سطح آب‌های آزاد

سطح متوسط آبهای آزاد «MSL» (بطور مختصر سطح آبهای آزاد) میانگین ارتفاع یک یا چند اقیانوس زمین است که از ارتفاع آن می‌توان ارتفاع‌های دیگر را اندازه‌گیری نمود. سطح آبهای آزاد نوعی مبنای ارتفاعی است که به عنوان مثال در چارت دیتوم در کارتوگرافی و ناوبری دریایی، و یا در هوانوردی به عنوان سطح استاندارد آبهای آزاد که در آن فشار اتمسفر اندازه‌گیری و در نتیجه ارتفاع هواپیما مشخص می‌شود، کاربرد دارد.

از خواص مایعاتی مثل آب این است که وقتی در طرفی گسترده ریخته شود به دلیل وجود جاذبه زمین ارتفاع تراز سطحی آب در تمام قسمت‌های آن ظرف برابر است؛ از آنجا که دریاهای آزاد به هم مرتبط هستند، سطح آب در آن‌ها همواره ارتفاع ثابتی دارد. ازاین‌رو ارتفاع شهرها، کوهها و هواپیماها بر اساس متر از سطح آب‌های آزاد بیان می‌شود.

منابع

آبشار نره‌گر

آبشار نره گر

این آبشار در روستای اسبو ،در ۳۰ کیلومتری شمال جنوب شرقی خلخال استان اردبیل شده‌است.این ابشار در ارتفاع ۱۹۰۰ متری از سطح آبهای آزاد قرار دارد.قرار دارد .وجود درختان انبوه گردو در این منطقه به وضوح دیده می‌شود.چمنزارها و مراتع زیبا،با گل‌های رنگارنگ در حوالی این آبشار جاذبه‌های بینظیری را به این منطقه بخشیده است.

پس از گذر از داخل روستا و طی مسیری در حدود ۲ کیلومتر به صورت پیاده، آبشار نمایان میگردد.منبع آب این آبشار از برف زمستانی باریده شده بر فراز کوه‌های که این آبشار در دامنه آن جریان دارد تأمین می‌شود.

اتمسفر (یکا)

اتمسفر یک واحد برای اندازه‌گیری فشار است. در دهمین کنفرانس عمومی واحدهای اندازه‌گیری اتمسفر به عنوان یک واحد رسمی اندازه‌گیری فشار پذیرفته شد و مقدار دقیق آن برابر با ۱٫۰۱۳٫۲۵۰ دین بر سانتی‌متر مربع (برابر با ۱۰۱٫۳۲۵ پاسکال) تعیین شد.

هر اتمسفر تقریباً برابر با میانگین فشار هوا در سطح آبهای آزاد در سواحل شهر پاریس فرانسه است. شهرهای دیگر دنیا که در عرض جغرافیایی مشابهی قرار دارند، از میانگین فشار هوای مشابهی نیز برخوردارند.

ارتفاع‌سنج راداری

ارتفاع‌سنج راداری (نام‌های دیگر: ارتفاع‌سنج الکترونیکی، ارتفاع‌سنج بازتابی، ارتفاع‌سنج رادیویی) ابزاری است در هواگرد یا فضاپیما که ارتفاع هواگرد یا فضاپیما را تا ناهمواری‌های زمین نشان می‌دهد. این نوع ارتفاع‌سنج فاصلهٔ میان آنتن هواگرد یا فضاپیما تا سطح زمین زیر آن را نشان می‌دهد که از این لحاظ با ارتفاع‌سنج بارومتریک تفاوت دارد، زیرا ارتفاع‌سنج بارومتریک ارتفاع هواگرد تا داده‌ای معین شده که معمولاً میانگین سطح آب‌های آزاد است را نشان می‌دهد. بر اساس زمان بازتاب اشعه خروجی از هواپیما از سطح زمین، فاصله هواپیما تا سطح زمین بدست می‌آید.

بازجوانی رودخانه

بازجوانی رودخانه در علم ژئومورفولوژی به فرایندی گفته می‌شود که یک رودخانه در پاسخ به پایین رفتن سطح اساس خود شروع به حفر و فرسایش بستر خود می‌کند.

تایباد

تایْباد از شهرهای استان خراسان و مرکز شهرستان تایباد است، اکنون در شرق استان خراسان رضوی در نزدیکی مرز ایران و افغانستان قرار دارد.

این شهر در ۶۰ کیلومتری جنوب تربت جام و ۲۲۵ کیلومتری جنوب شرقی مشهد واقع شده‌است. ارتفاع این شهر از سطح آب‌های آزاد ۸۰۶ متر گزارش شده‌است.

این شهر در مسیر ارتباطی تربت جام، فریمان، سنگان، خواف، تربت حیدریه به مشهد متصل می‌شود.

زبان مردم شهر تایباد فارسی است و به گویش فارسی دری صحبت می‌کنند.

جندق

جَندَق شهری در حاشیهٔ جنوبی دشت کویر ایران می‌باشد. شهر در شمال‌شرقی استان اصفهان واقع شده‌است.

جندق از توابع شهرستان خور در ۳۵۰ کیلومتری شمال شرقی اصفهان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی آن عرض ۳۳:۵۶:۲۳ شمالی و طول ۵۴:۲۱:۲۹ شرقی ارتفاع آن از سطح آبهای آزاد ۳۰۰۰ متر می‌باشد. جندق از شمال به کویر بزرگ، از غرب به کویر ریگ جن و سلسله کوه‌های جندق، از جنوب به بیاباتهای اطراف خور و از شرق به حاشیه جنوبی دشت کویر محدود می‌شود.

شهر جندق در زمان‌های گذشته در مسیر شاه راه ارتباطی کاروان گذر جندق به بیدستان قرار داشته و کاروانهایی که از سمت جنوب ایران قصد عزیمت به ری و شمال کشور را داشته‌اند، قبل از عبور از دریای کویر در جندق اتراق می‌کرده‌اند.

سون هدین کویر نورد بزرگ سویدی در کتاب کویرهای ایران به نام جندق اشاره کرده و ۲ روز را قبل از عزیمت به طرود در جندق سپری کرده‌است. در حال حاضر جندق محور ارتباطی اصفهان-نایین-جندق-دامغان-مشهد است و مسافرانی که از اصفهان و شهرهای جنوبی ایران قصد عزیمت به مشهد را دارند از این محور استفاده می‌کنند.

این شهر قدمتی بیش از هزار سال دارد و قلعهٔ خشتی باستانی در شمال آن مربوط به دورهٔ ساسانی می‌باشد. جمعیت شهر جندق حدود۵۰۰۰ نفر است. زنان بیشتر به قالی بافی می‌پردازند که معروف به قالی نفیس نایینی است و مردان در تولیدی‌های آجر ساختمانی، ساختمان‌سازی در سطح شهرستان، مرغداری، دامداری و تاحدودی کشاورزی و.. کار می‌کنند. روستای زیبای مصر از توابع جندق در۴۰ کیلومتری شمال شرق واقع است که بخاطر طبیعت خاص آن و آسمان پرستارهٔ کویری و ماسه‌های روانش جذابیت زیادی برای توریست‌های داخلی دارد. یغمای جندقی؛ شاعر بزرگ فارسی زبان در دوران قاجاراست که سرایندهٔ غزلیات عاشقانه و هزلیات شیرین و مرثیه‌های سوزناک در رثای حسین بن علی است. خانهٔ این شاعر بزرگ در قسمت قلعهٔ جندق واقع است.

زعفران وسیر جندق نیز دارای کیفیتی کم نظیر است .هرچند درسالیان اخیر بدلیل خشکسالیهای پی در پی در حال محو شدن میباشند.

حوضه اقیانوسی

حوضه اقیانوسی (انگلیسی: Oceanic basin) در دانش آب‌شناسی به بخشی از زمین گفته می‌شود که با آب دریا پوشیده شده ولی در زمین‌شناسی به حوضه‌های زمین‌شناسی بزرگی گفته می‌شود که در زیر سطح آب‌های آزاد قرار دارد. از نظر زمین‌شناسی پدیده‌های ژئومورفولوژیکی دیگری مانند فلات قاره، درازگودال‌های اقیانوسی و رشته‌کوه‌های زیردریایی (مانند پشته میانی اقیانوس اطلس) نیز وجود دارند که بخشی از حوضه اقیانوسی به‌شمار نمی‌روند، در حالی‌که از نظر آب‌شناسی حوضه‌های اقیانوسی طرفین فلات‌های قاره‌ای و دریاهای کم‌عمق برقاره‌ای را در بر می‌گیرند.

رشته‌کوه اورال

کوه‌های اورال رشته‌کوهی است در کشور روسیه و قزاقستان که در امتداد شمالی-جنوبی کشیده شده است و مرز میان اروپا و آسیا به شمار می‌رود. درازای این رشته‌کوه ۲۴۹۸ کیلومتر است و از دشت‌های نزدیک مرز قزاقستان و روسیه تا اقیانوس منجمد شمالی کشیده شده است. بلندترین قلهٔ این رشته‌کوه، قلهٔ نارودنایا است که ۱۸۹۵ متر (نسبت به سطح آب‌های آزاد) بلندی دارد.

رودخانه کن

رودخانهٔ کن یا رودخانهٔ سولقان یا رود کن یا رود سولقان رودی به طول ۳۳ کیلومتر است که از رشته کوه توچال سرچشمه گرفته، از تهران گذشته، و در جنوب تهران خشک می‌شود. این رود امروزه پرآب‌ترین رودی است که از تهران می‌گذرد. قرار است سالانه حدود پنج میلیون مترمکعب از آب این رودخانه را برای دریاچه چیتگر منطقه ۲۲ اختصاص دهند که در سال‌های ۱۳۹۱–۱۳۹۲ به بهره‌برداری می‌رسد.

این آب در گذشته چندان نقشی در وضع تهران نداشت و بعدها مرز غربی تهران بزرگ ۲۰ منطقهای شد و از زمانی‌که که مناطق ۲۱ و ۲۲ شهرداری به آن اضافه شد و مرز شهرداری تهران را به مرز شهرداری کرج متصل کرد، یکی از رودهای تهران به حساب می‌آید.

این رودخانه امروزه با بدهٔ میانگین ۸۸ میلیون متر مکعب بر سال یا حدود ۲۷۰۰ لیتر بر ثانیه (ایستگاه سولقان) پرآب‌ترین رود تهران است و حوزهٔ آبگیر (حوزهٔ زهکشی) آن به تنهایی بزرگتر از همهٔ حوزه‌های بیش از ۱۲ رودخانهٔ دیگر این شهر، یعنی وردیج (وردآورد)، حصارک (کن)، فرحزاد (فرهزاد یا پونک یا وسک)، مسیل عبدل‌آباد، درکه، ولنجک، دربند، گلابدره، حصارک (جماران)، مسیل منظریه، دارآباد، سرخه‌حصار و … است.

این رود بسیار کم طغیان می‌کند.در ۲۴ آبان ۱۳۹۱ پل کن جاده قدیم کرج فروریخت و

در ۱۲ فروردین ۹۸ باوقوع سیلاب در بسیاری از مناطق ایران و از جمله استان تهران رود کن طغیان کرد

ریگ یلان

ریگ یلان پهنه ماسه‌ای وسیعی است که در شرق استان کرمان، شمال غربی استان سیستان و بلوچستان و جنوب استان خراسان جنوبی قرار دارد. نقطه تلاقی این سه استان در ناحیه‌ای در نزدیکی شمال ریگ یلان قرار دارد. ریگ یلان شکلی شبیه به مستطیل و گستره‌ای شمالی- جنوبی دارد. فاصله شمال تا جنوب این ریگ حدود ۱۵۰ کیلومتر و فاصله شرقی- غربی آن حدود ۷۰ کیلومتر است. این ریگ از غرب به چاله مرکزی لوت، از شمال به ده سلم، از شرق به نصرت‌آباد، ارتفاعات اسپی و اوخوران و از جنوب و جنوب غربی به لوت زنگی احمد و کال شور لوت محدود می‌گردد و تا بلوچ آب ادامه می‌یابد. ارتفاع کف دشت از سطح آب‌های آزاد در نواحی حاشیه غربی ریگ یلان، در حدود ۵۵۰ متر و در نواحی شرقی در حدود ۸۳۰ متر است.تپه‌های ماسه‌ای این منطقه از خانواده تپه‌های عرضی بوده و اساساً از رشته‌های نامتقارن تشکیل شده‌است؛ و تقریباً اکثر اشکال تراکمی ماسه مانند برخان در شرق ریگ، ریپل مارک‌ها، تپه‌های طولی در جنوب غرب ریگ و عرضی در شرق ریگ، هرم‌های ماسه ای به هم پیوسته (جنوب ریگ) و تپه‌های ماسه ای قیفی شکل در وسط ریگ دیده می‌شود.

زرآباد (خوی)

شهر زرآباد (زورآوا) مرکز بخش صفائیه شهرستان خوی واقع در استان آذربایجانغربی در چهل و دو کیلومتری شمالغرب شهر خوی، صد و هفتاد کیلومتری مرکز استان قرار گرفته‌است.

مختصات جغرافیایی زرآباد ۴۴ درجه و ۳۵ دقیقه عرض شمالی و ۳۸درجه و ۴۸ دقیقه طول شرقی است. ارتفاع شهرستان از سطح آبهای آزاد ۱۷۹۶ متر است. آب و هوای این شهر به علت کوهستانی بودن در زمستان‌ها توأم با ریزش باران و برف و در تابستان‌ها معتدل می‌باشد.

جمعیت شهر زرآباد براساس سرشماری سال ۱۳۹۰، تعداد ۱۲۳۹نفر است. دین مردم شهر زرآباد، اسلام ومذهبشان شیعه جعفری است و به زبان ترکی آذربایجانی صحبت می‌کنند

زرآباد در قدیم‌الایام در مسیر جادة ابریشم واقع گردیده بود که احیای دوباره آن می‌تواند یه رونق و آبادانی بیشتر منطقه کمک نماید.

وجود معادن مس و سیلس و گونه‌های مختلف گیاهان دارویی و محصولات متنوع دامی، کشاورزی و باغی نظیر پنیر کوزه (کوزه پنیری)، حلوای دوشاب (داش حلوا)، آفتابگردان، گندم، جو، سیب زمینی، چغندرقند، آلبالو و سیب شهر زرآباد را از غنی‌ترین بخش‌های شهرستان خوی نموده‌است.

همچنین وجود جاذبه‌های متعدد طبیعی و تاریخی، آن را از نظر گردشگری نیز برجسته و قابل توجه نموده‌است. جاذبه‌های دل‌انگیز گردشگری اعم از گستردگی کوه‌ها، انبوه درختان، انواع مراتع سرسبز، ییلاق‌ها، بیشه زارها، آبهای معدنی و رودخانه‌ها زرآباد را به یکی از تفرجگاه‌های دلنواز و دیدنی تبدیل کرده که در نوع خود بسیار دیدنی است. جریان آب زلال در امتداد رودخانه آق چای و نوای دلنشین آن یکی از ویژگی‌های بارز طبیعت بکر زرآباد است که جان آدمی را طراوتی دوباره می‌بخشد.

سعیدآباد (گلپایگان)

سعیدآباد (گلپایگان)، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان گلپایگان در استان اصفهان ایران است. این روستا دارای موقعیت جغرافیایی با عرض ۳۳ درجه و ۳۱ دقیقه و طول ۵۰ درجه و ۱۹ دقیقه و ارتفاع ۱۷۹۰ متر از سطح آبهای آزاد می‌باشد.

شوشی

شوشی یا شوشا (ارمنی ՇՈՒՇՒ، ترکی آذربایجانی: Şuşa) بزرگترین شهر جمهوری آرتساخ است. این شهر که به کنسرواتوار آذربایجان مشهور بوده‌است موطن بسیاری از آهنگسازان، هنرمندان موسیقی، شاعران و نویسندگان ارمنی و آذری است. این شهر همچنین پس از جنگ جهانی اول برای ارمنی‌ها به جهت اقتصادی و فرهنگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده‌است. وجود «کلیسای جامع شوشی» این شهر را از نظر مذهبی نیز برای ارامنه دارای اهمیت ویژه‌ای ساخته‌است. در حال حاضر این شهر در بخش شوشا در جمهوری خودمختار قره باغ واقع شده‌است. ارتفاع این شهر ۱۴۰۰ تا ۱۸۰۰ متر از سطح آب‌های آزاد است و دارای مناظر بسیار بدیع کوهستانی است که پوشیده از جنگل‌های انبوه‌است.

فرازا (جغرافیا)

فرازا یا ارتفاع (گاهی ژرفا نیز نامیده می‌شود) یک واحد فاصله است که به‌صورت عمودی از یک سطح مبنا یا یک نقطه مرجع محاسبه می‌شود. سطح مبنای مرجع اغلب اوقات بر اساس هدف کار متغیر است. هرچند واژه فرازا عموماً برای ارتفاع یک نقطه از سطح آب‌های آزاد به‌کار می‌رود، اغلب در جغرافیا از اصطلاح ارتفاع از سطح دریا نیز برای اشاره به همین منظور استفاده می‌کنند.

معمولاً برای بیان فاصله عمودی در جهت زیر سطح آب‌های آزاد از واژه ژرفا (عمق) استفاده می‌کنند.

لزور

لَزور نام روستایی در دهستان قزقانچای بخش ارجمند شهرستان فیروزکوه واقع در ۴۷٫۵ کیلومتری دماوند، ۳۹ کیلومتری شمال باختری فیروزکوه و ۲۶ کیلومتری شمال راه شوسه فیروزکوه به تهران است.

مأموریت مکان‌نگاری سطح اقیانوس

مأموریت مکان‌نگاری سطح اقیانوس (انگلیسی: Ocean Surface Topography Mission) بر روی ماهواره جیسون-۲ که به اختصار (OSTM) نامیده می‌شود، پروژه ماهواره‌ای بین‌المللی دیده‌بانی زمین است که از سال ۱۹۹۲ به‌طور پیوسته به اندازه‌گیری ارتفاع سطح آب‌های آزاد می‌پردازد. پایه و اساس این پروژه توسط ناسا و مرکز ملی مطالعات فضایی آغاز شد و با پرتاب ماهواره جیسون-۱ در سال ۲۰۰۱ ادامه یافت.

ماهواره جیسون-۲ توسط تالس آلنیا اسپیس ساخته شده و در دوم ژوئن ۲۰۰۸ با استفاده از راکت دلتا ۲ از پایگاه نیروی هوایی وندنبرگ در کالیفرنیا به فضا پرتاب شد.

ژرف‌دره زیردریایی

ژرف‌دره زیردریایی نوعی دره با دیواره‌های پر شیب است که بستر دریا در حاشیه قاره‌ای را بریده و گاهی تا فلات قاره ادامه دارد. ژرف‌دره زیردریایی دارای دیواره‌های تقریباً عمودی بوده که اختلاف ارتفاع بین کف و دیواره آن گاهی به ۵ کیلومتر نیز می‌رسد (مانند ژرف‌دره باهامای بزرگ). همانند ژرف‌دره‌های روی خشکی که دارای کانال‌هایی برای هدایت جریان آب هستند، ژرف‌دره‌های دریایی کانال‌هایی برای جریان توریدگی در بستر دریا دارند. جریان‌های توریدگی به روانه‌هایی از اب چگال و پر از رسوب گفته می‌شود که توسط رودها یا بر اثر توفان، زمین‌لغزش زیردریایی، زمین‌لرزه یا دیگر عوامل تولیدکننده رسوب در بستر دریا پدید آمده‌اند. جریان‌های توریدگی با سرعت زیاد (گاهی تا ۷۰ کیلومتر در ساعت) به پایین لغزیده و با فرسایش‌دادن حاشیه قاره‌ای در نهایت در دشت‌های مغاکی ته‌نشین می‌شوند.

حدود ۳٪ از ژرف‌دره‌های زیردریایی از نوع دره‌های فلات قاره‌ای هستند که به صورت عرضی فلات قاره را بریده و گاهی نقطه آغازین آنها با مصب رودهای بزرگ مانند رود کنگو و ژرف‌دره هادسون هم‌تراز است. حدود ۲۸٫۵٪ از ژرف‌دره‌های زیردریایی نیز لبه فلات قاره را بریده‌اند ولی بخش عمده آنها (حدود ۶۸٫۵٪) به‌طور مشخص فلات قاره را قطع نکرده و جریان بالادست آنها از شیب قاره‌ای و در زیر حاشیه فلات قاره آغاز می‌شود.

چنین تصور می‌شود که شکل‌گیری ژرف‌دره‌های زیردریایی عمدتاً ناشی از دو عامل اصلی است: فرسایش ناشی از جریان توریدگی و سقوط توده‌ای شیب قاره‌ای. در نگاه نخست الگوی فرسایش در ژرف‌دره زیردریایی شبیه ژرف‌دره‌های روی زمین به نظر می‌رسد ولی به دلیل تفاوت‌های مشخص میان فرایندهای فرسایشی در زیر آب، تفاوت‌های زیای میان الگوی فرسایش در شکل‌گیری ژرف‌دره‌های زیردریایی دیده شده‌است.

ژرف‌دره‌های زیردریایی بسیاری در ژرفای بیش از ۲ کیلومتری سطح آب‌های آزاد یافت شده‌است. برخی از آنها پیش از رسیدن به دشت‌های مغاکی به طول صدها کیلومتر در امتداد فلات قاره‌ها گسترده شده‌اند. نمونه‌های قدیمی از این ژرف‌دره‌ها در سنگ‌ها با سن پیشین‌زیستی نو نیز یافت شده‌است.

کویر پلوند

کویر پُلوند یا کویر مظفری، ناحیه‌ای بیابانی است که در غرب شهرستان فردوس در استان خراسان جنوبی قرار دارد. این کویر در ۴۰ کیلومتری غرب شهر فردوس، در نزدیکی روستای چاه پلوند و در داخل منطقه حفاظت‌شده مظفری واقع شده و از شمال به روستاهای کجه و چاهنو، از غرب به کال نمک، از شرق به روستاهای ابراهیم‌آباد و طاهرآباد و از جنوب به پناهگاه حیات وحش رباط شور محدود می‌شود.

ارتفاع متوسط کویر پلوند از سطح آب‌های آزاد، حدود ۹۵۰ تا ۱۰۰۰ متر می‌باشد.

گردنه قسطینلار

گردنهٔ قُسطینلار یا قُسطینلر گردنه‌ای با ارتفاع حدود ۲۲۰۰ متر از سطح دریا بر سر راه قزوین به الموت است. اغلب افرادیکه با این گردنه آشنایی دارند آن را از جمله مناطق بسیار زیبای ایران میدانند. مرتفعترین نقطهٔ آن با ارتفاع ۲۳۰۰ متر از سطح دریا کنار راهدارخانه قرار دارد.

این گردنه همانند بقیهٔ مسیر قزوین_الموت یک جادهٔ آسفالتهٔ فرعی است. این گردنه در حدود ۲۳ کیلومتری روستای رزجرد قرار دارد. از رزجرد تا این گردنه دست اندازهای بسیاری وجود دارند و ارتفاع به شکل تدریجی افزایش مییابد. ارتفاع میانگین این گردنه از سطح آبهای آزاد حدود ۲۲۰۰ متر است و مرتفعترین نقطهٔ آن با ارتفاع ۲۳۰۰ متر از سطح آبهای آزاد در کنار منطقهای موسوم به راهدارخانه قرار دارد. پس از این گردنه به دلیل ورود به حوضه آبریز رودخانهٔ طالقان یا بقولی دیگر شاهرود، ارتفاع به تدریج و همچنان همراه با دست اندازهای بسیار کم می‌شود. رودخانهٔ شاهرود در ۸ کیلومتری گردنهٔ قسطینلار قرار دارد.

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.