انارک

انارک شهری در استان اصفهان و مرکز بخش انارک است. است. این شهر در ۲۲۰ کیلومتری شمال شرق اصفهان و در حاشیهٔ دشت کویر قرار دارد. شهر انارک دارای قلعه و حصاری بوده‌است که قسمتی از آن هنوز پابرجاست. در گویش محلی این شهر نارُسینه و اهالی آن نارُسنایی خوانده می‌شوند. آب و هوای این شهر بیابانی خشک و میانگین بارش سالیانه آن حدود ۱۰۸ میلی‌متر است.[۲]

انارک
نارُسینه
نمایی از شهر انارک
کشور ایران
استاناصفهان
شهرستاننائین
بخشبخش انارک
مردم
جمعیت۱٬۹۰۳ (سرشماری ۱۳۹۵)[۱]
اطلاعات شهری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۳۱
وبگاهوبگاه انارک

تاریخ

در مورد زمان بنا نهاده شدن این شهر توافقی وجود ندارد. به نقلی بنای این شهر به زمان ساسانیان برمی‌گردد که واحه‌ای بر سر راه معدن سرب و نقرهٔ نخلک بوده‌است.[۳] روایات شفاهی بنای اولین خشت انارک را به زمان شاه عباس و شخصی به نام محمد پهلوان نسبت می‌دهند.

در دوران استیلای اعراب و پس از آن تا حدود اواخر دوران قاجاریه انارک به عنوان چهارراه ارتباطی مورد توجه بوده‌است. مسیری که از جنوب کشور آغاز و به ورامین و تهران ختم می‌شد. هم‌اکنون نیز استانهای غربی کشور برای دسترسی به استانهای شرقی و مخصوصاً خراسان رضوی از این شهر عبور می‌کنند.

نامهٔ امیرکبیر به کدخدایان انارک در محرم ۱۲۶۷ قمری، سند تاریخی‌ای است که به پرداخت وجهی برای ساخت حصار انارک می‌پردازد. امیرکبیر در این نامه به اهالی دربارهٔ ساخت قلعه و حصار برای امنیت از دستبرد راهزنان هشدار داده‌است. نکتهٔ قابل توجه دیگر در این نامه اشاره به شیوع وبا در انارک است.

در اواخر سدهٔ سیزدهم قمری و در عصیان نایبیان کاشان، راه‌زنان با وجود مقامت اهالی انارک را تسخیر کردند. احتمالاً شخصی به نام «نایب علی» رهبری دفاع مردم را در مقابل «نایب حسین» (نایب‌حسین کاشی، سردستهٔ راه‌زنان) بر عهده داشته‌است. آثارِ گلوله‌های سواران مهاجم هنوز بر دیوارِ گِلی و کنگره‌دار دورِ آبادی قابل مشاهده است. پس از تسخیر آبادی به دست راه‌زنان، عدهٔ زیادی از مردم انارک به اصفهان، تهران، شاهرود و سمنان مهاجرت کردند و جمعیت منطقه یکباره کاهش یافت.

آمار سال ۱۳۵۵ جمعیت فعال اقتصادی انارک را تنها ۹ نفر اعلام می‌کند. این رقم در سال ۱۳۶۵ به ۱۰۸ نفر افزایش یافته‌است.

ریچارد فرای گزارش می‌کند که در مسیر نائین به انارک، به درمانگاهی برخورد کرده که پزشکی اتریشی اداره‌اش می‌کرده‌است. این درمانگاه احتمالاً پیش از جنگ جهانی دوم، به دست آلمان‌ها در کنار چند ساختمان دیگر به منظور احداث راه‌آهن ساخته شده بوده‌است. این راه‌آهن هیچ‌گاه احداث نشد.[۴][۵]

از اسناد دیگری که هم‌اکنون از میان رفته‌اند یک گچبری در مسجد حاج محمدرضا بوده‌است. این گچبری نشانگر قدمت ۲۵۰ ساله مسجد بوده و در دهه ۶۰ به دست مرمتگران نابود شده‌است. سنگ شناسنامه کاروانسرای رَباط نیز در دهه ۷۰ به سرقت رفت. بقایای برج و بارو، در و دروازه، کوچه و پس‌کوچه‌های باریک و پرپیچ و خم این شهر نشان از اندیشهٔ دفاعی در ساخت بافت شهر دارد. بافت قدیمی انارک شامل هفت محله به نام‌های بیابانک، بیک‌علی، حصار، عرب‌ها، سراب، قافله‌گاه و جوباره است.

نخستین مدرسهٔ انارک، دبستان فرخی است که در ۱۳۱۵ شمسی تأسیس شده‌است.

انارک به عنوان تبعیدگاه

Exiled to Anarak
تصویری از تبعیدیان در انارک، از راست به چپ: هادی خسروشاهی، مرتضی پسندیده و مکارم شیرازی (۱۳۵۷)

انارک یکی از تبعیدگاه‌های مهم زندانیان سیاسی در رژیم پهلوی بود. مرتضی پسندیده برادر روح‌الله خمینی، مکارم شیرازی و سید محمد صادق روحانی از مراجع تقلید، خلخالی، حبیب‌الله طاهری گرگانی امام جمعه گرگان، سیدهادی خسروشاهی، و محمد صادق کرباسچی تهرانی از چهره‌های سرشناسی هستند که مدتی را در انارک در تبعید به سر برده‌اند.[۶]

گویش

گویشی که در انارک به آن صحبت می‌شود از گویش‌های مربوط به گویشهای ایران مرکزی است. تفاوت این گویش با گویش مردم نائین تنها در لهجه و آواهاست.

فارسی معیار انارکی فارسی معیار انارکی
حرف زدن hengashtmoon جویدن jārtmoon
نمی‌شود گفت nābovāt برویم ishem
من می‌گویم mo evaji همه himeh
پدرم peyom مادرم māyom
پسر pur دختر dot

مانور نیروی هوایی

در سال ۱۳۹۵، هواپیماهای شکاری بمب افکن نیروی هوایی ایران، در رزمایشی کویر انارک را بمباران کردند.[۷]

معادن و کانی‌ها

کانی‌های تالمسیت (Talmessite)، ایرانیت (Iranite)، خونیت (Khuniite) و انارکیت (Anarakite) در معادن اطراف انارک کشف شده‌اند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. «درگاه ملی آمار». مرکز آمار ایران. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷.
  2. "دیباچه انارک". فرمانداری شهرستان نائین.
  3. "Anarak District, Nain County (Nayin County), Esfahan Province (Isfahan Province; Aspadana Province), Iran". mindat.org.
  4. Richard Nelson Frye, Greater Iran: A 20th-century Odyssey, Page 115
  5. خلخالی، صادق (۱۳۷۹). خاطرات آیت‌الله خلخالی. تهران: سایه. ص. ۱۸۴. شابک ۹۶۴-۵۹۱۸-۲۵-۱. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  6. لطفی، یعقوب (۱۳۹۳). انارک، مبارزه در تبعید. موزه عبرت ایران. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  7. تقوایی، بابک. «نبرد اشباح، ببرها و گربه‌های ایرانی برفراز انارک». بی‌بی‌سی. دریافت‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۷.
آب انارک

آب انارک، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نی‌ریز در استان فارس ایران است.

انارک (عنبرآباد)

انارک (عنبرآباد)، روستایی از توابع بخش جبالبارز جنوبی شهرستان عنبرآباد در استان کرمان ایران است.

انارک (کرمانشاه)

انارک (کرمانشاه)، روستایی از توابع بخش فیروزآباد شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه ایران است.

انارک بالا

انارک بالا، روستایی از توابع بخش مرکزی، شهرستان ریگان،دهستان گاوکان، در استان کرمان ایران است.

انارک برمیون

انارک برمیون، روستایی از توابع بخش لوداب شهرستان بویراحمد در استان کهگیلویه و بویراحمد ایران است.

انارک سفلی

انارک سفلی، روستایی از توابع بخش فیروزآباد شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه ایران است.

انارک علیا

انارک علیا، روستایی از توابع بخش فیروزآباد شهرستان کرمانشاه در استان کرمانشاه ایران است.

انارک پایین

انارک پایین، روستایی از توابع بخش مرکزی، شهرستان ریگان،دهستان گاوکان، در استان کرمان ایران است.

اندیس انارک

انارک یک اندیس غیرفلزی است که در حوالی شهر انارک استان اصفهان قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، باریت است.

اندیس انارک رباط پشت بادام

انارک رباط پشت بادام یک اندیس فلزی است که در حوالی شهر بیاضه استان یزد قرار دارد و مادهٔ معدنی موجود در آن، سرب و روی است.

باغ انارک

باغ انارک، روستایی از توابع بخش میمند شهرستان فیروزآباد در استان فارس ایران است.

بخش انارک

انارک یکی از بخش‌های شهرستان نائین، در شرق استان اصفهان می‌باشد. این بخش با وسعت ۱۸۰۰۰ کیلومتر مربع، پهناورترین بخش کشور است و از شمال به استان سمنان، از جنوب به استان یزد و شهرستان اردکان، از شرق به شهرستان خور و بیابانک و از غرب به بخش مرکزی شهرستان نائین منتهی می‌شود.

بیدچاه

بیدچاه، روستایی از توابع بخش انارک شهرستان نائین در استان اصفهان ایران است.

دهستان چوپانان

دهستان چوپانان نام دهستانی در بخش انارک شهرستان نائین، استان اصفهان در ایران است. بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۱۶۱۹ نفر (۵۰۸ خانوار) بوده‌است.

شهرستان نائین

شهرستان نائین شهرستانی است در استان اصفهان. مرکز این شهرستان شهر نائین است. در سال ۱۳۲۷ شمسی نائین رسماً شهرستان اعلام شد و بخشداری آن به فرمانداری تبدیل گشت.

شهرستان نائین وسیعترین شهرستان استان اصفهان و یکی از بزرگترین شهرستان‌های ایران است. جمعیت شهرستان نائین در سال ۱۳۸۵، ۵۵٬۰۰۰ نفر تخمین زده شده‌است. نرخ رشد جمعیت شهرستان نائین در ۶ ساله منتهی به سال ۱۳۸۳، ۱٫۷۶ ٪ بوده‌است. با این حساب جمعیت نائین در سال ۱۳۸۶ بالغ بر ۱۰۳٬۰۰۰ نفر خواهد بود.

مشجری

مشجری، روستایی از توابع بخش انارک شهرستان نائین در استان اصفهان ایران است.

منصور طاهری انارکی

منصور طاهری انارکی استاد رشته مهندسی شیمی است که در همایش هفتم چهره‌های ماندگار به عنوان استاد برجسته رشته مهندسی شیمی انتخاب گردید. وی متولد انارک می‌باشد.

طاهری کارشناسی خود را در رشته مهندسی شیمی در دانشکده نفت آبادان در سال ۱۳۳۹ اخذ نمود. سپس عازم آمریکا شد و کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه کیس وسترن رزرو آمریکا در سال ۱۳۴۳ و دکتری خود را در دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا آمریکا و در سال ۱۳۴۶ اخذ نمود. وی با درجه استادی در دانشگاه شیراز مشغول به تدریس می‌کرد.وی به عنوان مهندس شیمی برجسته از طرف انجمن شیمی و مهندسی شیمی ایران در سال ۱۳۷۱ انتخاب شد. علاوه بر این به عنوان مدرس برجسته سال ۷۰ از طرف دانشگاه شیراز انتخاب گردید.انارکی به عنوان یکی از اعضای وابسته فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران مشغول به کار است. همچنین انارکی در زمینه‌های آلودگی هوا و پدیده‌های انتقال تحقیقاتی انجام داده‌است.

میرگ

میرگ نام روستایی در دهستان ماهیدشت واقع در بخش ماهیدشت در شهرستان کرمانشاه، استان کرمانشاه در ایران است.

چاه خربزه

معدن سرب چاه خربزه در ۳۰ کیلومتری شمال خاوری شهر انارک در استان اصفهان ایران واقع شده‌است.چاه خربزه معدنی قدیمی در مسیر جندق به انارک، بعد از گذر از چوپانان و پیش از چاه گربه، به موقعیت جغرافیائی طول ۴۵/۹/۵۴ و عرض ۲۱/۲۸/۳۳ درجه است.

قدمت معدن سرب چاه خربزه به زمان قاجاریه می‌رسد. گزارش ارزیابی وضعیت توان و ذخایر معدنی ایران در سال ۱۳۷۷ از وجود معدن طلا در این منطقه یاد نموده‌است.

مرکز
بخش‌ها

به زبان‌های دیگر

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.