Immunologia

Immunologia immunitate-sistema aztertzen duen espezialitate medikoa edo biologiaren adarrari deritzo, kanpoko elementuak ezagutzeko ahalmena duten ornodunen organoak, ehunak eta zelulak aztertuz.

Immunologiak ere erantzun immunea ikertzen du, hots, immunitate-sistemak garatzen dituen prozesuak kanpoko eragile patogenoak ezagutzeko eta suntsitzeko. Immunitate-sistemak funtsezko zeregina duenez hamaika gaixotasunetan, immunologiak garrantzia handia du gaixotasun ugari ulertu, ekidin, diagnostikatu eta tratatzeko orduan.

Immunitate-sistemak berak sortzen dituen gaitzak ere immunologiaren lan-arloan sartzen dira: gaixotasun autoimmuneak, hipersentiberatasunak, immunoeskasiak, transplante-errefusak, etab.

Immunologia kontzeptuak

MRSA, Ingestion by Neutrophil
Bakterio bat (MRSA, horiz) zelula inmume batek erauntsia (neutrofilo, moreaz)

Bilakaeran zehar, izaki bizidunek beste organismoen erasoetatik (baita beren zelula eraldatuetatik ere) babestu ahal izateko mekanismoak sortu dituzte, barneko nahiz kanpoko ingurugirokoak izan organismo horiek. Animalia ornogabeetan, zelula bakartu eta espezializatuak besterik ez dira babes mekanismoak, baina ornodunetan, eta, ugaztunetan batez ere, badira oso mekanismo konplexuak, norberaren zelulak eta molekulak, eta zelula eta molekula arrotzak, bereizten dituztenak, eta zelula horien kontrako erantzun guztiz berezia ematen dutenak.

Bakterioek, birusek, onddoek eta beste bizkarroiek gure gorputzean sartu eta kalte handiak, baita heriotza bera ere, eragin ditzakete, ez bazaie defentsazko erantzunik ematen. Hasi organismo guztien kontrako erantzun berezitu gabeko batetik, eta jarduteko moduaren berezitasunak eta konplexutasunak ezaugarritzen duen erantzun immunitarioraino, era askotako defentsa tresna egokiak ditu giza organismoak. Kanpoko organismoen kontrako babes ideia honi, erantsi behar zaio norbere zelula eraldatuen zaintzea (zelula minbizidunak, infekziodunak…), edo norberaren organismoan barneraturiko kanpokoena (transplanteetan adibidez). Sistema immunologikoa gauza da bere zelulak ezagutu eta kanpokoetatik bereizteko, eta orobat, aldiko dagokion erantzuna emanez, organismoaren nolakotasuna defenditu ahal izateko.

Horrekin guztiaren immunologiaren definizioa egin daiteke: organismoen osotasun biologikoaren defentsan inplikaturiko molekula eta zelula prozesuak aztertzen dituen zientzia da immunologia, norberarena dena ezagutuz eta gero suntsitzeko gai arrotzak (antigenoak), antzemanez. Hala bada, mekanismo immunologikoen ezaugarri nagusietako bat zer den norberarena eta zer den arrotza bereizteko ahalmena da. Norberarena definitzeko, esan daiteke halakoa dela "organismoaren sistema genetikoaren jardunak sorrarazitako, eta, oro har, erantzun immunologikorik sorrarazten ez duen gai oro". Gai horiek zelula barneko molekulak, kanpokoak edo mintzezkoak izan daitezke; azken horiek dira batez ere garrantzitsuak (histobateragarritasunezko egitura nagusia osatzen dutenak). Ulertzekoa denez, arrotza da organismoaren geneen jardunaren bidez osa ezin daitekeena.

Arrotz direlakoan hartzen diren gaiak, eta erantzun immunologikoak eragiten dituztenak, antigenotzat har daitezke. Alabaina, horietako batzuk organismoak arroztzat hartzen ditu, eta, hortaz, ikuspuntu immunologikotik ez lirateke arrotz izango. Immunitatea, edo giza organismoaren molekula eta zelula arrotzen kontrako defentsa ahalmena, maila desberdinetan gauzatzen da, eta gure gorputzeko egitura, organo eta sistemak inplikatzen ditu. Konplexutasun txikienetik handienera, ondorengo inmunitate mekanismoak bereiz daitezke:

a) Ez bereziak. Erantzun immune ez berezituaren eragile dira, eta horien baitakoak dira:
- Hesi anatomiko eta fisiologikoak
- Hanturazko erantzuna
b) Bereziak, erantzun immune berezitua edo moldaerazkoa eragiten dutenak.

Mekanismo horiek denak, beharrezko izanez gero, gure organismoaren defentsan parte hartzen dute, mailaka jardunez, eta ekintza koordinatu eta hierarkizatua bultzatuz.

Immunologiaren adarrak

  • Immunokimika: antigeno eta antigorputzen egitura kimikoa ikertzen du, eta baita haien arteko erreakzioen oinarri kimikoa ere.
  • Immunologia klinikoa: immunitate-sistemaren akatsek sortzen dituzten gaitzak ikertzen ditu. Gaitz horien artean honako hauek aipa daitezke:
a)immunoeskasia, immunitate-sistemak eragile patogenoen aurrean erantzun egokia ematen ez duenean (adibidez, HIESa)
b)autoimmunitatea, immunitate-sistemak gorputzeko organo, ehun eta zelulak erasotzen dituenean (lupus eritematosoa, artritis erreumatoidea, miastenia gravis, esklerosi anizkoitza, hepatitis autoimmunea...)
c)hipersentiberatasuna, immunitate-sistemak neurriz kanpoko erantzuna ematen duenean kaltegarriak ez diren antigenoen aurrean (asma, alergia...)

Transplante-errefusak aztertzen ditu ere immunologia klinikoak, hauek ekiditeko asmoz.

  • Diagnostikorako immunologia: antigeno-antigorputz erreakzioa oso espezifikoa denez, bietako bat ezagutuz bestea identifika daiteke. Laborategian askotan erabiltzen dira printzipio horretan oinarrituriko teknikak antigeno bat edo antigorputz bat identifikatzeko (mikrobiologia klinikoan garrantzi handia duena).

Historia

Eritasun infekzio-eragile batzuek, izurri beltzak, tifusak Lurreko eremu heze batzuetan, baztangak, kolerak, malariak eta bestek, izugarrizko sarraskiak eragin dituzte gizadiaren historian zehar.

Antzinatean, eritasunaren jatorria arrazoi mitiko eta erlijiosoei lotzen zitzaien; ideia horrek duela gutxi arte iraun du: antzina jainkoak lasaitu behar ziren, Erdi Aroan bekatua aurkitu eta garbitu behar zen. Bestalde, antzina-antzinatik gauza jakina zen eritasun infekziodun zenbait gainditzen zituzten pertsonak immune bihurtzen zirela eritasun horiekiko. Jakina zen orobat izurri batzuk besteak baino gogorragoak izaten zirela, baztangarena, adibidez. Horren ondorioz, baztangaren inokulazioa hasi ziren egiten, inokulazio gaia baztanga arina izan zuten gaixoetatik hartuta; bariolizazio deitzen zitzaion horri.

Saio enpiriko horiek guztiak kontuan hartuta, XVII. mendean hasi zen gauzatzen eritasun infekziodunen ezagutza zientifikoa; Jenner, Koch eta Pasteur izan ziren immunologiaren aitzindariak. Jennerrek (1749- 1823) medikuntzaren mugarri bat ipini zuen, XVIII. mende bukaera aldean lehen txertoa ipini zuenean. Garai hartan oso zabaldua zegoen behi baztanga izandako pertsonak (behiak jezten zituztenen artean asko izaten ziren), libre geratzen zirela giza baztanga beldurgarritik. Jenner ausartu zen bariolizazioa egiten aldez aurretik behi baztanga ipini zion haur bati, eta ez gaixotzea lortu zuen. Immunizazio mota hori azkar zabaldu zen XIX. mendean zehar, eta beste eritasun infekziodunen kontrako txertoen bilaketa bultzatu zuen. Ez zen ordea aurrerakuntza zientifikorik lortu ia, saio haiek ez baitzuten behar bezalako oinarri teorikorik.

Izan ere, ez zen ezagutzen ez eritasunaren zergatia, ez nola lortzen zuen txertoak inmunizatzea. Gogora dezagun garai hartan ez zela oraindik gaixotasunaren mikrobio teoria garatu, eta oraindik ere bizi-bizirik zegoela berezko sorkuntzaren teoria.

XIX. mende osoan zehar landu zen eritasun kutsagarrien jatorriaren arazoa. Oraindik ere indar handia zuen eritasun horien jatorria faktore abiotikoei egozten zien joerak: izurri aldietan eguratsak edo lurrak izaten omen zuen aldaketari, zelulen aldaketa fisiokimikoari, etab. Nolanahi ere, gero eta gehiago ziren jatorria mikrobioetan zegoela adierazten zuten aurkikuntzak: Henlek, 1840an, kutsaduraren eragilea izaki bizi bat zelako ideia proposatu zuen; 1845an Davainek bakterioak aurkitu zituen karbunkoaz gaixo zeuden behien odolean; Snowek pentsatu zuen 1854ko kolera izurriak hirietako ur zikinetan ugari zebilen eragile organikoren batean zuela sorburua.

Kochen lanek (1843-1895), sekulako garrantzia izan zuten mikrobioaren ideiaren garapenean. 1872tik aurrera karbunkoaren eragilearen ikerketan jardun zuen; eritasun hori eragiten duen baziloa zein zen aurkitu zuen, baziloaren formak aurkitu zituen (baita esporak ere), eta karbunkoarekin duten erlazioa frogatu zuen. Metodologiaren aldetik ere ekarri handiak egin zizkion zientziari, hala bakterio haztegiak, bakterio mota desberdinak bakartu eta hazi ahal izateko.

Pasteurrek (1822-1895) egin zituen aurkikuntza erabakigarriek behin betiko zabaldu zuten eritasun infekziodunak mikrobioek eraginak zirelako teoria. Lehen lanekin, hartziduren eta mikrobioen arteko erlazioa frogatuz, izaki bizien berezko sorrera ukatu ahal izan zuen. 1880tik aurrera egin zituen karbunkoaren gaineko aurkikuntzak, mikrobioen teoria finkatu zutenak. Oiloen koleraren kontrako txertoa ere prestatu zuen (Jennerren aurreko aurkikuntzaren ohorez txerto izena, vaccin frantsesez, proposatuz), karbunkoaren eta errabiaren kontrakoa.

Pasteurrek ipini zituen, beraz, immunologiaren oinarri zientifikoak. Kontuan izan behar da garai hartan immunitate kontzeptua oso lotua zegoela mikrobioarenari, hori baitzen "organismoek duten ahalmena gorputzean barneratu den edozein gorputz arrotzi (mikrobioei) uko egiteko".

Koch eta Pasteurren lanen ondorengo bi hamarraldietan bakterio eritasun gehienen eragileak aurkitu ziren, batez ere alemaniar eskolan, eskola frantsesak gehienbat immunizazio arazoak lantzen baitzituen. Joan den mendearen bukaeran baziren bi teoria elkarren kontrakoak defentsa immunologikoko mekanismoen inguruan: Metchnikoffen fagozitoena, garrantzi handiena gure gorputzeko zelula defentsako mekanismoei ematen ziena, eta Behringen teoria serologikoa, odol serumean diren gai kimikoetan oinarrituriko defentsa baten alde egiten zuena; "antitoxinak" ziren gai horiek, geroago antigorputz izendatuko zirenak. Geroxeago frogatu zen bata zein bestea, bi mekanismoak, jokatzen dutela.

Mende honetan, immunologia, batez ere gaixotasun infekziodunen kontrako immunitatea lortzeko mekanismoak aztertzen zituen mikrobiologiaren alor gisa jaio ondoren, zientzia erabat independente bihurtzeko bidean dago. Defentsa mekanismoei loturik dauden molekulen eta zelulen ezagutzak aurrera egin ahala, mikrobioekin batere zerikusirik ez duten fenomeno immunologikoak aurkitu dira. Izan ere, alergiak, anafilaxiak, immunourritasunak eragindako eritasunak, odol transfusioen teknikak, organoen transplanteak, etab. direla-eta, berritu behar izan da immunologiaren kontzeptu klasikoa.

Ikus, gainera

Erreferentziak

Antigeno

Antigeno hitzaren jatorrizko esanahia, antigorputzen eragile adierazten du, hots, antigorputzen eraketa estimulatzen duen edozein substantzia organikoa da antigenoa. Molekula organiko batzuk antigeno onak dira: proteinak eta polisakaridoak, batez ere. Lipidoak eta azido nukleikoak antigeno txarrak dira.

"In vivo" antigeno gehienak zelulei lotuta agertzen dira. Eritrozitoek, bakterioek, birusek, gorputzeko ehunek...antigeno moduan jarduten dute, haien azaleetan propietate antigenikoak dituzten molekulak dauzkatelako.

Antigorputzen sorrera estimulatzeaz gain, antigenoek erreakzio espezifikoak egiten dituzte sortutako antigorputzekin; eta antigorputzekin erreakzionatzeaz gain, beste erantzun immuneetako molekulekin erreakzionatzeko ahalmena dute antigenoek ere. Antigorputzarekin lotura egiten duen antigenoaren guneari epitopo edo determinante antigenikoa deritzo.

Horrenbestez, bi dira antigenoen ezaugarri nagusiak:

immunogenizitatea: antigeno guztiek haien aurkako antigorputzen sorrera eragiten dute

gaitasun haptenikoa: antigeno guztiek haien aurkako antigorputzekin erreakzionatzen duteSubstantzia bat sortu duen izakia eta substantzia hori hartzen duen izakiaren arteko distantzia filogenetikoa zenbat eta handiago izan, orduan eta handiago izango da substantzia horren ahalmen antigenikoa.

Biologia zelular

Zitologia hitzak artikulu honetara dakar. Hitzaren beste erabileretarako ikus: Zitologia (argipena)

Zelulen biologia, biologia zelularra edo zitologia (grezierako kytos hitzetik, "edukiontzi") zelulak ikertzen dituzten diziplina zientifikoen multzoa da. Ikerketa-alor honek zelulen propietate fisiologikoak, egitura, barnean dituzten organuluak, ingurunearekin dituzten elkarrekintzak, bizitza-zikloa, zatiketa eta heriotza aztertzen ditu, bai maila mikroskopikoan zein molekularrean. Zelulen biologiaren ikerketak bakterioak eta protozooak bezalako organismo zelulabakarretik hasi eta ugaztunak bezalako organismo zelulanitz konplexuen zelula berezituak barne hartzen du.

Zelulen ezagutza oinarrizkoa da zientzia biologiko guztietarako. Bereziki garrantzitsua da esparru biomedikoan, esaterako minbizien ikerketarako eta garapen-biologiarako. Zelula guztien funtsezko antzekotasunak oinarri bateratua eskaintzen die genetika, biokimika, biologia molekularra eta immunologia bezalako alorrei.

Epitopo

Epitopoa edo determinante antigenikoa antigorputzekin edo T linfozitoekin lotzen den antigeno baten zatia da.

Antigorputzak eta T linfozitoen errezeptoreak (linfozito horien azalean daudenak) ez dira antigeno osoarekin lotzen. Antigenoak makromolekula handiak ohi dira, eta makromolekula horien zati txiki bat soilik lotzen da antigorputzekin. Antigeno batek epitopo batzuk eduki ohi ditu, berdinak edo desberdinak izan daitezkeenak.

Lau eta sei aminoazido bitarteko antigenoaren sekuentzia bat nahikoa da proteina baten epitopoa izateko.

Determinante antigeniko eta antigorputzaren egitura tridimentsionalak osagarriak dira. Horrek errazten du haien arteko lotura (entzima eta substratoaren antzeko lotura fisikoa da epitopo baten eta antigorputzaren artekoa)

Fagozito

Fagozitoak odolean eta ehunetan dauden eta fagozitosia egiten duten zelulak dira, mikrobioak eta partikula arrotzak irentsi eta indargabetzen dituztenak. Odola eta ehunetako "garbiketa-sistema" osatzen dute, immunitate-sistemaren funtsezko elementuak izanik.

Animalia guztiengan agertzen dira, baina ornodunengan dute garapen handiena (giza-odolak 6.000 milioi fagozito ditu litroko). XIX. mendearen hondarrean aurkitu zituen Ilya Ilyich Mechnikov (Élie Metchnikoff) zientzialari errusiarrak (Fisiologia eta Medikuntza Nobel Saria jaso zuena 1908an).

Gai arrotzak suntsitzeaz gain, fagozitoek hildako zelulak eta hondar zelularrak ere fagozitatzen dituzte, buruturiko garbiketa prozesuetan hori baita ere oso eginkizun garrantzitsua.

Faktore erreumatoide

Faktore erreumatoidea G immunoglobulinari (Ig G) eraso egiten dion autoantigorputza da, zenbait gaixotasun autoimmunetan agertzen dena. Autoantigorputz horrek Ig G-aren Fc zatia kaltetzen du.

Kasu gehienetan faktore erreumatoidea Ig M motako antigorputza da. Ig G erasotzerakoan, Ig G-Ig M konplexu immuneak eratzen dira, erreuma-gaitzak eragiten dituztenak.

Faktore erreumatoidea artritis erreumatoidea duten gaixoen %80ko odol-plasman agertzen da, eta baita beste patologia batzuk duten gaixoen odol-plasman ere (Sjögrenen sindromea, lupus eritematosoa, hainbat infekzio kronikotan, etab.).

Faktore erreumatoideak Ig G-Ig M konplexuak sortarazten ditu, artritis erreumatoidearen kasuan artikulazioetako ehunetan pilatzen direnak. Konplexu horiek konplementua aktibatzen dute, hantura agertuz eta kartilagoaren suntsipena gertatuz.

Faktore erreumatoidearen bilaketa laborategian Ig Gz estalita dauden latex-partikulen aglutinazioa edo Ig Gz estalita dauden hematien aglutinazioa (Waaler-Rose froga) ikertuz burutzen da. Froga honek artritis erreumatoidearen diagnostikoan asko lagutzen du.

Hemaglutinina

Hemaglutinina, orokorrean, globulu gorrien aglutinazioa eragiten duen substantzia orori deritzo.

Birologiari dagokionez, hemaglutinina gripearen birusaren kanpo geruzan dagoen glukoproteina da, ezaugarri antigenikoak dituena. Hemaglutininari esker birusa atxikitzen da infektaturiko zelularen gainazalari, zelularen gainazalean dagoen azido sialikoren bidez.

Gripeak eragiten duen influenzabirus A-k (gripearen hiru eragileetako bat) 15 hemaglutinina mota ezberdinak ditu. Horrek esan nahi du birusa oso aldakorra dela: horregatik, hain zuzen ere, gripearen aurkako txertoa urtero aldatu behar da, ez baitago txerto bakarrik.

Immunitate

Medikuntzan, immunitatea organismo batek infekzioaren aurrean duen erresistentziari deritzo. Erresistentzia hori immunitate-sistema eraginkor batean datza, hots, organismoak dituen defentsa biologiko guztien multzoan.

Bi immunitate mota daude: sortzetiko immunitatea (innate immunity, ingelesez), eta hartutako immunitatea (adaptative immunity, ingelesez). Hartutako immunitatea, halaber, bi motakoa izan daiteke: naturala eta artifiziala. Lehenengoa zein bigarrena era pasiboan edo aktiboan lor daiteke (ikusi diagrama)

Immunitate pasiboak gutxi irauten du organismoan, epe motzekoa da (hilabete gutxi batzuk besterik ez). Immunitate aktiboa, aldiz, luzaro mantentzen da, batzutan bizitzan osoan ere.

Bi immunitate hauen arteko funtsezko desberdintasuna honetan datza: immunitate aktiboaren kasuan mikrobio patogenoaren antigenoak organismoan sartzen dira (antigorputzen ekoizpena eragiten); immunitate pasiboaren kasuan, aldiz, organismoan sartzen direnak ez dira mikrobioaren antigenoak, mikrobio horren aurkako antigorputzak baizik.

Esan ohi da immunitate aktiboa profilaktikoa dela, eta immunitate pasiboa terapeutikoa: azken hau gaixotasuna agertzen denean erabiltzen da.

Immunoeskasia

Immunoeskasia immunitate-sistemaren ahulezian oinarritutako patologia da. Patologia horretan immunitate-sistemak ez du erantzun egokia ematen mikrobio patogenoen aurrean, eta gaixoek infekzioak harrapatzeko joera handia dute. Era berean, immunoeskasia dutenen artean minbiziaren kasuak ugariagoak dira.

Immunoeskasia bi motakoa izan daiteke:

sortzetikoa: akats genetiko baten ondorioz sortutakoa, bizitzaren lehenengo urteetan agertu ohi da. Hilkorra da kasu gehienetan.harrapatutakoa: aurrekoa baino ohikoagoa, adin handiago batean agertzen da, hainbat eragileren ondorioz: infekzioak (HIESa, adibidez), minbizia, desnutrizioa, terapia immunosupresorea, etab.

Immunoeskasia eragiten duten immunitate-sistemaren akatsak anitzak izan daitezke. Immunitate-sistemaren elementu bat edo bestea kaltetuta egon daiteke. Ohikoenak honako hauek dira:

T linfozitoakB linfozitoakT eta B linfozitoak (biak)fagozitoakkonplementu sistema

Sortzetiko immunoeskasiaren atzean 5 adibide hauetako bat egon daiteke. Hartutako immunoeskasiaren kasuan, aldiz, T eta B linfozitoen funtzionamendu okerra egon ohi da.

Immunosupresore

Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.Immunosupresorea edo immunokentzailea immunitate-sistemaren jarduera modulatzeko edo gutxitzeko erabilitako sendagai mota oro da.

Bi arlo nagusitan erabiltzen dira gaur egun, alde batetik autoimmunitatearekin lotutako gaixotasunak (Lupus, Crohn eta abar) tratatzeko eta bestetik organo baten transplantea egin ondoren horren errefusa prebenitzeko.

Konplementu sistema

Konplementua immunitate-sistemaren proteinen multzoa da, partikula arrotzen (bakterio, birusen...) suntsiketan parte hartzen duena.

Hamabi proteina osatzen dute konplementua. Proteina hauek ez dira immunoglobulinak, ez dute beraz zer ikusirik antigorputzekin. Immunoglobulinak termoegonkorrak dira, eta konplementuaren proteinak, aldiz, termolabilak.

Konplementuaren eginkizuna hirukoitza da:

hantura eragiten du

opsonizazioa eragiten du, hots, makrofagoak erakartzen ditu. Makrofago horiek partikula arrotzak fagozitatzen dituzte.

jarduera litikoa du, hots, zelula arrotzak zuzenean suntsitzen ditu.Konplementuak ez du inoiz bakarrik jarduten. Konplementua aktiba dadin, antigorputzak antigeno arrotzari lotu egin behar dira lehen. Antigorputzik ezean, konplementua ez da partikula arrotzari lotzen. Antigeno-antigorputz sistemak konplementua aktibatzen du, beraz. Konplementuaren proteinak antigeno-antigorputz sistemari lotzen zaizkio, eta ur-jauzi moduan funtzionatzen dute: proteina bat aktibatzeak hurrengo aktibatzea eragiten du. Azken emaitza partikula arrotzaren suntsiketa da.

Antigorputzen aldean, konplementua ez da espezifikoa. Antigorputza oso espezifikoa da, eta dagokion antigenoari bakarrik lotuko zaio. Edozein konplementu, aldiz, lotuko zaio antigeno-antigorputz sistemari, partikula arrotzen lisia eragiteko.

Antigorputzen funtzio nagusia partikula inbaditzaileak (bakterioak, birusak...) ezagutzea da, eta baita konplementua aktibatzea ere, honek partikula arrotz horiek apur ditzan. Baina antigorputz guztiek ez dute konplementua aktibatzen: G immunoglobulinak eta M immunoglobulinak besterik ez dute konplementua erakartzen.

Konplementuaren 12 proteinak C letrarekin eta zenbaki batekin izendatzen dira: C1, C2, C3...etab.

Konplementuaren jarduera oso eraginkorra da zelula arrotzen aurrean, hauek suntsitzeko bi arma dituelako:

zelularen lisia eragiten du (C5, C6, C7, C8 eta C9 proteinek zelularen mintza zulatzen dute)fagozitosia burutuko duten makrofagoak erakartzen ditu (C3 proteina da horren erantzulea)Birusak, eritrozitoak eta bakterio Gram negatiboak lisatzen dituzte konplementuaren proteinek. Bakterio Gram positiboak ezin dituzte zuzenean suntsitu, eta konplementuaren opsonizazioaren ondorioz deusestatzen dira (makrofagoen bitartzez)

Lisozima

Lisozima edo muramidasa bakterioak kaltetzen dituen entzima bat da. Entzima honek bakterioen zelula hormari eraso egiten dio, peptidoglikano bateko N-azetilmuramiko eta N-azetil-D-glucosamina hondarren artean dagoen beta-1,4 loturen hidrolisia katalizatuz. Ondorioz, zelula horma puskatu eta protoplasto bat sortzen da.

Lisozima jariakin askotan agertzen da, besteak beste, listu, malko eta mukietan. Arrautzen zuringoan ere ugaria da.

Bakterioen zelula horma zuzenean puskatzeaz gain, lisozimak ere opsonina moduan jarduten du, hots, opsonitzatzeko ahalmena du (fagozitoak erakartzen ditu hauek bakterioa fagozita dezaten)

Opsonina

Opsoninak (grezieratik: opsōneîn, "jateko prestatu") fagozitoen jarduera errazten duten molekulak dira, odol-serumean daudenak. Opsonizazio prozesua burutzen dute.

Opsoninak fagozito eta fagozitatu behar den partikularen artean kokatzen dira, zubi modura (ikus irudia). Fagozitoez gain, konplementu sistema ere aktibatzen dute opsoninek.

G immunoglobulina eta M immunoglobulina dira antigorputzak diren bi opsonina garrantzitsuenak. Konplementu sistemaren proteina batzuk ere (C3, esaterako) opsoninak dira.

Opsoninez inguratuta dagoen partikula edo mikrobio bat "opsonizatuta" dagoela esaten da , eta suntsituta izango da fagozitoen bitartez segundu gutxitan.

Opsonizazio

Opsonizazioa antigorputzek eta immunitate-sistemaren beste eragile batzuek fagozitoei eragiten dieten bizkortze-prozesua da. Prozesu honen bitartez fagozitoak aktibatzen dira, eta eragile patogenoak azkarrago suntsitzen dituzte. Opsonizatzeko gaitasuna duten substantziei opsonina deritze.

Immunitate-sistemaren opsoninak honako hauek dira:

aglutinatzeko gaitasuna duten antigorputzak

konplementu sistema (zehazki, sistema horren C3 proteina)

linfokinakOpsonina garrantzitsuenak antigorputzak dira. Hauek patogenoaren mintzera atxikitzen dira, haien Fab zatien bitartez; antigorputzaren Fc pusketa, aldiz, aktibatutako fagozitoarekin lotzen da, patogenoaren fagozitosia erraztuz.

Immunitate-sistemaren fagozito nagusiak leukozito neutrofiloak, makrofagoak eta monozitoak dira.

Parasitologia

Parasitologia parasitismoa aztertzen duen biologiaren adarra da. Parasito moduan jarduten duten organismo biziak aztertzen ditu, hala nola, protozoo, helminto (trematodo, zestodo eta nematodoak) eta artropodoak eta baita hauek ostalariarekin duten harremana ere. Gainerako, organismo parasitarioak, birus, prokarioto eta onddoak, mikrobiologiak aztertzen ditu.

Biologiaren adar hau irakasgai desberdinez osatuta dago: biologia zelularra, bioinformatika, biokimika, biologia molekularra, immunologia, genetika, eboluzioa eta ekologia.

Zientzia honen ikerketen atal handi bat medikuntza eta albaitaritzara zuzenduta dago, izan ere parasitoek gizaki eta animaliengan gaixotasunak sor ditzakete. Gaixotasun parasitario hauen epidemiologia ere oso garrantzitsua da, bizkarroien banaketa eta maiztasuna ezagutzea beharrezkoa baita gaixotasun hauek diagnostikatu eta tratatu ahal izateko.

Gaixotasun hauetatik gehienak tropikalak dira eta neurri handi batean herrialde azpigaratuetako higienen faltarekin erlazionatuta daude.

Zenbait gaixotasun parasitario:

Malaria

Tripanosomiasi afrikarra

Tripanosomiasi amerikarra

Eskistosomiasia

Leishmaniasia

Toxoplasmosia

Onkozerkosia

Piogeniko

Mikrobiologian eta medikuntzan, piogeniko (edo piogeno) zornea eragiten duen eragileari deritzo. Eragile piogeniko ohikoenak bakterioak dira.

Piogeniko hitza grezieratik dator (pyon: zornea, eta geno: sortzailea). Zorne-jarioa sortzeaz gain, mikrobio piogeniko gehienek hantura ere eragiten dute.

Luzea da bakterio piogenikoen zerrenda. Derragun, soilik, ohikoenen artean Streptococcus pyogenes eta Staphylococcus aureus daudela.

Proba analitiko

Proba analitikoak edo analisiak medikuntzan diagnostikoa lortzeko laborategian egiten dituzten proba osagarri mota bat dira.

Serotipo

Serotipoa bere zelularen azalean dituen antigenoen arabera sailkatutako mikroorganismo infekziosoa da. Serotipoak espeziearen azpiko mikrobioak sailkatzen ditu. Hots, espezie batek serotipo ugari eduki ditzake. Escherichia coli bakterioak, esaterako, bi serotipo oso patogenoak ditu: E. Coli O157:H7 eta O104:H4. Salmonella entericak, aldiz, 2.000 serotipo inguru ditu. Adenobirusek, beren aldetik, 43 serotipo patogeno dauzkate.

Serotipoak ezartzeko froga serologikoak erabiltzen dira. Zehazki, ikertutako mikrobioak odol-serum baten antigorputz espezifikoekin nola erreakzionatzen duen aztertzen da. Serotipo bereko mikrobioek antzeko antigenoak dituzte, eta berdin erreakzionatuko dute antigorputz espezifikoekin.

Serotipoen aniztasunak ondorio kliniko nabarmenak ditu: gizabanako bat bakterio edo birus baten serotipo zehatz batekin infektatzen bada, serotipo horren aurkako immunitatea garatuko du. Baina bakterio edo birus beraren beste serotipo batek infektatzen badu, berriz gaixotuko da, serotipo berri horren aurkako antigorputzak ez dituelako.

Titulu (immunologia)

Odol-serum baten titulua immunologia klinikoan erabiltzen den prozedura da odol edo serum baten antigorputzen kontzentrazioa neurtu ahal izateko .

Gaixotasun infekziosoak harrapatzerakoan odoleko antigorputzen kontzentrazioa, mikrobio patogenoaren aurkakoa, igo ohi da. Klinika eta ospitaletako laborategietan batzuetan ez da zuzenean bilatzen gaitz infekzioso baten mikrobio eragilea: horren ordez mikrobio hori zeharka identifika daiteke, odolean agertzen diren mikrobio horren aurkako antigorputzak antzematerakoan.

Gizabanako batek mikrobio baten aurkako antigorputzak odolean baldin baditu, infektatuta izan den zantzua da. Infekzioa aspaldian gertatu bazen, antigorputzen kontzentrazioa txikia izan ohi da, eta berria baldin bada kontzentrazioa handiagoa izan ohi da. Halere, antigorputzen kontzentrazioaren neurketa bakar batek gaixoa inoiz infektatuta izan den adieraziko digu soilik . Infekzioa aktiboa den ala ez ikusteko neurketa desberdinak egin beharko dira, eta antigorputzen kontzentrazioa igo egiten dela ziurtatzea.

Gaitz infekzioso guztiek antzemateko ez du balio prozedura honek, hainbat mikrobioren infekzioek (Neisseria gonorrhoeaerenak, adibidez) ez baitute erantzun immunitario nabarmena eragiten.

Odol-serum baten titulua kalkulatzeko odol-serumaren diluzioak prestatzen dira lehenik eta behin (1/20, 1/40, 1/80, 1/160....) Diluzio bakoitzean, jakina, antigorputzen kontzentrazioa txikiagoa izango da (horren arabera, 1/80 titulua duen serumak 1/160 titulua duenaren baino antigorputz gutxiago ditu). Diluzio hauetako bakoitzari antigeno kopuru bera jartzen zaio, eta aglutinazioa aztertzen da: serumaren titulua aglutinazioa ematen duen azken diluzioa izango da (adibidez, 1/160).

Test serologiko honen beste aplikazioa gaixotasun autoimmuneen azterketan datza: gaitz horietan garrantzitsua da autoantigorputzen kontzentrazioa jakitea, eta teknika hau aplikatuz jakiten da.

Zorne

Zornea (etimologia: zauri esne) infekzio-prozesuetan gorputzak eragiten duen substantzia zurixka da. Zorne metaketa ehun barratuan abzesu edo zorne-zorro deitzen da.

Zorneak leukozito, mikroorganismo hilak eta ehun minduaren hondarrak ditu. Zauri kutsatuei edota zaldarrei darie.

Zorne-jarioa, gehienetan, infekzio baten ondorioa izaten da. Zornea eragiten duten mikrobioei piogeniko deritze (Streptococcus pyogenes eta Staphylococcus aureus bakterioak, esaterako). Mikrobio piogenikoek fagozitosia egiten duten leukozitoak suntsitzeko gai dira, organismoaren immunitate-sistemari aurre eginez; zornearen osagai garrantzitsuenetariko bat, hain zuzen ere, hildako leukozitoak dira.

Biologia

Beste hizkuntzak

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.