قرن نوزدهم تا امروز، باستان شناسان نشان داده‌اند که در هزاره سوم پیش از میلاد، در دو شهر بزرگ موهنجو-درو در ایالت لارکانه، در پاکستان کنونی و هَرَپا در کنار رود راوی، در ایالت ملتان پنجاب، در پاکستان تمدن درخشانی وجود داشته‌است که کم‌کم در تمامی آن مناطق و بخش‌های دیگر هند مثلاً در دشت میان دوآب، یعنی دو رود گنگ و جَمُنا و در شهر بزرگ کئوشامبی(Kaushambi) تأثیر فراوان داشته‌است.تمدن دره سند به عنوان یکی از بزرگترین شگفتی‌های معماری جهان، که در زمان اوج خود به تمدن هاراپان (Harappan Civilization) شهرت داشته، در زمرهٔ اولین سکونتگاه‌های شهری بزرگ در کل قاره‌ها بوده‌است. در واقع نخستین نشانه‌های گذار از جماعت کشاورزی به اجتماعات شهری در این منطقه دیده شده‌است. این دوره را «مرحلهٔ نخست هاراپایی» نامیده‌اند که از حدود ۳۵۰۰ پیش از میلاد آغاز شد و تا ۲۶۰۰ پیش از میلاد ادامه یافت. پس از آن شاهد بلوغ تمدن هاراپا بوده‌ایم که تا ۱۹۰۰ پیش از میلاد ادامه داشته‌است.امروزه مشخص شده‌است که تمدن هاراپا ریشه در فرهنگ بلوچستان عصر نوسنگی دارد و دست کم تا زمان بلوغ کامل این تمدن هیچ تأثیر بیگانه ای را نمی‌توان در آن مشاهده کرد.تمدن دره سند، واقع شده در پاکستان امروزی، در ۴۵۰۰ سال پیش رونق و پیشرفت خود را داشت که پس از آن فراموش شد و تا سال ۱۹۲۰ که خرابه‌هایش در کاوش‌های باستان‌شناسی کشف شد، فقط در افسانه‌های محلی موجودیت خود را حفظ کرده بود. بازمانده‌هایی از این تمدن در افغانستان، ترکمنستان و ایران نیز حفاری و کاوش شده‌است.

دوره سفالی میومان

دوره سفالی میومان وابسته به دوره‌های ابتدایی تشکیل تاریخ کره است. به سال ۱۵۰۰ قبل از میلاد مسیح تا ۳۰۰ قبل از میلاد بازمی‌گردد (بعد از دوره سفالی جولمون).

دوره یایویی

دوره یایویی (به ژاپنی: 弥生時代, Yayoi jidai) بخشی از تاریخ ژاپن است که از حدود سال ۵۰۰ قبل از میلاد تا سال ۳۰۰ میلادی را شامل می‌شود.یایویی نام خود را از منطقه‌ای در همسایگی توکیو گرفته است که باستان‌شناسان برای اولین بار آثار و دست‌ساخته‌های بشری مربوط به این دوران را از خاک آن بیرون کشیده‌اند. ویژگی‌های قابل تشخیص دوره یایویی شامل ظهور نوع جدیدی از کوزه‌گری و آغاز متمرکز کشت برنج در شالیزار است. در این دوره به پرورش خوک و در مقیاس کمتر مرغ و خروس پرداختند.

فرهنگ یایویی به سرعت در سرزمین اصلی هون‌شو گسترش پیدا کرد و با فرهنگ بومی جومون درآمیخت.

عموری‌ها

عَموریان ( اموری ) قومی از مردم سامی‌زبان نیمه‌کوچ‌نشین در دوران باستان بود. مردم عموری در حدود دو هزار سال پیش از میلاد از خاستگاه خود که در بیابان‌های سوریه، در قسمت‌های میانی فرات، قرار داشت آغاز به مهاجرت‌های گسترده به سوی شرق کرده و در میان‌رودان (بین‌النهرین) مستقر شدند. آنها به میان‌رودان نخست به عنوان سرباز اجیر و بازرگان وارد شدند اما بعدها سرنگونی سلسله سوم اور را رقم زدند. عموری‌ها سپس بین ۱۸۰۰ تا ۱۵۰۷ ق.م. در بین‌النهرین دودمانی را بنیاد کردند که به دودمان اول بابل شناخته می‌شود. معروف‌ترین پادشاه این دودمان حمورابی بود که قلمرو خود را تا دریای مدیترانه گسترش داد. فرمانروایی عموری‌ها با تاخت‌وتازهای هیتی‌ها و مردم دریا در سده سیزدهم پیش از میلاد به پایان رسید.

شهر بابل که در آغاز یک شهر کوچک اکدی بود در زمان دودمان اول عموری گسترش و مرکزیت چشمگیری یافت.

زبان عموری‌ها از شاخه سامی غربی بود اما عجیب این است که برخلاف بیشتر زبان‌های دیگر منطقه، زبان عموری هیچگاه شکل نوشتاری (به خط میخی) به خود نگرفت. زبان نوشتاری حکومت عموری‌ها زبان اکدی بود. عموری‌ها به چهار طایفه بزرگ تقسیم می‌شدند به نام‌های سِمعال، یَمینه، نُمها و یَموت‌بال. آنها خدای آمورو را پرستش می‌کردند.

فرهنگ سیکلادی

تمدن سیکلادی (که همچنین به عنوان فرهنگ سیکلادی یا دوره سیکلادی شناخته می‌شود ) یک دوره و فرهنگ در جزایر سیکلدیز و سرزمین یونان در اوایل عصر برنز است که حدود ۳۲۰۰ تا ۲۰۰۰ قبل از میلاد به طول می‌انجامد.فرهنگ و تمددن سیکلادی همراه با دو تمدن مینوسی و فرهنگ هلاسی در یونان از سه فرهنگ اصلی اژه محسوب می‌شوند که دائم بر روی هم تأثیر می‌گذاشتند.

فرهنگ مایکوپ

فرهنگ مایکوپ (از حدود ۳۵۰۰۰ تا ۲۵۰۰ پیش از میلاد) نام یک فرهنگ باستان‌شناختی مربوط به عصر برنز است.

مرکزیت فرهنگ مایکوپ در جمهوری امروزی آدیغیه در جنوب روسیه بود. محدوده این فرهنگ از شبه جزیره تامان تا تنگه کرچ و تا نزدیکی مرزهای داغستان امروزی ادامه داشت.

نام این فرهنگ از گورهای شاهانه‌ای که در منطقه مایکوپ، مرکز جمهوری آدیغیه کشف شد، گرفته شده‌است.

گورپشته مایکوپ که دست‌ساخته‌های زرین و سیمین فراوانی در آن یافت شده نخستین بار در سال ۱۸۹۷ کشف شد.

فرهنگ مایکوپ با فرهنگ کورا-ارس (۳۵۰۰—۲۲۰۰ پیش از میلاد) هم‌زمان است و از آن تأثیر پذیرفته‌است. فرهنگ کورا-ارس به جز بخشی از قفقاز در بخشی از آناتولی نیز حضور داشته‌است.

فرهنگ هالشتات

فرهنگ هالشتات (به انگلیسی: Hallstatt culture)، فرهنگ مسلط اروپای غربی و مرکزیِ اروپایِ عصر آهن از اوایل قرن هشتم تا ششم پیش از میلاد بود، که از فرهنگ زمین خاکستردان در قرن دوازدهم پیش از میلاد توسعه یافته بود و فرهنگ له‌تن از بسیاری از جنبه‌های آن پیروی کرد. این فرهنگ عموماً با زبان نیاسلتی و سلت‌ها در ناحیه غربی هال‌اشتات و با (پیش) ایلیری‌ها در ناحیه شرقی هال‌اشتات ارتباط دارد.این نام به دلیل محوطه شاخص آن هال‌اشتات، روستایی در سالزکامرگوت اتریش جنوب شرقی زالتسبورگ، نامگذاری شده‌است. در محوطه یک معدن نمک غنی قرار دارد و حدود ۱۳۰۰ جسد دفن شده به همراه آثار هنری در آنجا یافت شده‌اند. مواد بدست آمده از هال‌اشتات به ۴ دوره تقسیم شده‌است که از «هال‌اشتات A» تا «D» نامگذاری شده‌اند. هال‌اشتات A و B به عنوان اواخر عصر برنز در نظر گرفته شده‌است و اصطلاحات استفاده شده برای حوزه‌های وسیع‌تر مانند: «فرهنگ هال‌اشتات» یا «دوره»، «سبک» و غیره؛ و «C» و «D» مربوط به عصر آهن هال‌اشتات هستند.

تا قرن ششم قبل از میلاد، این فرهنگ گسترش یافته بود و شامل قلمروهای وسیع‌تری در دو ناحیهٔ شرق و غرب می‌شد که میان آن‌ها بسیاری از نواحی اروپای غربی و مرکزی تا آلپ قرار داشت، و تا شمال ایتالیا گسترش یافته بود. در گسترش نهاییِ فرهنگ، بخش‌هایی از بریتانیا و شبه‌جزیره ایبری را هم دربرگرفته بود.

فرهنگ هالشتات بر پایه کشاورزی بود، اما فلزکاری نیز در آن بسیار پیشرفته بود. در پایان این دورهٔ تاریخی، تجارتِ درازمدت در منطقه و با فرهنگ‌های مدیترانه ای از لحاظ اقتصادی قابل توجه بود. در این زمان تمایز اجتماعی به‌طور فزاینده‌ای با ظهور طبقهٔ نخبگان، رهبران و جنگاوران و احتمالاً کسانی با مهارت‌های دیگر اهمیت یافت و جامعه بر مبنای قبیله‌ای سازمان داده شد، گرچه اطلاعات بسیار کمی در این مورد بدست آمده‌است. تنها تعداد کمی از بزرگترین اقامتگاه‌ها مانند هوینِبورگ (آلمانی: Heuneburg) در جنوب آلمان با استانداردهای امروزین شهر محسوب می‌شدند تا روستا.

فرهنگ گورالواری

فرهنگ گوراَلواری یا فرهنگ اسروبنا(به روسی: Сру́бная культу́ра)، فرهنگی‌است مربوط به عصر برنز پسین و بازهٔ زمانی سده‌های ۱۶ تا نهم پیش از میلاد مسیح. گور-الواری جانشین فرهنگ‌های گورچالی و پولتاوکا بود.

فرهنگ گورالواری در امتداد کرانهٔ شمالی دریای سیاه، از خاور دنیپر بر امتداد شمالی قفقاز تا دریای خزر گسترده‌بود و در امتداد چپ ولگا تا رود اورال کشید ه شده و با فرهنگ آندرونوو پیوند داشت.

فرهنگ گور-الواری یا اسروبنا نام خود را وام‌دار واژهٔ روسی اسروب به معنای چهارچوب ساخته شده با الوار چوباست که اشاره به ساختمان گورهای آن با الوار دارد. در این گورها اعضای بدن حیوانات نیز همراه با پیکر انسان به خاک سپرده می‌شد.

اقتصاد این فرهنگ از راه‌های کشاورزی و دام‌داری فراهم می‌آمده‌است. می‌نماید اینجا خاستگاه کیمری‌ها بوده‌باشد.

در هزاره یکم پیش از میلاد سکایان و سرمتی‌ها در اینجا می‌زیستند و در هزاره یکم پس از میلاد خزرها و قپچاق‌ها بر این سرزمین چیره گشتند.

موچه

تمدن موچه یا حکومت موچه بخشی از تاریخ کشور پرو است و به دوران حکمرانی قوم موچه بر مناطق غربی و ساحلی پروی امروزی در خلال سال‌های ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی بازمی‌گردد. حاکمان موچه که به مذهبی چندخدایی باور داشتند حکومتی مذهبی را بنیان‌گذاری کردند. موچه‌ها در فلزکاری پیشرفته بوده و تکنیک‌های ویژه‌ای برای آبیاری اراضی کشاورزی خود ابداع کرده‌بودند.

میتانی

تمدن میتانی یکی از تمدن‌های باستانی هورانی در غرب ایران و شمال میانرودان

و جنوب آناتولی بوده‌اند. میتانی‌ها که مردمانی با زبان هوری، زبانی غیر سامی و هندواروپایی در شمال میانرودان بودند، توسط طبقه‌ای از اشراف با ریشهٔ نامشخص متحد گشته و قدرت خود را در جنوب ترکیه و شمال سوریه و عراق امروزی در هزارهٔ دوم پیش از میلاد مسیح گسترش دادند.خاندان شاهی میتانی بعد از کاسی‌ها که بابل را گشوده و در سده‌های ۱۲ تا ۱۵ پیش از میلاد در فهرست خدایان میتانی، نام چهار خدا (میترا، ورونا، ایندرا، نستیا) ذکر شده که اسم‌های قدیمی دارند و در ریگ ودا هم ذکر شده‌است.

میسنی‌ها

احتمال می‌رود میسنی‌ها از اقوام مهاجر یونانی در اوایل هزاره دوم ق. م در جزایر اژه و مدیترانه و هم‌زمان با شکل‌گیری تمدن جزیره کرت باشند. این تمدن به دلیل علاقه به طلا و وجود گنجینه‌های فراوان به نقل از هومر به "تمدن سرشار از طلا" شهرت یافت. پس از نابودی تمدن کرت، میسنی‌ها برتری یافتند؛ اما دیری نپایید که با مهاجرت دوریسی‌ها تمدن میسنی نیز از بین رفت. این مهاجرین جدید بعده‌ها تمدن یونان را بنا نهادند، هر چند از میراث هنر کرت و میسنی نیز برخوردار بودند. تحولات این دوران را می‌توان در نخستین منظومه‌های حماسی اروپا یعنی ایلیاد و ادیسه اثر هومر دید.

نوبه (منطقه)

نوبه نام منطقه‌ای است در آفریقا در امتداد رود نیل است که از جنوب، به شمال سودان و از سمت شمال به جنوب مصر محدود می‌شود. هم‌اکنون نیمی از سرزمین نوبه جزو کشور مصر و نیم دیگر جزو سودان است.

منطقه نوبه از جنوب اسوان تا دنقله در سودان ادامه دارد. قسمتی را که در مصر، میان اسوان و وادی حلفا واقع است نوبهٔ سفلی و قسمت دیگر را که در سودان واقع است نوبهٔ علیا می‌نامند. مرکز نوبه در قدیم دنقله بود.

هاراپا

هاراپا یا هرپا (به انگلیسی: Harappa) ۲۶۰۰ تا ۱۷۰۰ قبل از میلاد یک محوطه باستان‌شناسی در پنجاب (پاکستان) واقع در شمال شرقی پاکستان است. نام هاراپا از روستایی که به همین نام است و در کنار رود راوی در شش کیلومتری محوطهٔ باستانی قرار دارد، گرفته شده‌است.

هوری‌ها

هوریانی‌ها یا هوری‌ها یا هوریت‌ها (Hurrians) مردم باستانی شمال میان رودان از کوه‌های زاگرس تا سوریه بودند، که در هزاره سوم پیش از میلاد در این منطقه ظهور یافتند. اطلاعات بسیار کمی از هوریانی‌ها نسبت به سایر تمدن‌های خاور نزدیک در دست می‌باشد. لیکن این تمدن از مهم‌ترین و تأثیر گذارترین تمدن‌های کهن خاور نزدیک می‌باشد. نام‌های هندو آریایی سلسله‌ها و سرکرده‌های این اقوام هویت هندو آریایی آنان را آشکار می‌سازد. به نظر می‌رسد مهاجرین هندو آریایی از شمال شرق این منطقه به آن وارد شده و پس از تضعیف دولت‌های سامی در سده پانزدهم پیش از میلاد از طریق حکومت میتانی در شمال میانرودان به قدرت سیاسی دست یافتند.

هیتی‌ها

هیتیان مردمانی باستانی بودند که به زبان هیتی که از شاخهٔ آناتولی خانوادهٔ هندواروپایی صحبت می‌کردند و کشوری پادشاهی در آناتولی (ترکیه امروزی) و میان‌رودان شمالی و سوریه تأسیس کردند و پایتخت آن‌ها شهر خاتوشا (۱۱۸۰ تا ۱۶۰۰ ق.م) بود.

هیتی‌ها معروف به مهارتشان در ساختمان و استفاده کردن از ارابه و از پیشروان عصر آهن و ساخت مصنوعات از آهن بودند.

پادشاهی هیتیایی به سه دوره قراردادی تقسیم شده‌است:

پادشاهی قدیمی هیتیایی. ۱۷۵۰–۱۵۰۰ پیش از میلاد

پادشاهی میانی هیتیایی. ۱۵۰۰ ق.م. - ۱۴۳۰ ق.م. در حدود ۱٬۵۹۵ پیش از میلاد هیتی‌ها بابل را اشغال و غارت می‌کنند.

پادشاهی جدید هیتیایی ۱۴۳۰–۱۱۸۰ پیش از میلادپس از ۱۱۸۰ ق.م. امپراتوری هیتی در چندین دولت-شهر (نوهیتیایی)، مستقل خرد شد.

نوهیتیایی، کشورهایی بودند که با زبان لوویان حرف می‌زدند و در سوریه عصر آهن، پس از سرنگونی امپراتوری هیتی سر برآوردند و تا اشغال شدن به دست کیمری‌ها بر پا بودند (۱۱۸۰ تا ۷۰۰ پیش از میلاد).

نباید حتیان (Hattians) که زودتر تا آغاز هزاره دوم ق.م. در همان ناحیه ساکن شدند و به یک زبان غیر هندو-اروپایی صحبت می‌کردند را با هیتیان (Hittites) هندو-اروپایی اشتباه گرفت.

در حدود ۱٬۴۰۰ پیش از میلاد، از مصنوعات آهنی در قلمرو هیتی‌ها در ارمنستان کنونی استفاده می‌شد که این به عنوان نخستین شواهد مصرف این عنصر است.کشف سند ازدواج به شکل سنگ نگاره در حدود ۱٬۳۵۰ پیش از میلاد در بغازکوی (Boḡazköy) واقع در آناتولی، با ذکر نام پادشاه هیتی و حاکم تمدن میتانی که فرمانروایان سرزمین‌هایی هستند که مردم در آنجا به میترا-وارونا، ایندرا و اشوین‌ها متوسل می‌شوند و آن‌ها را می‌پرستند. این سند ظاهراً رسیدن موجی از اقوام هندو-ایرانی را به شمال غرب ایران تصدیق می‌کند.

پادشاهی نوین مصر

پادشاهی نوین مصر، که از آن با نام امپراتوری مصر نیز یاد می‌شود، دوره‌ای تاریخی از مصر باستان میان سده‌های ۱۶ام تا ۱۱ام پیش از میلاد مسیح است که دودمان‌های پادشاهی هجدهم، نوزدهم، و بیستم این کشور را پوشش می‌دهد. پادشاهی نوین پس از دوره موسوم به «دوره میانی دوم» مستقر شد و نابودیش نیز همراه با آمدن دوره سوم میانی بود. این هنگام از تاریخ مصر شاهد بیشترین ثروت و اوج قدرت شاهنشاهی باستانی مصر بود.تاریخ‌گذاری کربنی نشان می‌دهد که پادشاهی نوین به گمانی چند سال زودتر از تاریخ مرسوم ۱۵۵۰ پ. م. آغاز شده‌است. گستره زمانی این هنگام میان سال‌های ۱۵۷۰ تا ۱۵۴۴ است که میانگینی برابر با سال ۱۵۵۷ پ. م. دارد. بخش پایانی این دوره با نام دوره رامسسی نیز شناخته می‌شود چرا که یازده فرعون در آن نام «رامسس» بر خود گذاشتند.

کلاه زرین

کلاه زرین بلند مخروطی‌شکل -که ساخت آنها را میان سال‌های ۱۴۰۰ تا ۸۰۰ (پیش از میلاد) می‌دانند- در مرکز اروپا یافت‌شده‌اند. یکی از آنها در ۱۸۳۵ در نزدیکی شیف‌فرشتات، نزدیک اشپایر در کشور آلمان مربوط به ۱۴۰۰تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد؛ یک نمونه پاره‌پاره در ۱۸۴۴ در نزدیکی آونتون نزدیک پواتیه؛ دیگری در اتسلسدورف در نزدیکی نورنبرگ در ۱۹۵۳ و مربوط به ۱۰۰۰-۹۰۰ پیش از میلاد یافت‌شدند. چهارمی را آشکار نیست در کجا یافته‌اند، شاید در شوابن آلمان یا سویس پیداشده‌باشد. این کلاه را ۱۹۹۶ موزه ملی برلین خریداری کرد و تاریخ ساخت آن به ۱۰۰۰-۸۰۰ پیش از زایش عیسا بازمی‌گردد. بلندترین آن‌ها نمونه اتسلسدورف است که ۹۰ سانتیمتر درازا دارد.

این کلاه‌های زرین با فرهنگ نیا-سِلتی زمین‌های حاوی خاکستردان که مربوط به عصر برنز است∗ همپیوندند. نزدیکی میان شیوه ساخت و نشان‌پردازی این کلاه‌ها نشان از هستی یک فرهنگ به‌هم‌پیوسته در خاور فرانسه و جنوب و باختر آلمان در عصر برنز را می‌دهد. یک نمونه سینه‌ای سنجش‌پذیر با این کلاه‌ها در مولد، فلنتشایر در شمال ویلز یافت‌شده‌است.

در ۱۹۹۹ درنمایشگاهی به نام خدایان و قهرمانان عصر برنز:اروپا در زمان ادیسه بن این کلاه‌ها را کنار هم گذاردند.

گوتیان

واژه گوتی یا کوتی فقط در هزاره سوم و دوم قبل از میلاد معنی و مفهوم داشته‌است و به یک گروه قومی معین اطلاق می‌شد.

تمدن‌های عصر برنز
ناحیه مدیترانه ( ۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
بین النهرین (۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
ایران، قفقاز، آسیای مرکزی و آسیای جنوبی (۳۳۰۰ تا ۱۲۰۰ پ م.)
آسیای شرقی و آسیای جنوب شرقی(از ۲۹۰۰ (پیش از میلاد) تا ۱(میلاد) )
اروپا(۲۹۰۰ تا ۵۰۰ پ م.)
آفریقا(از ۲۳۰۰ پ م.)
قاره آمریکا(از ۱۰۰ تا ۱۵۰۰میلادی)

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.