فتح شام به‌دست مسلمانان

تسخیر اسلامی شام (انگلیسی: Muslim conquest of the Levant) یا تسخیر اسلامی سوریه در نیمه آغازین قرن هفتم میلادی رخ داد،[۱] که به فتح سرزمینی مشهور به شام اشاره می‌کند که بعداً استان اسلامی بلاد الشام ‏(en). نیروهای اسلامی عرب حتی پیش از مرگ محمد (در سال ۶۳۲ میلادی) در مرزهای جنوبی حاضر شده بودند که به غزوه مؤته در سال ۶۲۹م. منجر شده بود اما حمله واقعی در سال ۶۳۴ تحت فرماندهی جانشینان محمد، خلفای راشدین، ابوبکر و عمر بن خطاب با خالد بن ولید به عنوان اصلی‌ترین سردار نظامی آنها انجام شد.[۱]

تسخیر اسلامی سوریه
بخشی از فتوحات مسلمانان و جنگ‌های اعراب و روم شرقی
The Scene of the Theater in Palmyra

صحنه نمایش تئاتر رومی ‏(en) پالمیرا
تاریخ۶۳۴–۶۳۸
مکانسرزمین شام (دولت فلسطین، سوریه، اردن، لبنان، اسرائیل مدرن) و منطقه آناتولی جنوب شرقی
نتیجه پیروزی خلفای راشدین
تغییرات
قلمرو
فتح سرزمین شام به دست مسلمانان
طرفین درگیر
امپراتوری روم شرقی
غسانیان
خلافت راشدین
فرماندهان و رهبران
  • هراکلیوس
  • جبله ابن ایهم ‏(en)
  • تئودور تریتیروس ‏(en)
  • واهان ‏(en)
  • وردان یا وارتان
  • توماس
  • باکسیناتور
  • گرگوری

جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «Syria». Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. ۲۰ اکتبر ۲۰۰۶. بایگانی‌شده از Syria -- Britannica Online Encyclopedia اصلی مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک) در ۱۶ دسامبر ۲۰۰۶.
اسکندر مقدونی در قرآن

داستان ذوالقرنین (به طور تحت‌اللفظی «صاحب دوشاخ»)، که در قرآن ذکر شده است، ممکن است ارجاعی به اسکندر سوم مقدونی (۳۵۶–۳۲۳ قبل از میلاد)، که عموما تحت عنوان اسکندر کبیر شناخته می‌شود باشد. پژوهشگران مسلمان سنتی و غربی به‌طور گسترده اسکندر کبیر را با همان ذوالقرنین (کهف، ۸۳-۹۴) همسان می دانند، با این حال، برخی عالمان مسلمان پیشین معتقد بودند که این ارجاعی به به یک سلطان پیشااسلامی از ایران یا عربستان جنوبی است، و تحقیقات امروزی مسلمانان نیز به همسان دانستن ذوالقرنین با کورش کبیر تمایل دارد.Peter Bietenholz استدلال می‌کند که داستان ذوالقرنین خاستگاه‌هایش را در افسانه‌های اسکندر کبیر که در سال‌های اولیه دوران مسیحیت در خاورمیانه در جریان بود دارد. بنا بر این افسانه‌ها سکاها، نوادگان عجوج و مجوج، یک زمانی یکی از ژنرال‌های اسکندر را شکست دادند، که پیروی آن اسکندر دیواری در رشته‌کوه قفقاز ساخت تا آنان را از زمین‌های متمدن خارج نگه دارد (عناصر پایه‌ای را از یوسف فلاوی می‌توان یافت). به زعم Bietenholz، افسانه در قرن‌های متعاقب زیر جزئیات‌پردازی بیش‌تر رفت، تا پیش از آن که بالاخره از طریق نسخه‌ای سوری راه خود را به درون قرآن باز کند.

عمرو عاص

عمرو بن عاص یکی از معاصران محمد بن عبدالله پیامبر اسلام و از تبار قریش بود که در سال ۸ هجری/۳۰–۶۲۹ میلادی در سنین میان سالی اسلام آورد و در سال ۴۲ هجری/۶۶۳ میلادی در سن ۹۰ سالگی درگذشت و یکی از زیرک‌ترین سیاست‌مداران زمان خود بود.

فتح اسلامی مصر

فتح اسلامی مصر (به عربی: الفَتْحُ الإسْلَامِيُّ لِمِصْر)، (انگلیسی: Muslim conquest of Egypt) یا فتح مصر توسط اعراب مصر رومی بخشی از امپراتوری روم شرقی به پایتختی قسطنطنیه (استانبول) بود. مصر درست یک دهه پیش از شاهنشاهی ساسانی خسرو پرویز دوم (۶۱۶ تا ۶۲۹ پس از میلاد) توسط ساسانیان فتح شد اگرچه هراکلیوس پس از مجموعه‌ای از لشگرکشی‌ها علیه پارسیان ساسانی دوباره آن را پس گرفت اما ده سال بعد آن را به خلافت راشدین باخت. پیش از فتح مصر توسط مسلمانان بیزانتی‌ها شام و متحد عربی آن را یعنی غسانیان را به مسلمانان باخته بودند. تمام اینها امپراتوری بیزانس را به‌طور خطرناکی بی‌حفاظ و آسیب‌پذیر می‌کرد.

محاصره دمشق (۶۳۴)

فتح شام توسط مسلمانان در اویل قرن هفتم میلادی اتفاق افتاد. بلاد شام جزیی از سوریهء امروزی است.

سپاه مسلمانان قبل از مرگ پیامبر اسلام در سال ۶۳۲، با غزوهء موته در سال ۶۲۹ میلادی در مزرهای جنوبی شام مستقر شده بودند. اما تصرف شام در سال ۶۳۴ در زمان جانشینان وی خلفای راشدین ابوبکر و عمر بن خطاب با فرماندهی خالد بن ولید به عنوان مهمترین فرمانده لشکر آنها اتقاق افتاد.

نبرد فحل

نبرد فحل یا نبرد پلا ( عربی: معركة فحل‎ ) یک جنگ از سری جنگ های اعراب و بیزانس بین ارتش خلفای راشدین تحت فرماندهی خالد بن ولید و امپراتوری روم شرقی تحت فرماندهی تئودور تریتوریوس، که در فحل (باستان پلا در امتداد رود اردن ) و در ژانویه ۶۳۵ میلادی (۱۳ هجری) رخ داد. نتیجه پیروزی آشکار برای خالد بن ولید بود. برخی از سربازان بیزانس به بیزان گریختند. سپاه شرحبیل بن حسنه و عمرو بن العاص بعداً قلعه بیزان را تسخیر کردند.

نخستین جنگ صلیبی

نخستین جنگ صلیبی (۱۰۹۶–۱۰۹۹ میلادی)، نخستین جنگ از سری جنگ‌های صلیبی بود که برای بازپس‌گیری سرزمین مقدس روی داد و به‌وسیلهٔ پاپ اوربان دوم در جریان شورای کلرمونت، در سال ۱۰۹۵ م، اعلان گشته بود. پس از آنکه بسیاری از مناطق تحت کنترل بیزانس در آناتولی بدست ترکان سلجوقی تسخیر گردید، پاپ خواستار گسیل اردویی نظامی، برای یاری امپراتوری بیزانس گردید. نتیجهٔ اردوکشیِ اشرافِ بلندپایهٔ فرانسوی — که با نام جنگ صلیبی شاهزادگان شناخته می‌شود — منجر به تسخیر دوبارهٔ آناتولی و حتی سرزمین مقدس (شام) شد؛ که از ابتدای سدهٔ هفتم میلادی و در زمان گسترش اسلام به دست مسلمانان افتاده بود. سرزمین مقدس در ژوئیهٔ ۱۰۹۹ م، در جریان بازپس‌گیری اورشلیم به دست صلیبیون افتاد و پادشاهی اورشلیم در آن برپا گشت.

این اردوکشی در پاسخ به درخواست کمک نظامی از طرف آلکسیوس یکم، امپراتور بیزانس به وقوع پیوست. اوربان، سخنرانی‌اش را در شورای کلرمونت به تصمیم‌گیری در مورد این موضوع خاص اختصاص داد و پیشنهاد محاصرهٔ جنگی شهرهای نیقیه و انطاکیه، که به تازگی اشغال شده بودند را مطرح کرد؛ اگرچه، طبق اظهارات شاهدان عینی که پس از سال ۱۱۰۰ م به‌نگارش درآمده‌است، پاپ در سخنرانی‌اش در کلرمونت از اورشلیم و سرزمین مقدس به عنوان هدفی فرعی یاد کرده‌بود

جنگ صلیبی موفقیت‌آمیز شاهزادگان پس از جنگ صلیبی عوام‌الناس به وقوع پیوست. جنگ صلیبی عوام‌الناس یکی از جنگ‌های صلیبی مشهور به‌شمار می‌رود که به دعوت پیتر راهب در بهار ۱۰۹۶ م برپا شده‌بود. او علیه ترکان در آناتولی حرکت کرد ولی در مسیرش در راینلند به مردم یهودی حمله نمود. او و مردم صلیبی پیروش، سرانجام در ماه اکتبر از ترکان به سختی شکست خوردند.

جنگ صلیبی شاهزادگان که در مقایسه از سازماندهی نظامی و جنگی بسیار بهتری برخوردار بود، در اواخر تابستان ۱۰۹۶ م آغاز گشت؛ و سپاه آنان در میانهٔ نوامبر ۱۰۹۶ تا آوریل ۱۰۹۷ م به قسطنطنیه رسید. آن‌ها به آناتولی یورش برده و نیقیه را در ژوئن ۱۰۹۶ و انطاکیه را در ۱۰۹۷ م تسخیر کردند. صلیبیون در ژوئن ۱۰۹۹ م به اورشلیم رسیدند و در جریان حمله‌ای در ۷ ژوئیهٔ ۱۰۹۹ م، شهر را به کنترل خود درآورده و مدافعان را قتل‌عام کردند. تلاش کوچک فاطمیان که برای بازپس‌گیری اورشلیم انجام گردید، توسط صلیبیون در نبرد اشکلون دفع گردید.

آن‌ها هم‌زمان با فتوحاتشان، دولت‌هایی لاتین و صلیبی مانند پادشاهی اورشلیم، کنت‌نشین طرابلس، شاهزاده‌نشین انطاکیه و کنت‌نشین ادسا را پایه‌ریزی کردند. این برخلاف آرزوهای مذهب شرقی امپراتوری بیزانس محسوب می‌گردید. آنان خواستار بازگردانی سرزمین‌هایی بود که مسلمانان از آنان گرفته‌بودند ولی اکنون بیشترشان به دست لاتین‌های کاتولیک افتاده بود. پس از تصرف اورشلیم بیشتر صلیبیون به خانه‌هایشان بازگشتند که باعث آسیب‌پذیری پادشاهی صلیبی در مقابل مسلمانان در طول جنگ صلیبی دوم و سوم گردید.

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.