سده ۱۴ (میلادی)

سده ۱۴ میلادی یا قرن چهاردهم (میلادی) در تقویم گریگوری به فاصله سالهای ۱۳۰۱ تا ۱۴۰۰ میلادی گفته می‌شود. این سده با به قدرت رسیدن امپراتوری عثمانی در خاور میانه همراه شد. بیماری‌های همه گیر جمعیت زیادی را در سراسر دنیا و به ویژه اروپا از پای درآورد. آغاز رنسانس در اروپا مهم‌ترین حرکت علمی و فرهنگی بود که تا سه سده ادامه یافت و موجب دگرگونی دانش و روش زندگی در غرب شد.

سده‌ها: سده ۱۳ - سده ۱۴ - سده ۱۵
دهه‌ها: ۱۳۰۰ ۱۳۱۰ ۱۳۲۰ ۱۳۳۰ ۱۳۴۰ ۱۳۵۰ ۱۳۶۰ ۱۳۶۰ ۱۳۷۰ ۱۳۸۰ ۱۳۹۰

رویدادها

شخصیت‌ها

دهه‌ها و سال‌ها

منابع

برگرفته از ویکی‌پدیای انگلیسی

هزاره سده
۹ پ‌م: ۹۰ پ‌م ۸۹ پ‌م ۸۸ پ‌م ۸۷ پ‌م ۸۶ پ‌م ۸۵ پ‌م ۸۴ پ‌م ۸۳ پ‌م ۸۲ پ‌م ۸۱ پ‌م
۸ پ‌م: ۸۰ پ‌م ۷۹ پ‌م ۷۸ پ‌م ۷۷ پ‌م ۷۶ پ‌م ۷۵ پ‌م ۷۴ پ‌م ۷۳ پ‌م ۷۲ پ‌م ۷۱ پ‌م
۷ پ‌م: ۷۰ پ‌م ۶۹ پ‌م ۶۸ پ‌م ۶۷ پ‌م ۶۶ پ‌م ۶۵ پ‌م ۶۴ پ‌م ۶۳ پ‌م ۶۲ پ‌م ۶۱ پ‌م
۶ پ‌م: ۶۰ پ‌م ۵۹ پ‌م ۵۸ پ‌م ۵۷ پ‌م ۵۶ پ‌م ۵۵ پ‌م ۵۴ پ‌م ۵۳ پ‌م ۵۲ پ‌م ۵۱ پ‌م
۵ پ‌م: ۵۰ پ‌م ۴۹ پ‌م ۴۸ پ‌م ۴۷ پ‌م ۴۶ پ‌م ۴۵ پ‌م ۴۴ پ‌م ۴۳ پ‌م ۴۲ پ‌م ۴۱ پ‌م
۴ پ‌م: ۴۰ پ‌م ۳۹ پ‌م ۳۸ پ‌م ۳۷ پ‌م ۳۶ پ‌م ۳۵ پ‌م ۳۴ پ‌م ۳۳ پ‌م ۳۲ پ‌م ۳۱ پ‌م
۳ پ‌م: ۳۰ پ‌م ۲۹ پ‌م ۲۸ پ‌م ۲۷ پ‌م ۲۶ پ‌م ۲۵ پ‌م ۲۴ پ‌م ۲۳ پ‌م ۲۲ پ‌م ۲۱ پ‌م
۲ پ‌م: ۲۰ پ‌م ۱۹ پ‌م ۱۸ پ‌م ۱۷ پ‌م ۱۶ پ‌م ۱۵ پ‌م ۱۴ پ‌م ۱۳ پ‌م ۱۲ پ‌م ۱۱ پ‌م
۱ پ‌م: ۱۰ پ‌م ۹ پ‌م ۸ پ‌م ۷ پ‌م ۶ پ‌م ۵ پ‌م ۴ پ‌م ۳ پ‌م ۲ پ‌م ۱ پ‌م
۱:   ۱   ۲   ۳   ۴   ۵   ۶   ۷   ۸   ۹ ۱۰
۲: ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰
۳: ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰
۴: ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰
ابن بطوطه

محمد بن عبدالله بن محمد بن بطوطه (به عربی: أبوعبدالله محمد بن عبدالله اللّواتی الطنجی بن بطّوطة) معروف به ابن بطوطه (و در برخی منابع ابن بتوته) در شهر طَنجه سال ۷۰۳ ق. / ۱۳۰۴ م. در مغرب (مراکش) به دنیا آمد و سال ۷۲۵ ق. به سوی مکه عزیمت نمود و مصر، شام، فلسطین، حجاز، عراق، ایران، یمن، بحرین، ترکستان، بین‌النهرین و بخشی از هند و چین، جاوه، شرق اروپا و شرق آفریقا را پیمود و سرانجام به مغرب (مراکش) نزد شاه ابی عنان از شاهان بنی مرین برگشت. سفر او ۲۷ سال به درازا کشید (۱۳۲۵-۱۳۵۲ م) و در مراکش سال ۷۷۹ق. /۱۳۷۷ م. درگذشت.

ابن بطوطه تقریباً معاصر با مارکو پولو بود ولی بیش از سه برابر مارکوپولو راه پیمود. ابن بطوطه را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین سیاحان تاریخ بشری محسوب کرد.این جهانگرد معروف مراکشی که از مردمان بربر یا آمازیغی بود چهار یا پنج بار به ایران سفر نمود و در تمام سفرهای شرقی خود از زبان فارسی برای ارتباط با غیرعرب‌ها استفاده کرد. سفرهای او در دو سوی سواحل دریای فارس و شهرهای فارس از جمله شیراز، خوزیه (خوزستان)، تُستر (شوشتر)، اصفهان، تبریز و خراسان خواندنی است. سفرنامه ابن بطوطه از کتاب‌های باارزش جغرافیایی سده‌های میانه است. آرامگاه ابن بتوته در تپه‌ای مهجور مشرف به ساحل مدیترانه‌ایِ شهر تنجه (تنگه) مراکش است.

ابن طقطقی

ابو عبدالله محمد بن علی بن علی بن طباطبا معروف به ابن طِقطَقی (زاده: ۶۷۲ هجری قمری) مورخ شیعه قرن هفتم است.

ابن نباته

اِبْنِ نُباته، ابوبکر جمال‌الدین محمدبن محمد فارقی حذاقی (جذامی) مصری (۶۸۶-۷ صفر ۷۶۸ق/۱۲۸۷-۱۳ اکتبر ۱۳۶۶م) از شاعران عرب بود.

او سخنور، شاعر و نویسندهٔ مشهور عصر مملوکان است.

ابن نباته در ستایش جلال‌الدین محمدبن عبدالرحمن قزوینی (د ۷۳۹ق)، خطیب جامع دمشق، شعرهایی سروده.

ابوالعباس قلقشندی

ابوالعباس قَلقَشَندی (۱۳۵۵م-۱۴۱۸) (نسب کامل: شهاب‌الدین ابوالعباس احمد بن علی بن احمد بن عبدالله فزاری قلقشندی) ادیب و شاعر مصری بود.وی در قلقشنده، سه فرسنگی قاهره به دنیا آمد و در قاهره پرورش یافت و در همان‌جا تحصیل را شروع کرده و سپس به اسکندریه رفت و پس از تحصیل، مناصب و وظائفی هم در دولت ممالیک بر عهده گرفت.

روزگار وی، عصر شکوفایی دانش تاریخ، آن هم به صورت منظم است. در این دوره است که برخی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های تاریخی، مانند تاریخ ابن خلدون، البدایة و النهایة نوشتهٔ ابن کثیر، «تاریخ الاسلام» ذهبی و غیره نوشته می‌شود.

کارهای وی که بیشتر ادبی و تاریخی است، عبارتند از: صبح الاعشی، «نهایة الارب فی معرفة انساب العرب»، «مآثر الانافة»، «حلیة الفضل و زینة الکرم فی المفاخرة بین السیف و القلم» و «قلائد الجمان فی التعریف بقبایل عرب الزمان».

وی در شب شنبه دهم جمادی الاَّخرهٔ ۸۲۱ ق، در شصت و پنج سالگی وفات کرد.

ابوالفدا

اسماعیل بن علی ابوالفداء از تاریخ‌نگاران و جغرافی‌دانان بزرگ کردتبار اهل سوریه بوده‌است.

وی در سال ۶۷۲ ه ق در دمشق متولد شد. وی از خاندان ایوبی بود و از امرای دمشق و از خدمتگذاران و نزدیکان شاه مصر بود که از طرف وی به لقب «ملک الموید» نایل شده بود. وی مردی بسیار عالم و دانشمند و دوستدار علم بود و حتی برای دانشمندان نزدیک خود مستمری تعین می‌نمود. وی در سال ۷۳۲ ه ق در حمات وفات یافت.

اوحدی مراغه‌ای

رکن‌الدین اوحدی مراغه‌ای (۶۷۳ ـ ۱۵ رمضان ۷۳۸ قمری) عارف و شاعر پارسی‌گوی ایران در قرن هشتم هجری و اهل مراغه است.

اوربان پنجم

پاپ اوربان پنجم (به انگلیسی: Urban V)(تولد:۱۳۱۰ - درگذشت :۱۹ دسامبر ۱۳۷۰ ) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در فرانسه به دنیا آمد و از ۱۳۶۲ تا ۱۳۷۰ میلادی پاپ بود.

اینوسنت ششم

پاپ اینوسنت ششم (به انگلیسی: Innocent VI) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در فرانسه به دنیا آمد و از ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۲ میلادی پاپ بود.

بندیکت یازدهم

پاپ بندیکت یازدهم (به انگلیسی: Benedict XI) ( تاریخ درگذشت ۷ ژانویه ۱۳۰۴) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ایتالیا به دنیا آمد و از ۱۳۰۳ تا ۱۳۰۴ میلادی پاپ بود.

بونیفاس نهم

پاپ بونیفاس نهم (به انگلیسی: Boniface IX) (تولد:۱۳۵۰- درگذشت : ۱اکتبر ۱۴۰۴) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در ناپل به دنیا آمد و از ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۴ میلادی پاپ بود.

حمدالله مستوفی

حمدالله، یا حمد بن تاج‌الدین ابی‌بکر بن حمد بن نصر مستوفی قزوینی، نام کامل جغرافی‌دان، مورخ، شاعر و نویسنده ایرانی قرن هشتم است.

وی از خاندان مستوفیان قزوین است که مدت‌ها متصدی حکومت آن شهر بودند. پدر حمدالله و نیز خود او با عنوان «مستوفی» در دستگاه ایلخانان خدمت می‌کردند و حمدالله خود از نزدیکان خواجه رشیدالدین فضل‌الله بود و پس از او نیز همچنان سمت خود را در کارهای دیوانی حفظ نمود.

حمدالله مستوفی متولد به سال ۶۸۰ است و وفات او در سال ۷۵۰ ه‍. ق اتفاق افتاده‌ است و مزارش در محله ملک‌آباد قزوین باقی است. آرامگاه او در شهر قزوین، خیابان طالقانی، خیابان ملک‌آباد سابق، کوچه مستوفی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ با شمارهٔ ثبت ۳۳۲ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و از اماکن مورد احترام اهالی این شهر به حساب می‌آید.

خواجوی کرمانی

کمال‌الدین ابوالعطاء محمودبن علی‌بن محمود، معروف به «خواجوی کرمانی» (زاده: ۶۸۹ ه‍.ق در کرمان – درگذشت: ۷۵۲ ه‍. ق در شیراز) یکی از شاعران بزرگ نیمهٔ اول قرن هشتم است. آرامگاه خواجو در تنگ الله اکبر شیراز است. وی از شاعران عهد مغول است و اشعاری در مدح سلاطین منطقه فارس در کارنامهٔ خود دارد.

شاهین شیرازی

شاهین، شاعر یهودی ایرانی سده ۱۴ میلادی است. گرچه قسمت کوتاهی از اشعار یهودی-ایرانی در گنیزه قاهره یافت شد، شاهین اولین و بزرگترین شاعر یهودی-ایرانی که در قرن ۱۴ م شکوفا شده است، در نظر گرفته می‌شود. به احتمال زیاد، شاهین، تخلص این شاعر بوده و در جاهای مختلفی در اشعار نمایان است. نام واقعی و اطلاعات شخصی او نامعلوم است. پژوهشگران به‌طور خلاصه از روی آثار شاهین گفته‌اند که او شیرازی است، ولی مدارک داخلی نشان می‌دهد که فراتر از اینها است و اینکه او از شیراز یا مناطق جنوبی یا مرکزی ایران باشد، مورد تردید است. ممکن است او متعلق به خراسان بزرگ، احتمالاً شهر مرو باشد. شاهین در نظر یهودیان ایرانی، همانند فردوسی - سراینده شاهنامه - برای ایرانیان است.شمعون حاخام تمام آثار شاهین شیرازی را در اورشلیم چاپ کرده‌است.

شهاب‌الدین نویری

شهاب‌الدین، احمد بن عبدالوهّاب نُوَیری (۱۲۷۹ - ۱۳۳۲) ادیب، خوشنویس، کاتب (رئیس دیوان انشاء) و شاعر مصری و دانش‌آموختهٔ علم حدیث بود. «نهایة الأرب فی فنون الأدب» از آثار برجستهٔ اوست.

شیخ محمود شبستری

سعدالدّین محمودبن امین‌الدّین عبدالکریم‌بن یحیی شبستری (معروف به شیخ محمود شبستری) یکی از عارفان و شاعران سدهٔ هشتم هجری‌ست. با توجه به مطالب مندرج در کتاب روضات الجنان جلد ۲، وی معاصر شیخ بابا ابی شبستری (متوفی به سال ۷۴۰) بوده و در همان سال فوت نموده، لذا سن شیخ محمود شبستری در زمان فوت باید ۵۲ یا ۵۳ بوده باشد. وی از مشاعر عرفای ایران است و بیشتر شهرت او به خاطر اثر معروفش گلشن راز است.

عبید زاکانی

خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی معروف به عبید زاکانی شاعر، نویسنده و طنزپرداز فارسی‌زبان قرن هشتم هجری است که طبق قراین موجود در اواخر قرن هفتم یا اوایل قرن هشتم ه.ق. در یکی از توابع قزوین چشم به جهان گشود

.

ممالیک بحری

دودمان بحری یا ممالیک بَحری سلسله‌ای مملوکان با ریشهٔ ترک بود که از ۱۲۵۰ تا ۱۳۸۲ میلادی بر مصر سلطنت کرد. سرانجام آنها هنگامی رخ داد که توسط گروه دیگری از مملوکان به نام ممالیک برجی نابود شدند. نام آنان به معنی دریاست که نشان‌دهنده خاستگاه آنان است که مربوط به جزیره الروضه در رود نیل و قلعه الروضه در همین جزیره بود که توسط پادشاه ایوبی، سلطان صالح ایوب بنا گردید.

منارجنبان

منارجنبان یکی از آثار تاریخی اصفهان است . این بنا در سال ۷۱۶ قمری ساخته شده و عارفی به نام «عمو عبدالله کارلادانی» در آن به خاک سپرده شده‌است. کارلادان یکی از روستاهای معروف منطقه ماربین باستان است. نکته قابل توجه دربارهٔ این بنای تاریخی این است که با حرکت دادن یک مناره، مناره دیگر نیز به حرکت و جنب و جوش می‌آید و لازم است ذکر شود هر مناره دارای پهنای نه متری و بلندای هفده متری می‌باشد. تاریخی که بر فراز سنگ عمو عبدالله نوشته شده‌است سال ۷۱۶ هجری را نشان می‌دهد که در دوره سلطان محمد خدابنده الجایتو ایلخان مسلمان است.

گریگوری یازدهم

پاپ گریگوری یازدهم (به انگلیسی: Gregory XI) یکی از پاپ‌های کلیسای کاتولیک رم بود که در فرانسه به دنیا آمد و از ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۸ میلادی پاپ بود.

دهه‌ها و سال‌ها
۱۲۹۰
۱۳۰۰
۱۳۱۰
۱۳۲۰
۱۳۳۰
۱۳۴۰
۱۳۵۰
۱۳۶۰
۱۳۷۰
۱۳۸۰
۱۳۹۰
۱۴۰۰

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.