Σφηνοειδής γραφή

Η σφηνοειδής γραφή είναι το αρχαιότερο γνωστό σύστημα γραφής στον κόσμο[1], το οποίο χαρακτηρίζεται από τους χαρακτήρες σε σχήμα σφήνας στις πήλινες πλακέτες που χρησιμοποιούνταν για την γραφή του, με τη χρήση ενός αμβλέος καλαμιού ως γραφίδα.

Trilingual inscription of Xerxes, Van, 1973
Σφηνοειδής γραφή του Ξέρξη στο Φρούριο του Βαν στη βορειοανατολική Τουρκία. Οι επιγραφές είναι σε τρεις γλώσσες που χρησιμοποιούν σφηνοειδή γραφή, Αρχαία Περσικά, Ακκαδικά και Ελαμιτικά

Ιστορία

Χρησιμοποιήθηκε από τους Σουμέριους στα τέλη της 4ης χιλιετίας π.Χ., και ξεκίνησε ως ένα σύστημα πικτογραφημάτων. Στην 3η χιλιετία π.Χ., οι αναπαραστάσεις απλοποιήθηκαν και έγιναν πιο γενικές και ο αριθμός των συμβόλων έγινε μικρότερος: από περίπου 1.000 στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού σε περίπου 400 στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού (σφηνοειδής των Χετταίων).

Το Σουμεριακό αυτό σύστημα γραφής, αργότερα χρησιμοποιήθηκε επίσης για τη γραφή των Ακκαδικών, Ελαμιτικών, Χεττιτικών, και άλλων γλωσσών, και ενέπνευσε τα Ουγκαριτικά και αρχαία Περσικά αλφάβητα. Με την πάροδο του χρόνου, η σφηνοειδής γραφή αντικαταστάθηκε από το Φοινικικό αλφάβητο κατά τη διάρκεια της Ασσυριακής αυτοκρατορίας. Έως τον 2ο αιώνα μ.Χ., η γραφή αυτή είχε εξαφανιστεί και όλη η γνώση που περιείχαν τα γραπτά της είχε χαθεί, έως ότου αποκρυπτογραφήθηκε τον 19ο αιώνα από συλλογικές προσπάθειες Γάλλων και Άγγλων γλωσσολόγων.

Σημερινή εποχή

Έχουν βρεθεί μεταξύ 500.000 και 2.000.000 ταμπλέτες με σφηνοειδή γραφή έως τώρα, και από αυτές περίπου 30.000 με 100.000 μόνο έχουν διαβαστεί ή δημοσιευτεί. Το Βρετανικό Μουσείο έχει την μεγαλύτερη συλλογή, περίπου στις 130.000, και ακολουθείται από το αρχαιολογικό μουσείο του Βερολίνου, το Λούβρο και το αρχαιολογικό μουσείο Κωνσταντινούπολης [2]. Τα περισσότερα από αυτά τα κείμενα βρίσκονται σε αυτές τις συλλογές για πάνω από έναν αιώνα, χωρίς να έχουν μεταφραστεί και μελετηθεί, καθώς υπάρχουν μόνο λίγες εκατοντάδες μεταφραστές παγκοσμίως που είναι ικανοί να διαβάσουν τη σφηνοειδή γραφή[3].

Φωτογραφίες

Sumerian 26th c Adab

Σουμεριακή επιγραφή σε αρχαϊκό τρόπο, 26ος αιώνας π.Χ.

Letter Luenna Louvre AO4238

Επιγραφή σταλμένη από Σουμέριο αρχιερέα προς τον βασιλιά του Λαγάς, η οποία τον πληροφορεί για τον θάνατο του γιου του στη μάχη, Λούβρο, 2400 π.Χ.

Cuneiform script2

Σφηνοειδής ταμπλέτα, συλλογή Κιρκόρ Μινασσιάν στην Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου στις ΗΠΑ, 24ος αιώνας π.Χ.

Amarna Akkadian letter

Μία από τις επιστολές της Αμάρνα, 14ος αιώνας π.Χ.

Παραπομπές

  1. «Oriental Institute Museum Publications, 32, Chicago: University of Chicago, p. 13, ISBN 978-1-885923-76-9» (PDF).
  2. «Cuneiform Tablets: Who's Got What?, Biblical Archaeology Review 31 (2), 2005».
  3. «Watkins, Lee; Snyder, Dean (2003)» (PDF).

Βιβλιογραφία

  • Κατελής Βίγκλας, «Η αποκρυπτογράφηση της σφηνοειδούς γραφής. Ο Χένρυ Ρόουλινσον και η επιγραφή του Μπεχιστούν», Ιστορικά Θέματα, τεύχ. 155, Οκτώβριος 2015, 24-35.
Calculus

Calculus (λατ., μικρός ασβεστόλιθος) ονομάζονται τα βοηθήματα που χρησιμοποιούσαν για την καταμέτρηση αντικειμένων και αγαθών στην αρχαιότητα. Η εξέλιξή τους είναι συνυφασμένη με την εξέλιξη του αριθμητικού συστήματος και της γραφής.

ISO 15924

Το ISO 15924 είναι το διεθνές πρότυπο για την αναπαράσταση των ονομασιών των συστημάτων γραφής όπου η κωδικοποίηση κάθε συστήματος διαθέτει έναν κωδικό με τέσσερα γράμματα και έναν αριθμητικό κωδικό. Ως συστήματα γραφής λογίζεται η κάθε ομάδα γραφικών χαρακτήρων (αλφάβητα, ιερογλυφικά, γλωσσοκατασκευές κ.α.) οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την γραπτή μορφή μιας ή περισσοτέρων γλωσσών.Οι κωδικοί γραμμάτων του προτύπου ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό το πρότυπο ISO 639-2 σχετικά με τον προσδιορισμό των γλωσσών (π.χ.: γραφή Γκουτζαράτι: ISO 639 guj, ISO 15924 Gujr), με την προτίμηση να δίνεται στους βιβλιογραφικούς κωδικούς του 639-2.Οι τετραψήφιοι κωδικοί του προτύπου χρησιμοποιούνται από τον οργανισμό IETF (Internet Engineering Task Force) ο οποίος ασχολείται με την ανάπτυξη και καθιέρωση προτύπων για το διαδίκτυο, όπως π.χ. κωδικοποιήσεις και γραμματοσειρές που χρησιμοποιούνται στους φυλλομετρητές για την κάθε γλώσσα.

Έκλειψη σελήνης 668 π.Χ.

Η έκλειψη σελήνης του 668 π.Χ. καταγράφτηκε από έναν βαβυλώνιο αστρονόμο και διασώθηκε σε σφηνοειδή γραφή σε πήλινη πινακίδα. Έγινε τη νύχτα της 2ης Μαΐου (25 Απριλίου) 668 π.Χ. Το έγγραφο φυλάσσεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο. Η έκλειψη της σελήνης συνέπεσε χρονικά στην εποχή που βασιλιάς της Βαβυλώνας ήταν ο Σαμάς-Σουμά-Ουκίν. Αν και λόγο του ότι έγινε μετά την ανατολή του Ηλίου, δεν ήταν ορατή στην Βαβυλώνα, οι βαβυλώνιοι αστρονόμοι υπολόγισαν με μεγάλη ακρίβεια την χρονική στιγμή της επισκίασης του ουρανίου σώματος. Η σφηνοειδής γραφή που σώζεται μελετήθηκε στις μέρες μας αρχικά από τον ασσυριολόγο Γιόχαν Στράσσμάιερ και τους αστρονόμους Γιόζεφ Έππινγκ και Φραντς-ΞάβερΚούγκλερ που τον 19ο αιώνα μετέφρασαν το κείμενο. Η μελέτη συνεχίστηκε από τον Όττο Νόιγκεμπάουερ, και εκδόθηκε το 1955 στο τρίτομο έργο Astronomical cuneiform Texts - Babylonian ephemerides of the Seleucid period for the motion of the sun, the moon, and the planets.

Ακκαδική γλώσσα

Η Ακκαδική γλώσσα (lišānum akkadītum) ήταν σημιτική γλώσσα (κλάδος της ευρύτερης ομάδας Αφροασιατικών γλωσσών) και ομιλείτο στην αρχαία Μεσοποταμία, ιδιαίτερα από τους Ασσυρίους και τους Βαβυλωνίους. Στη γραπτή εκδοχή της χρησιμοποιείτο η σφηνοειδής γραφή, σύστημα γραφής που προέκυψε από τη Σουμεριακή γλώσσα, μια μη-σημιτική γλώσσα. Το όνομά της προέκυψε από την πόλη Ακκάδ, ένα μεγάλο κέντρο του Μεσοποταμιακού πολιτισμού.

Αλφάβητο

Αλφάβητο είναι ένα σύστημα γραφής που γράφεται με σύμβολα τα οποία εικονίζουν τους στοιχειώδεις, τους απλούστατους ήχους, τους φθόγγους της γλώσσας. Κάθε φθόγγος έχει ένα ιδιαίτερο σύμβολο και κάθε σύμβολο παριστάνει γενικά έναν φθόγγο. Οι φθόγγοι προκύπτουν από την ανάλυση των ήχων των συλλαβών στους υποκείμενους στοιχειώδεις συστατικούς τους ήχους. Κάθε γλώσσα περιλαμβάνει μικρό αριθμό φθόγγων. Τα σύμβολα γραφής ονομάζονται γράμματα, ψηφία ή χαρακτήρες. Στην αλφαβητική γραφή οι συλλαβικοί ήχοι αποδίδονται ως συνδυασμός των συμβόλων των φθόγγων από τη συνεκφορά των οποίων σχηματίζονται. Η σειρά των συμβόλων αντιστοιχεί στη σειρά εκφοράς τους. Οι λέξεις αποδίδονται ως διαδοχή συμπλεγμάτων συμβόλων κάθε ένα από τα οποία αποδίδει μια συλλαβή της λέξης. Το πρώτο συλλαβικό σύμπλεγμα συμβόλων αποδίδει την πρώτη συλλαβή, το δεύτερο τη δεύτερη κ.ο.κ. Το αλφάβητο αποτελεί ένα πλήρως αναλυτικό μοντέλο αντίληψης και γραπτής απόδοσης του προφορικού λόγου.

Η λέξη αλφάβητο δημιουργήθηκε από το όνομα των δύο πρώτων γραμμάτων του ελληνικού αλφαβήτου, τα οποία με τη σειρά τους προέρχονται από τις ονομασίες των αντίστοιχων γραμμάτων του φοινικικού αλφαβήτου. Πιθανώς ο όρος πλάστηκε αρχικά στη λατινική γλώσσα (alphabetum). Κατά το λεξικό Webster ο λατινικός όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη αλφάβητος (η). Η λέξη αλφάβητο πέρασε στη γραπτή αγγλική γλώσσα το 1513 ως alphabet.

Αρχαία Ιστορία

Με τον όρο Αρχαία Ιστορία εννοείται σύνολο των γεγονότων του παρελθόντος από την έναρξη της καταγεγραμμένης ανθρώπινης ιστορίας έως τις αρχές του μεσαίωνα ή την ύστερη αρχαιότητα. Η διάρκεια της καταγεγραμμένης ιστορίας είναι περίπου 5.000 χρόνων, που αρχίζει με το κείμενα σφηνοειδούς γραφής των Σουμερίων την αρχαιότερη μορφή συνεκτικής γραφής κατά τον 30ο αι. π.Χ.

Ο όρος κλασική αρχαιότητα χρησιμοποιείται συχνά στο πλαίσιο της ιστορίας του Παλαιού Κόσμου με αρχή της καταγεγραμμένης ελληνικής ιστορίας το 776 π.Χ (πρώτη Ολυμπιάδα). Η ημερομηνία συμπίπτει προσεγγιστικά με την παραδοσιακή ημερομηνία της ίδρυσης της Ρώμης το 753 π.Χ, την αρχή της ιστορίας της αρχαίας Ρώμης, και την αρχή της αρχαϊκής περιόδου στην αρχαία Ελλάδα. Δεδομένου ότι η ημερομηνία λήξης της αρχαίας ιστορίας αμφισβητείται, οι δυτικοί μελετητές χρησιμοποιούν την πτώση της δυτικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας το 476 (η πλέον χρησιμοποιούμενη) το κλείσιμο της πλατωνική ακαδημία στο 529[, τον θάνατο του αυτοκράτορα Ιουστινιανού το 565, την έλευση του Ισλάμ , ή την άνοδο του Καρλομάγνου ως το τέλος της αρχαίας και της κλασικής ευρωπαϊκής ιστορίας.

Όσον αφορά στην ιστορία των σημαντικών πολιτισμών της Ινδίας και της Κίνας, η ινδική αρχαία ιστορία περιλαμβάνει την πρώιμη περίοδο των μέσων βασιλείων και η αρχαία κινεζική ιστορία, έως τη δυναστεία Τσιν.

Αρχαία περσική γλώσσα

Η αρχαία περσική γλώσσα άρια ή άρυα είναι η αρχαιότερη των Περσιδών γλωσσών. Ταξινομείται στην ομάδα των Δυτικών ιρανικών γλωσσών, υποομάδα των ινδοϊρανικών γλωσσών,που ανήκουν γλωσσολογικά στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια

Η αρχαία Περσική, και η Αβέστα έχουν στενή συγγένεια με τη σανσκριτική γλώσσα. Η Σανσκριτική, όπως και όλες οι αρχαίες Ινδοευρωπαϊκές είναι κλιτικές γλώσσες. Η φωνητική της αρχαίας Περσικής περιελάμβανε τρία ζεύγη απλών φθόγγων, μακρύ και βραχύ a, i, u, διφθόγγους ai, au, 23 φωνήματα σύμφωνα.

Ως προς τη μορφολογία της παρουσιάζει τρεις αριθμούς, τρία γένη, ρήματα και πολύπλοκη δομή. Το λεξιλόγιό της περιέχει αφθονία δάνειων λέξεων από άλλες αρχαίες ιρανικές γλώσσες, όπως και από μη Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, όπως η Αραμαϊκή. Συνολικά θεωρούμενη η αρχαία Περσική ήταν το θεμέλιο πάνω στο οποία μια σειρά γλωσσικών μετασχηματισμών οδήγησαν την περσική γλώσσα στη σύγχρονη μορφή της.

Σε ό,τι αφορά στη χρήση της κατά την αρχαιότητα αρχαία περσικά κείμενα (πινακίδες, σφραγίδες, μνημειακές επιγραφές) της δυναστείας των Αχαιμενιδών βρέθηκαν στο Ιράν, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Εξελισσόμενη μεταμορφώθηκε διαδοχικά σε Μέση περσική γλώσσα ή Παχλαβί του Ιράν της δυναστείας των Σασσανιδών και σύγχρονη Περσική γλώσσα.

Ιλχάν Μπερκ

Ο Ιλχάν Μπερκ (İlhan Berk) (Μαγνησία, 18 Νοεμβρίου 1918 - Αλικαρνασσός, 28 Αυγούστου 2008) ήταν σύγχρονος Τούρκος ποιητής. Ο Μπερκ ήταν κυρίαρχη μορφή της Μεταμοντέρνας Γενιάς (οι μεταμοντέρνοι καλλιτέχνες ονομάζονται στην Τουρκία "ikinci yeni" που σημαίνει "Η δεύτερη νέα γενιά"). Η επιρροή του έχει υπάρξει σημαντική ανάμεσα στους Τουρκικούς λογοτεχνικούς κύκλους.

Ιστορία του κόσμου

Η ιστορία του κόσμου είναι το χρονικό της ανθρωπότητας, η εξιστόρηση της μακραίωνης πορείας του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη Γη, από την εμφάνιση των πρώτων ανατομικά σύγχρονων ανθρώπων έως και σήμερα. Είναι ξεχωριστή από την ιστορία της Γης και την ιστορία του Σύμπαντος, των οποίων αποτελεί μονάχα μια χρονικά αμελητέα και ελάχιστη ποσότητα, και ασχολείται με την μελέτη των αρχαιολογικών ευρημάτων και των γραπτών χρονικών του παρελθόντος.

Καλλιγραφία

Καλλιγραφία (κάλλος+γραφή) είναι η τέχνη της καλής γραφής, τόσο για τη γραπτή επικοινωνία όσο και για τη διακόσμηση ή την καλλιτεχνική έκφραση. Προϋποθέτει τη γνώση της σωστής μορφής των γραμμάτων και την ικανότητα αναπαραγωγής τους, μέσω της όμορφης και κομψής γραφής. Ως έργο τέχνης, η καλλιγραφική σύνθεση δεν οφείλει να είναι ευανάγνωστη, με τη συνήθη έννοια της λέξης, όπως η απλή γραφή. Μπορεί να συνδυαστεί με τη ζωγραφική, τη χειροτεχνία ή τις εικαστικές τέχνες. Εκτός από έγγραφα χρησιμοποιείται σε πίνακες, διπλώματα, ενθύμια, ποιήματα και ευχές.

Ουγκαριτικό αλφάβητο

Το Ουγκαριτικό αλφάβητο χρησιμοποιήθηκε στο κράτος της Ουγκαρίτ από το το 1500 π.Χ. μέχρι το 1200 π.Χ.. Τα κείμενα που ανήκουν στην Ουγκαριτικής γλώσσας είναι μία από τις βορειοδυτικές σημιτικές γλώσσες στις οποίες επίσης ανήκουν η Αραμαϊκή και η Εβραϊκή γλώσσα. Η Ουγκαριτική γραφή είναι μεν σφηνοειδής γραφή, φέρει όμως τα χαρακτηριστικά των βορειοσημιτικών συμφωνικών γραφών που είναι ένας τύπος συστήματος γραφής, στον οποίο κάθε σύμβολο αντιπροσωπεύει ένα σύμφωνο, ενώ ο αναγνώστης πρέπει να προσθέσει το κατάλληλο φωνήεν. Παρόμοιες γραφές είναι η Φοινικική, η Σαμαριτική, η Αραμαϊκή και η Εβραϊκή γραφή.

Σύστημα γραφής

Το σύστημα γραφής είναι ένα συμβολικό, οπτικό σύστημα καταγραφής της γλώσσας. Σε αντίθεση με την οπτική, ζωγραφική απεικόνιση γεγονότων και αφηγήσεων, τα συστήματα γραφής είναι συμβατικοποιημένοι, λίγοτερο ή περισσότερο σταθεροί και τυποιημένοι τρόποι για την καταγραφή λέξεων ή φθόγγων. Έτσι, στα συστήματα γραφής δεν περιλαμβάνονται ανθρωπολογικά ευρήματα όπως οι παραστάσεις των προϊστορικών σπηλαίων. Επίσης, διακρίνονται από συστήματα μέτρησης βάρους, όγκου ή έκτασης, αν και πιθανότατα κατάγονται από αυτά, εφόσον τα συστήματα αυτά μέτρησης έχουν πολύ περιορισμένη και συγκεκριμένη εμβέλεια αναπαράστασης.

Η καταγωγή των συστημάτων γραφής ανάγεται στη Μεσοποταμία της 4ης χιλιετίας π.Χ. όπου έχουν βρεθεί οι αρχαιότερες πινακίδες σουμεριακής σφηνοειδούς γραφής.

Άλλες γλώσσες

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.