Encarta

Encarta (prononcu Enkarta) estas enciklopedio publikigata de Mikrosofto. Ĝi ekzistas KD-e, DVD-e kaj interrete. Certaj artikoloj de la reta versio povas esti legata nur de abonantoj de Encarta Premium. La abono kostas 34,99 eŭroj pojare (2004 - Aprilo 2005).

Ĝi ekzistas en malsamaj lingvoj: franca, angla, germana, hispana, itala, nederlanda kaj japana.

Encarta Instant Answers (Encarta Momentaj Respondoj)

Ĝi estas enciklopedia roboto. Oni povas paroli kun ĝi ĉe Mesaĝilo MSN. Ĝi ekzistas en malsamaj lingvoj:

  • (angla) encarta@botmetro.net
  • (franca) fr.encarta@botmetro.net
  • (hispana) es.encarta@botmetro.net
  • (germana) de.encarta@botmetro.net
  • (japana) jp.encarta@botmetro.net
Ameriko

Ameriko estas la dua plej granda kontinento en la mondo, post Azio. Ĝi okupas grandan parton de la Okcidenta Hemisfero de la Tero. Ĝi etendiĝas ekde la Arkta Glacia Oceano norde ĝis la Horna Kabo sude, en la kunfluado de la oceanoj Atlantiko kaj Pacifiko kiuj limigas la kontinenton oriente kaj okcidente, respektive.

Kun surfaco de pli ol 42.000.000 km², ĝi estas la dua termaso plej granda en la planedo, kovrante 8,3% de la tuta surfaco kaj 30,2% de la emerĝita tero kaj krome ĝi koncentras ĉirkaŭ 12% de la homaro.

Pro tia grando kaj geografiaj karakterizoj, Ameriko estas tradicie dividita en Nordameriko, Centrameriko, la Antiloj kaj Sudameriko. Kelkaj geografoj konsideras Centramerikon kaj Antilojn unu sola subregiono ene de Nordameriko. Laŭ ĝiaj kulturaj trajtoj, oni povas distingi anglosaksan Amerikon, la nelatinidan Karibion kaj Latinamerikon.

La kontinento estis malkovrita de Kristoforo Kolumbo. Antaŭe ĝi estis nomita kiel Abya Yala de la majaoj kaj la centramerikaj kulturoj, kiel "Amerrikua" (vento-lando) de la majaoj de nuna Nikaragvo kaj "Cem Anahuac" de la aztekoj.

Aŭstroj

Aŭstroj estas mezeŭropa nacio loĝantaj ĉefe en Aŭstrio. Oficiala lingvo estas la Germana lingvo, kiu estas parolata laŭ regiona varianto. En kelkaj distriktoj de Karintio, Burgenland kaj Stirio kun agnoskitaj malplimultoj ankaŭ la slovena, la hungara kaj la burgenland-kroata (kutime aspektata kiel dialekto de la kroata) lingvoj estas oficialaj lingvoj.

Ili estas ĉirkaŭ 8 milionoj da loĝantoj. Pli precize etne aŭstroj en Aŭstrio estas ĉirkaŭ 91.1% tio estas ĉirkaŭ 7,463,714 en la jaro 2000. Krome estas 730,336 homoj kiuj asertas esti idoj de aŭstroj en aliaj landoj, ekzemple en Usono, Brazilo aŭ Kanado; krome estas aŭstraj minoritatoj en najbaraj landoj, kiel en suda Germanio, Italio, Slovenio aŭ Hungario. Laŭ religio aŭ religia deveno, ili estas romkatolikoj ĉirkaŭ 75 %, protestantoj ĉirkaŭ 5 %, kaj aliaj aŭ senreligiaj ĉirkaŭ 20 %.

Enciklopedio

Enciklopedio estas libraro kiu celas kapti tutecan scion. Temas pri referencverko aŭ kompendio kiu havigas resumojn de la sciaro ĉu de ĉiuj branĉoj aŭ el partikulara kampo aŭ fako.

Enciklopedio estas dividataj en artikoloj aŭ kapvortoj, kiuj estas kutime ordigitaj laŭ alfabeta ordo de artikolnomo. Enciklopediaj artikoloj estas pli longaj kaj pli detalaj ol tiuj de plej vortaroj. Ĝenerale parolante, malkiel vortaraj artikoloj, kiuj fokusiĝas pri la lingva enhavo aŭ informado pri la vortoj, enciklopediaj artikoloj fokusiĝas al fakta informaro por kovri la aferon aŭ koncepton por kiu la artikolnomo estas.

Enciklopedioj ekzistis dum la lastaj 2,000 jaroj kaj evoluis konsiderinde dum tiu tempo kiel montras lingvaj diferencoj (ĉu verkitaj en grava internacia aŭ nacia lingvo), grando (malmultaj aŭ multaj volumoj), intenco (presentado de tutmonda aŭ limigita gamo de sciaro), kulturaj perceptoj (aŭtoritataj, ideologia, didaktika, utilisma), aŭtoreca (kvalifikoj, stilo), legantaro (eduknivelo, fono, interesoj, kapabloj), kaj la teknologioj disponeblaj por ilia produktado kaj distribuado (manverkitaj manuskriptoj, malgrandaj aŭ grandaj presnombroj, interreta produktado). Kiel plej valora fonto de fidinda informaro kompilita de fakuloj, presitaj versioj trovis dum jarcentoj elstarajn lokojn en bibliotekoj, lernejoj kaj aliaj edukaj institucioj.

La apero de ciferecaj kaj malfermfontaj versioj en la 21a jarcento ege etendis la alireblon, aŭtorecon, legantaron kaj variecon de enciklopediaj artikoloj kaj vekis la demandon pri la ideo pri kio estas enciklopedio kaj pri la graveco de la apliko de tiaj dinamikaj produktosistemoj al la tradiciaj kriterioj por komponi kaj pritaksi la presitajn enciklopediojn.

Fiŝoj

Fiŝoj (science: Pisces) estas superklaso de vertebruloj, ĝenerale ektotermaj, kiuj regulas sian temperaturan laŭ la medio, kiuj vivas en akvo, spiras per brankoj kaj naskas idojn per ovoj (diference de cetacoj, kiuj ankaŭ vivas en akvo, ankaŭ havas torpedosimilan korpon, sed spiras per pulmoj kaj naskas vivantajn idojn). Ilia korpo estas tegata per skvamoj, pli malpli evidentaj, kaj ili moviĝas per naĝiloj. Fiŝoj estas superklaso kiel parafiletika grupo.

Fiŝoj estas abundaj kaj en marakvo kaj en nesala akvo, kaj troveblas specioj ekde la montorojoj (ekzemple, la gobio), ĝis la plej profundo oceanareo (ekzemple, la Sakofaringoformaj).

Fiŝoj estas ĉasataj (kaptitaj) pro viando (estas eĉ dediĉo simila al brutobredado nome akvokulturo), kaptataj por hejmaj akvarioj kiel ornamo de ĉambroj kaj industrie estas uzata ankaŭ fiŝhaŭto, konsistanta el plurtavola epidermo kun glandaj mukozaj ĉeloj kaj el dermo konsistanta el tavoloj de kolagenaj kaj elastaj fibroj. La fiŝoj ludis gravan rolon en multaj kulturoj laŭ la historio, ekde religiaj kredoj al temoj de libroj kaj filmoj.

La fako de la bestoscienco kiu okupiĝas specife de la fiŝoj nomiĝas iktiologio.

Fotosintezo

Fotosintezo estas biokemia procezo en plantoj, algoj kaj kelkaj bakterioj, ĉe kiu la lumenergio estas transformita al kemia energio.

Ganao

Ganao estas ŝtato en Okcidenta Afriko.

E-nomo: [m] Bordo Ora; [o] Ganaa Respubliko

Eksporto: kakao, kafo, oro, diamanto, mangano, baŭksito

Pokapa MEP: 390 $

Germanio

Germanio aŭ Germanujo estas demokrata federacia ŝtato en Mezeŭropo. Najbaraj ŝtatoj estas Danio, Pollando, Ĉeĥio, Aŭstrio, Svislando, Francio, Luksemburgo, Belgio kaj Nederlando; la Norda Maro kaj la Balta Maro estas la naturaj ŝtataj limoj en la nordo.

La oficiala titolo estas germane Bundesrepublik Deutschland [BUNdesrepubli:k DOJĈlant] ( aŭskultu), kiu estas vortkreaĵo de la unua ŝtata prezidanto post la Dua Mondmilito, Theodor Heuss - en Esperanto Federacia Respubliko Germanio laŭ la gazetara kaj informa centro de la federacia registaro de Germanio aŭ Federacia Respubliko Germanujo laŭ listo de la ŝtata ministerio pri eksteraj rilatoj. La federacia ĉefurbo kaj registara centro estas Berlino laŭ artikolo 22/1 de la konstitucio; sed multaj ministraj laborlokoj kaj kelkaj federaciaj institucioj ankoraŭ restas en la eksa ĉefurbo (nun: federacia urbo) Bonno.

La politika sistemo estas federacia kaj organizita kiel parlamenta demokratio: laŭ artikolo 20 de la konstitucio Germanio komprenas sin kiel demokrata kaj sociala federacia ŝtato kaj kiel jura ŝtato. Ĝi konsistas el 16 parte suverenaj landoj.

Germanio havas pli ol 80 milionojn da loĝantoj kaj post Rusio estas la due plej popolriĉa ŝtato de Eŭropo. La Federacia Respubliko Germanio apartenas al la Eŭropa Unio kaj estas interalie membro de la Unuiĝintaj Nacioj, Nato kaj la G8-ŝtatoj.

Guano

Guano estas sterko de maraj birdoj (ĉefe kormorano) de Sud-Ameriko, tre forta grasigaĵo.

Ĝi estas nitrogena kaj fosforacida sterko, kiun oni kolektas en la guanejoj ekzistantaj en la pluvo-malriĉa zono de Sud-Ameriko, ĉe marbordo.

Guano estis la sola bazmaterialo de insula Respubliko Nauro, kiu donis la ĉefan monenspezon por la insulo ĝis la jaro 2000.

Herbert von Karajan

Herbert von KARAJAN (naskiĝinta en la 5-a de aprilo 1908 en Salcburgo mortinta samloke en la 16-a de julio 1989) estis aŭstra dirigento.

Inundo

Inundo aŭ superakvo estas superfluo de akvo pro pluvo, tajdo, aŭ alia fonto, kie amplekso da akvo kovris normale sekan landon. Ĝi ankaŭ povas aludi al la Biblia diluvo, pri kiu oni parolas en aparta artikolo. En multaj sekaj regionoj de la mondo, la grundo ne drenas akvon bone kaj foje nur iom da pluvo troas kaj malhelpas la eblecon de la grundo sorbi la akvon. Kiam pluvo okazas, ĝi iufoje povas kaŭzi subitan inundon de akvo pleniganta sekajn river-fluejojn, konata kiel "subita inundo" aŭ "tuja inundo". Kvankam ĝenerale oni komprenas inundon kiel malprofito al homoj, el ekologia vidpunkto en multaj areoj de la mondo inundoj estas kaj devas esti konsiderataj kiel nepra kaj dezirebla okazaĵo por la vivo de plantoj kaj animaloj (vidu ekzemple artikolon Inunditaj herbejoj kaj savanoj).

Islama arto

Islama arto ampleksas la bildartojn produktitajn de la 7-a jarcento pluen fare de homoj kiuj vivis ene de la teritorio kiu estis loĝita aŭ regita fare de kulture islamaj loĝantaroj. Estas tiel tre malfacile difini ĉar ĝi kovras multajn terojn kaj tre diversajn homojn super proksimume 1400 jarojn; ĝi ne estas arto specife de la preciza religio, aŭ de tempo, aŭ de loko, aŭ de ununura medio kiel ekzemple pentrarto. La enorma kampo de islama arkitekturo estas la temo de aparta artikolo, forlasante kampojn tiel multfacete kiel kaligrafio, pentrarto, vitro, ceramiko, kaj tekstiloj, inter aliaj.

Mountain View (Kalifornio)

Mountain View [MAŬNten vju] estas urbo situanta en norda Kalifornio en Usono. Ĝia nomo signifas angle "monta vidaĵo". La loĝantaro (2000) estis 70.000 homoj.

William Shockley fondis la firmaon Shockley Semiconductor en Mountain View en la jaro 1956. Post jaroj, de tiu bazo, kaj ankaŭ pro la influo de la proksimeco de la Universitato Stanford, Mountain View fariĝis grava teĥnologia centro de la Silicia Valo.

Multaj alt-teĥnikaj firmaoj fondiĝis en Mountain View. Inter ili troviĝas:

Adobe

AOL

Google

LinkedIn

meebo

Microsoft

Encarta

Fondaĵo Mozilla

Nokia

Pinnacle Systems

Red Hat

Symantec

VeriSign

Multfakulo

Multfakulo aŭ polimato (de la greka πολυμαθής}, polymathēs, "kiu multe lernis"), aŭ universala klerulo, foje simila al Renesanculo, estas persono, kies sperto gamas al alta nombro de diversaj fakareoj. En malpli formalaj terminoj, multfakulo (aŭ polimato) povas simple esti iu kiu emas multe koni. Plej antikvaj sciencistoj estis polimatoj laŭ nunaj normoj. La termino estis unuafoje uzata en la 17-a jarcento (koincide kun la koverto de sciencistoj en specialistoj jam ne multfakuloj) sed la rilata termino, polihistoro, estas antikva termino kun simila signifo.

La komuna termino Renesanculo estis uzata historie por priskribi polimatojn aŭ personojn kiuj deziris esti polimatoj. La koncepto eliris el nombraj grandaj pensuloj kiuj elstaris en multaj fakoj de artoj kaj scienco, kiaj Leonardo da Vinci, Michelangelo, Galileo Galilei, Nicolaus Copernicus, Michael Servetus Gottfried Wilhelm Leibniz kaj Francis Bacon. La gravo de tiuj pensuloj estis atribuata al la posta ideo de la renesanca Italio esprimita de unu el ties plej elstara reprezentantoj, Leon Battista Alberti (1404–1472): ke "homo povas fari ĉion se tiu volas." Tiu laŭtempe limigita termino eniris en la vortotrezoro dum la 20-a jarcento kaj estis aplikata poste al grandaj pensuloj kiuj vivis antaŭ kaj post la Renesanco kiaj Aristotelo, Aviceno, Johann Wolfgang von Goethe, kaj Isaac Newton. Terminoj kiaj polihistoro, polimato aŭ eĉ universala genio estas foje uzataj kiel sinonimoj.

Lastatempaj multfakuloj estus ekzemple Rabindranath Tagore kaj aliaj.

Odiŝo

w1Odiŝo (angle Odisha; antaŭe Oriso, angle Orissa prononce), Orija aŭ Orijo kaj ankaŭ Orislando, en la odia ଓଡ଼ିଶା, estas ŝtato situa en la orienta marbordo de Barato, ĉe la Bengala Golfo. Ĝi estis fondita la 1-an de aprilo de 1936 kiel provinco de la Brita Hindio, kaj konsistas ĉefe el parolantoj de la odia. la 1-a de aprilo estas celebrata kiel Utkal Divas (Odiŝa Tago).

Odiŝo estas la naŭa plej granda ŝtato laŭ etendo kaj la dekunua laŭ loĝantaro en Barato. La odia estas la oficiala kaj plej disvastige parolata lingvo. Odiŝo havas relative mallongan marbordon (ĉirkaŭ 480 km longa) kaj mankas bonkvalitaj havenoj, escepte pro la profundejo ĉe Paradip. La mallarĝa marborda strio inklude la delton de la rivero Mahanadi enhavas la kernon de la populacio. La interno de la ŝtato estas montara kaj malmulte loĝata. Deomali je 1672 m estas la plej alta pinto de la ŝtato.

Odiŝo suferas intensajn uraganojn. La plej danĝera en oktobro de 1999, nomata ciklono 05B, kaŭzis teruran damaĝon kaj ĉirkaŭ 10 000 mortojn.

En Odiŝo estas la akvobaraĵo Hirakud, unu el la plej grandaj en la mondo. Odiŝo havas kelkajn popularajn turistejojn. Puri, kun la templo de Jagannath ĉe la maro, kaj Konark, kun la Konarka Suntemplo, estas vizitataj de miloj da turistoj ĉiujare. La templo Lingaraja de Bhubaneswar, la templo de Jagannatha en Puri, La Suntemplo de Konark kaj la Fortikaĵo Barabati de Cuttack estas gravaj lokoj por la arkeologia historio de Barato.

Proventrikulo

Proventrikulo aŭ en latina proventriculus, ankaŭ antaŭmaĉstomako, estas parto de la digesta sistemo de birdoj, senvertebruloj kaj insektoj.

Romanigo

La Romanigo estis procezo de senkulturigo de la zonoj konkeritaj de Romio dum la Respubliko aŭ dum la Imperio. Pere de tiu procezo la indiĝenaj popoloj konkeritaj komencis asimili multajn aspektojn de la romia kulturo, uzi ties teknologiojn, politikajn kaj religiajn instituciojn, organizajn formojn aŭ jurprincipojn de romia tipo, kaj tre ofte ankaŭ suferis procezon de lingvoanstataŭado per kiu ili ekuzis la latinon.

Siria Dezerto

Siria Dezerto (en araba: بادية الشام, bādijat aŝ-ŝām; konata ankaŭ kiel siri-araba dezerto) estas kombino de stepo kaj dezerto troviĝanta en la nordo de la Araba Duoninsulo kiu kovras pli ol 500.000 km². La dezerto estas tre rokenhava sed ebena.La siria dezerto estas parto de la reto Al-Hamad, kiu enhavas partojn de Turkio, Sirio, Irako, Jordanio kaj Saŭdarabio. Ĝi limas okcidente kun la valo Orontes, kaj ties orienta limo estas la rivero Eŭfrato. Norde, la dezerto malfermiĝas al zonoj pli fruktodonaj el herbo. Sude, ĝi etendiĝas al la dezertoj de la sudo de la Araba Duoninsulo. Multaj dezertetoj ekzistas ene de la dezerto de Sirio, kiaj Palmiro. Damasko troviĝas en oazo. La pejzaĝo estas eksterordinara kaj formiĝis per fluoj el vulkana lafo de la regiono de Jebel Druso en la suda Sirio. La siria dezerto estas la natura hejmo de la siria hamstro.

Treblinka (koncentrejo)

Treblinka, estis la nomo de du naziaj ejoj, koncentrejo kaj ekstermejo, la dua plej grava post la koncentrejo Auschwitz (Aŭŝvico) en okupata Eŭropo.

Unua ejo konstruita en 1941 kiel laborejo por krimakuzitoj situis je cento da kilometroj nordoriente de Varsovio , proksime de la urbo Małkinia , en okupata Pollando.

Iom malpli ol jaro post la malfermo de tiu ejo, kiu estis poste konata sub la nomo de Treblinka 1, dua ejo estis konstruita, kiu rapide iĝis grava ilo en la plano pri ekstermado de judoj elpensita de la tria imperio. Treblinka 2, konstruita de germanaj entrepenoj dungintaj judajn kaj polajn malliberulojn, iĝis ekstermejo por la judoj el centra Eŭropo. Je ĉirkaŭ du kilometroj de la unua ejo, Treblinka 2 iĝis rapide la plej granda ekstermejo en Ĝenerala Gubernio, kie estis murditaj judoj de polaj getoj kaj ankaŭ de Protektorato Bohemio kaj Moravio, Slovaka ŝtato, Aŭstrio, Jugoslavio, Grekio kaj Germanio. Ĉi tie pereis ĉirkaŭ 2 mil ciganoj. Nombro de la viktimoj de Treblinka atingis verŝajne 800 mil personojn. Inter ili estis Lidja Zamenhof kaj Janusz Korczak kun siaj infanoj el la Domo de Orfoj.

Ŝipo

Ŝipo estas veturilo, kiu servas por veturi sur aŭ en akvo, tio estas flosanta akvoveturilo. Oni distingas inter ŝipo, barko kaj boato precipe laŭ la grandeco: Ŝipo estas la plej granda speco, kaj boato la plej malgranda. El tio tiuj tipoj diferenciĝas ankaŭ pro formo kaj kapablo por ŝarĝo kaj pasaĝeroj. Barko ordinare uzas velojn (kun aŭ sen motoro), kaj boato estas sufiĉe malgranda por povi esti remata. Alude al sia pelado, ŝipoj moviĝas vente, vapore (per turbinoj), aŭ nuklee (per atoma energio).

La ŝipestro (iafoje nomata "kapitano") estas nekontestebla mastro de ĉio, kio okazas surŝipe kaj tradicie estas la lasta kiu forlasas la ŝipon kaze de vrako aŭ simila danĝero..

La ŝtatoj de la mondo dividas siajn ŝipojn en militan ŝiparon kaj komercan ŝiparon aŭ respektive militfloton kaj komercfloton, ambaŭ kune estus floto.

Ŝipoj estas uzataj sur lagoj, maroj, kaj riveroj por vario de agadoj, kiaj transporto de personoj aŭ varoj, fiŝkaptado, distrado, publika sekureco aŭ landlima kontrolo, kaj milito. Historie, "ŝipo" estis velŝipo kun almenaŭ tri mastoj kaj kompleta busprito.

Ŝipoj kaj boatoj disvolviĝis laŭlonge de la historio de la homaro. En armitaj konfliktoj kaj en ĉiutaga vivo ili estis integra parto de modernaj komercaj kaj militistaj sistemoj. Fiŝboatoj estas uzataj de milionoj de fiŝkaptistoj tra la tuta mondo. Militfortoj funkciigas ŝipojn por marmilito kaj transportado kaj elteno de fortoj transmare. Komercaj ŝipoj, preskaŭ 35,000 en nombro, portis 7.4 mil milionoj da tunoj da ŝarĝo en 2007. Je 2011, estas ĉirkaŭ 104,304 ŝipoj kun identigaj nombroj IMO en la mondo.Ŝipoj estis ĉiam ŝlosilaj en la grandaj esploroj kaj sciencaj kaj teknologiaj disvolviĝoj en la historio de la mondo. Navigistoj kiaj Ĉeng He etendis inventojn kiaj la kompaso kaj la nigra pulvo. Ŝipoj estis uzataj por celoj kiaj koloniismo kaj sklavkomerco, kaj utilis por necesoj sciencaj, kulturaj, kaj humanitaraj. Post la la 16a jarcento, novaj produktoj kiuj estis venintaj el Ameriko danke al la eŭropaj maristoj grave kontribuis al la monda loĝantaro. Akva transporto absolute ŝanĝis la tutmondan ekonomion al la nuntempa energi-intensivaj modeloj.

En aliaj lingvoj

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.