XVI. mendea

XVI. mendea 1501. urtetik 1600. urtera bitarteko aldia da (bi urte horiek barne).

Mendeak:
XV.a - XVI.a - XVII.a
Hamarkadak:
1500koa 1510koa 1520koa 1530koa 1540koa1550koa 1560koa 1570koa 1580koa 1590koa
Kategoriak:
Jaiotakoak - Hildakoak

Gertaerak

Zientzia eta teknologia

Gertaerak

Kultura

Pertsona nabarmenak

Alde Zaharra (Elorrio)

Elorrioko Alde Zaharra Bizkaiko Elorrio udalerriko herrigune historikoa da. Elorrioko ezaugarririk nabarmenetarikoa oroigarriz beteriko udalerria izatea da. 1964an Monumentu Multzo Historiko-Artistiko izendapena era ofizialean jaso zuen Bizkaiko lehenengo udalerria izan zen.

Kalerik kale joanez gero, jauregi asko topa daitezke, gehienak XVI-XVII. mendekoak. Bertako biztanleen ondasun oparotasuna isladatzen duten berpizkunde eta barroko tankeretako eraikinak.

Eraikin hauen ezaugarri nagusienetakoa jabedunen aitor-semetasuna aldarrikatuz beraien etxaurreetan harro agertzen dituzten armarriak dira, bai eta beraien lorategietara begira dauden egutera zabalak ere.

Jauregi, eraikin eta armarri guzti hauek bisitatzeko modurik onena, Ondare Ibilbidea delakoa egitea da. Horretarako Elorrioko udalak doako audiogida eskaintzen dizu.

Ameskoabarrena

Ameskoabarrena Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. Iruñea hiriburutik 60 kilometro mendebaldera dago, eta 764 biztanle zituen

2014. urtean.

Ameskoabarrena jaurerria izan zen Erdi Aroan, eta udalerriari buruzko lehen dokumentu idatzia XI. mendekoa da. XVI. mendea arte, herriaren izena Ameskoa izan zen. Bestalde, Ameskoabarrenean zegoen Inzura hiribildua (1201ean sortua), gerora Ameskoazar izenaz ezaguna izan den tokian.

Dramagile

Dramaturgoa (antzinako grezieraz: δραματουργός; δρᾶμα, drama eta έργον, lana) gune eszeniko batean kokaturik dauden literatura testuen idazlea da. Testu hauek antzezlan edo obra dramatiko bezala ezagutzen dira.

Hereña

Hereña Arabako Erriberagoitia udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 14 pertsona bizi ziren bertan.

Hizkuntza nagusia gaztelania du, XVI. mendea baino lehen galdu zen euskara.

Italiar Gerrak

Italiar Gerrak, batzutan Italiar Gerra Handiak, Italiako Gerra Handiak , Habsburgo–Valois Gerrak edo Pizkundetar Gerrak deituak, 1494 eta 1559 artean izandako gatazkak izan ziren, non italiar hiri-estatu gehienek, Aita Santuen Lurraldeak, Veneziako Errepublikak, mendebaldeko Europako estatu nagusiek (Frantziako Erresuma, Espainiako Erresuma, Germaniako Erromatar Inperio Santua, Ingalaterrako Erresuma eta Eskoziako Erresuma) eta Otomandar Inperioak parte hartu zuten. Jatorriz Milango dukerrian eta Napoliko Erresuman sortutako leinu-gatazkak, erabateko gerra bilakatu ziren, non aliantza, kontraaliantza eta saldukeriak nagusi izan ziren.

K.a. 1500eko hamarkada

Kristo aurreko 1500ko hamarkada K.a. 1509. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1500. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1520ko hamarkada

Kristo aurreko 1520ko hamarkada K.a. 1529. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1520. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1530eko hamarkada

Kristo aurreko 1530ko hamarkada K.a. 1539. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1530. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1540ko hamarkada

Kristo aurreko 1540ko hamarkada K.a. 1549. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1540. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1550eko hamarkada

Kristo aurreko 1550ko hamarkada K.a. 1559. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1550. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1560ko hamarkada

Kristo aurreko 1560ko hamarkada K.a. 1569. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1560. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. 1570eko hamarkada

Kristo aurreko 1570ko hamarkada K.a. 1579. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1570. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

K.a. XVI. mendea

Kristo aurreko XVI. mendea K.a. 1600. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 1501. urteko abenduaren 31 arte luzatzen dena da.

Lanzas Agudas

Lanzas Agudas Karrantza udalerriko auzoa da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 83 biztanle ditu.

Hizkuntza nagusia gaztelania da. Euskara XVI. mendea baino lehen galdu zen.

Louvre museoa

Louvre museoa (frantsesez: Musée du Louvre) munduko museorik garrantzitsu eta zaharrenetakoa da, Parisen, antzinako erregeen Louvre jauregian. Bere bilduma guztiak esfortzu historiko baten emaitza dira: alde batetik, bilduma errealak, eta bestetik, Argien Mendeko kultura gizonen esfortzua. Horrez gain, Frantziako Iraultzak mesede handia egin zion kulturari, desamortizazio-prozesu bat gauzatu baitzen. Louvreko museoaren sorreraren ondorioz, bilduma pribatuetatik bilduma publikoetara pasa zen, eta gizartearentzat izugarrizko aurrerapausua izan zen. Europa eta Ipar Amerikako museoen estreinako adibidea izan zen. 2006an 8,3 bisitari izan zituen eta, hortaz, munduko museorik bisitatuena da.

Museoaren aurrean dagoen Louvreko piramidea ikono bihurtu da dagoeneko.

Molinar

Molinar Karrantzako (Bizkaia) iparraldean dagoen auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 50 biztanle ditu. Euskara XVI. mendea baino lehen galdu zen.

Montellano

Montellano Galdamesen (Bizkaia) dagoen auzoa da.

Hizkuntza nagusia gaztelania da. Euskara XVI. mendea baino lehen galdu zen.

Portugaldar Inperioa

Portugaldar Inperioa historiako eta munduko lehendabiziko inperio globala izan zen. Halaber, denboran Europako inperiorik luzeena izan zen, ia 6 mendeetan zehar luzatuz, Ceutaren harrapaketatik 1415ean Macauren indepentzia arte 1999an.

Lusofonia edo Comunidade dos Países de Língua Portuguesa inperioaren oinordeko kulturala da, gaur egun bizirik dagoena.

Teruel

Teruel izen bereko probintziako hiriburua, Turia eta Alfambra ibaien bilgunean kokatua.

2006an 34.240 biztanle zituen eta 438 km²-ko azalera du. Honenbestez, biztanle gutxien duen Espainiako hiriburua da, baina baita Aragoiko hirugarren udalerririk populatuena ere, Zaragoza eta Huescaren ondoren.

Monumentu nagusiak: gotiko-mudejar estiloko katedrala (XVI. mendea), dorre mudejarrak, San Pedro elizakoa, San Martin elizakoa, San Salvador elizak (XIII-XIV), Teruelgo maitaleen mausoleoa, Erdi Aroko gotorlekuen hondakinak, arkeologia museoa, apezpiku etxea (XI. mendea).

Merkataritza eta administrazio gune garrantzitsua da, nekazaritza-gaien merkatu garrantzitsua da, eta industria gunea ere badu. (eraikuntzarako gaiak, janari industria, altzarigintza).

Beste hizkuntzak

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.