زمین‌لغزش

زمین‌لغزه[۱] یا زمین‌لغزش یا رانش زمین به حرکت لایه‌های رسوبی غیر متراکم و متراکمی بر روی سطح شیب‌دار که ناپایدار شده‌اند حال به دلایل متفاوت مانند زمین لرزه یا راه‌سازی به سمت پایین را گویند.[۲] عامل حرکت توده رسوبی، نیروی جاذبه، زلزله، جاده‌سازی، باران یا فشار منفذی سیالات، سبک‌سازی پایین دست توده و بسیاری عوامل دیگر است. حرکت نزولی در رانش زمین ممکن است بسیار کند رخ دهد (تنها چند میلی‌متر در سال) یا با سرعت بسیار بروز کند و تأثیرات مصیبت‌باری به جای بگذارد. رانش زمین حتی می‌تواند در بستر دریا و زیر آب رخ دهد و امواج جزر و مدی به وجود آورد که باعث تخریب در مناطق ساحلی شود. این رانش‌ها را رانش زمین زیردریایی می‌گویند. رانش زمین ممکن است به علت زلزله، فعالیت آتشفشانی، تغییرات آب‌های زیرزمینی، به هم خوردن یا تغییر شیب زمین رخ دهد.[۳]

Landslide in Southern China
یک زمین لغزش در جنوب چین

انواع زمین لغزش‌ها

لغزش انتقالی یا ساده

در لغزش انتقالی، توده‌ای از مواد به روی یک سطح کم و بیش سفت به سمت پایین دامنه می‌لغزند. شرایط زمین‌شناسی و در راس آن وجود ناپیوستگی‌های ساختی دارای جهت یابی مناسب، از جملهٔ عوامل ایجاد یک لغزش انتقالی است.

لغزش دایره‌ای یا چرخشی

در این حالت گسیختگی در راستای سطوحی منحنی و قاشقی شکل، که حداکثر تنش برشی را تحمل می‌کنند، صورت می‌گیرد. برای ایجاد یک لغزش دایره‌ای معمولاً نیاز به شرایط زمین‌شناسی ویژه و گسستگی‌های ساختی نیست.[۴]

پراکندگی زمین لغزش در جهان

Global Landslide Risks persian
نقشه احتمال بروز رانش زمین را نشان می‌دهد.

از آنجایی که پیش‌بینی مناطق حادثه خیز باعث می‌گردد تا تلفات و خسارات به حداقل برسد امروزه با استفاده از فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی مناطق حادثه خیز را تا حدود زیادی مشخص کرده‌اند.

زمین لغزش‌ها بر روی سیارات دیگر

Avalanche on Mars February 19th 2008 01
زمین لغزه بر روی سیارهٔ مریخ ۱۹ فوریه ۲۰۰۸

زمین لغزش‌ها در سیارات دیگر همانند مریخ نیز ثبت شده‌اند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. «زمین‌لغزه» [زمین‌شناسی] هم‌ارزِ «landslide»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. «فارسی». در همان. دفتر پنجم. فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۶-۴ (ذیل سرواژهٔ زمین‌لغزه)
  2. آنگاه که طبیعت برتری خود را به رخ می‌کشد .
  3. «رانش زمین چیست؟». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ دسامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۳.
  4. «پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۱ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۳.

پیوند به بیرون

جریان واریزه

جریان واریزه (انگلیسی: Debris flow) یک پدیده زمین‌شناختی است که بر اثر آن توده‌های خاک اشباع از آب و قطعات سنگ از دامنه کوه‌ها به پایین سرازیر شده و وارد کانال آبراهه‌ها می‌شود و با مدفون ساختن اشیای سر راه خود، نهشته‌های ضخیم و انباشته از گِل را در دره‌ها به‌جا می‌گذارد.

چگالی توده جریان‌های واریزه‌ای قابل مقایسه با پدیده زمین‌لغزش است و به حدود ۲۰۰۰ کیلوگرم در هر متر مکعب می‌رسد.

فاجعه آرمرو یکی از نمونه‌های ویران‌گر جریان‌های واریزه‌ای در قرن بیستم بود که منجر به کشته‌شدن ۲۰۰۰۰ نفر در سال ۱۹۸۵ در کلمبیا و ده‌ها هزار نفر در سال ۱۹۹۹ در ونزوئلا شد.

دریاچه امامزاده علی

دریاچه امامزاده علی یا پشنگ دریاچه‌ای در شهرستان آمل در استان مازندران ایران است که به تازگی، پس از زمین‌لغزه و رانش کوه در این منطقه در سال ۱۳۷۷ تشکیل شده است. پیش از زمین‌لغزه، مکان کنونی دریاچه بخشی از مسیر کم‌عمق و کم‌عرض رودخانه هراز بود. اکنون ماهی‌های قزل‌آلای خال‌سرخ و رنگین‌کمان در دریاچه امام زاده علی زندگی می‌کنند و کف دریاچه آثار درختان و گیاهان پیش از زمین‌لغزش دیده می‌شود. این دریاچه در نزدیکی آب اسک در جاده هراز قرار دارد. این دریاچه اکنون در اختیار باشگاه ماهیگیری امامزاده علی میباشد و علاقمندان به این ورزش مفرح میتوانند با ثبت نام در این باشگاه به ورزش ماهیگیری بپردازند.

زمین‌لغزش (ترانه)

«زمین‌لغزش» (به انگلیسی: Landslide) تک‌آهنگی از فلیتوود مک است.

این تک‌آهنگ در چارت‌های در رتبه اول و در چارت‌های ، جزو ده ترانه اول قرار گرفت.

زمین‌لغزش اوت ۲۰۱۷ در سیچوآن

زمین‌لغزش اوت ۲۰۱۷ در سیچوآن در اواخر روز سه‌شنبه ۸ اوت در بخش کوهستانی سیچوان در جنوب غربی چین در عمق ۱۰ کیلومتری یک منطقه کم جمعیت ۲۰۰ کیلومتری شمال غربی شهر گوان یوان بوقوع پیوست. این حادثه ۲۴ کشته و ۴۹۳ زخمی که ۴۵ نفر در وضعیت وخیم بسر می‌برند بر جای گذاشت.

زمین‌لغزش اکتبر ۲۰۱۷ ویتنام

زمین‌لغزش اکتبر ۲۰۱۷ ویتنام در اثر باران‌های موسمی و جاری شدن سیل گسترده در این کشور رخ داد که دست کم ۶۸ نفر جان باخته و ۳۴ تن نیز مفقود شده‌اند.

زمین‌لغزش و سیل ۱۳۷۷ ماسوله

زمین‌لغزش و سیل ۱۳۷۷ ماسوله در تاریخ ۱۰ مرداد ۱۳۷۷ در دره رودخانه ماسوله در استان گیلان روی داد. در این حادثه سیل بر اثر زمین‌لغزش اتفاق افتاد و بر اثر آن ۳۰ نفر کشته ۹۰ نفر مصدوم و ۲۰ نفر مفقود شدند، نیروهای امدادی ۵۰ خودرو را از میان گل و لای ناشی از سیل بیرون کشیدند ، ۷۰ میلیارد تومان برآورد خسارات این سیل انجام شد .

زمین‌لغزش کمبری (۲۰۱۵ میلادی)

حادثه زمین‌لغزش کمبری (انگلیسی: El Cambray Dos landslide) شامگاه پنج‌شنبه ۱ اکتبر ۲۰۱۵ برابر با ۹ مهر ۱۳۹۴ در روستای «کمبری» در ۱۵ کیلومتری گواتمالاسیتی پایتخت کشور گواتمالا رخ داد. تا کنون در اثر این حادثه دست کم ۱۳۱ نفر، از جمله تعداد زیادی کودک و نوزاد جان خود را از دست داده‌اند. صدها نفر نیز مفقود شده‌اند.گروه‌های امداد و نجات تخمین زده‌اند که ۳۵۰ نفر هنوز در زیر آوارها مانده‌اند. حدود ۱۸۰۰ امدادگر و نیروهای داوطلب در تلاش‌اند تا بازماندگان احتمالی را نجات دهند.

این حادثه ۱۲۵ خانه را نیز ویران کرده است. بر اساس گزارش‌ها، ارتفاع آوار بر روی ساختمان‌های ویران‌شده به ۲۰ متر می‌رسد. امدادگران از دستگاه‌های خاک‌برداری برای نجات زنده‌ماندگان استفاده می‌کنند. همچنین این گروه‌ها از سگ‌ها برای یافتن مردمی که زیر آوار مانده‌اند کمک می‌گیرند. جولیا باریرا سخنگوی دولت گواتمالا گفته است که این گروه‌ها تاکنون موفق شده‌اند جان ۲۶ نفر را نجات دهند. بیش از هزار امدادگر در محل این حادثه با استفاده از سگ‌های زنده‌یاب و دستگاه‌های خاک‌برداری برای نجات زنده‌ماندگان تلاش می‌کنند. یکی از امدادگران به رویترز گفته که احتمال یافتن افراد زنده پس از ۷۲ ساعت چندان زیاد نیست.خولیو سانچز سخنگوی بخش خدمات اورژانس گواتمالا گفته است ایالات متحده آمریکا و مکزیک به این کشور پیشنهاد کمک داده‌اند اما آنها هنوز این پیشنهادها را نپذیرفته‌اند. به گفته او دولت تا ۷۲ ساعت به عملیات نجات خود در منطقه ادامه می‌دهد.این منطقه به دلیل قرار گرفتن در انتهای دره و نزدیک رودخانه از مناطق به شدت آسیب پذیر به شمار می‌رود.

زمین‌لغزش ۲۰۱۷ بنگلادش

در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۷ بارندگی شدید باعث زمین‌لغزش در رانگاماتی، چیتاگونگ و بندربان در بنگلادش شد و دست‌کم ۱۳۴ نفر کشته شدند.

زمین‌لغزش ۲۰۱۷ سیرالئون

زمین‌لغزش ۲۰۱۷ سیرالئون روز دوشنبه ۱۴ اوت در حومه فری‌تاون پایتخت این کشور به دنبال بارندگی شدید و جاری شدن سیل به وقوع پیوست و طی آن دستکم ۴۰۰ تن کشته و هزاران نفر آواره شدند. در این حادثه تپه‌ای در شهرک ریجنت در حومه پایتخت بر اثر سیل ناشی از بارش مداوم و شدید باران فروریخت که باعث مدفون شدن بسیاری از خانه‌های مسکونی شد. ارنست بای کوروما رئیس جمهور سیرالئون خواستار کمک فوری به سیل زدگان این کشور شد.

زمین‌لغزش ۲۰۱۷ سیچوآن

زمین‌لغزش ۲۰۱۷ سیچوآن روز یکشنبه ۲۵ ژوئن در استان سیچوآن در جنوب غربی چین بوقوع پیوست. این حادثه که ساعت ۵:۳۸ صبح به وقت محلی روی داد ۱۵ کشته و ۱۲۰ مفقود بر جای گذاشت. گروه‌های امدادی بلافاصله به محل حادثه شتافتند و در حال جستجوی مفقودین در میان آوارها هستند. همچنین نیروهای پزشکی نیز به تیم امداد و عملیات جستجو پیوستند. مقام‌های چینی گفتند که عملیات نجات با مشارکت ۴۰۰۰ نیروی امدادی درجریان است.

سد لغزشی

سد لغزشی، سد آواری یا دریاچه سدی نوعی سد طبیعی بر روی یک رود است که توسط برخی از انواع حرکات توده‌ای مانند زمین‌لغزش، جریان آواری، بهمن سنگی یا آتشفشان پدید می‌آید. اگر این سدها بر اثر زمین‌لرزه پدید آیند ممکن است با نام دریاچه لرزه‌ای نیز خوانده شوند. برخی از سدهای لغزشی به ارتفاع بلندترین سدهای مصنوعی جهان هستند.

سنگ‌لغزش

سنگ‌لغزش نوعی زمین‌لغزش است که بر اثر شکستگی در سنگ‌ها روی می‌دهد. در سنگ‌لغزش، بخشی از صفحهٔ شکستگی بر روی قسمت سالم سنگ می‌لغزد و مواد همگی با هم و نه به صورت قطعه قطعه فرو می‌ریزند.

شن

شن در زبان عامیانه به سنگ‌ریزه خردتر از ریگ و درشت تر از ماسه گفته می‌شود. شن معمولاً در ساحل دریا و رودخانه به راحتی یافت می‌شود. در مهندسی عمران بر اساس طبقه بندیِ ASTM به سنگدانه‌های کوچکتر از ۷۵ میلی‌متر و درشت‌تر از ۴٫۷۵ میلی‌متر شن می‌گویند. طبق استاندارد طبقه‌بندی متحد خاک شن به دو رده شن ریز و شن درشت تقسیم می‌شود. بطور مثال منظور از ۰۴ و ۰۶ این است که بزرگترین قطر سنگدانه به ترتیب از ۴ میلی‌متر و ۶ میلی‌متر بیشتر نباشد.

لانگتانگ لیرونگ

لانگتانگ لیرونگ (انگلیسی: Langtang Lirung) بلندترین قله هیمال لانگتانگ است که زیررشته‌ای از کوه‌های هیمالیا در نپال به‌شمار می‌رود. این قله در جنوب‌غربی کوه هشت هزار متری شیشاپانگما قرار دارد.

نخستین صعود این کوه در ۲۴ اکتبر ۱۹۷۸ توسط دو کوهنورد ژاپنی و از مسیر خط‌الرأس شرقی آن انجام شد. نخستین صعود زمستانه این قله نیز در ۳ ژانویه ۱۹۸۸ توسط کوهنوردان لهستانی صورت گرفت.

در ۲۵ آوریل ۲۰۱۵، زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۷٫۸ در نپال روی داد که باعث ایجاد زمین‌لغزش در لانگتانگ لیرونگ شد. در روستای لانگتانگ گه مستقیماً بر روی مسیر زمین‌لغزش قرار داشت، ۲۴۳ نفر کشته شدند.

ماسه

ماسه به سنگ‌ریزه‌های خردتر از شن گفته می‌شود. ماسه معمولاً در ساحل دریا و رودخانه به راحتی یافت می‌شود. در مهندسی عمران بر اساس طبقه‌بندی، ASTM به سنگدانه‌های ریزتر از ۴٫۷۵ میلی‌متر و درشت تر از ۰٫۰۷۵ میلی‌متر (۷۵ میکرون) ماسه می‌گویند. طبق استاندارد طبقه‌بندی متحد خاک، ماسه به سه رده ریز، متوسط و درشت طبقه‌بندی می‌شود.

مدل تکامل چشم‌انداز

مدل تکامل چشم‌انداز یک مدل عددی با مبنای طبیعی است که تغییرات سطح زمین را در طول زمان شبیه‌سازی می‌کند. این مدل به بیان موضوعاتی مانند فرسایش یخچالی و رسوب‌گذاری، فرسایش، جابه‌جایی رسوب و رسوب‌گذاری در سیستم‌های جریانی مانند رودها، حرکات دامنه‌ای و دیگر حوادث متناوب مانند سنگ‌ریزش، جریان واریزه‌ای، زمین‌لغزش و دیگر فرایندهای سطحی می‌پردازد. همچنین عواملی مانند برخاستگی تکتونیکی یا فرونشست نیز می‌تواند باعث تحول و تکامل چشم‌اندازها شود. در یک چشم‌انداز معمولی بسیاری از این عوامل موجب تحول و تکامل می‌شوند.

مدل‌های تکامل چشم‌انداز ابتدا در دهه ۱۹۷۰ توسعه داده شد و عمدتاً در دانش ژئومورفولوژی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نینگ‌شیا

نینگ‌شیا با نام رسمی منطقه خودمختار هوئی نینگ‌شیا نام استانی خودمختار در حوضه بالایی رود زرد و در شمال‌غرب چین است و شهر یینچوان مرکز این استان است. استان نینگ‌شیا در گذشته گذرگاه مهم بازرگانی شرق به غرب بوده و به عنوان یک منطقه مهم در مسیر رودخانه زرد در تاریخ دارای فرهنگ و تمدن کهن می‌باشد. این استان تنها شست و شش هزار کیلومتر مربع مساحت دارد که یکی از کوچکترین استانهای چین است.

این استان در ابتدا در سال ۱۹۵۴ میلادی در استان گانسو ادغام شد ولی پس از آن در سال ۱۹۵۸ میلادی به عنوان منطقه‌ای خودمختار تحت رهبری مردمان هوئی شناخته شد. این استان اکنون با استان‌های شاآنشی در شرق، گانسو در جنوب و غرب و مغولستان داخلی در شمال هم‌مرز است.

نینیتال

نِینیتال (به هندی: नैनीताल) تلفظ شهری مرتفع و توریستی در ایالت اوتاراکند هند است. نینیتال مرکز ناحیهٔ نینیتال است و در کوه‌پایه کومائون در هیمالیا واقع شده است. ارتفاع نینیتال از سطح دریا ۲۰۸۴ متر است. شهر در دره‌ای واقع شده که توسط کوه‌هایی احاطه گردیده است. بلندترین این کوه‌ها نینا با بلندی ۲٬۶۱۵ متر در شمال، دئوپاتا با بلندی ۲٬۴۳۸ متر در غرب و آیارپاتا با بلندی ۲٬۲۷۸ متر در جنوب هستند.

ژرف‌دره زیردریایی

ژرف‌دره زیردریایی نوعی دره با دیواره‌های پر شیب است که بستر دریا در حاشیه قاره‌ای را بریده و گاهی تا فلات قاره ادامه دارد. ژرف‌دره زیردریایی دارای دیواره‌های تقریباً عمودی بوده که اختلاف ارتفاع بین کف و دیواره آن گاهی به ۵ کیلومتر نیز می‌رسد (مانند ژرف‌دره باهامای بزرگ). همانند ژرف‌دره‌های روی خشکی که دارای کانال‌هایی برای هدایت جریان آب هستند، ژرف‌دره‌های دریایی کانال‌هایی برای جریان توریدگی در بستر دریا دارند. جریان‌های توریدگی به روانه‌هایی از اب چگال و پر از رسوب گفته می‌شود که توسط رودها یا بر اثر توفان، زمین‌لغزش زیردریایی، زمین‌لرزه یا دیگر عوامل تولیدکننده رسوب در بستر دریا پدید آمده‌اند. جریان‌های توریدگی با سرعت زیاد (گاهی تا ۷۰ کیلومتر در ساعت) به پایین لغزیده و با فرسایش‌دادن حاشیه قاره‌ای در نهایت در دشت‌های مغاکی ته‌نشین می‌شوند.

حدود ۳٪ از ژرف‌دره‌های زیردریایی از نوع دره‌های فلات قاره‌ای هستند که به صورت عرضی فلات قاره را بریده و گاهی نقطه آغازین آنها با مصب رودهای بزرگ مانند رود کنگو و ژرف‌دره هادسون هم‌تراز است. حدود ۲۸٫۵٪ از ژرف‌دره‌های زیردریایی نیز لبه فلات قاره را بریده‌اند ولی بخش عمده آنها (حدود ۶۸٫۵٪) به‌طور مشخص فلات قاره را قطع نکرده و جریان بالادست آنها از شیب قاره‌ای و در زیر حاشیه فلات قاره آغاز می‌شود.

چنین تصور می‌شود که شکل‌گیری ژرف‌دره‌های زیردریایی عمدتاً ناشی از دو عامل اصلی است: فرسایش ناشی از جریان توریدگی و سقوط توده‌ای شیب قاره‌ای. در نگاه نخست الگوی فرسایش در ژرف‌دره زیردریایی شبیه ژرف‌دره‌های روی زمین به نظر می‌رسد ولی به دلیل تفاوت‌های مشخص میان فرایندهای فرسایشی در زیر آب، تفاوت‌های زیای میان الگوی فرسایش در شکل‌گیری ژرف‌دره‌های زیردریایی دیده شده‌است.

ژرف‌دره‌های زیردریایی بسیاری در ژرفای بیش از ۲ کیلومتری سطح آب‌های آزاد یافت شده‌است. برخی از آنها پیش از رسیدن به دشت‌های مغاکی به طول صدها کیلومتر در امتداد فلات قاره‌ها گسترده شده‌اند. نمونه‌های قدیمی از این ژرف‌دره‌ها در سنگ‌ها با سن پیشین‌زیستی نو نیز یافت شده‌است.

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.