ایوبیان

ایوبیان (عربی: الأیوبیون‎)، یک دودمان کرد مسلمان سنی مذهب بود[۱][۲][۳] که صلاح‌الدین ایوبی به مرکزیت مصر بنیاد گذاشت. این سلسله در طول قرون ۱۲ و ۱۳ میلادی بر بخش عظیمی از خاورمیانه حکم می‌راند. این سلسله پس از دودمان فاطمیان و زنگیان به حکومت رسید و دست به فتوحات گسترده‌ای در سراسر خاورمیانه زد. سرانجام صلاح‌الدین با شکست پادشاهی اورشلیم در جنگ حطین سرزمین مقدس را ضمیمه خاک ایوبیان کرد.

Ayyubid dynasty
ایوبیان

 

 

۱۱۷۱۱۳۴۱

Flag of

پرچم

Location of
ایوبیان در سال ۱۱۸۸
پایتخت قاهره (۱۱۷۴–۱۲۵۰) دمشق
زبان‌(ها) عربی
دین اسلام سنی
دولت سلطان (کنفدراسیون اصالت)
سلطان
 - ۱۱۷۴–۱۱۹۳ صلاح الدین
تاریخچه
 - تأسیس ۱۱۷۱
 - فروپاشی ۱۳۴۱
مساحت ۳۷۵۰۰۰۰کیلومترمربع (۱٬۴۴۷٬۸۸۳مایل‌مربع)
جمعیت
 -  حدود ۱۱۹۰ ۷۲۰۰۰۰۰ 
یکای پول دینار
امروزه بخشی از  مصر
 عراق
 اسرائیل
 اردن
 لبنان
 لیبی
 فلسطین
 عربستان سعودی
 سودان
 سوریه
 تونس
 ترکیه
 یمن

سقوط

مهم‌ترین دلیل سقوط ایوبیان حمله مغولان بود اما ظهور ممالیک و سقوط حلب هم تأثیرات زیادی بر آن گذاشت.

فرمانروایان ایوبی

سلطان صلاح‌الدین ایوبی ۱۱۷۴–۱۱۹۳
سلطان عثمان العزیز ۱۱۹۳–۱۱۹۸
سلطان المنصور ناصر الدین محمد ۱۱۹۸–۱۲۰۰
سلطان سیف‌الدین ابوبکر اول ۱۲۰۰–۱۲۱۸
سلطان الکامل محمد بن عادل ۱۲۱۸–۱۲۳۸
سلطان سیف‌الدین ابوبکر دوم ۱۲۳۸–۱۲۴۰
سلطان الصالح ایوب ۱۲۴۰–۱۲۴۹
سلطان المعظم توران‌شاه ۱۲۴۹–۱۲۵۰
ملکه شجر الدر ۱۲۵۰–۱۲۵۴
سلطان اشرف موسی (تشریفاتی) ۱۲۵۰–۱۲۵۴

شاخه‌های بعدی ایوبیان

  • ایوبیان یمن
  • ایوبیان حماه
  • ایوبیان حلب
  • ایوبیان حمص
  • ایوبیان دمشق
  • ایوبیان دیار بکر

منابع

  1. Humphreys 1987
  2. Özoğlu 2004, p. 46
  3. Bosworth 1996, p. 73

ویکی‌پدیای عربی.

ابن لقمان

ابوالعبّاس، ابراهیم بن لقمان اِسعِردی شهرت‌یافته به ابن لقمان و لقب‌گرفته به فخرالدین (۱۲۱۵–۱۲۹۴م) وزیر، کاتب و شاعر مصری عراقی‌اصل در سدهٔ هفتم هجری/سیزدهم میلادی بود. نزد بهاء زهیر شاگردی نمود و خاستگاهش اسعرد بوده‌است. دیوان انشای ایوبیان را بر عهده گرفت و رئیس توقیع‌نگاران بود. دو بار به وزارت رسید. ابن لقمان همان وزیری است که لوئی نهم در خانه‌اش در سال ۶۴۸ق زندانی شد. خانهٔ ابن لقمان در استان دقهلیه برجاست.

ابوالفدا

اسماعیل بن علی ابوالفداء از تاریخ‌نگاران و جغرافی‌دانان بزرگ کردتبار اهل سوریه بوده‌است.

وی در سال ۶۷۲ ه ق در دمشق متولد شد. وی از خاندان ایوبی بود و از امرای دمشق و از خدمتگذاران و نزدیکان شاه مصر بود که از طرف وی به لقب «ملک الموید» نایل شده بود. وی مردی بسیار عالم و دانشمند و دوستدار علم بود و حتی برای دانشمندان نزدیک خود مستمری تعین می‌نمود. وی در سال ۷۳۲ ه ق در حمات وفات یافت.

اسعد بن مماتی

اسعد بن مَمّاتی لقب‌گرفته به ابوالمکارم (۱۱۴۹- ۱۲۰۹) مقام‌دار ایوبی، ادیب، شاعر و نویسنده مصری در نیمهٔ دوم سدهٔ ششم هجری بود که نزد شیرکوه به دین اسلام درآمد و زندگی‌نامه صلاح‌الدین ایوبی و کلیله و دمنه را به نظم درآورد.

العیزریه

العیزریة (به عربی: العیزریة) یک منطقهٔ مسکونی در کرانهٔ غربی رود اردن است که در استان قدس واقع شده‌است.

جنگ صلیبی هفتم

جنگ صلیبی هفتم (انگلیسی: Seventh Crusade) یا هفتمین جنگ صلیبی تلاشی جهت تصرف مجدد اورشلیم که پس از جنگ صلیبی ششم و بارونی، مجدداً توسط ایوبیان تسخیر شده بود، به رهبری لوئی نهم، پادشاه فرانسه در سال ۱۲۴۸ میلادی آغاز شد که تا سال ۱۲۵۴ به طول انجامید. با عزیمت هیئتی از چند مقام کلیسایی اورشلیم، بیروت و انطاکیه به سمت غرب، لوئی نهم یا همان سنت لوئی که بیمار بود و نذر کرده بود پس از بهبود به یک حمله صلیبی دست زند. پاپ اینوسنت چهارم که اهداف جهت بازگرداندن اراضی مقدس داشت، پس از شنیدن گزارش فرستادگان مذهبی شرق در مجمع لیون، ناگریز از پادشاهان و مردم لاتین خواست که در این حمله شرکت کنند و پادشاه فرانسه که اکنون سلامتی خود را به‌دست آورده بود، طبق نذر خود، برای شرکت در این جنگ اعلان آمادگی کرد. لوئی پس از ۳ سال تلاش و تهیه مقدمات در ژوئن ۱۲۴۸ راهی قبرس شد و پس از چند ماه اقامت در قبرس به سمت بندر دمیاط در مصر حرکت کرد. پس از سپری شدن زمستان و گردآمدن نیروهای صلیبی در قبرس، سپاه لوئی که بالغ بر ۲۵ هزار و به نقلی مبالغه‌آمیز، ۱۳۰ هزار نفر بود در ۲۲ مه ۱۲۴۹ از قبرس راهی شهر دمیاط در مصر شد.

دمیاط نخستین آوردگاه بود که در ۵ ژوئن ۱۲۴۹، به‌راحتی به‌دست صلیبیون اشغال شد و امیرفخرالدین جوینی فرمانده کل سپاه ایوبی شکست خورد تا سپاه صلیبی دو روز بعد وارد شهر دمیاط شود. ملک الصالح نجم‌الدین پیشنهاد معاوضه اورشلیم با دمیاط را به صلیبیون داد که لوئی این پیشنهاد را نپذیرفت، به همین سبب او اردوگاهش را در ۸ ژوئن ۱۲۴۹ به شهر منصوره در جنوب دمیاط منتقل کرد. محل برخورد بعدی شهر منصوره در جنوب دمیاط به سمت قاهره بود. در سال ۱۲۵۰ سردار ایوبی، فخرالدین یوسف جوینی در یکی از حملات صلیبیون کشته شد تا ممالیک و شخص بیبرس بندرقداری کنترل سپاه ایوبی را به‌دست گیرند. در نبرد میان ایوبیان و صلیبیون در منصوره، سپاه صلیبی متحمل تلفات زیاد و سنگین شد و همچنین شاه فرانسه و دو برادرش اسیر ایوبیان شدند.

ایوبیان پس از پیروزی در منصوره، قصد بر لذمه جنگ با صلیبیون را داشتند اما خود به ناگاه درگیر شبه‌کودتایی نظامی توسط ممالیک شدند و سرانجام دولت ایوبیان مصر منقرض شد تا ممالیک بحری جایگزین آنها شوند. این‌چنین ممالیک نیازمند پول، در عوض دریافت ۸۰۰ هزار بیزانت پادشاه فرانسه آزاد کردند و دمیاط را بازپس گرفتند. لوئی پس از آزاد شدن از اسارت به عکا بازگشت و پس از اقامتی ۴ ساله در عکا به دلیل رخ دادن بحران‌هایی در فرانسه به پاریس بازگشت. بدین‌ترتیب، هفتمین جنگ صلیبی به پایان رسید.

جنگ صلیبی پنجم

جنگ صلیبی پنجم (انگلیسی: Fifth Crusade) یا پنجمین جنگ صلیبی که از سال ۱۲۱۳ تا ۱۲۲۱ م (۶۱۰ - ۶۱۸ ه‍.ق) ادامه یافت، تلاش جدید کشورهای مسیحی اروپایی در جهت بازپس‌گیری اورشلیم و سایر سرزمین‌های مقدس از دولت قدرتمند ایوبیان حاکم بر مصر و شام بود. پاپ اینوسِنت سوم در ۱۲۱۳ م، به‌قصد جبران جنگ صلیبی چهارم، خواستار جنگی دیگر گردید. در نتیجه، اقدامات وسیعی برای تدارک این حمله در سرزمین‌های اروپایی انجام گرفت. با درگذشت پاپ در مهٔ ۱۲۱۶ م، جانشین وی، هونوریوس سوم، آغاز حملهٔ جدید را به جان بِریَن، پادشاه اورشلیم، اطلاع داد. آندراش دوم، پادشاه مجارستان، و بسیاری از اُمرا و تیول‌داران اروپا برای شرکت در این حمله اعلام آمادگی کرده و در نتیجه سپاه ۱۵ هزار نفرهٔ صلیبی، به فرماندهی آندراش دوم و لِئوپولد ششم، دوک اتریش، در پاییز ۱۲۱۷ م به عکا رسید و در آن‌جا نیز هیو یکم، پادشاه قبرس، به آن‌ها پیوست.

ملک عادل، سلطان ایوبی، که در این هنگام در مصر به سر می‌بُرد، عازم شام شد و در ناحیهٔ بَیسان اردو زد، اما از ترس شکست از سپاه ۱۵ هزار نفرهٔ صلیبیون در بَیسان نجنگید و تا جنوب دمشق عقب‌نشینی کرد. با عقب‌نشینی او، صلیبیون به سمت شمال لشکر کشیدند و به بَیسان حمله بردند و از آن‌جا تا بانیاس را تصرف نمودند. آن‌گاه بانیاس را محاصره نمودند، که چون بی‌نتیجه ماند، به عکا بازگشتند. سپس راهی قلعهٔ باتور شدند، اما با وجود ۱۷ روز محاصره، موفق به فتح آن نگردیدند. در همان زمان، سپاهیان مجارستانی، برخلاف توصیه‌های پادشاه اورشلیم و دیگر امیران صلیبی، به دشت بِقاع در لبنان یورش بردند و به سختی شکست خوردند. این واقعه و نیز یک حملهٔ ناموفق دیگر، سبب شد پادشاه مجارستان — که برای ادای نذرش (جنگیدن با مسلمانان) راهی جنگ صلیبی شده بود — ناگزیر شد در اوایل ۱۲۱۸ م به کشورش بازگردد. در این میان، پادشاه اورشلیم به فکر افتاد از نیروهای صلیبی — که پی‌درپی به‌دستور پاپ راهی شام می‌شدند — برای حمله به مصر مدد جوید.

جان بِریَن همانند ریچارد، پادشاه انگلستان، کلید فتح اورشلیم و تمام سرزمین شام را چیرگی بر مصر می‌دانست؛ از این‌رو، پس از کسب موافقت فرماندهان دو فرقه دینی–نظامی شوالیه‌های هوسپیتالر (در منابع اسلامی: اِسبِتاریه) و شوالیه‌های معبد (در منابع اسلامی: داویه) و تهیهٔ تدارکات لازم در ۷ مهٔ ۱۲۱۸ م راهی شهر دِمیاط در مصر شد. مصریان از دیرباز بر کنار مصب رود نیل، برجی به نام برج سلسله ساخته بودند و از آن تا دیوارهای دِمیاط زنجیرهای سنگینی وصل کرده بودند تا مانع ورود کشتی‌های دشمن به رود نیل شود. صلیبیون که به اهمیت تصرف برج سلسله برای تصرف دِمیاط پی برده بودند، به آن حمله کردند و پس از تحمل تلفات سنگین، سرانجام در ۲۱ اوت ۱۲۱۸ م برج را به تصرف خود درآوردند و راه ورود به مصر برایشان گشوده شد. ملک العادل، پس از شنیدن خبر سقوط دِمیاط، از شدت اندوه درگذشت و پسرش، المُعظم عیسی، جانشین وی در شام شد.

در همان زمان الکامل محمد، پسر دیگر ملک العادل و حاکم مصر، تلاش‌های مؤثری برای جلوگیری از ورود صلیبیون به مصر کرد، اما وقتی از توطئهٔ احمد بن مَشطوب، یکی از پرنفوذترین امرای اَیوبی علیه خود آگاه شد، اردوگاهش در عادلیه (میان فارَسکور و دِمیاط) را مخفیانه ترک کرد و به شهر اَشموم طنّاح گریخت. در اثر این اقدامِ کامل، سپاهیانش متفرق شدند و صلیبیون توانستند اردوگاه مسلمانان را به تصرف درآورند. دو روز پس از این حادثه، ملک المعظم به یاری برادرش شتافت و مخالفان وی را زندانی و تبعید کرد و مجدداً سپاهی را برای مقابله با صلیبیون تدارک دید. پیشتر الکامل، هفتاد پیک نزد حاکمان جهان اسلام، برای استمداد فرستاده و به همه یادآوری کرده بود که سقوط مصر به‌معنای به‌خطر افتادنِ سایر نواحی اسلامی خواهد بود. از این‌رو، نیروی کمکیِ بسیاری به مصر آمد، همچنان که نیروهای کمکی زیادی نیز به اردوگاه صلیبیون رسید. الکامل از ترس سقوط دِمیاط و دیگر شهرهای مصر به‌دست صلیبیون، به آنان پیشنهاد کرد در ازای عقب‌نشینی صلیبیون از مصر، اورشلیم و بخش اعظم سرزمین فلسطین را به آنان واگذار کند. هرچند جان بِریَن و یارانش این پیشنهاد را پذیرفتند، ولی کاردینال پِلاجیو گالوانی، نمایندهٔ پاپ و برخی از سران سپاه — که خواهان امتیازات بیشتری چون واگذاری قلعهٔ کَرَک و سیصد هزار دینار وجه نقد نیز بودند — آن را رد کردند.

با وجود مقاومت سرسختانهٔ مردم دِمیاط، سرانجام این شهر، بر اثر شیوع بیماری و قحطی و فشار شدید صلیبیون در ۵ نوامبر ۱۲۱۹ م سقوط کرد و سپاه صلیبی پس از ورود، شهر را غارت نمود. پس از تصرف دِمیاط، میان جان بِریَن و کاردینال پِلاجیو بر سر حاکمیت شهر اختلاف شدیدی رخ داد، که به نفع جان بِریَن پایان یافت؛ اما چندی بعد، وی به‌علت مرگ پدر همسرش، پادشاه کیلیکیه، مجبور به بازگشت به عکا شد و فرماندهی صلیبیون در مصر به پِلاجیو رسید. پِلاجیو پس از رسیدن لویی یکم، دوک باواریا، در رأس سپاهی بزرگ به دِمیاط، تصمیم گرفت در تابستان ۱۲۲۱ م به قاهره حمله کند و بدین منظور، جان بِریَن را نیز به یاری فراخواند. از آن‌سو، الکامل، پس از اشغال دِمیاط، اردوگاهش را به شهر نوساز منصوره منتقل کرد تا مانع حرکت صلیبیون به‌سوی قاهره شود. امیران سرزمین‌های اسلامی، از جمله ملک المعظم و ملک الاشرف، که خطر سقوط قاهره را کاملاً درک می‌کردند، در رأس سپاهیان‌شان با شتاب راهی مصر شدند. مصریان پس از تخریب سدهایی که بر روی رود نیل ساخته بودند و قرار دادن صلیبیون در راهی باریک، آن‌ها را محاصره کردند؛ تا اینکه صلیبیون تقاضای صلح کردند. جان بِریَن به اردوگاه سپاه ایوبیان آمد و در ۲۰ اوت ۱۲۲۱ م قرارداد صلحی را امضا کرد که بر اساس آن مقرر شد در مقابل تعرض نکردن مسلمانان به جانِ صلیبیون، آن‌ها دِمیاط را به مسلمانان پس دهند و از مصر خارج شوند و برای هشت سال صلح برقرار شود. صلیبیون در ۷ سپتامبر ۱۲۲۱ م شهر دِمیاط را به ایوبیان واگذار کردند و از راه دریا به عکا بازگشتند. بدین ترتیب، پنجمین حملهٔ صلیبی، برای گرفتن اورشلیم نیز ناکام ماند.

شام (سرزمین)

شام یا شامات اصطلاحی تاریخی جغرافیایی است که به منطقه‌ای کمابیش گسترده گفته می‌شود در جنوب غرب آسیا، که از شمال به رشته کوه‌های توروس، از جنوب به صحرای عرب، از خاور به میانرودان و از باختر به دریای مدیترانه محدود است.

این منطقه دربرگیرنده سرزمین‌هایی است که امروزه کشورهای سوریه، اردن، لبنان، فلسطین، قبرس، بخش‌هایی از جنوب ترکیه و شرق مصر در آن جای دارند. گاهی بخش‌هایی از غرب عراق را نیز جزو سرزمین شام به‌شمار می‌آورند.

از شهرهای مهم سرزمین شام می‌توان به دمشق، انطاکیه، حلب اشاره کرد.

این سرزمین در زمان ابوبکر ضمیمه قلمرو اسلام گشت و پس از خلفای راشدین تا روزگار عباسیان، هنگامی که امویان حاکم بر سرزمین‌های اسلام بودند، مرکز خلافت اسلامی در این خطه قرار داشت.

صلاح‌الدین ایوبی

صلاح‌الدین یوسف اَیّوبی با لقب‌های ابوالمُظَفَّر و المَلِکُ الناصر (۱۱۳۷، تکریت – ۱۱۹۳، دمشق) که عموماً با نام‌وارهٔ صلاح الدّین شهرت دارد، بنیان‌گذار دولت ایّوبیان مصر و شام بود. او را از فرمانروایان بزرگ اسلامی در نیمهٔ دوم سدهٔ ششم هجری می‌دانند که صلیبیان را در نبرد حِطّین شکست داد و اورشلیم را در سال ۱۱۸۷ از آنان بازپس گرفت. در جنگ سوم صلیبی با ریچارد یکم شیردل صلح کرد؛ شش سال بعد در دمشق درگذشت و در مسجد جامع اموی دفن شد.در باب نسب وی اختلافات زیادی وجود دارد. برخی وی را با اصالتی کرد و برخی دیگر وی را عرب می‌دانند که قدرت و فتوحات وی سرزمین‌های مصر و شام و شمال عراق و یمن و حجاز را دربر گرفت. وی پیش از رسیدن به سلطنت، در دمشق ملقب به صلاح‌الدین گردید و سپس در مصر ملقب به «الملک الناصر» گردید. او توانست اغلب سرزمین‌های پادشاهی بیت‌المقدس و شهر قدس را آزاد سازد و این باعث آغاز جنگ سوم صلیبی به فرماندهی پادشاه فرانسه و انگلستان و آلمان گردید.

.او در دوران حکومتش دو هدف عمده را دنبال می‌کرد: استوار ساختن قدرت حکومت برای خود و خاندان ایوبی، جنگ با صلیبیون؛ که به هر دو، تا حدود زیادی دست یافت.

قاضی فاضل

ابوعلی، عبدالرحیم بن علی عسقلانی شهرت‌یافته به قاضی فاضل (۱ آوریل ۱۱۳۵ - ۲۵ ژانویه ۱۲۰۰) ادیب، شاعر و قاضی شامی فلسطینی در سدهٔ ششم هجری، مقام‌دار ارشد دیوان انشاء و کتابت در دولت فاطمی و ایّوبی بودکه از مشاوران برجستهٔ صلاح‌الدین ایوبی شمرده می‌شد. او نویسنده کتاب الرسائل است که یکی از منابع تاریخی برای مطالعه جنگ‌های صلیبی محسوب می‌شود.

محاصره اورشلیم (۱۱۸۷)

محاصره اورشلیم (انگلیسی: Siege of Jerusalem)، نبردی است در سال ۱۱۸۷ میلادی بین ایوبیان به فرماندهی صلاح‌الدین و پادشاهی اورشلیم به فرماندهی بالین ابلین در شهر اورشلیم که بعد پیروزی مسلمانان در نبرد حطین، اتفاق افتاد. طی این نبرد، سرانجام بالین شهر را تسلیم صلاح‌الدین نمود و خود به همراه سایر مسیحیان عازم صور شدند.

محاصره صور (۱۱۸۷)

محاصره صور (انگلیسی: Siege of Tyre)، نبردی است در سال ۱۱۸۷ بین نیروهای صلیبی و صلاح‌الدین در صور که پس از محاصره چند ماهه شهر، سرانجام صلیبیون پیروز شدند.

مدرسه رکنیه

مدرسه رکنیه (انگلیسی: Al-Rukniyah Madrasa) مدرسه تاریخی مربوط به قرن سیزدهم میلادی در دمشق، سوریه است.

مدرسه صاحبیه

مدرسه صاحبیه (عربی: المدرسة الصاحبية‎) مدرسه تاریخی مربوط به قرن سیزدهم میلادی در دمشق، سوریه است.

مدرسه قلیجیه

مدرسه قلیجیه (عربی: المدرسة القلیجیة‎)مدرسه تاریخی مربوط در دمشق، سوریه است.

نبرد آرسوف

نبرد آرسوف، نبردی است که در سال ۱۱۹۱ میلادی میان صلیبیون و مسلمانان در خلال جنگ سوم صلیبی روی داد. در این نبرد، صلیبیون به فرماندهی پادشاه ریچارد یکم توانستند لشکر ایوبیان به فرماندهی صلاح‌الدین ایوبی، سلطان مصر و شام، را در منطقه آرسوف واقع در فلسطین شکست دهند. لشکر صلیبی پس از یک محاصره طولانی موفق به گرفتن شهر عکا شده بود. هدف استراتژیک بعدی صلیبیون حفظ و تأمین امنیت کُنت‌نشین یافا، در جهت تسهیل حرکت و نفوذ برای بازپس‌گیری اورشلیم بود. در این نبرد، صلاح‌الدین ایوبی به دلیل در اختیار نداشتن همهٔ سپاهش، سعی می‌کرد که از جنگ مستقیم خودداری نماید و بارها با تاکتیک بزن‌دررو، حملات چندی را علیه صلیبیون تدارک دید.

جنگ در ظهر ۷ سپتامبر ۱۱۹۱ میلادی / ۱۴ شعبان ۵۸۸ هجری آغاز شد. سپاه صلیبی شامل ۱۰ هزار نفر پیاده‌نظام سبک و سنگین (کمانداران و نیزه‌داران) و ۱۲۰۰ سواره‌نظام سنگین که شامل شوالیه‌های معبد و شوالیه‌های هوسپیتالر بود و ارتش صلاح‌الدین در حدود ۲۵ هزار نفر که اکثریت آن را سواران (سواره‌نظام کماندار، سواره‌نظام سبک و سواره‌نظام سنگین اسلحه) بوده‌است. نخست مسلمانان تحت امر صلاح‌الدین نیروهای صلیبی را از جانب خشکی محاصره و احاطه کردند و ضربات شدیدی بر نیروهای ریچارد وارد نمودند و چیزی نمانده بود که بر سپاه صلیبی غلبه کنند؛ اما ریچارد با قدرت توانست صحنه نبرد را کنترل کند. وی ابتدا به سازماندهی مجدد نیروهای متلاشی شده خود پرداخت و توانست کنترل سپاه خود را به دست بگیرد. سپس با کمک شوالیه‌های هوسپیتالر، ضدحملاتی علیه نیروهای ایوبی و صلاح‌الدین انجام داد که سبب شکستن صفوف لشکر صلاح‌الدین شد و در ادامه با کمک سوارنظام سنگین اسلحه خود، حملات شدیدی ترتیب داد که سبب از هم گسیختگی بیش از پیش نیروهای مسلمان و منجر به گریختن آن‌ها گردید. تلاش صلاح‌الدین برای ممانعت از فرار افراد و فرماندهان، بی‌نتیجه ماند و قبل از غروب خورشید، سپاه ریچارد بر میدان جنگ مسلط شد و سپاهیان ایوبی مجبور به عقب‌نشینی به سمت جنگل شدند.

این شکست از جمله معدود شکست‌های صلاح‌الدین می‌باشد و دلیل آن هم تقسیم قشون اصلی صلاح‌الدین به دو قسمت بود و مسلمانان به تعبیری با سپاه کامل در این جنگ حضور نداشتند. صلاح‌الدین پس از این نبرد و در جهت تجدید قوا و انتقام این جنگ، به ناچار منطقه آرسوف را تخلیه کرد و عقب نشست.

نبرد حطین

نبرد حَطّین، نبردی است که در ۲۵ ربیع‌الثانی ۵۸۳ هجری قمری/۴ ژوئیهٔ ۱۱۸۷ میلادی بین نیروهای صلیبی به رهبری گی لوزینیان، پادشاه اورشلیم، و مسلمانان به رهبری صلاح‌الدین ایوبی، سلطان ایوبی، در منطقهٔ حطین رخ داد و مسلمانان توانستند طی نبردی سخت به پیروزی برسند و بخش عظیمی از نیروهای صلیبی را به قتل برسانند و تعدادی از فرماندهان سپاه صلیبی از جمله گی لوزینیان را اسیر کنند.

پیش از این نبرد، سران صلیبی دچار اختلاف شده بودند و در مقابل، صلاح‌الدین کل مصر و شام را یکپارچه تحت تسلط خود درآورده بود. طی چندین سال درگیری‌ها و نبردهایی بین دو طرف رخ داده و توازن قوا به نفع مسلمانان تغییر کرده بود. صلاح‌الدین با بسیج نیروهای مسلمان برای جهاد با صلیبیون و طراحی این نبرد — به‌گونه‌ای که شرایط زمانی و مکانی آن به نفعش باشد — دست برتر را داشت. طی این جنگ که از شب ۲۴ ربیع‌الثانی ۵۸۳ ه‍.ق/۳ ژوئیه ۱۱۸۷ آغاز شد، سپاهیان صلاح‌الدین صلیبیون را در منطقهٔ حطین محاصره کردند و در نبرد اصلی که در ۴ ژوئیه رخ داد، با بهره‌گیری از ضعف آن‌ها (خستگی و تشنگی) صفوف آن‌ها را در هم شکستند. هرچند صلیبیون و به‌خصوص شوالیه‌ها دلیرانه جنگیدند، اما جمع زیادی از آن‌ها کشته شدند و اندکی نیز از محاصره گریختند. در پایان، گی لوزینیان به همراه تعدادی از همراهان خود اسیر، و رینالد شاتیون نیز توسط صلاح‌الدین کشته شد.

پس از این شکست سنگین، پایگاه‌های صلیبی قدرت خود را از دست دادند و صلاح‌الدین ایوبی توانست از این موقعیت به نفع جهان اسلام بهره ببرد و فتوحاتی را به دست آورد که مهم‌ترین آن بازپس‌گیری اورشلیم بود؛ که پس از جنگ صلیبی اول به تسخیر صلیبیون درآمده بود. بعد از پایان جنگ، صلاح‌الدین درگیری را گسترش داد و اغلب سرزمین‌های پادشاهی اورشلیم از جمله شهرهای عکا، مَجدَل، یافا، ناصره، قیساریه و حیفا را فتح کرد. در نتیجه، دولت‌های مسیحی از جمله پادشاهی فرانسه، امپراتوری مقدس روم و پادشاهی انگلستان برای جبران این شکست‌های پی‌درپی، سپاه صلیبی را تحت فرماندهی پادشاهان خود عازم شرق کردند و جنگ صلیبی سوم آغاز گردید.

نبرد مرج عیون

نبرد مرج عیون (به لاتین: Battle of Marj Ayyun) نبردی است بین ایوبیان و صلیبیون در سال ۱۱۷۹ که با پیروزی صلاح‌الدین همراه بود و بالدوین چهارم شکست خورد.

نبرد یافا (۱۱۹۲)

نبرد یافا (۱۱۹۱) در طول جنگ‌های صلیبی به عنوان یکی از مبارزات بین صلاح‌الدین ایوبی و ریچارد یکم (انگلستان) (ریچارد شیردل) رخ داد. این نبرد آخرین نبرد در جنگ سوم صلیبی بود و پس از آن ریچارد و صلاح‌الدین قادر به مذاکره برای آتش‌بس شدند. اگرچه صلیبیون اورشلیم را در دست داشتند.

نجم‌الدین ابن مجاور

نجم‌الدین ابوالفتح، یوسف بن حسین مجاور شهرت‌یافته به ابن مجاور (؟ -۱۲۰۴) وزیر ایوبی، آموزگار کودکان، زبان‌شناس، ادیب و شاعر شامی در سدهٔ ششم هجری بود. «درب ابن مجاور» (گذرگاه ابن مجاور) در شهر قاهره، منسوب به اوست که مسکنش آنجا بوده‌است.

تاریخ باستان
دوران پسا-باستان
عصر جدید
فهرست‌ها
طرفین درگیر
فرماندهان
نیروها
اتفاقات وابسته
تأثیرات

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.