اوگاریت

پادشاهی اوگاریت (در محل رأس شمراء امروزی) که دیرینگی آن به نیمه دوم هزاره دوم پیش از میلاد بازمی‌گردد در شمال غربی سوریه در ۱۶ کیلومتری شمال شهر لاذقیه واقع شده بود. باستان شناسان در کاوش‌های خود در این منطقه، متونی را یافته‌اند که به یک زبان ناشناخته نوشته شده‌اند. این متون نخستین نمونه‌های خط الفبایی جهان بشمار می‌آیند. باستان‌شناسان فرانسوی از سال ۱۹۲۹ کاوش در کاوشگاه باستانی اوگاریت را آغاز کرده‌اند. آنها موفق به کشف لوحه‌هایی به زبان اکدی، زبان مرجع برای دادوستد در آن دوره شدند و در عین حال متونی را یافتند که از نشانه‌هایی نزدیک به نشانه‌های زبان اکدی تشکیل می‌شدند و متعلق به یک زبان ناشناخته بودند. خط‌شناسانی که به رمزگشایی این متون پرداختند به این نتیجه رسیدند که این نشانه‌ها در واقع نخستین خط الفبایی است، به عبارت دیگر یک خط که نه از نشانه‌ها و نه از هجاها تشکیل شده بلکه در واقع از حروف تشکیل گردیده‌است. الفبای اوگاریت شامل ۲۹ حرف است.

شهر اوگاریت در یک کیلومتری کرانه دریای مدیترانه واقع شده بود و شهری بود که با دنیای خارج در پیوند بود. شهر اوگاریت که مهد الفبا بوده یک جامعه «باسواد» بشمار می‌آمد. ایو کالوه باستان‌شناس فرانسوی که به همراه بسام جموس باستان‌شناس سوری مشترکآ مدیریت هیئت باستان‌شناسی اوگاریت را به عهده دارند، می‌گوید: «در کاوشگاه اوگاریت فرهنگنامه‌هایی ترجمه شده به زبان اوگاریتی و نوشته‌هایی در مورد سومر کهن کشف شده‌اند که توسط دبیران آن دوره نگهداری شده بودند».

خط اوگاریتی با ازهم‌گسستن این پادشاهی پیرامون ۱۱۸۵ نابود شد و شهر اوگاریت نیز متروک گردید.

اوگاریت
Ugarit Corbel
ورودی قصر سلطنتی اوگاریت
اوگاریت در سوریه قرار گرفته‌است
اوگاریت
موقعیت در Syria
موقعیتاستان لاذقیه، سوریه
منطقههلال حاصل‌خیز
مختصات۳۵°۳۶′۰۷″شمالی ۳۵°۴۶′۵۵″شرقی / ۳۵٫۶۰۲°شمالی ۳۵٫۷۸۲°شرقی
نوعسکونت‌گاه
تاریخ
ساخته شدهc. ۶۰۰۰ قبل از میلاد
رها شدهc. ۱۱۹۰ قبل از میلاد
ادواردوران نوسنگیعصر برنز
فرهنگ‌هاکنعان
حوادثفروپاشی تمدن در اواخر عصر برنز
اطلاعات بیشتر
تاریخ‌های حفاری۱۹۲۸-اکنون
باستان‌شناسانکلود شفر
وضعیتمخروبه
مالکیتعمومی
دسترسی عمومیبله

منابع

روزنامه جام جم، در آن وب‌گاه آمده: «استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است».

اردشیر بابکان

اردشیر یکم ساسانی شناخته‌شده به اردشیر بابکان (به پارسی میانه: ) بنیان‌گذار شاهنشاهی ساسانی بود. وی پس از شکست واپسین شاهنشاه اشکانی، اردوان پنجم در سال ۲۲۴ میلادی در دشت هرمزدگان، دودمان اشکانی را برانداخت و پادشاهی ساسانی را بنیان گذاشت. اردشیر از آن پس خود را «شاهنشاه» نامید و تسخیر سرزمینی را که ایرانشهر یا «ایران» می‌خواندش، آغازید.پیرامون تبار و نیای اردشیر، گزارش‌های تاریخیِ گوناگونی وجود دارد. براساس گزارش طبری، اردشیر پسر بابک پسر ساسان بوده‌است. روایت دیگری که در کارنامهٔ اردشیر بابکان می‌باشد، و شاهنامهٔ فردوسی نیز همان را بیان داشته، چنین آورده که اردشیر، زادهٔ ازدواج ساسان — فردی از نوادگان دارا — با دختر بابک، حاکمی محلی در ایالت پارس بوده‌است.

اردشیر بر پایهٔ گزارش طبری، در پیرامون اصطخرِ پارس زاده شد؛ طبری می‌افزاید که اردشیر در هفت سالگی به نزد فرمانده دژ دارابگرد فرستاده شد؛ پس از مرگ فرمانده، اردشیر بر جای او نشست و ارگبد دژ دارابگرد شد. طبری در ادامه آورده‌است که سپس بابک، شاه محلی پارس که گوچهر نام داشت را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را به‌جای وی گماشت. براساس گزارش طبری، شاپور و پدرش بابک به‌ناگاه مردند و اردشیر حاکم پارس شد. کشمکش میان اردشیر با شاهنشاهی اشکانی بالا گرفت و سرانجام در تاریخ ۲۸ آوریل (برابر با ۹ اردیبهشت) ۲۲۴ میلادی، اردشیر با لشکر اردوان پنجم در دشت هرمزدگان روبرو شد و طی این جنگ، اردوان شاهنشاه اشکانی کشته شد.

بر پایهٔ گزارش‌های سلطنتی، این بابک بود که گوچهر شاه محلی پارس را سرنگون ساخت و پسرش شاپور را بر جای وی نشاند؛ اردشیر از پذیرش گماشتن شاپور سرباز زد و برادر خویش و هر که در برابرش ایستاد را حذف کرد و سپس سکه‌ای منقوش به چهرهٔ خود بر روی سکه و پدرش بابک در پشت سکه ضرب کرد. محتمل است نقشِ تعیین‌کننده‌ای که از اردشیر در رهبری شورش علیه دولت مرکزی ترسیم شده‌است، محصول خوانش‌های متأخرتر تاریخی باشد. احتمالاً در آن‌گاه بابک بیشتر ایالت پارس را زیر حاکمیت خود متحد ساخته باشد.

اردشیر نقش بسزایی در گسترش ایدئولوژی شاهنشاهی داشته‌است. وی کوشید تا خویش را به مثابهٔ مزداپرستی مرتبط با خدا و دارندهٔ فَرّه ایزدی بنمایاند. ادعای مشروعیت پادشاهی وی به‌عنوان نورسته‌ای برحق از نسل شاهان اسطوره‌ای ایرانی و نیز تبلیغات منتسب به اردشیر علیه مشروعیت و نقش پارتیان در توالی تاریخ ایرانی، مؤید جایگاه ممتازی است که میراث هخامنشی در ذهن نخستین شاهنشاهان ساسانی داشته‌است. اگرچه دیدگاه رایج برآن است که احتمالاً ساسانیان چندان دربارهٔ هخامنشیان و وضعیتشان نمی‌دانسته‌اند. از سوی دیگر، برخی از مورخین برآنند که نخستین شاهنشاهان ساسانی، با هخامنشیان آشنا می‌بودند و شاهنشاهان متأخر ایشان، به‌عمد به کیانیان روی آوردند. ایشان آگاهانه هخامنشیان را نادیده گرفتند تا بتوانند پیشینهٔ خود را به کیانیان برسانند؛ و از همین‌جا بود که تاریخ‌نگاری مقدس را در پیش گرفتند.

اردشیر برای یادبود پیروزی‌هایش، اقدام به نقر سنگ‌نگاره در فیروزآباد (شهر گور یا اردشیرخوره)، نقش رجب و نقش رستم کرده‌است؛ در سنگ‌نگارهٔ وی در نقش رستم، اردشیر و اهورامزدا سوار بر اسب در برابر یکدیگرند و جسد اردوان و اهریمن زیر سم اسبان اردشیر و اهورامزدا تصویر شده‌است. از این نقش چنین برمی‌آید که اردشیر می‌پنداشته یا می‌خواسته دیگران بپندارند که حاکمیت وی بر سرزمینی که در کتیبه‌ها «ایرانشهر» خوانده می‌شده، از سوی پروردگار مقرر شده‌است. واژهٔ ایران، پیش از این، در اوستا و به‌عنوان «نام سرزمین اسطوره‌ای آریاییان» به کار می‌رفت؛ در دوران اردشیر، عنوان «ایران» بر جغرافیای زیر حاکمیت ساسانیان اطلاق شد. اندیشهٔ «ایران»، هم برای جوامع زردشتی و هم غیر زرتشتی سراسر شاهنشاهی پذیرفته شد و حافظهٔ جمعی ایرانیان در مراحل گوناگون و لایه‌های مختلف جامعهٔ ایرانی تا دوران مدرن امروز ادامه یافت و زنده ماند. آنچه روشن است این است که مفهوم «ایران»، پیشتر کاربردی مذهبی نیز داشته و سپس به پیدایش صورت سیاسی آن و در مفهوم مجموعه‌ای جغرافیایی از سرزمین‌ها انجامیده‌است.

بعل

بعل نام خدایی است که جوامع باستانی بسیاری در سرزمین میان‌رودان، آنرا می‌پرستیدند. به ویژه کنعانیان که او را خدای باروری و حاصل‌خیزی و از مهم‌ترین خدایان پرستش‌گاه می‌دانستند. گرچه واژه بعل که یک اسم عام سامی به معنای مالک یا سرور است، می‌توانست به هر خدا یا انسان صاحب‌مقام یا مخلوقی نسبت داده شود، لیکن این بی‌ثباتی در به‌کار بردن واژه بعل، مانع اطلاق آن به خدایی با صفات متمایز نمی‌شد.

حسین البرغوثی

حسین البرغوثی (عربی: حسين جميل برغوثي‎)؛ (زاده: ۵ می ۱۹۵۴ – درگذشته: ۱ می ۲۰۰۲) شاعر و اندیشمند فلسطینی که سردبیر مجله شعرا بود که تا زمان درگذشت به دلیل بیماری سرطان در سال ۲۰۰۲ در این مسئولیت‌ها مشغول بکار بود.

خط میخی

خط میخی به مجموعه‌ای از قدیم‌ترین روش‌های نوشتار گفته می‌شود که نمادهایی شبیه گُوِه دارند. خط میخی انواع گوناگونی دارد که برای نوشتن در زبان‌های مختلف به کار می‌روند. از گونه‌های خط میخی می‌توان به میخی پارسی باستان، سومری، اکدی، ایلامی، بابلی و اوگاریتی اشاره کرد.

همه خطوط میخی که تاکنون رمزگشایی شده‌اند از چپ به راست نوشته می‌شوند. این نوع خط که برخی باور دارند پایهٔ اندیشه‌نگار دارد، در همه کشورهای آسیای غربی به کار می‌رفته‌است. پژوهشگران، سومریان را مبدع خط میخی می‌دانند.خط میخی هخامنشی که دارای ۵۰ نشانه‌است، جدیدترین گونهٔ خطِ میخی است که در سدهٔ ششم پیش از میلاد مسیح ساخته شده‌است. این خط برای نوشتن کتیبه‌های هخامنشی به کار رفته‌است. خطِ میخیِ هَخامنشی، خطی نیمه الفبایی، نیمه هجایی است افزون بر ۸ نشانه (ایدئوگرام) که برای واژگان پر کاربرد مانند شاه، کشور و اهورامزدا به کار می‌روند. این خط ساده‌ترین نوع خطوطِ میخی پس از خط میخی اوگاریتی است. و تماما الفبایی است. این خط هم‌اکنون در استاندارد (Unicode (۴٫۱ پذیرفته شده و بازه‌ای به آن اختصاص داده شده‌است.

خط میخی اوگاریتی

میخی اوگاریتی، دبیره‌ای میخی و ابجد است، که از ۱۵۰۰ پ.م. برای نوشتن زبان اوگاریتی به کار می‌رفته‌است. در سال ۱۹۲۸ در اوگاریت(رأس شمراء امروزی) در سوریه، کتیبه‌ای به زبان مردهٔ سامی شمال‌خاوری یافت شد که ۳۱ حرف داشت.

لوح‌های گلی که به اوگاریتی نوشته شده‌اند، دیرینه‌ترین گواهی چیدمان الفبایی سامی خاوری و جنوبی است که ساختار الفبایی دبیره‌های عبری، یونانی، و لاتین از یک سو و الفبای گعز از سوی دیگر برگرفته از این دبیره هستند.

این دبیره، از چپ به راست نوشته می‌شود.

دین باستانی سامی

دین باستانی سامی عبارت است از اعتقادات مبتنی بر چندخدایی مردمان سامی در خاور نزدیک باستان و شمال شرقی آفریقا. این باورها با اساطیر میان‌رودانی درهم‌تنیدگی بسیاری داشته‌است. به نظر می‌رسد که باورهای آغازین سامیان در آینده به سه دسته بخش شده‌باشد: دین کنعانی در سرزمین شام، دین آشوروبابلی که متأثر از باورهای سومریان بوده، و باورهای پیشااسلامی عرب.

زبان اوگاریتی

زبان اوگاریتی (به انگلیسی: Ugaritic)، تنها بر پایهٔ نوشته‌های بر جا مانده در شهر گمشدهٔ اوگاریت در سوریه شناخته شده‌است، که بدست باستان‌شناسان فرانسوی در سال ۱۹۲۸ یافت شد. این یافته برای پژوهشگران عهد عتیق برای دریافت متون عبری بسیار مهم بوده‌است و بخش بزرگی از عبارات مشترک، گویش‌های ادبی، و اصطلاحاتی را که یهودیت از فرهنگ‌های گوئیم (ناکلیمی) مجاور به کار می‌برد، آشکار کرده‌است.

زبان هوری

زبان هوری نامی قراردادی است که به زبان هوری‌ها -که در ۲۳۰۰ (پیش از میلاد) به میانرودان داده شدند و تا ۱۰۰۰ (پیش از میلاد) ناپدید شدند- گفته می‌شود. هوری زبان پادشاهی میتانی در شمال میانرودان بود. انگاشته می‌شود که خاستگاه این زبان زیستگاه‌های هوریان در شمال سوریه، شمال عراق و جنوب شرقی ترکیه کنونی بوده باشد.

سده ۱۵ (پیش از میلاد)

(سده شانزدهم پ.م. - سده پانزدهم پیش از میلاد مسیح - سده چهاردهم پ.م. - سده‌های دیگر)

سوریه

سوریه با نام رسمی جمهوری عربی سوریه کشوری در جنوب غرب آسیا و در کنار سواحل شرقی دریای مدیترانه است. حزب حاکم این کشور، حزب سوسیالیست بعث است. این کشور از سمت شمال با ترکیه، از شرق با عراق، از غرب با لبنان و از جنوب غربی با اسراییل و از غرب با دریای مدیترانه و از جنوب با اردن و همسایه است. دمشق پایتخت سوریه و حلب بزرگترین شهر آن است.موقعیت سوریه در غرب آسیا و ساحل شرقی مدیترانه در طول تاریخ جایگاهی استراتژیک به این کشور بخشیده‌است. جنگ داخلی سوریه از سال ۲۰۱۱ آغاز شده و موجب ویرانی‌ها و ناامنی‌های گسترده در این کشور شده‌است.

این کشور در گذشته شام نامیده می‌شد. نام کنونی سوریه را فرانسویان پس از فروپاشی عثمانی و مستعمره نمودن این کشور از روی تاریخ کهن این بخش از جهان و آشوریان باستانی بر این سرزمین نهادند.از نظر مذهبی حدود ۵۴٪ جمعیت سوریه را مسلمانان سنی، ۳۳٪ علویان، شیعیان دوازده‌امامی و اسماعیلیان، ۱۰٪ مسیحی و ۳٪ دروزی تشکیل می‌دهند. از نظر قومیتی هم اعراب بیش از ۹۰٪ جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند در حالیکه کردها حدود ۹٪ جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند. ارامنه، ترک‌ها، چرکس‌ها و یهودیان مجموعاً کمتر از ۱٪ جمعیت سوریه را تشکیل می‌دهند.

شحر

شَحَر در اساطیر فنیقی ایزد پگاه بود و در همین اساطیر شلیم ایزد شامگاه بود. نام شحر (שחר) با واژه سحر عربی هم‌ریشه است.

برپایه متنی کهن که در رأس شمراء محل اوگاریت کهن در شمال غربی سوریه پیدا شده شحر و شلیم در اسطوره‌ها برادران دوقلو بودند و نطفه آن‌ها زمانی بسته شد که ایزد ال دستانش را هم‌چون امواج بر فراز دریای نخستین گستراند و با این کار دو زن را بارور ساخت. این دو زن به باور بیشتر پژوهندگان عشیره و عنات بودند.

فنیقیه هخامنشی

ساتراپی فنیقیه، یکی از ساتراپی‌های شاهنشاهی هخامنشی بود. سرزمین‌های امپراتوری ایران به چندین ایلات تقسیم می‌شد که معمولاً ساتراپی‌ها (کلمه فارسی باستان: خشچپاون - حافظ قلمرو هخامنشی) را شامل می‌شدند. استانداران این مناطق ساتراپ نام داشتند و بدین ترتیب جزء جزء نواحی مختلف امپراتوری هخامنشی با ساختار سیاسی ایجاد شد. هر ساتراپی ولایت بسیار پهناوری را شامل می‌شده‌است و احتمالاً هر ساتراپ یا استاندار یک نجیب‌زاده پارسی بود که امور را از مرکز ساتراپ‌ها به دست داشته‌است.

فیزیک خورشیدی

فیزیک خورشیدی (انگلیسی: Solar physics)، شاخه‌ای از اخترفیزیک است که ویژگی آن تمرکز در مطالعه و سنجش نزدیک‌ترین ستاره؛ خورشید است، اندازه‌گیری‌های دقیقی که انجام آن‌ها، تنها برای نزدیکترین ستاره به ما امکان‌پذیر است. این رشته با بسیاری از رشته‌های فیزیک محض، اخترفیزیک، علوم رایانه، از جمله پویایی شاره‌ها، فیزیک پلاسما شامل مگنتوهیدرودینامیک، زلزله‌شناسی، فیزیک ذرات، فیزیک اتمی، فیزیک هسته‌ای، تکامل ستارگان، فیزیک فضا، طیف‌سنجی، انتقال تابشی، نورشناسی، پردازش سیگنال، بینایی رایانه‌ای، فیزیک محاسباتی، اخترفیزیک و نجوم خورشیدی سر و کار دارد.

از آنجا که خورشید به‌گونهٔ منحصر به فردی برای مشاهدهٔ نزدیک در نزدیکی قرار گرفته (از دیگر ستاره‌ها نمی‌توان برای مواردی مانند دقت و تفکیک‌پذیری‌های فاصله‌ای یا زودگذر؛ که با خورشید می‌تواند حل و فصل شود)، انشعابی بین رشتهٔ مربوط به اخترفیزیکِ مشاهده‌ای (از ستاره‌ها از راه دور) و مشاهدات فیزیک خورشیدی وجود دارد.

مطالعهٔ فیزیک خورشیدی هم مهم است زیرا یک آزمایشگاه حقیقی برای مطالعهٔ فیزیک پلاسما ارائه می‌دهد.

لاذقیه

لاذَقیه (به عربی: اللاذقية)، (به لاتین: Laodicea ad Mare) اصلی‌ترین بندر کشور سوریه است.

این شهر و حومه آن که به عنوان منطقه لاذقیه شناخته می‌شود در سال ۲۰۰۴ میلادی ۵۲۶٬۸۸۸ نفر جمعیت داشته‌است.

منطقه لاذقیه که شهر لاذقیه در آن قرار دارد یکی از چهار منطقه استان لاذقیه است.

لاذقیه پنجمین شهر بزرگ سوریه به‌شمار می‌رود. چهار شهر بزرگتر از لاذقیه عبارتند از: حلب، دمشق، حمص و حماه.

شهر لاذقیه در شمال شهر طرطوس و در شمال غرب شهرهای حمص و حماه قرار دارد.

در شانزده کیلومتری لاذقیه ویرانه‌های شهر باستانی اوگاریت قرار دارند.

کفتور

کفتور (عبری: כפתור) مکانی است که در متاب مقدس به آن اشاره شده‌است که مردم آن کفتوریم گفته می‌شوند و به عنوان انشعابی از مصر باستان نام گذاری شده‌است. همچنین در کتیبه‌های مصر باستان، ماری و اوگاریت به کفتور اشاره شده‌است. منابع یهودی جایگاه کفتور را منطقه فلسطین می‌دانند، هرچند منابع مدرن تمایل دارند آن را با مناطقی مانند کیلیکیه، قبرس یا کرت مرتبط کنند.کفتوریم در نسب‌شناسی، کتاب پیدایش (پیدایش ۱۰:۱۳–۱۴ ) به عنوان یکی از چندین بخش از سرزمین مزریم (مصر) ذکر شده‌است.

یم

یَم خدای اقیانوس‌ها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و چشمه‌های زیر زمینی است و نقش مهمی در اساطیر اوگاریتی بازی می‌کند.

مناطق و ایالت‌های باستانی در تاریخ سرزمین شام
عصر برنز
عصر آهن
اروپای دوران قدیم

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.