اورشلیم

اورشَلیم (به عبری: ירושלים با تلفظ یروشَلایم Yerushaláyim، به عربی: أورشلیم القُدس‎، به انگلیسی: Jerusalem) یا قُدس (به عربی: القُدس) یا بَیْت‌المُقدَّس، شهری در دامنه جبال الخلیل و یکی از قدیمی‌ترین شهرهای جهان است. فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها هر دو این شهر را پایتخت خود می‌دانند، طوری‌که اسرائیل موسسات دولتی اصلی خود را در این شهر نگه داشته‌است و حکومت خودگردان فلسطین آن را در نهایت به عنوان مقر حکومت خود می‌شناسد اما اسرائیل در بخش شرقی آن نفوذ کرده و و از نظر جامعه جهانی به صورت غیرقانونی اقدام به شهرک‌سازی کرده‌است. این شهر از نظر هر سه دین بزرگ ابراهیمی یهودیت، مسیحیت و اسلام، مقدس است. جمعیت اورشلیم ۸۰۰۰۰۰ نفر (سال ۲۰۱۲)[۲] و مساحت آن ۱۲۵٫۱ کیلومترمربع است.

اورشلیم یکی از چهار شهر مقدس یهودیان محسوب می‌شود و در کنار شهرهای صفاد، حبرون و طبریه، محل سکونت بسیاری از دانشمندان مذهبی یهودی بوده‌است.[۳] این شهر مقدس‌ترین شهر در مسیحیت محسوب می‌شود و نیز پس از مکه و مدینه، سومین شهر مقدس برای مسلمانان است.

مختصات: ۳۱°۴۶′۰″ شمالی ۳۵°۱۳′۰″ شرقی / ۳۱٫۷۶۶۶۷°شمالی ۳۵٫۲۱۶۶۷°شرقی

اورشَلیم/بیت‌المقدّس
عربی:القُدس (فلسطین) عبری:יְרוּשָׁלַיִם
أورشلیم القدس (اسرائیل)
شهر (فلسطین/اسرائیل)
نمایی از قسمت قدیمی و تاریخی شهر اورشلیم

نمایی از قسمت قدیمی و تاریخی شهر اورشلیم
پرچم اورشَلیم/بیت‌المقدّس
پرچم
نشان رسمی اورشَلیم/بیت‌المقدّس
نشان
موقعیت شهر در میان فلسطین و اسرائیل

موقعیت شهر در میان فلسطین و اسرائیل
کشور فلسطین،  اسرائیل (مورد مناقشه)
اداره‌کنندهاسرائیل
استان فلسطینیقدس
ناحیهٔ اسرائیلیاورشلیم
حکومت
 • شهردار
* فلسطینی
* اسرائیلی

زکی غول
نیر بارکات
مساحت
 • شهر (فلسطین/اسرائیل)۱۲۵٫۲ کیلومتر مربع (۴۸ مایل مربع)
 • منطقه کلان‌شهری۶۵۲ کیلومتر مربع (۲۵۰ مایل مربع)
ارتفاع۲۴۷۴ متر (۸٬۱۱۷ پا)
جمعیت (۲۰۰۹)
 • شهر (فلسطین/اسرائیل)۷۸۰٬۲۰۰
 • تراکم۶٬۲۰۰/km۲ (۱۶٬۰۰۰/sq mi)
منطقهٔ زمانیIST (یوتی‌سی ۲+)
 • تابستان (DST)IDT (یوتی‌سی ۳+)
پیش‌شماره(های) تلفن۰۲ ۹۷۲
وبگاهwww.alquds-online.org پایگاه رسمی بین‌المللی قدس
www.jerusalem.muni.il شهرداری اورشلیم
جامعهٔ جهانی از جمله یونسکو و شورای امنیت سازمان ملل متحد شرق بیت‌المقدس (قدس شرقی) را متعلق به کشور فلسطین می‌داند که هم‌اکنون در اشغال اسرائیل قرار دارد.[۱]

نام

نام این شهر در زبان عبری یروشلاییم و در زبان عربی قدس است. از دیگر نام‌های این شهر می‌توان به جروسلم، اورشلیم یا بیت‌المقدس اشاره کرد.[۲]

در متن‌های پهلوی از این شهر با نام اورشلیم (Urišlīm) یاد شده‌است.[۴] پس از اسلام در منابع فارسی از این شهر به‌طور عمده با سه نام ایلیا، اورشلیم (یا اورشلم) و بیت‌المقدس یاد شده‌است.[۵] در برخی از منابع فارسی این ایلیاست که نام عبری شهر دانسته شده‌است[۶] و نیز گفته شده‌است که اورشلیم نامی‌است که برخی پارسیان شهر را به آن بازخوانند.[۷] در برخی منابع ایلیا یکی از سه شهرستان زمین بیت‌المقدس دانسته شده‌است.[۸] دو شهرستان دیگر را نام بلقا و اریحاست.[۸] هر دو صورت بیت‌المُقَدَّس و بیت‌المَقْدَس در زبان فارسی به کار رفته‌است. گرچه صورت بیت‌المَقْدَس اصیل‌تر است —و ترکیب عبری בית המקדש (بیت همقدش) با آن خویشاوند است — صورت بیت‌المقدَّس به‌طور خاص برای گنجانیدن در بحر متقارب (و بعضاً هزج) مناسب است و در شعر فارسی به کار گرفته شده‌است.[۹]

در بسیاری از متون کهن نظم و نثر فارسی از این شهر با نام بیت‌المقدس یاد شده‌است و بنا به گفتهٔ فردوسی نام این شهر در زبان پهلوی، گَنگْ دِژ هوخْت بوده‌است:

به خشکی رسیدند سر کینه جویبه بیت‌المقدس نِهادند روی
که بر پهلَوانی زبان راندندهمی «گَنگ‌دِژ هوخْت» َش خواندند
به‌تازی کنون «خانهٔ پاک» خوانبرآورده ایوان ضحّاک دان

[۱۰]

سیاست رسمی دولت اسرائیل، الزام می‌دارد که أُورُشَلِیمَ، که هم ریشه نام‌های عبری و انگلیسی ست، در کنار القُدس به صورت أُورُشَلِیمَ-القُدس به کار برود.[۱۱]

تاریخچه

Coresh St 1
خیابان کورش در بخش مرکزی اورشلیم.
Exterior of the Dome of the Rock, Jerusalem5
قبةالصخره در بخش قدیمی اورشلیم.

در سال ۵۳۹ پیش از میلاد کوروش بزرگ به یهودیان آواره اجازه داد تا به اورشلیم بازگردند و در آنجا آزادانه برای خود کنیسه بسازند.[۱۲]

از ۱۹۴۸ تا جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ میلادی بمدت ۱۹ سال بخش غربی شهر در اختیار اسرائیل و بخش شرقی در اختیار اردن بود. پس از آن بیت‌المقدس شرقی به اشغال اسرائیل درآمد. در ۱۹۸۰ اسرائیل رسماً بیت‌المقدس شرقی را که عمدتاً فلسطینی‌نشین است ضمیمه خاک خود کرد، ولی جامعهٔ بین‌الملل این الحاق را به رسمیت نشناخته‌است.[۱۳]

ریشه‌شناسی اورشلیم

نام اورشلیم برخلاف آنچه ممکن است بدواً به نظر آید توسط عبرانیان بر شهر نهاده نشده‌است بلکه اصلی اوگاریتی دارد. البته زبان اوگاریتی هم مانند زبان عبری از زبان‌های سامی‌است. نام اصلی شهر قبل از ورود عبرانیان اوراشالیموم یا اوراشالیمو به معنای بنیاد شالم بود. شالم نام خدایی از خدایان اوگاریتی بود. بعدها عبرانیان این نام را تغییر ندادند زیرا اورشلیم در زبان عبری به معنای «شهر صلح» می‌شد. از نگاه دستور زبان عبری، این کلمه از دو بخش «اور» به معنی شهر و «شلیم» به معنی صلح و دوستی است.[۱۴]

مردم

Old city walls and mamilla ave. at night - as seen from "Rooftop" restauran - Jerusalem, Israel
خیابان مامیلا با مغازه‌های مجلل که در کنار دیوارهای قدیمی شهر بنا شده‌است.

زبان

زبان‌های عمومی در این شهر، زبان عبری و زبان عربی هستند.

قومیت

Jerusalem Chords Bridge
پل معلق اورشلیم.

طبق آمار سال 2013، ۳۹ درصد از جمعیت ۸۰۰ هزار نفری اورشلیم را مردم فلسطینی تشکیل می‌دهند.[۱۵]

مذهب

ترکیب مذهبی این شهر بنا بر آمار اداره مرکزی آمار اسرائیل در سال ۲۰۱۲ میلادی۵۰۲۸۳۰ نفر #تغییرمسیر یهودی، ۲۸۸۱۷۰ نفر مسلمان، ۱۴۸۲۰ نفر مسیحی، ۹۰ نفر دروزی و ۹۳۹۰ نفر هم پیرو دیگر ادیان هستند.[۲]

فرهنگ

HadarS
بازار هدار اورشلیم.

بسیاری از خانواده‌های یهودی سکولار ساکن اورشلیم، به دلیل فشارهای مذهبی یهودیان ارتدوکس، دیگر شهرهای اسرائیل را برای زندگی انتخاب کرده و اکثراً به تل‌آویو نقل مکان می‌کنند و در عوض مذهبیان اصولگرا به آن مهاجرت می‌کنند.[۱۶]

جمعیت

جمعیت اورشلیم حدود هشتصد هزار نفر (شامل بخش قدیمی و جدید) می‌باشد که از این تعداد حدود پانصد هزار نفر یهودی و حدود دویست و هشتاد و هشت هزار نفر مسلمان و حدود پانزده هزار نفر مسیحی (شامل ارامنه و سایر مسیحیان) و تعداد کمی دروزی و پیروان سایر ادیان می‌باشد.. در این شهر ۵۰۲۰۰۰ یهودی، ۲۸۸۰۰۰ مسلمان، ۱۴۸۰۰ مسیحی، ۹۰ دروز و ۹۴۰۰ نفر با ادیان و مذاهب دیگر زندگی می‌کنند.

شهر قدیمی اورشلیم

Mahane Yehuda Market ap 035
بازار مخنه یهودا، از بازارهای مهم اورشلیم محسوب می‌شود.

شهر قدیمی اورشلیم قلب اورشلیم یا همان بیت‌المقدس است. این شهر شکلی تقریباً به صورت مربع با طول ۱ کیلومتر و کوچه‌های باریک و تودرتو، با معماری تاریخی دارد که مشخصه هر چهار محله‌اش است – محله مسیحیها، محله مسلمانان، محله یهودیها و محله ارمنی‌ها. دورادور این شهر قدیمی را دیواری سنگی مثل دیوار قلعه‌های قدیمی فرا گرفته‌است.

محله ارمنی‌ها

هر محله به نام دینی است که پیروانش بیشتر در آن زندگی می‌کنند. البته مسیحی‌ها در حقیقت دو محله دارند، چون ارمنی‌ها هم مسیحی‌اند. محله ارمنی‌ها از سه محله دیگر کوچک‌تر است و یکی از قدیمی‌ترین مناطق ارمنی‌نشین دنیاست. محله ارمنی‌ها از این جهت که فرهنگ و تمدن خاص خودش را در قالب کلیسای جامع یعقوب مقدس (سنت جیمز) و صومعه آن حفظ کرده، منحصربه‌فرد است.[۱۷]

محله مسیحی‌ها

محله مسیحی‌ها خانه کلیسای مقبره مقدس است. بنایی که برای همه مسیحی‌های جهان مهم است چون به باور مسیحیان داستان زندگی عیسی از مصلوب شدن تا مرگ و رستاخیز همین‌جا رخ داده‌است. آن‌طور که در اکثر روایت‌های مسیحی آمده، عیسی را در جلجتا یا تپه کال‌وری، به صلیب کشیدند. قبر او داخل آرام‌گاه است و رستاخیزش هم همان‌جا بوده. کلیسا را گروهی متشکل از نمایندگان شاخه‌های مختلف مسیحیت اداره می‌کنند. گردانندگان اصلی کلیسای ارتدکس یونانی انطاکیه، راهبان فرقه فرانسیسکن کلیسای کاتولیک و کلیسای ارامنه هستند. اما اتیوپیها، قبطی‌ها و کلیسای ارتودکس سریانی هم مشارکت دارند.[۱۷]

محله مسلمان‌ها

محله مسلمان‌ها از سه محله دیگر بزرگ‌تر است. مهم‌ترین جای محله فضایی است که مسلمان‌ها به آن حرم شریف می‌گویند. هم مسجدالاقصی و هم قبةالصخره در همین فضا واقع شده‌اند.[۱۷]

مسجدالاقصی پس از مسجد الحرام در مکه و مسجد النبی در مدینه، مقدس‌ترین مکان در دین اسلام است و اداره آن به عهده بنیاد وقف –و در رأس آن مفتی اعظیم بیت‌المقدس– است. مسلمانان معتقدند در شب اسراء، پیامبر اسلام از مکه به این‌جا سفر کرده و با روح همه پیامبران پیش از خود عیادت کرده‌است. کمی دورتر، بنای قبه‌الصخره قرار گرفته. صخره در واقع سنگی است که مسلمانان معتقدند پیامبر اسلام از روی آن به معراج رفته‌است. مسلمان‌ها در تمام طول سال به این مکان مقدس می‌آیند. اما معمولاً شلوغ‌ترین زمان ماه رمضان است که در هر جمعه آن صدها هزار نفر برای نماز جمعه به مسجد می‌آیند.[۱۷]

محله یهودی‌ها

محله یهودی‌ها خانه دیوار ندبه یا دیوار غربی یا دیوار براق است – که در زبان عبری به آن کتل می‌گویند. یهودیان معتقدند پرستش‌گاه اورشلیم (یا هیکل مقدس) این‌جا قرار داشته‌است. حرم درونی آن یا همان قدس‌الاقداس – کدش هاکدوشیم در زبان عبری – مقدس‌ترین مکان یهودیان بوده و هست. یهودیان معتقدند سنگی که جهان با آن بنا شده در این‌جا بوده و همین‌جا بوده که ابراهیم می‌خواسته پسرش اسحاق[۱۷] را قربانی کند (اسماعیل در باور مسلمانان). یهودی‌های بسیاری بر این باورند که قبه‌الصخره جایی است که قدس‌الاقداس قرار گرفته بوده. امروزه دیوار ندبه (یا دیوار غربی) نزدیک‌ترین جا به قدس‌الاقداس است که یهودی‌ها می‌توانند در آن عبادت کنند. اداره دیوار بر عهده خاخامی است که به خاخام دیوار ندبه معروف است. هر سال میلیون‌ها نفر از این دیوار بازدید می‌کنند. یهودی‌های بسیاری هم از سراسر دنیا برای عبادت و نزدیکی با میراث‌شان به این‌جا می‌آیند به‌ویژه در ایام مقدس مانند روش هشانا یا یوم‌کیپور.[۱۷]

جغرافیا

Jerusalem panorama early twentieth century2
تصویری از اوایل قرن بیستم از سمت جنوب شرقی شهر.

اورشلیم در ۳۵ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی و ۳۱ درجه و ۵۰ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است. این شهر بر روی کوه‌های یهودا، که مقسم آب بین دره اردن در شرق و دریای مدیترانه در غرب است، بر روی دو تپه صخره‌ای به ارتفاع ۷۵۰ متر از سطح دریا در میانه کوه‌های بیت‌ایل (یا بیت ئیل) در شمال و حبرون یا الخلیل در جنوب، در فلات قدس و الخلیل واقع شده‌است. در جانب مغرب شهر دامنه کوه‌های یهودا گسترده‌است و در جانب مشرق دشت یهودا که تا بحرالمیت، «دریای مرده»، ادامه دارد. فاصله این شهراز کناره غربی کوه‌های یهودا ۱۵ تا ۱۶ کیلومتر و از کناره شرقی آن تنها ۲ کیلومتر است. بلندی ارتفاعات شمالی و جنوبی شهر به ۱۰۰۰ متر می‌رسد. چون بلندی شهر در میانه این دو ارتفاع کمتر از این‌است، شکل توپوگرافی این شهر به چیزی شبیه زین اسب بدل شده‌است. این وضعیت با شکل ساخت‌شناختی کوه‌های یهودا، که همچون صخره‌ای یکپارچه و بدون دره‌است آن را به دژی تبدیل کرده که بر ناحیه وسیعی در پیرامون خود اشراف دارد. فاصله این شهر از ساحل مدیترانه ۵۲ کیلومتر، و از دریای مرده ۲۲ کیلومتر، و ارتفاع آن از سطح دریای مرده (که سطح آن از دریاهای آزاد پائین‌تر است) حدود ۱۱۵۰ متر است. اورشلیم از عمان ۸۸ کیلومتر، از دمشق ۲۹۰ کیلومتر، از بیروت ۳۸۸ کیلومتر، و از قاهره ۵۲۸ کیلومتر فاصله دارد. این شهر در ملتقای راه‌های واصل بین شمال به جنوب و شرق به غرب در منطقه واقع شده و علاوه بر آن که از طریق راه‌های زمینی به شهرهای‌الخلیل، بیت‌لحم، رام‌الله و نابلوس می‌پیوندد، از طریق خط آهن نیز با تل‌آویو و یافا در ساحل مدیترانه مربوط است. فرودگاه قلندیه در بخش شمالی نیز ارتباط این شهر را با جهان خارج برقرار می‌کند.

حصار اورشلیم

DavidTower
نمایی از برج داوود در کنار دروازه یافا

حصار شهر اورشلیم گرداگرد شهر کهن را فراگرفته‌است.

این حصار دارای دروازه‌های است با نام‌های زیر:

وضعیت حقوقی

JerusalemEastAndWest
نیلی (آبی): بیت‌المقدس غربی
سبز: بیت‌المقدس شرقی
سرخ: زمین بی‌ساکن
سیاه: دیوار شهر قدیمی

وضعیت اورشلیم یکی از مهم‌ترین موضوعات در مناقشه اسرائیل و فلسطین بوده‌است، در سال ۱۹۴۷ قطعنامه ۱۸۱ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در مورد حکومت آینده فلسطین مقرر کرد تا این شهر برای یک دوره ده ساله تحت کنترل هیچ‌کدام از دو کشور فلسطین و اسرائیل قرار نگیرد و با یک رژیم ویژه بین‌المللی با نظارت سازمان ملل متحد اداره شود. اما این طرح هیچگاه اجرایی نشد. با پایان جنگ ۱۹۴۸ بخش غربی شهر به تصرف اسرائیل و بخش شرقی به تصرف اردن درآمد و اسرائیل در جنگ شش روزه بخش شرقی را نیز تصرف کرد.[۱۸] جامعه جهانی حضور اسرائیل در بیت‌المقدس شرقی و بخش‌های دیگر کرانه باختری رود اردن را «اشغال نظامی» می‌داند و به همین دلیل هم با ساخت شهرک‌های یهودی‌نشین در این مناطق مخالف است.[۱]

در ۳۱ ژوئیه ۱۹۸۰ با تأیید کنست پایتختی (مجلس اسرائیل که سال‌هاست در اورشلیم یا همان بیت‌المقدس واقع است) اورشلیم طبق مرزهای تعیین شده توسط دولت اسراییل در سال ۱۹۶۷، به یک اصل قانونی در حقوق اسراییل تبدیل شد.[۱۹] در پاسخ شورای امنیت سازمان ملل متحد طی قطعنامهٔ ۴۷۸ در همان سال، اسراییل را برای اتخاذ این قانون سرزنش کرد و تأکید کرد که این اقدام اسرائیل، مخالف قانون‌های بین‌المللی است، و از اطلاق پذیری کنوانسیون ۱۹۴۹ ژنو بر بخش غربی اورشلیم جلوگیری نخواهد کرد، زیرا این شهر جزء فرمانداری اورشلیم تحت قدرت ملی فلسطین پنداشته می‌شود.[۲۰] سازمان آزادی‌بخش فلسطین مرکزی را در بخش شرقی اورشلیم اداره می‌کرد که به دستور وزارت کشور اسراییل بسته شد.[۲۱]

تنش پایتخت اسرائیل و اورشلیم

دونالد ترامپ ریاست جمهوری آمریکا در تاریخ ۶ دسامبر ۲۰۱۷ میلادی با توجه به مصوبهٔ سال ۱۹۹۵ کنگره ایالات متحده دربارهٔ انتقال سفارت این کشور به اورشلیم، دستور اجرایی شدن این مصوبه را صادر کرد و این شهر را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت.[۲۲] در انتشار این خبر ترامپ اشاره‌ای به تقسیم اورشلیم غربی و قدس شرقی به عنوان پایتخت اسرائیل و فلسطین نکرده و بی‌بی‌سی فارسی با لحنی بی‌پرده به نقل از وی گفت: «دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا بیت‌المقدس را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت». این لحن ترامپ باعث بالا گرفتن تنش‌ها بین دو طرف اسلامی و یهودی شد. بلافاصله با انتشار گفته‌های ترامپ، صداهای فارسی‌زبان مطرح اسرائیل در بی‌بی‌سی فارسی به موضوع تقسیم بیت‌المقدس بین اسرائیل و فلسطین اشاره کردند. ترامپ در سخنانش تأکید کرده بود که رسمی شدن بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل برای آمریکا، موضع‌گیری کاخ‌سفید به نفع یکی از طرفین درگیر نیست و تصمیم نهایی دربارهٔ مرزبندی و تقسیم بیت‌المقدس با اسرائیل و فلسطینیان است.[۲۲]

به رسمیت شناختن یا نشناختن مرزهای ۱۹۶۷ اسرائیل

حسین علیزاده که دیپلمات سابق جمهوری اسلامی ایران است دربارهٔ اینکه برخی منکر وجود کشور اسرائیل می‌شوند گفت: دسامبر ۲۰۱۲ در دوران محمود احمدی‌نژاد، محمود عباس قطعنامه‌ای را در مجمع عمومی سازمان ملل متحد به رأی گذاشت که از نقشه تاریخی سرزمین فلسطین به نسبت ۲۲ به ۷۸ بین فلسطین و اسرائیل تقسیم می‌شد تا صلح برقرار شود که رأی بسیاری آورد از جمله رأی مثبت جمهوری اسلامی ایران به عنوان رئیس جنبش عدم تعهد در آن زمان که به ۱۲۰ عضو جنبش عدم تعهد توصیه کرد که به طرح محمود عباس رأی مثبت بدهند. از طرفی افزود که سید علی خامنه‌ای نیز در گفته‌هایش مخالفتی با مرزهای ۱۹۶۷ برای تشکیل کشور فلسطین نداشته‌است چیزی که مورد تأیید حماس نیز می‌باشد[۲۳] و در اردیبهشت ۱۳۹۶ خالد مشعل گفته‌است: «در سند سیاسی جدید حماس آمده‌است که برپایی کشور مستقل فلسطین در مرزهای ۱۹۶۷ یک توافق ملی است»[۲۴] اما از طرفی به نقل از خبرگزاری‌های ایران در حالی که حماس فراخوان آشکار نابودی اسرائیل را حذف کرده[۲۵] همچنان کشور اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد[۲۶][۲۷] و سعی می‌کند که نزاع را به جای یهودیان (یا یهودیت) روی صهیونیسم (به گفته وی اشغالگر) متمرکز کند از این رو دیوید کیز سخنگوی نخست‌وزیر اسرائیل این رویکرد حماس را صلح‌آمیز ندانسته و حماس را در تلاش برای فریب جامعه جهانی برای کاهش فشارها می‌داند و کیز می‌گوید که حماس در تلویزیون عربی زبان خود و مساجد و مدارس هر روز تبلیغ می‌کند که: «اسرائیل را از بین ببرید؛ و نسل یهودیان را باید از بین برد.»[۲۵]

از بین سرزمین‌های اشغال‌شده توسط اسرائیل بعد از ۱۹۶۷، در ۱۹۸۲ نیروهای دفاعی اسرائیل از شبه‌جزیره سینا عقب‌نشینی یک‌جانبه کرده و مطابق معاهده صلح اسرائیل و مصر این منطقه دیگر اشغالی شناخته نشد. همچنین در سپتامبر ۲۰۰۵ به‌طور یک‌جانبه اعلام آزادی نوار غزه را اعلام کرد اما تا سال ۲۰۰۹ به گزارش سازمان عفو بین‌الملل اسرائیل کنترل حریم هوایی غزه، آب محلی، برق و ارتباطات آن را در دست داشته و خروج و ورود کالا و مردم به صورت هوایی یا دریایی از غزه و مرز آن با مصر را کنترل می‌کند همچنین حمله‌های کنترل شده در غزه از جمله دستگیری مردان تحت تعقیب یا عملیات‌هایی اصطلاحاً کشتارهای هدفگیری‌شده که در حملات هوایی حجم بالایی از غیرنظامیان نیز در آن گزارش شدند[۲۸] و همچنان از سوی سازمان ملل، آمریکا، بریتانیا و غیره همچنان نیروی اشغالگر در نوار غزه شناخته می‌شود اگرچه اسرائیل انکار می‌کند.[۲۹][۳۰] ضمیمه شرق اورشلیم و بلندی‌های جولان به اسرائیل توسط هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشد (قطعنامه ۴۹۷ سازمان ملل).[۳۱]

پیش از این اظهارات ترامپ به ویژه در دولت اوباما طی سال‌های گذشته، زمانی که توافق صلح بین فلسطینیان و اسرائیل با تشکیل کشور و دولت فلسطین پررنگ شده بود شعار خمینی مبنی بر «اسرائیل باید از صفحه روزگار محو شود.» در آستانه نوروز ۱۳۹۵ روی موشک‌های مانور موشکی سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران قرار داده شد[۳۲][۳۳] و جمهوری اسلامی از هر گونه ارتباطات ورزشی یا رفت‌وآمد با اسرائیل ممانعت کرد.

اشغال بخش فلسطینی توسط اسرائیل

اسرائیل از ۱۹۸۰ منطقه شرقی اورشلیم بزرگ که به بخش فلسطین اشغالی معروف است را رسماً به خاک خود اضافه کرد اما مورد تأیید جامعه جهانی قرار نگرفت. شهر قدیمی که هیکل سلیمان در آن است از نظر یونسکو متعلق به هیچ کشوری (نه فلسطین نه اسرائیل) نمی‌باشد و در مرز اورشلیم شرقی و غربی واقع است. یونسکو سال ۲۰۱۱ مجدد تأکید کرد که موضع خود را تغییر نداده و مطابق با قطع‌نامه‌های سازمان ملل متحد منطقه شرقی اورشلیم را منطقه فلسطینی اشغالی از اورشلیم مدرن یا بزرگ عنوان کرد که معضل کلی اورشلیم باید در مذاکرات دوطرفه قطعی حل شود.[۳۴] از زمان اشغال منطقه شرقی توسط اسرائیل شهرک‌سازی در این منطقه از شهر مقدس ادامه داشته‌است. نقشه جزء به جزء مناطق اشغالی

ترامپ و اسرائیل در تضاد با سازمان ملل

دسامبر ۲۰۱۷ پاپ فرانسیس و دبیرکل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش مخالفت اکید خود را با تصمیم یک‌طرفه ترامپ عنوان کردند. شورای امنیت سازمان ملل پیش‌نویس قطعنامه‌ای را مبنی بر تجدیدنظر در تصمیم کاخ سفید مطرح کرد که با موافقت تمام اعضا مواجه شد اما توسط آمریکا وتو شد (حق وتو در شورای امنیت سازمان ملل متحد) و بنیامین نتانیاهو در پیامی ویدئویی از ترامپ و هیلی تشکر کرد. نیکی هیلی، سازمان ملل را به دشمنی با اسرائیل متهم کرد.[۳۵]

مراکز آموزشی

دانشگاه عبری اورشلیم بر بالای تپه‌ای به نام کوه اسکوپوس قرار دارد. این دانشگاه، یکی از برترین دانشگاه‌های اسرائیل است.[۳۶]

مرکز درمانی هداسا، از بیمارستان‌های دانشگاهی اسرائیل و یکی از برترین بیمارستان‌های اسرائیل است که بر بلندی‌های کوه اسکوپوس در اورشلیم واقع شده‌است.

دانشگاه قدس نیز دانشگاهی فلسطینی است که در قسمت شرقی شهر اورشلیم واقع شده‌است.

کتابخانه ملی اسرائیل با ۵ میلیون نسخه دارایی، مالک بزرگ‌ترین کتابخانه جهان به زبان عبری[۳۷] نیز در شهر اورشلیم واقع شده‌است.

اورشلیم در آثار

اورشلیم همواره در آثار هنرمندان بازتاب‌های فراوانی داشته‌است. تا پایان آوریل ۲۰۱۹ نمایشگاهی با عنوان به اورشلیم خوش آمدید در موزه یهود برلین برپا بود.[۳۸] که آثار هنری مربوط به اورشلیم را به نمایش گذاشته بود. گفتنی است نتانیاهو مسئولان این موزه را به «حمایت و جانبداری از دیدگاه فلسطینیان» متهم کرده و حتی از مقامات دولتی آلمان خواسته‌است که بودجه موزه یهود برلین را کاهش دهند[۳۹][۴۰]

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ BBC فارسی - جهان - محمود عباس: بازدید از مسجد الاقصی مجاز است
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ چرنوفسکی، اریکا (۲۸ آبان ۱۳۹۳). «چرا بیت‌المقدس این‌قدر مهم است؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰ نوامبر ۲۰۱۴.
  3. طبریه بایگانی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine، وزارت مهاجرت اسرائیل
  4. مکنزی، فرهنگ کوچک زبان پهلوی ←اورشلیم؛ مینوی خرد صفحهٔ؟
  5. لغتنامه دهخدا←بیت‌المقدس؛ مستوفی، «مقالهٔ سوم»، نزهةالقلوب؛ ۵۲. مجمل‌التواریخ والقصص، ۴۱؛ ابوریحان بیرونی، التفهیم ۲۴۷
  6. برای نمونه: مستوفی، «مقالهٔ سوم»، نزهةالقلوب، ۵۲
  7. مجمل‌التواریخ ۴۱
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ تاریخ بلعمی، ۳۴۳
  9. چنان‌که سعدی در بحر متقارب می‌گوید: «چو بیت‌المقدّس درون پر قباب / رها کرده دیوار بیرون خراب». یا نظامی در همان بحر گوید: «چو از قدسیان این حکایت شنید / عنان سوی بیت‌المقدّس کشید». خاقانی در بحر هزج می‌گوید: «که بهر دیدن بیت‌المقدّس / مرا فرمان بخواه از شاه دنیا».
  10. شاهنامه، تصحیح جلال خالقی مطلق، نشر Bibliotheca Persica، نیویورک، جلد اول، صفحهٔ ۷۴
  11. «האתר הרשמי של עיריית ירושלים». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ ژانویه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۱۲.
  12. CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
  13. بیت‌المقدس، شهری در آستانه انفجار بی‌بی‌سی فارسی، ۲۰ آبان ۱۳۹۳
  14. "Meaning, origin and etymology of the name Jerusalem". وبگاه رسمی. Retrieved ۲۳ مرداد ۱۳۸۸. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  15. Lynfield, Ben (22 October 2013). "Why Jerusalem's new mayor will only be able to count on one half of the city". independent. Retrieved 25 October 2013.
  16. اتوبوس‌های زنانه مردانه در اورشلیم (دویچه وله فارسی)
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ ۱۷٫۴ ۱۷٫۵ چرا بیت‌المقدس این‌قدر مهم است؟ بی‌بی‌سی فارسی، ۲۸ آبان ۱۳۹۳
  18. شهر ادیان (وزارت امور خارجه اسرائیل)
  19. Basic Law- Jerusalem- Capital of Israel
  20. Security Council Resolutions 1980
  21. http://en.wikipedia.org/wiki/Orient_House
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ «ترامپ بیت‌المقدس را به عنوان پایتخت اسرائیل به رسمیت شناخت». بی‌بی‌سی فارسی. ۶ دسامبر ۲۰۱۷.
  23. «فلسطین تغییر در مرزهای 1967 را نخواهد پذیرفت». اسپوتنیک (خبرگزاری). بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  24. «حماس مرزهای ۱۹۶۷ را به رسمیت شمرد». تابناک. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ «حماس مرزهای ۱۹۶۷ را به رسمیت شناخت». اقتصاد نیوز. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۵ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  26. «سیاست جدید حماس در قبال مرزهای ۱۹۶۷/ مشعل: اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسیم». ایسنا. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۵ مه ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  27. «تاکید حماس برتشکیل کشور فلسطین دراراضی 1967». العالم. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  28. «Document - Israel/Occupied Palestinian Territories: The conflict in Gaza: A briefing on applicable law, investigations and accountability». Amnesty International. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ فوریه ۲۰۰۹.
  29. «Human Rights Council Special Session on the Occupied Palestinian Territories, July 6, 2006». Human Rights Watch. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ ژانویه ۲۰۱۲.
  30. «Is Gaza 'occupied' territory?». CNN. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژانویه ۲۰۰۹.
  31. :en:UN Security Council Resolution 497
  32. «پیام موشکی سپاه به زبان «عبری» مخابره شد: ישראל צריכה להימחק מעל». مشرق نیوز. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۸ دسامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  33. «پیام موشکی سپاه به زبان "عبری" مخابره شد». عصرایران. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۲ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۹.
  34. «UNESCO replies to allegations». یونسکو. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۱. In line with relevant UN resolutions, East Jerusalem remains part of the occupied Palestinian territory, and the status of Jerusalem must be resolved in permanent status negotiations.
  35. «آمریکا پیش‌نویس قطعنامه دربارهٔ بیت‌المقدس را وتو کرد». بی‌بی‌سی فارسی.
  36. «فهرست یکصد دانشگاه برتر جهان». مجله نیوزویک. ۱۳ اوت ۲۰۰۶. دریافت‌شده در ۲۰۰۷/ژوئن/۴. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  37. «Jewish National & University Library History». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ آوریل ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۱۴.
  38. https://www.dw.com/fa-ir/iran/a-47508060
  39. https://www.timesofisrael.com/israel-pressuring-germany-to-end-funding-for-anti-israel-groups-report-says/
  40. https://www.dw.com/fa-ir/iran/a-47508060

منابع

  • بیرونی، ابوریحان (۱۳۸۶التفهیم لاوائل صناعة التنجیم، به کوشش به تصحیح و مقدمهٔ جلال‌الدین همایی.، تهران: نشر هما، شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۱۷۱-۳۱-۲
  • طبری، محمد بن جریر (۱۳۸۵تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]، ترجمهٔ ابوعلی بلعمی، به کوشش با تکملهٔ ابوعلی بلعمی و تصحیح محمدتقی بهار و کوشش محمد پروین گنابادی.، تهران: زوّار، شابک ۹۶۴-۴۰۱-۰۹۴-۹
  • مجمل التواریخ و القصص، به کوشش به تصحیح محمدتقی بهار.، تهران: دنیای کتاب، ۱۳۸۱، شابک ۹۶۴-۵۸۷۰-۷۳-۹
  • مستوفی، حمدالله (۱۳۸۱نزهةالقلوب (مقالهٔ سوم)، به کوشش به کوشش محمد دبیرسیاقی.، قزوین: حدیث امروز، شابک ۹۶۴-۷۵۳۶-۱۷-۸
  • مکنزی، دیوید نیل. فرهنگ کوچک زبان پهلوی. ترجمه مهشید میرفخرایی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ۱۳۷۹.
آندره شوارتس-بارت

آندره شوارتس-بارت (به فرانسوی: André Schwarz-Bart) نویسنده قرن بیستم میلادی اهل فرانسه است.

اسرائیل

اسرائیل (به عبری: יִשְׂרָאֵל) با نام رسمی آن دولت اسرائیل (به عبری: מְדִינַת יִשְׂרָאֵל) کشوری در غرب آسیا و منطقهٔ خاورمیانه است. در مجامع بین‌المللی پایتخت اسراییل شهر تل‌آویو معرفی شده است، در سال ۲۰۱۹ اورشلیم (بیت‌المقدس) را به عنوان پایتخت خود معرفی کرد، این درحالیست که سازمان ملل قسمت شرقی شهر را اشغالی می‌داند و آن را به عنوان پایتخت نمی‌پذیرد. پهناوری این کشور مورد اختلاف است ولی طبق یکی از تعریف‌های مرزی ۲۲٬۱۴۵ کیلومتر مربع (صد و پنجاه و یکم در جهان) است.اسرائیل در ساحل شرقی دریای مدیترانه واقع شده و در شمال با لبنان، در شمال شرقی با سوریه، در شرق با اردن و در جنوب غربی با مصر مرز زمینی دارد. اسرائیل هم‌چنین در شرق با کرانه باختری رود اردن و در جنوب غربی با نوار غزه مجاورت دارد. این کشور با وجود اندازه نسبتاً کوچک دارای ویژگی‌های جغرافیایی متنوع است.اسرائیل تنها کشور با شهروندان عمدتاً یهودی در جهان است.

بر پایه برآورد سال ۲۰۱۳ سازمان مرکزی آمار اسرائیل، این کشور در حدود ۸ میلیون و ۵۱ هزار نفر جمعیت داشته‌است که ۶٬۰۴۵٬۹۰۰ نفر از آنان را یهودیان و ۱٬۶۶۳٬۴۰۰ را اعراب اسرائیلی تشکیل داده‌اند. بیشتر اعراب اسرائیلی مسلمان و گروهی نیز مسیحی و دروزی هستند. مارونی‌ها، سامری‌ها، ارمنی‌ها و چرکسی‌ها از دیگر اقلیت‌های قومی ساکن این کشور هستند.در ۲۹ نوامبر ۱۹۴۷ میلادی، سازمان ملل متحد، طرح تقسیم فلسطین به دو کشور اسرائیل و فلسطین و اداره شهر اورشلیم، به صورت بین‌المللی را تصویب کرد. این طرح موافقت سران اسرائیلی را در پی داشت اما فلسطینیان و دولت‌های عرب منطقه، بی‌درنگ آن را رد کردند. در نتیجه از تاریخ ۳۰ نوامبر ۱۹۴۷ تا ۱۴ مه ۱۹۴۸ میان شبه‌نظامیان فلسطینی و یهودی، نبردهای خونینی درگرفت. نهایتاً در ۱۴ مه ۱۹۴۸ هم‌زمان با پایان قیومیت بریتانیا بر فلسطین، «دولت اسرائیل» با صدور منشور استقلال، اعلام موجودیت کرد. یک روز پس از اعلام استقلال، تمامی همسایگان عرب به‌طور هم‌زمان به اسرائیل حمله کردند که متحمل شکست شدند. از آن پس، مجموعه‌ای از درگیری‌های نظامی بین نیروهای اسرائیلی و کشورهای عرب رخ داده که جنگ ۱۹۴۸، جنگ ۱۹۵۶، جنگ شش‌روزه ۱۹۶۷ و جنگ یوم کیپور ۱۹۷۳ مهم‌ترین آن‌ها بوده‌اند.اسرائیل عضو رسمی سازمان ملل متحد است و در حال حاضر با بیش از صد و پنجاه و هفت کشور جهان روابط دیپلماتیک دارد. از سوی دیگر، ۳۲ کشور عضو سازمان ملل این دولت را به رسمیت نمی‌شناسند و برخی کشورها مانند جمهوری اسلامی ایران سراسر اسرائیل را فلسطین اشغالی (به عربی: فلسطين المُحْتَلّة) می‌نامند. این کشور هم‌چنین میزبان بناهایی مقدس از سه دین ابراهیمی یعنی یهودیت، مسیحیت و اسلام و میزبان اماکن مقدس دین بهائی است.

اسرائیل، کشوری توسعه‌یافته و نوع حکومت آن، جمهوری پارلمانی است. این کشور دارای نظام پارلمانی و حق رای عمومی است. در این کشور، رئیس‌جمهور مقامی تشریفاتی است و نخست‌وزیر به عنوان رئیس دولت و کِنست (پارلمان اسرائیل) به عنوان شاخه قانون‌گذار عمل می‌کند.

در سال ۲۰۰۸ میلادی، اسرائیل بر پایه تولید ناخالص داخلی در رتبه ۴۱امین اقتصاد بزرگ جهان قرار داشت. کشور اسرائیل از لحاظ رتبه‌بندی دانشگاهی، بهترین وضعیت علمی را در منطقه خاورمیانه داراست. از لحاظ شاخص توسعه انسانی، در سال ۲۰۰۸ میلادی، در رتبه ۲۳ام جهان قرار داشت. این کشور از لحاظ این شاخص در بالاترین رتبه در منطقه خاورمیانه قرار دارد. مردم این کشور از لحاظ امید به زندگی، دارای یکی از بالاترین شاخص‌ها در میان کشورهای جهان هستند. بنابر گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز، مطبوعات و رسانه‌های اسرائیلی، بالاترین میزان آزادی را در میان کشورهای منطقه خاورمیانه دارند.

افرام هرشکو

افرام هرشکو (به عبری: אברהם הרשקו) (زاده ۳۱ دسامبر ۱۹۳۷) زیست‌شیمیدان اسرائیلی و برنده جایزه نوبل شیمی در سال ۲۰۰۴ است.

وی مدرک دکتری خود را در سال ۱۹۶۹ میلادی از مرکز درمانی هداسا و دانشکده علوم پزشکی دانشگاه عبری اورشلیم دریافت کرد.

وی هم‌اکنون استاد علوم پزشکی در دانشگاه فنی تخنیون حیفا است.

امنون نتصر

اَمنون نِتصر (۱۳۱۳ رشت - ۱۳۸۶ لس آنجلس) استاد ارشد دانشگاه عبری اورشلیم و پژوهش‌گر نامدار تاریخ، زبان و فرهنگ یهودیان ایران بود. وی همچنین از محققان و نویسندگان دانشنامه ایرانیکا بود.امنون نتصر تحقیقات گسترده‌ای را در زمینه پیشینه یهودیان در ایران انجام داد و آثار با ارزش تاریخی را در این زمینه گردآوری کرد و نتیجه پژوهش‌های خود را به صورت ده‌ها کتاب و صدها مقاله به زبان‌های فارسی، عبری، انگلیسی، فرانسه و روسی انتشار داد.کتاب‌های او در اروپا، ایالات متحده آمریکا، ایران، روسیه و اسرائیل به چاپ رسیده‌اند.

جنگ‌های صلیبی

جنگ‌های صلیبی به سلسله‌ای از جنگ‌های مذهبی گفته می‌شود که به دعوت پاپ توسط شاهان و نجبای اروپایی داوطلب برای بازپس‌گیری سرزمین‌های مقدس از دست مسلمانان برافروخته شد. صلیبیان از همه جای اروپای غربی در جنگ‌هایی مجزا بین سال‌های ۱۰۹۵ تا ۱۲۹۱م/ ۴۸۸ تا ۶۹۰ ق (۱۹۶ سال شمسی) شرکت داشتند. جنگ‌های مشابهی نیز در شبه‌جزیره ایبری و شرق اروپا تا قرن ۱۵ میلادی (۱۰۹۵ تا ۱۵۰۰ حدود ۴۰۰ سال) برپا بود. مبارزان صلیبی یا به اختصار صلیبیان، مسیحیان کاتولیکی بودند که علیه مسلمانان و مسیحیان ارتدوکس در قلمرو روم شرقی و در ابعاد کوچکتر با اسلاوها و بالت‌های پگان، مغولها، و خوارج مسیحی می‌جنگیدند؛ گرچه در بازه‌هایی مسیحیان ارتدوکس با آن‌ها متحد شده، علیه مسلمانان می‌جنگیدند. صلیبیان، توسط پاپ مورد تکریم قرار گرفته و آمرزیده می‌شدند.صلیبیان در ابتدا با هدف بازپس‌گیری اورشلیم و سرزمین‌های مقدس از دست مسلمانان شروع به جنگ کردند و مبارزات آن‌ها در حقیقت پاسخی بود به درخواست رهبران امپراتوری روم شرقی برای جلوگیری از پیشروی ترکان سلجوقی در آناتولی. همچنین، عبارت جنگ‌های صلیبی برای توصیف مبارزاتی هم‌زمان و پس از آن در قرن ۱۶ به کار می‌رود که در خارج از شام به دلایل مختلف مذهبی، اقتصادی و سیاسی معمولاً علیه پگانها و خوارج مسیحی و افراد تکفیر شده انجام شد. رقابت‌ها بین مراکز قدرت مسیحی و مسلمان گهگاه منجر به اتحاد بین جناحهای مذهبی در برابر مخالفان خود شد، مانند اتحاد مسیحیان با سلجوقیان روم در نخستین جنگ صلیبی.

صلیبیان در ابتدا موفقیت‌های موقتی داشتند، اما سرانجام از سرزمین‌های مقدس بیرون رانده شدند. با این حال جنگ‌های صلیبی تأثیرات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مهمی بر اروپا گذاشت. به خاطر درگیری‌های درونی بین شاهان و مراکز قدرت مسیحی برخی از جنگ‌های صلیبی از هدف اولیه‌شان منحرف شدند، مانند جنگ صلیبی چهارم که به غارت قسطنطنیه مسیحی و تقسیم امپراتوری بیزانس بین جمهوری ونیز و صلیبیان انجامید. جنگ صلیبی ششم نخستین جنگی بود که بدون دعا و اجازه رسمی پاپ آغاز شد. جنگ‌های هفتم، هشتم و نهم به پیروزی مملوک‌ها و حفصیان انجامید و جنگ نهم پایان‌بخش جنگ‌های صلیبی در خاورمیانه بود.

دانشگاه عبری اورشلیم

دانشگاه عبری اورشلیم (به عبری: האוניברסיטה העברית בירושלים) یکی از مهم‌ترین دانشگاه‌های اسرائیل است. دانشگاه عبری اورشلیم، دانشگاهی دولتی است و در شهر اورشلیم و در بالای تپه‌ای به نام کوه اسکوپوس قرار دارد. این دانشگاه، یکی از هشت دانشگاه اصلی اسرائیل و جزو صد مرکز آکادمیک برتر در جهان است. اعضای اولین هیئت علمی دانشگاه عبری اورشلیم عبارت بودند از آلبرت انیشتین، زیگموند فروید، مارتین بوئبر، حییم بیالیک و حییم وایزمن.بیشتر شهرت دانشگاه عبری اورشلیم بخاطر تحقیقاتی اساسی است که در زمینهٔ رشته‌های مذاهب و علوم پایه‌ای انجام گرفته‌است. گردآوری بزرگترین مجموعه تحقیقات یهودی در جهان از جمله کارهای دانشگاه عبری اورشلیم است. شماری از تاریخ‌نویسان، فلاسفه، دانشمندان و برندگان جوایز نوبل از جمله گرشام شوئلم، مارتین بوئبر، مایکل رابین، دانیل کاهنمن، یشایاهو لیبویتز، دیوید گراس، ساهارون شلاه و روبرت اوئمان از استادان دانشگاه عبری اورشلیم بوده و هستند.

آلبرت انیشتین که خود از پایه‌گذاران و از اولین اعضای هیئت علمی دانشگاه عبری بود، پیش از مرگ همهٔ مدارک و تحقیقات علمی و غیر علمی خود و حق کپی‌رایت آن‌ها را به دانشگاه عبری اورشلیم بخشید.

بسیاری از سیاست‌مداران گذشته و حال اسرائیل از جمله موشه کاتساو (رئیس‌جمهور ایرانی‌تبار آن) و همچنین چهار نخست‌وزیر، شامل ایهود اولمرت نخست‌وزیر سابق و قائم‌مقام وی و رئیس دیوان عالی اسرائیل از جمله دانش‌آموختگان دانشگاه عبری اورشلیم می‌باشند.

داوود

داوود (عبری: דָּוִד داوید به معنی محبوب) دومین پادشاه اسرائیل به روایت عهد عتیق بود. در این کتاب پادشاهی برحق اما نه بی‌اشتباه، جنگ‌جویی متبحر و نوازنده و شاعری بزرگ معرفی می‌شود. تعدادی از ترانه‌های منسوب به وی در کتاب مزامیر یا زبور جمع‌آوری شده‌است.

داوود، پسر ایشی از فرزندان یهودا و از طایفهٔ بنی‌اسرائیل بود که در بیت‌لحم زاده شد. طبق گفتهٔ کتاب تواریخ یهود، داوود شش پسر به نام‌های آدونیا، آبشالوم، آمنون، دانیال، شِفاتیا و ایتریم داشت که هرکدام از یکی از همسرهای داوود به دنیا آمدند؛ ولی از دختری به نام باتشیبا که آفریقایی‌تبار و زیباچهره بود، چهار پسر دیگر به نام‌های سلیمان، ناتان، شُباب و شاموآ داشت که درمجموع تعداد آن‌ها به ۱۰ عدد می‌رسد. فرزندان دختر او در این مقوله محاسبه نشده‌اند.

داوود در سال ۱۲۵۰ پیش از میلاد، توانست اورشلیم را از دست کنعانیان آزاد کند و آن را «پایتخت اسرائیل» خواند. به روایت عهد عتیق، داوود، تابوت عهد را که حامل ده فرمان و ردای موسی و نسخه اصلی تورات بود به اورشلیم آورد و آن را در معبدی جدید نصب کرد.داوود چهل سال در یهودیه فرمان راند و در ۷۱ سالگی در اورشلیم درگذشت. جسد داوود را بر کوه صهیون دفن کردند.

سلیمان، فرزند داوود، با ادامه کاری که پدرش آغاز کرده بود، شهر را گسترش داده و معبد مقدس یا هیکل سلیمان را که امروزه معبد اول خوانده می‌شود در شهر اورشلیم بنا کرد.

دروازه نو

دروازه نو (عربی: باب‌الجدید) جدیدترین دروازه ساخته‌شده در حضار دور شهر قدیم اورشلیم است. ساخت این دروازه ۱۸۸۷ شروع شد و ۱۸۸۹ به پایان رسید. عبدالحمید دوم این دیوار را به مناسبت حضور ویلهلم دوم احداث کرد.

دیوار ندبه

دیوار نُدبه (در عبری: הכותל המערבי، تلفظ: هَکوتِل همعراوی (به معنای دیوار غربی)، تلفظ عامیانه عبری: کُتِل) مقدس‌ترین مکان مذهبی یهودیان است که بر روی تپه «موریا» در شهر اورشلیم قرار دارد. به باور یهودیان دیوار ندبه از آخرین باقی‌مانده‌های هیکل سلیمان و دومین پرستش‌گاه اورشلیم و مرکز دعا و منبع الهام برای یهودیان در اسراییل و سراسر جهان می‌باشد. مسلمانان آن را دیوار بُراق (به عربی: حائِط البُراق) می‌خوانند و معتقدند پیامبر اسلام مرکب خود را در شب معراج به آن بست. در نماز سه‌گانه (روزانه) یهودیان جهان، مختصات این مکان به عنوان قبله استفاده می‌شود.

دیوید گراس

دیوید جاناتان گراس (به انگلیسی: David Jonathan Gross) ‏(۱۹ فوریه ۱۹۴۱ در واشینگتن) فیزیک‌دان آمریکایی در زمینه‌های فیزیک ذره‌ای و نظریه ریسمان است. او در سال ۲۰۰۴ به همراه دیوید پولیتزر و فرانک ویلچک، جایزه نوبل فیزیک را به خاطر کشف آزادی مجانبی در نظریه نیروی هسته‌ای قوی دریافت کرد.

وی یکی از اساتید دانشگاه عبری اورشلیم است.

سارا سرودی

سارا (سرور) سرودی صاحب نظر برجسته زبان و ادبیات فارسی در دانشکده مطالعات هندوایرانی دانشگاه عبری اورشلیم است. او در ایران متولد شد و مؤلف بسیاری از مقالات در زمینهٔ ادبیات فارسی مدرن است.وی از دانش‌آموختگان دانشگاه عبری اورشلیم بود. پس از کسب درجه دکترا (PhD) به تدریس در دانشگاه عبری اورشلیم پرداخت و همزمان دربارهٔ فرهنگ معاصر یهودیان ایرانی تحقیقات ارزنده‌ای به عمل آورد.فعالیت «مراکز ایران‌شناسی» در دانشگاه‌های اسرائیل، ابتدا در دانشگاه عبری اورشلیم زیر نظر امنون نتصر و سرور سرودی آغاز شد.

شائول شاکد

شائول شاکد (به زبان عبری: שאול שקד، زاده ۵ مارس ۱۹۳۳) استاد ارشد دانشگاه عبری اورشلیم و پژوهش‌گر نامدار تاریخ یهودیت، زبان پهلوی و فرهنگ باستانی ایران است. وی همچنین از محققان و نویسندگان دانشنامه ایرانیکا است.شائول شاکد تحقیقات گسترده‌ای را در زمینه زبان پهلوی و فرهنگ باستانی ایران انجام داده و آثار با ارزش تاریخی را در این زمینه گردآوری کرده و نتیجه پژوهش‌های خود را به صورت ده‌ها کتاب و صدها مقاله به زبان‌های عبری، انگلیسی و فرانسه منتشر کرده‌است.برخی از کتاب‌های شائول شاکد به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است.

عادا یونات

عادا یونات (به عبری: עדה יונת) شیمی‌دان و بلورشناس اسرائیلی است که به خاطر فعالیتش در زمینه کشف ساختار و کارکرد روند تکوین پروتئین در سلول‌ها، جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۰۹ را دریافت کرده‌است. او ریاست بخش تحقیقاتی مؤسسه عالی علوم وایزمن را عهده‌دار می‌باشد. یونات هم‌چنین عضو آکادمی ملی علوم آمریکا و سازمان زیست‌شناسی مولکولی اروپا می‌باشد. او تحقیقات خود را در زمینه بیوسنتز پروتئین از طریق بلورشناسی ریبوزوم آغاز کرد.

عادا یونات، در سال ۱۹۸۰ اولین کریستال ریبوزوم را ساخت. او هم‌چنین در سال ۲۰۰۶ میلادی، جایزه ولف در شیمی را از آن خود کرد.

مرقس

مَرقُس یا سن مارکو (عبری:מרקוס، یونانیΜάρκος به معنی «چکش بزرگ») که نام عبرانی‌اش یهودا بود، از پیروان عیسی (اما جز حواریون عیسی مسیح نبود) و از نخستین مسیحیان بود.

در مقدمه انجیل مرقس آمده: هنگامی که عیسی از شهر به شهر و ده به ده می گشت تا کسانی را که زیر دردهای زندگی می نالیدند، آسایش و آرامش بخشد، مرقس نوجوانی بیش نبود. ولی پس از چندی او با شاگرد معروف عیسی، پطرس آشنا شد.

مادرش مریم از اعضای هیکل اورشلیم بود. مرقس در اورشلیم می‌زیست و در آن شهر خانه‌ای داشت که محل اجتماع مسیحیان بود. او در حادثه دستگیری عیسی فرار کرد. و رسولان او را با سبوی آب ملاقات کردند. زمانی‌که پولس و برنابا، بعد از دیدارشان از اورشلیم، به انطاکیه بازگشتند، مرقس نیز آن‌ها را همراهی کرد. در سفر نخست پولس و برنابا، مرقس دستیار و مشاور پولس بود. اما آنان را در پمفیلیه ترک کرد و به اورشلیم بازگشت. پولس با همراهی مرقس در دومین سفر بشارتی مخالفت کرد و برنابا از همکاری با پولس دست برداشت. برنابا مرقس را که پسرعمویش بود برداشت و به سمت قبرس رفت. در نامه پولس به کولسیان که از روم نوشته شد، پولس از طرف مرقس سلام رساند و از کولسیان خواست که اگر مرقس به نزدشان آمد، او را به گرمی بپذیرند. پولس در پایان زندگی، مرقس را از نیکان دانست و اعتماد خود را نسبت به او بیان داشت. او نویسنده دومین انجیل بود، انجیل مرقس کمی قبل از ویرانی اورشلیم در سال ۶۰ پس از میلاد نگاشته شده‌است. مرقس پس از نگاشتن انجیل، برای تبلیغ مسیحیت به اسکندریه مصر رفت تا آنان را از پرستش خدایان باستانی‌شان بازدارد. در سال ۶۷ میلادی، مصریان او را کشتند و پیکرش را سوزاندند.

مسجدالاقصی

۳۱°۴۶′۳۵″ شمالی ۳۵°۱۴′۸″ شرقی

مسجدالاقصی (به عربی: المسجد الأقصی به‌معنی دورترین مسجد) از مهم‌ترین مسجدهای اسلامی و سومین مکان مقدس برای مسلمانان است. مسجدالاقصی در بخش جنوب شرقی بخش قدیمی اورشلیم واقع شده‌است. مسلمانان به مکانی که مسجد اموی، مسجد جامع قبلی و قبةالصخره در آن واقع شده‌اند، «حرم‌الشریف» و مسجد الاقصی می‌گویند.در این مکان، سابقاً پرستش‌گاه اورشلیم و هیکل سلیمان قرار داشت که مقدس‌ترین مکان مذهبی برای پیروان یهودیت است. بر باور یهودیان، بقایای مهم‌ترین معابد دین یهود در زیر مجموعه مسجدالاقصی قرار گرفته‌است. یهودیان محوطه پیرامون مسجدالاقصی را «کوه معبد» می‌خوانند.

پادشاهی اورشلیم

پادشاهی لاتینی اورشلیم نام دولتی بود که پس از نخستین جنگ صلیبی در ۱۰۹۹ میلادی در جنوب شامات بنیاد نهاده‌شد. کیش رسمی این دولت مسیحیت کاتولیک بود. پادشاهی اورشلیم دو سده دوام آورد و سرانجام در ۱۲۹۱ میلادی، واپسین دارایی آنان یعنی شهر عکا به دست ممالیک افتاد و بدین‌سان این دولت هم از میان رفت.

پرستش‌گاه اورشلیم

پرستش‌گاه اورشلیم (به عبری: בֵּית־הַמִּקְדָּשׁ‬, عبری مدرن: Beit HaMikdash, طبری: Beit HamMiqdāš, اشکنازی: Beis HaMikdosh; گعزی: ቤተ መቅደስ: Betä Mäqdäs) که تلفظ عبری آن «بِت همیقداش» است به معنای خانه مقدس و معادل واژهٔ عربی بیت‌المَقدِس است. این پرستش‌گاه مجموعه‌ای از معابد مقدس و اماکن مذهبی یهودیان از جمله هیکل سلیمان در کوه معبد را در بر می‌گیرد که در شهر باستانی اورشلیم قرار داشته‌است. بر باور یهودیان، پرستش‌گاه اورشلیم مکان حضور دائمی خدایی است که معبد متعلق به اوست و نیروی الهی او همواره در مکان مقدس پرستشگاه فیضان دارد.

کلیسای هاکوپ مقدس، اورشلیم

کلیسای هاکوپ مقدس ( به ارمنی : Սրբոց Յակոբեանց Վանք Հայոց) که در سدهٔ دوازدهم میلادی در نزدیکی ورودی منطقه ارمنی نشین اورشلیم در اورشلیم ساخته شد. این کلیسا به دو بخش تقسیم می‌شود: بخش بزرگ‌تر آن به نام یعقوب یکی از حواریون عیسی است و بخش کوچکتر آن ،یعقوب البار نامیده می‌شود.

کلیسای هلنا مقدس، اورشلیم

کلیسای هلنا مقدس یک کلیسا حواری ارمنی واقع در اورشلیم، دولت فلسطین می‌باشد. ساخت و ساز این ساختمان سده دوازدهم میلادی به پایان رسید. در سمت جنوب‌شرقی محراب این کلیسا صندلی قرار دارد که سنت هلنا مادر کنستانتین یکم، زمانی که برای نظارهٔ صلیب راستین به اورشلیم سفر کرده بود از این صندلی استفاده کرده‌بود. این کلیسا در اواسط سده بیستم دوباره مورد مرمت قرار گرفت.

اورشلیم/بیت‌المقدس
نام‌ها
خیابان‌ها و بلوارها
حصار شهر
جای‌های مذهبی
آموزش و فرهنگ
مرتبط
شهرهای اسرائیل با بیش از ۵۰٬۰۰۰+ نفر جمعیت
۲۰۰٬۰۰۰ و بیش‌تر
۱۰۰٬۰۰۰–۱۹۹٬۹۹۹
۵۰٬۰۰۰–۹۹٬۹۹۹
کرانه باختری رود اردن
نوار غزه
فرهنگی
طبیعی
ترکیبی
در خطر
مکان‌های مقدس اسلامی
شهرهای مقدس شیعه
مکان‌های مقدس شیعه
شهرهای مقدس اهل سنت
مکان‌های مقدس اهل سنت
شخصیّت‌ها و اَعلامِ قرآنی
تقسیم‌های قومی یهودی
جنبش‌هایمذهبی
فلسفه یهودی
متون یهودی
مکان‌های مقدس یهودی
شخصیت‌های یهود در کتاب مقدس
رهبری در یهودیت
نقش‌ها
فرهنگ
مسائل
زبان‌های یهودی
نیایش
و ادعیه
رده:یهودیت و دین‌های دیگر
تاریخ یهود
جنبش سیاسی یهودیت
یهودستیزی
زندگی
نام‌ها
نواب اربعه
مکان‌ها
زیارات
نشانه‌های ظهور
آثار مرتبط
موعود در دیگر ادیان
شخصیت‌های ظهور
مدّعیان مهدویت
(متمهدی)
سایر مدعیان
فرقه‌ها
مفاهیم وابسته

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.