Σκηνή του Μαρτυρίου

Η Σκηνή του Μαρτυρίου σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη ήταν ένα ιδιότυπο φορητό ιερό οίκημα των Ισραηλιτών το οποίο κατασκευάστηκε με εντολή του Θεού προς τον Μωυσή. Θεωρήθηκε η κατοικία του Θεού ή το σημείο συνάντησης του θεού με τα τέκνα του Ισραήλ[1].

Stiftshuette Modell Timnapark
Μοντέλο της σκηνής, όπως φαίνεται στο Ισραήλ στο πάρκο Timna

Η ονομασία

Μόλις ο Μωυσής έμπαινε στη σκηνή, ένα σύννεφο (νεφέλη) κάλυπτε την είσοδο. Με αυτόν τον τρόπο ο Θεός εκεί «μαρτυρούσε», φανέρωνε δηλαδή την παρουσία του και συνομιλούσε με τον Μωυσή[Σημ 1]. Ο λαός σε ένδειξη σεβασμού την ονόμασε « Σκηνή του Μαρτυρίου»[2].

Η εντολή

Σύμφωνα με το βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης "Έξοδος" και με τον Εβραίο ιστορικό Ιώσηπο την εντολή με τις λεπτομερείς οδηγίες για την κατασκευή της σκηνής του Μαρτυρίου την έλαβε ο Μωυσής στο όρος Σινά κατά την διάρκεια της συνομιλίας που είχε με τον Θεό από τον οποίο παρέλαβε ταυτόχρονα και τον Δεκάλογο[Σημ 2]. [Σημ 3] . Ο Μωυσής κατόπιν εντολής του Κυρίου όρισε δύο τεχνίτες υπεύθυνους για την κατασκευή της σκηνής. Επρόκειτο για τους Βεσελεήλ ο οποίος ήταν λιθουργός και ξυλουργός, γιός του Ουρία και εγγονός του Ώρ από την φυλή του Ιούδα και τον βοηθό του Ελιάβ, υφαντουργό, γιο του Αχισαμάχ από την φυλή του Δαν[Σημ 4]. Η σκηνή άρχισε να κατασκευάζεται τους τελευταίους μήνες του πρώτου χρόνου της Εξόδου των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο[3].

Περιγραφή

Στο βιβλίο της Εξόδου από το κεφάλαιο 26 μέχρι το κεφάλαιο 40, αναφέρονται λεπτομερώς οι οδηγίες για την κατασκευή το στήσιμο και τον καθαγιασμό της σκηνής καθώς και των αντικειμένων που φυλάσσονταν σε αυτή. Επρόκειτο για ξύλινο παράπηγμα σχήματος «Π» διαστάσεων 5x15 μέτρων περίπου, του οποίου ο σκελετός ήταν από επιχρυσωμένα ξύλινα δοκάρια ακακίας. Το στέγαστρο της σκηνής ήταν από στρώσεις ταπήτων[4]. Τοποθετημένη σε μια μεγάλη αυλή χωριζόταν από το στρατόπεδο των Ισραηλιτών με παραπετάσματα κατασκευασμένα από λινό ύφασμα. Μπροστά από την σκηνή ευρίσκοντο ο χάλκινος λουτήρας και το θυσιαστήριο των ολοκαυτωμάτων. Εσωτερικά ένα καταπέτασμα από ανθεκτικό λινό ύφασμα με κεντημένα Χερουβείμ χώριζε τη σκηνή σε δύο μέρη.

1. Άγια των Αγίων: Εκεί μακριά από τα μάτια των ανθρώπων ήταν τοποθετημένη η Κιβωτός της Διαθήκης και μόνο ο αρχιερέας έμπαινε μία φορά το χρόνο.

2. Τα Άγια: Εκεί ήταν τοποθετημένα η τράπεζα των Άρτων της προθέσεως, η επτάφωτη λυχνία και το θυσιαστήριο του θυμιάματος.

Ιστορικό

Η ολοκλήρωση του στησίματος της Σκηνής του Μαρτυρίου έγινε την πρώτη μέρα του πρώτου μήνα του δεύτερου έτους της Εξόδου των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. Στην αρχή μόνο ο Μωυσής είχε το δικαίωμα να εισέρχεται στην Σκηνή και να ιερουργεί. Μόλις αποχωρούσε άφηνε φύλακα τον Ιησού του Ναυή [Σημ 5]. Κατόπιν, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες που είχε λάβει από τον Θεό, έχρισε τον Ααρών και τους γιους του να υπηρετούν ως ιερείς [Σημ 6]. Υπακούοντας στις ίδιες οδηγίες όρισε υπεύθυνους για την συντήρηση, μεταφορά και συναρμολόγηση της Σκηνής καθώς και των παρελκομένων που συνόδευαν αυτή, τους άνδρες που προέρχονταν από την ιερατική φυλή των Λευιτών [Σημ 7]. Υπεύθυνο για την εποπτεία αυτών όρισε τον Ιθάμαρ γιο του Ααρών [Σημ 8]. Οι Ισραηλίτες μετέφεραν την σκηνή συνεχώς όλο το διάστημα της περιπλάνησής τους στην έρημο. Όταν εισήλθαν στην γη Χαναάν μετέφεραν την Σκηνή αρχικά στην πόλη Σηλώ . Επί εποχής βασιλείας του Δαβίδ η Σκηνή είχε τοποθετηθεί σε ύψωμα κοντά στην πόλη Γαβαών [Σημ 9] . Όταν ο πρώτος ναός του Σολομώντα κατασκευάστηκε η σκηνή τοποθετήθηκε στο εσωτερικό. Μετά την κατάληψη και καταστροφή της Ιερουσαλήμ από τους Βαβυλωνίους το 587 π.Χ. δεν υπάρχουν αναφορές σχετικές με την Σκηνή.

Παραπομπές

  1. Νέα Δομή. «Τόμος 25, σελίδα 135». Σκηνή του μαρτυρίου. Αθήνα: Εκδόσεις Δομή.
  2. Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια. «Τόμος 21, σελίδα 919». Σκηνή του μαρτυρίου. Αθήνα: Ο Φοίνιξ ΕΠΕ.
  3. Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα (1990). «Τόμος 40, σελίδα 416». Μαρτυρίου, Σκηνή. Αθήνα: Εκδοτικός Οργανισμός Πάπυρος.
  4. Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια (1967). «Τόμος 11, σελίδα 222». Σκηνή του Μαρτυρίου. Αθήνα: Α. Μαρτίνος.

Σημειώσεις

  1. ΕΞΟΔΟΣ. 33,9 ὡς δ᾿ ἂν εἰσῆλθε Μωυσῆς εἰς τὴν σκηνήν, κατέβαινεν ὁ στῦλος τῆς νεφέλης, καὶ ἵστατο ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς, καὶ ἐλάλει Μωυσῇ·
  2. ΕΞΟΔΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 26- ΕΝΤΟΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ. Εξ. 26,1 Καὶ τὴν σκηνὴν ποιήσεις δέκα αὐλαίας ἐκ βύσσου κεκλωσμένης καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου κεκλωσμένου· Χερουβὶμ ἐργασίᾳ ὑφάντου ποιήσεις αὐτάς.- μέχρι και Εξ. 26,37 καὶ ποιήσεις τῷ καταπετάσματι πέντε στύλους καὶ χρυσώσεις αὐτοὺς χρυσίῳ, καὶ αἱ κεφαλίδες αὐτῶν χρυσαῖ, καὶ χωνεύσεις αὐτοῖς πέντε βάσεις χαλκᾶς.
  3. Ιώσηπος Ἰουδαϊκὴ ἀρχαιολογία, Βιβλίο Γ "Τάδε ἔνεστιν ἐν τῇ τρίτῃ τῶν Ἰωσήπου ἱστοριῶν τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀρχαιολογίας: ς. περὶ τῆς σκηνῆς ἣν κατεσκεύασε Μωυσῆς ἐν τῇ ἐρημίᾳ εἰς τιμὴν τοῦ θεοῦ, ὥστε ναὸν εἶναι δοκεῖν.
  4. ΕΞΟΔΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 31- ΟΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΣ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ ΤΟΥ ΜΑΡΤΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΙΒΩΤΟΥ: Εξ. 31,2 ἰδοὺ ἀνακέκλημαι ἐξ ὀνόματος τὸν Βεσελεὴλ τὸν τοῦ Οὐρείου τὸν Ὤρ, ἐκ τῆς φυλῆς Ἰούδα, Εξ. 31,6 Εγώ έδωκα εις αυτόν ως βοηθόν του τον Ελιάβ, υιόν του Αχισαμάχ από την φυλήν του Δαν, και εις πολλούς άλλους βοηθούς του συνετούς κατά την διάνοιαν έδωσα φωτισμόν και ικανότητα, δια να κάμουν όσα σε έχω διατάξει.
  5. Εξοδος. 33,11 καὶ ἐλάλησε Κύριος πρὸς Μωυσῆν ἐνώπιος ἐνωπίῳ, ὡς εἴ τις λαλήσει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ φίλον. καὶ ἀπελύετο εἰς τὴν παρεμβολήν, ὁ δὲ θεράπων Ἰησοῦς υἱὸς Ναυῆ νέος οὐκ ἐξεπορεύετο ἐκ τῆς σκηνῆς.
  6. Εξοδος. 40,10 καὶ προσάξεις Ἀαρὼν καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐπὶ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου καὶ λούσεις αὐτοὺς ὕδατι
  7. Αριθμοί: Κεφάλαιο 1,50 καὶ σὺ ἐπίστησον τοὺς Λευίτας ἐπὶ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου καὶ ἐπὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς καὶ ἐπὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτῇ· αὐτοὶ ἀροῦσι τὴν σκηνὴν καὶ πάντα τὰ σκεύη αὐτῆς, καὶ αὐτοὶ λειτουργήσουσιν ἐν αὐτῇ καὶ κύκλῳ τῆς σκηνῆς παρεμβαλοῦσι.
  8. Εξοδος. 37,19 Καὶ αὕτη ἡ σύνταξις τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καθὰ συνετάγη Μωυσῇ, τὴν λειτουργίαν εἶναι τῶν Λευιτῶν διὰ Ἰθάμαρ τοῦ υἱοῦ Ἀαρὼν τοῦ ἱερέως.
  9. ΠΑΡΑΛΕΙΠΟΜΕΝΩΝ Α' (ΧΡΟΝΙΚΩΝ Α'). 21,29 καὶ σκηνὴ Κυρίου, ἣν ἐποίησε Μωυσῆς ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ θυσιαστήριον τῶν ὁλοκαυτωμάτων ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐν Βαμὰ ἐν Γαβαών·
Έξοδος (Παλαιά Διαθήκη)

Η Έξοδος είναι το δεύτερο βιβλίο της Πεντατεύχου και ταυτόχρονα το δεύτερο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ως συνέχεια της Γένεσης. Συγγραφέας της θεωρείται ο Μωυσής ενώ η συγγραφή της ολοκληρώθηκε το 1512 π.Χ..

Όρος του Ναού

Το Όρος του Ναού ή Χάραμ ασ-Σαρίφ (εβραϊκά: הַר הַבַּיִת, Χαρ χαΜπάγιτ, ή הַר הַמוריה, Χαρ χαΜόρια, αραβικά: الحرم القدسي الشريف, αλ-χάραμ αλ-κούντσι ασ-σαρίφ ή πιο απλά χάραμ ασ-σαρίφ, ή χάραμ αλ-άσραφ,κυριολεκτικά: το ευγενές απαγορευμένος [=άγιος] τόπος, ή το πιο ευγενές απαγορευμένος [=άγιος] τόπος) είναι ένας από τους σημαντικότερους θρησκευτικούς χώρους στην Ιερουσαλήμ. Το βουνό είναι σημαντικός θρησκευτικός χώρος για τους Εβραίους, τους Χριστιανούς, τους Ρωμαίους και τους Μουσουλμάνους. Οι μελετητές της Βίβλου το έχουν ταυτίσει με δύο βουνά, το όρος Μοριά, όπου ο Αβραάμ έδεσε τον Ισαάκ για τον θυσιάσει, και το όρος Σιόν, όπου βρισκόταν το οχυρό των Ιεβουσαίων.

Στον Ιουδαϊσμό, το βουνό θεωρείται ως το μέρος το οποίο διάλεξε ο Θεός για να αναπαυθεί η θεϊκή παρουσία. Σύμφωνα με τη βίβλο είναι το μέρος στο οποίο βρίσκονταν οι δύο ιουδαϊκοί ναοί, αν και δεν υπάρχουν ενδείξεις για την εκείθε παρουσία του πρώτου ναού. Σύμφωνα με την εβραϊκή παράδοση, ο πρώτος ναός κατασκευάστηκε από τον Σολομώντα το 957 Π.Κ.Χ. και καταστράφηκε από τους Βαβυλώνιους το 586 Π.Κ.Χ. Ο δεύτερος ναός κατασκευάστηκε το 516 Π.Κ.Χ. από τον Ζοροβάβελ και καταστράφηκε από τους Ρωμαίους το 70 Κ.Χ.. Σήμερα διακρίνονται σημεία από τα ερείπια του Ιουδαϊκού ναού, όπου έχουν χτιστεί τα τωρινά Ισλαμικά τεμένη. Κατά την περίοδο του δεύτερου ναού ήταν το οικονομικό κέντρο της πόλης. Επίσης, η παράδοση αναφέρει ότι θα κατασκευαστεί και τρίτος ναός. Το βουνό είναι ο πιο ιερός τόπος στον Ιουδαϊσμό και το μέρος στο οποίο στρέφονται οι Εβραίοι όταν προσεύχονται. Εξαιτίας της ιερότητάς του πολλοί Εβραίοι δεν περπατούν επάνω στο βουνό, από φόβο μην εισέλθουν εκεί που βρίσκονταν τα άδυτα των αδύτων, όπου σύμφωνα με τον ραβινικό νόμο, βρίσκεται η θεϊκή παρουσία.

Για τους Σουνίτες Μουσουλμάνους, το βουνό είναι ο τρίτος ιερότερος τόπος στο Ισλάμ. Το βουνό θεωρείται πως είναι το σημείο από το οποίο μεταφέρθηκε κατά τη διάρκεια της νύχτας ο Μωάμεθ και αναλήφθηκε ώστε να συναντήσει το Θεό. Μετά την κατάληψη της Ιερουσαλήμ από τους Άραβες το 637 οι Ομεϋάδες χαλίφηδες κατασκεύασαν στο βουνό το τέμενος αλ-Ακσά και το Θόλο του Βράχου. Ο Θόλος ολοκληρώθηκε το 692 και είναι ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα δείγματα ισλαμικής αρχιτεκτονικής. Ο Θόλος βρίσκεται στο κέντρο του βουνού, περίπου στη θέση όπου σύμφωνα με τη Βίβλο βρισκόταν ο Ναός.Εξαιτίας των διεκδικήσεων τόσο του Ιουδαϊσμού όσο και του Ισλάμ, είναι ένα από τα πιο αμφισβητήσιμους θρησκευτικούς χώρους στον κόσμο. Μετά τις Σταυροφορίες, η μουσουλμανική κοινότητα της Ιερουσαλήμ έχει διαχειριστεί το μέρος ως βακουφικό. Δεδομένου ότι η περιοχή αποτελεί τμήμα της παλιάς πόλης, η οποία ελέγχεται από το Ισραήλ από το 1967, τόσο από το Ισραήλ όσο και η Παλαιστινιακή Αρχή αξιώνουν την κυριαρχία τους στο βουνό, και παραμένει ένα σημαντικό σημείο τριβής της αραβο-ισραηλινής διένεξης. Σε μια προσπάθεια να διατηρήσει το στάτους κβο, η ισραηλινή κυβέρνηση έχει συμφωνήσει να ελέγχεται από τις Ιορδανικές αρχές ο χώρος με τα δύο Ισλαμικά τεμένη, ενώ εφαρμόζει μια αμφιλεγόμενη απαγόρευση προσευχής σε μη μουσουλμάνους επισκέπτες. Για τους απλούς επισκέπτες του χώρου η κατάσταση είναι δύσκολη, αφού κάθε απόπειρα στοχοποιείται από εξτρεμιστές Μουσουλμάνους που επιτίθενται στους τουρίστες, έτσι γίνεται απαραίτητη συνεχώς η αστυνομική προστασία.

Ααρών

Ο Ααρών ήταν γιος του Αμράμ και της Ιωχαβέδ και υπήρξε ο πρώτος Αρχιερέας του Ισραήλ. Καταγόταν από τη φυλή Λευί και ήταν μεγαλύτερος αδερφός του Μωυσή και της Μαριάμ. Νυμφεύτηκε την Ελισάβετ, με την οποία απέκτησε 4 γιούς: τον Ναδάβ, τον Αβιού, τον Ελεάζαρ και τον Ιθάμαρ.

Γεννήθηκε στην Αίγυπτο. Ήταν ικανός στο λόγο και αυτός ήταν ο λόγος που ο Μωυσής, που ήταν βραδύγλωσσος, όταν πήρε εντολή απ' το Θεό να παρουσιαστεί στον Φαραώ και να του ζητήσει την απελευθέρωση του λαού του Ισραήλ, είχε μαζί του τον Ααρών. Αρχηγός βέβαια των Ισραηλιτών ήταν ο Μωυσής. Ο Ααρών ήταν ο βοηθός του. Η Παλαιά Διαθήκη τον ονομάζει δεξί χέρι και φωνή του Μωυσή. Ο Ααρών προσπάθησε να πείσει τον Φαραώ να αφήσει τους Ισραηλίτες να φύγουν για την πατρίδα τους. Ο Φαραώ αρνήθηκε κι έκανε ακόμα σκληρότερη την τυραννία. Ο Ααρών παρουσιάστηκε και πάλι στον Φαραώ. Μα αυτός και πάλι αρνήθηκε. Τότε ο Ααρών, με τη δύναμη του Θεού, άφησε το ραβδί του κι αυτό έγινε φίδι, που κινούσε απειλητικά τα γλωσσίδια του κατά του Φαραώ. Ο Ααρών το έπιασε από την ουρά και αυτό ξαναπήρε τη μορφή του ραβδιού.

Την άλλη μέρα ο Ααρών μπροστά στον Φαραώ άπλωσε το ραβδί του πάνω από τον ποταμό Νείλο. Τα νερά του ποταμού μεταβλήθηκαν σε αίμα, τα ψάρια ψόφησαν, οι άνθρωποι δεν είχαν νερό. Ο Φαραώ όμως έμεινε αλύγιστος. Θεωρούσε τα θαύματα αυτά πράξεις μαγικές. Μόνο όταν ενέσκηψαν οι δέκα πληγές, ο Φαραώ άφησε τους Ισραηλίτες να φύγουν.

Όταν έφτασαν στο όρος Σινά, υπήρξε απουσία του Μωυσή για σαράντα μέρες ώστε να παραλάβει τις δέκα εντολές. Η πολυήμερη απουσία του Μωυσή στην κορυφή του όρους έγινε αφορμή πρόκλησης αναταραχής μεταξύ του λαού, ο οποίος απαίτησε από τον Ααρών να του δώσει "θεούς" οι οποίοι να προπορεύονται κατά την πορεία στην έρημο. Τότε ο Ααρών κάτω από την πίεση του ανυπόμονου λαού υπέκυψε, κατασκεύασε χρυσό μοσχάρι (μόσχον χωνευτόν) από χρυσά κοσμήματα, και επέτρεψε τη λατρεία του. Με την επιστροφή του, ο Μωυσής εξοργίστηκε γι' αυτή την απιστία και κατέστρεψε το είδωλο. Αργότερα όμως επανήλθε η τάξη, όλοι μετάνοιωσαν για την ηθική τους κατάπτωση και έτσι ο Μωυσής μεσολάβησε για τη θεία συγχώρεση. Όμως, η αρχιερατική θέση του Ααρών και των απογόνων του αμφισβητήθηκε από τους Λευίτες και προέκυψε η ανάγκη επίκλησης της Θείας μαρτυρίας. Η ράβδος του Ααρών τοποθετήθηκε μέσα στη Σκηνή του Μαρτυρίου και άνθησε. Ο Ααρών αποδείχθηκε έτσι εκλεκτός του Θεού και του ανατέθηκαν ιερατικά καθήκοντα.

Το ταξίδι έπειτα συνεχίστηκε προς τη Γη της Επαγγελίας, ο Ααρών όμως δεν έφτασε ποτέ εκεί, τιμωρηθείς για τη λιποψυχία του κατά την πορεία μέσα στην έρημο. Κατ' εντολήν του θεού, οδηγήθηκε από τον Μωυσή στο όρος Ωρ μαζί με τον γιό του Ελεάζαρ. Εκεί, ο Μωύσής κατέστησε νέο αρχιερέα τον Ελεάζαρ. Ο Ααρών πέθανε σε αυτό το όρος σε ηλικία 123 ετών.

Η Εκκλησία εορτάζει τη μνήμη του Ααρών την κυριακή των Προπατόρων και την 20ή Ιουλίου. Ο Ααρών αναφέρεται και στο Κοράνι με το όνομα Χαρούν.

Επτάφωτος λυχνία

Η επτάφωτος λυχνία (εβραϊκά: מְנוֹרָה‬ [mənoːˈɾaː]) ήταν φωτιστικό σκεύος με επτά λυχνάρια, που έκαιγε αρχικώς στα άγια της Σκηνής του Μαρτυρίου στην έρημο και στη συνέχεια στον Ναό του Σολομώντα. Με τον καιρό έγινε σύμβολο των Ισραηλιτών και της ιουδαϊκής θρησκείας, ενώ σήμερα εμφανίζεται και ως ένα από τα σύμβολα του κράτους του Ισραήλ μαζί με το εξάκτινο Άστρο του Δαβίδ.

Επτάφωτες λυχνίες εισήχθησαν στους χριστιανικούς ναούς κατά το πρότυπο της βιβλικής και συμβολίζουν τα επτά χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος ή τα επτά μυστήρια της Εκκλησίας.

Ιουδαϊσμός

Το λήμμα σχετίζεται με την Ιουδαϊκή θρησκεία. Ζητήματα σχετικά με εθνικές, ιστορικές και πολιτισμικές όψεις της Ιουδαϊκής ταυτότητας αναφέρονται στο λήμμα Εβραίοι.Ο Ιουδαϊσμός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων ανά τον κόσμο με περίπου 15 εκατομμύρια πιστούς το 2006, γεγονός που τον κατατάσσει ως δωδέκατη σε τάξη μεγέθους οργανωμένη τηρούμενη μονοθεϊστική θρησκεία και μία από τις αρχαιότερες θρησκευτικές παραδόσεις που τελούνται στον σύγχρονο κόσμο. Οι αξίες και η ιστορία του εβραϊκού λαού συνιστούν μείζον θεμέλιο άλλων θρησκειών όπως είναι ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ, οι Σαμαρίτες και η Πίστη Μπαχάι οι οποίες μαζί με τον Ιουδαϊσμό ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των Αβρααμικών θρησκειών.

Ο Ιουδαϊσμός σπανίως υπήρξε ενιαίος στην έκφραση και την άσκησή του (αν και ήταν πάντα μονοθεϊστικός ως προς τη θεολογία του) και διαφέρει από πολλές θρησκείες ως προς το γεγονός ότι η κεντρική αυθεντία δεν αποδίδεται σε κάποιο άτομο αλλά μάλλον στις ιερές Γραφές (Τανάκ) και στις μακραίωνες παραδόσεις (Χαλακά). Βέβαια, ο Ιουδαϊσμός σε όλες τις παραλλαγές του παρέμεινε προσδεδεμένος σε έναν αριθμό θρησκευτικών αρχών, η σημαντικότερη εκ των οποίων είναι η πίστη ότι υπάρχει ένας μοναδικός, παντογνώστης, παντοδύναμος, πανάγαθος, υπερβατικός Θεός, יהוה (ΓΧΒΧ), που αποδίδεται στα ελληνικά ως Ιεχωβά ή Γιαχβέ, ο οποίος δημιούργησε το σύμπαν και συνεχίζει να το κυβερνά. Σύμφωνα με την παραδοσιακή εβραϊκή πίστη, ο Θεός που δημιούργησε τον κόσμο, εγκαθίδρυσε μια διαθήκη με τον εβραϊκό λαό, και τού αποκάλυψε τους νόμους Του και τις εντολές Του με τη μορφή της Τορά (συνήθως αναφέρεται και ως "Μωσαϊκός Νόμος").

Εντός του Ιουδαϊσμού υπάρχουν διάφορα ρεύματα, τα περισσότερα εκ των οποίων προέρχονται από τον Ραββινικό Ιουδαϊσμό, ο οποίος δέχεται πως o Θεός αποκάλυψε τους νόμους και τις εντολές του στον Μωϋσή στο Όρος Σινά υπό την μορφή της Γραπτής και της Προφορικής Τορά.

Από ιστορικής πλευράς, αυτός ο ισχυρισμός έχει αμφισβητηθεί εν μέρει ή συνολικά από διάφορες ομάδες όπως οι Σαδδουκαιοι και τον Ελληνιστικό Ιουδαϊσμό κατά την περίοδο του Δεύτερου Ναού, από τους Καραΐτες και Σαββαταίους κατά τον πρώιμο και ύστερο μεσαίωνα

και από τμήματα σύγχρονων μη-Ορθόδοξων ομολογιών. Σύχγρονοι κλάδοι του Ιουδαϊσμού όπως ο Ουμανιστικός Ιουδαϊσμός μπορεί να είναι μη-θεϊστικοί.

Σήμερα, τα μεγαλύτερα ρεύματα της Εβραϊκής θρησκείας είναι ο Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός (Ιουδαϊσμός Χαρεδί και Σύγχρονος Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός), ο Συντηρητικός Ιουδαϊσμός και ο Μεταρυθμιστικός Ιουδαϊσμός. Κύριες πηγές διαφοροποίησης μεταξύ αυτών των ομάδων είναι οι προσεγγίσεις τους στον Εβραϊκό νόμο, η αυθεντία της Ραββινικής παράδοσης και η σημασία του Κράτους του Ισραήλ.

Καμπάνα

Η καμπάνα (ή καμπανάκι για μικρές διαστάσεις) είναι ιδιόφωνο (άμεσης κρούσης) μουσικό όργανο, γνωστό από την αρχαιότητα. Πρόκειται για μεταλλική θολωτή κατασκευή συνήθως από μπρούντζο η οποία όταν δονείται παράγει ήχο.

Κανέλα

Η κανέλα, κανέλλα ή καννέλα, είναι ένα μπαχαρικό που βρίσκεται στο εσωτερικό του φλοιού αρκετών δέντρων από το γένος Κιννάμωμον (Cinnamomum) που χρησιμοποιείται τόσο στη μαγειρική όσο και στη ζαχαροπλαστική. Ενώ το κιννάμωμον το γνήσιον (Cinnamomum verum) θεωρείται μερικές φορές ότι είναι η "αληθινή κανέλα", η περισσότερη κανέλα στο διεθνές εμπόριο προέρχεται από συγγενή είδη, τα οποία αναφέρονται επίσης ως "κασσία" ("cassia") ξεχωρίζοντας έτσι από την "αληθινή κανέλα".Στην Κύπρο αποκαλείται: καπαμάς ή / και καπαμάς βαρωσιώτικος.

Η κανέλα είναι το όνομα για ίσως μια ντουζίνα είδη δέντρων και μπαχαρικών που παράγονται από κάποια από αυτά. Όλα είναι μέλη του γένους Κιννάμωμον (Cinnamomum) της οικογένειας των δαφνοειδών (Lauraceae). Μόνο λίγα από αυτά καλλιεργούνται για εμπορικούς σκοπούς ως μπαχαρικό.

Κιβωτός της Διαθήκης

Η κιβωτός της διαθήκης (Εβρ. ארון הברית‎, αρόν χαβρίτ) περιγράφεται στη Παλαιά Διαθήκη ως ένα ιερό κιβώτιο, μέσα στο οποίο φυλάσσονταν οι πέτρινες πλάκες όπου ήταν γραμμένες οι Δέκα Εντολές που είχε παραδώσει ο Θεός, για δεύτερη φορά, στον Μωυσή, και άλλα ιερά αντικείμενα των Ισραηλιτών. Η κιβωτός αυτή —που δεν πρέπει να συγχέεται με την κιβωτό του Νώε— κατασκευάσθηκε με εντολή του Θεού, σύμφωνα με τις προδιαγραφές που έθεσε στον Μωυσή σε όραμα στο όρος Σινά. (Έξοδος 25:9-10) Φυλασσόταν αρχικά μέσα στην «Σκηνή του Μαρτυρίου» ή «σκηνή της συνάντησης» κατά την περιπλάνηση στην έρημο του Σινά και αργότερα μέσα στο εσώτατο δωμάτιο του Ιουδαϊκού Ναού στην Ιερουσαλήμ, όπου κατέληξαν.

Η ύπαρξη της κιβωτού της διαθήκης υποδήλωνε ότι ο Θεός ήταν ανάμεσα στον λαό του Ισραήλ και επικοινωνούσε μαζί τους, παρέχοντας συγκεκριμένες κατευθύνσεις όταν ήταν απαραίτητο. Ο ραβίνος Ρασί και κάποιοι μιδρασίμ υποστηρίζουν ότι υπήρχαν δύο κιβωτοί της διαθήκης: μία προσωρινή που είχε κατασκευάσει ο Μωυσής και μία μεταγενέστερη που είχε φτιάξει ο εργοδηγός της κατασκευής της κιβωτού, ο Βεσελεήλ (Βεσαλεήλ).Κατά την 40ετή περιπλάνηση των Ισραηλιτών στην έρημο η κιβωτός μεταφερόταν από τους ιερείς μπροστά από το λαό και το στράτευμα. (Αριθμοί 4:5, 6· 10:33-36· Ψαλμοί 68:1· 132:8) Κατά τη μεταφορά της η κιβωτός ήταν πάντα τυλιγμένη με ένα κάλυμμα από δέρμα φώκιας και με ένα γαλανό ύφασμα, κρυμμένη προσεκτικά ακόμα και από τα μάτια των Λευιτών που τη μετέφεραν.

Μαριάμ

Η Μαριάμ ή αλλιώς Μαριάμ η προφήτισσα ήταν πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης, κόρη του Αμράμ και της Ιωχαβέδ, μεγάλη αδελφή του Μωυσή και του Ααρών, σύζυγος του Ωρ και ανήκε στη φυλή Λευί.

Πεντάτευχος

Τόσο ο ελληνικός όρος Πεντάτευχος όσο και ο εβραϊκός όρος Τορά (תּוֹרָה‎), που σημαίνει «Νόμος», αναφέρονται στα πέντε πρώτα βιβλία της Εβραϊκής Βίβλου ή αλλιώς Τανάκ και της χριστιανικής Παλαιάς Διαθήκης που περιέχεται στην Αγία Γραφή. Για πρακτικούς λόγους το έργο χωρίστηκε, πιθανότατα κατά τον 4ο αιώνα π.Χ., σε πέντε σχεδόν ισομεγέθη βιβλία και έτσι προέκυψε η «Πεντάτευχος».

Από την αρχαιότητα ήταν αποδεκτό ότι συγγραφέας των πέντε βιβλίων υπήρξε ο Μωυσής, αν και ειδικά η Γένεση φαίνεται να αποτελεί σε μεγάλο βαθμό συρραφή του υλικού που είχε ο Μωυσής στη διάθεσή του από τους προγόνους του. Τα αυτόγραφα κείμενα του Μωυσή, που ανάγονται στον καιρό της εξόδου των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο, φαίνεται να διατηρήθηκαν τουλάχιστον μέχρι την εποχή του βασιλιά Ιωσία στις αρχές του 7ου αιώνα π.Χ..

Στον εβραϊκό Βιβλικό κανόνα τα ονόματα αυτών των πέντε βιβλίων είναι:

«Στην αρχή», εβρ. Μπερεσίθ (בראשית‎)

«Και αυτά τα ονόματα», εβρ. Σεμώθ (שמות‎)

«Και εκάλεσε», εβρ. Βαγικρά (ויקרא‎)

«Και είπε», εβρ. Μπεμιδμπάρ (במדבר‎)

«Αυτοί οι λόγοι», εβρ. Ντεβαρίμ (דברים‎)Όταν πραγματοποιήθηκε η μετάφραση των Ο' (εβδομήκοντα), τα πέντε βιβλία του Νόμου ονομάστηκαν με βάση το περιεχόμενο τους ως εξής:

Γένεσις (εξιστορεί τα γεγονότα από τη γένεση του κόσμου)

Έξοδος (εξιστορεί τα γεγονότα της εξόδου από την Αίγυπτο)

Λευιτικόν (περιέχει τη νομοθεσία των ιερέων της φυλής Λευί)

Αριθμοί (ονομασία που προέκυψε από την απαρίθμηση των Ισραηλιτών που βλέπουμε στα κεφάλαια 1—4)

Δευτερονόμιον («δεύτερος νόμος» ο οποίος δόθηκε στον Μωυσή λίγο πριν το θάνατο του)

Πεντηκοστή

Πεντηκοστή ονομάζεται κατά την Καινή Διαθήκη η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αποστόλους που συνέβη την πεντηκοστή ημέρα από το Πάσχα των Εβραίων (Πράξεις β' 1-41). Σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού, κάθε χρόνο, οι Χριστιανοί εορτάζουν με ιδιαίτερη λαμπρότητα την εορτή της Πεντηκοστής και αυτό διότι θεολογικά η ημέρα αυτή θεωρείται η γενέθλια ημέρα της Εκκλησίας.

Η εορτή αυτή αντιστοιχεί με την επίσης μεγάλη ετήσια εορτή των Ιουδαίων η οποία στις Εβραϊκές Γραφές (Παλαιά Διαθήκη) αποκαλείται Γιορτή του Θερισμού ή Γιορτή των Εβδομάδων. (Έξοδος 23:16· 34:22) η οποία ήταν καθαρά γεωργική εορτή με τελείως διαφορετικό περιεχόμενο. Η τήρηση της λάβαινε χώρα την πεντηκοστή ημέρα μετά τις 16 Νισάν του Ιουδαϊκού ημερολογίου, την ημέρα κατά την οποία η κεφαλή κάθε οικογένειας προσέφερε στον Θεό ένα δεμάτι κριθάρι, που υποδήλωνε την επιθυμία για ειρηνική σχέση μαζί Του. (Λευιτικό 23:15, 16) Οι προσφορές για αυτή τη γεωργική γιορτή γίνονταν μέσω του ιερατείου αρχικά στην Σκηνή του Μαρτυρίου, ενώ αργότερα στον Ναό στην Ιερουσαλήμ.

Την ημέρα της Πεντηκοστής έλαβε χώρα η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους 12 μαθητές (περιλαμβανομένων και των αποστόλων του Ιησού) οπότε, σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων, έλαβαν Άγιο Πνεύμα μιλώντας σε ξένες γλώσσες (γλωσσολαλιά) «για τα θαυμαστά έργα του Θεού», γεγονός που έγινε αντιληπτό από Ιουδαίους και προσήλυτους που ήταν στην Ιερουσαλήμ για τη γιορτή των Εβδομάδων. Ως αποτέλεσμα, έπειτα και από το κήρυγμα του Πέτρου, βαφτίστηκαν εκείνη την ημέρα 3.000 νέα μέλη της χριστιανικής εκκλησίας. (Πράξεις 1:13-15· 2:1-41) Εκείνη η ημέρα ήταν 50 ημέρες μετά την ανάσταση του Ιησού Χριστού που συνέπεσε στις 16 Νισάν.

Η "Πεντηκοστή" άρχισε να γιορτάζεται από τους αποστολικούς χρόνους είτε στο ναό των Ιεροσολύμων μαζί με τους Ιουδαίους (Πράξεις κ'16), είτε χωριστά. Σύμφωνα με τους εκκλησιαστικούς Πατέρες και συγγραφείς του β' μισού του 4ου αιώνα γίνεται λόγος περί του εορτασμού από τους αποστολικούς χρόνους όπου κατά την εορτή αυτή γινόταν και η βάπτιση των κατηχουμένων όπου και για το λόγον αυτό συνεχίζεται και ψάλλεται ο τρισάγιος ύμνος: "Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε...".

Η Πεντηκοστή είναι εβδομαδιαία εορτή δηλαδή εορτάζεται όλες τις ημέρες της εβδομάδας με ιδιαίτερη έξαρση το Σάββατο. Από τις μεθεόρτιες ημέρες ξεχωρίζει η Δευτέρα που είναι αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα όπου και επαναλαμβάνεται ομοίως όλη η ακολουθία της Κυριακής.

Τανάκ

Τανάκ, στα Εβρ. תנ״ך‎, ονομάζονται σύμφωνα με τον Ιουδαϊσμό οι Άγιες Γραφές, δηλαδή η Εβραϊκή Βίβλος. Το Τανάκ περιλαμβάνει τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης (Εβραϊκές Γραφές) σύμφωνα με τον εβραϊκό (αλεξανδρινό) κανόνα των θεόπνευστων βιβλίων, δηλαδή χωρίς τα Απόκρυφα και τα Δευτεροκανονικά βιβλία.

Ο όρος Τανάκ αποτελεί ακρωνύμιο (σχηματίζεται από τα αρχικά γράμματα των λέξεων) των τμημάτων από τα οποία αποτελείται:

Τορά (ο Νόμος, στα Εβρ. תורה‎)

Νεβιείμ (οι Προφήτες, στα Εβρ. נביאים‎)

Κετουβείμ (τα Αγιόγραφα ή Γραπτά, στα Εβρ. כתובים‎).Εναλλακτικώς αποκαλούνται επίσης Μίκρα (Mikra/Miqra, מקרא‎ «αυτά που διαβάζονται, αναγιγνωσκόμενα»), ονομασία που κυριαρχούσε κατά τη ραββινική περίοδο. Δεν είναι γνωστή η αφετηρία τής τριμερούς αυτής διαίρεσης, αν και ορισμένοι θεωρούν ότι βασίστηκε στο στάδιο εισόδου τους στον Βιβλικό κανόνα. Τόσο εβραϊκές όσο και χριστιανικές πηγές συμφωνούν ότι η εν λόγω διαίρεση ήταν καλά εδραιωμένη τον 1ο αιώνα μ.Χ., πράγμα που υποδηλώνει ότι είχε σταθεροποιηθεί πολύ νωρίτερα .

Τορά

Τορά (Εβραϊκή γλώσσα: תּוֹרָה, δηλαδή ο Νόμος) ονομάζεται στον Ιουδαϊσμό ο Νόμος, οι διδασκαλίες που έδωσε ο Μωυσής στους Εβραίους στην Πεντάτευχο (που και αυτή ονομάζεται Τορά), αλλά και στις προφορικές παραδόσεις που αργότερα καταγράφηκαν στο Ταλμούδ και στο Μιδρά που είναι μέρος του Εβραϊκού Νόμου.

Η Πεντάτευχος ή και απλά Τορά, αναφέρεται ως Τορά Σεμπιχτάβ (תורה שבכתב, «Νόμος που έχει γραφεί»), ενώ οι προφορικές παραδόσεις αναφέρονται ως Τορά Σεμπέ'αλ Πεχ (תורה שבעל פה, «Νόμος που είναι προφορικός»).

Χερουβείμ

Τα χερουβείμ ή χερουβίμ (Εβρ. כרוב‎, χερούβ στον ενικό) είναι υψηλόβαθμα αγγελικά ή πνευματικά πλάσματα στην υπηρεσία του Θεού.

Οι πληροφορίες που δίνονται στη Βίβλο είναι ότι:

α) πρόκειται για αγγελικά πλάσματα, ή αγγελιοφόρους,

β) ενήργησαν ως φύλακες του Κήπου της Εδέμ μετά την εκδίωξη του Αδάμ και της Εύας, προασπίζοντας το θεϊκό θέλημα (Γένεση 3:24),

γ) περιστοιχίζουν τον θρόνο του Θεού, δηλαδή βρίσκονται ενώπιον της παρουσίας του Θεού, έτοιμα να εκπληρώσουν οποιαδήποτε εντολή Του και

δ) αποτελούν μέρος του ουράνιου άρματος του Θεού (Ιεζεκιήλ 1:5-28· 9:3· 10:1-22· 11:22).Στη σκηνή του μαρτυρίου του αρχαίου Ισραήλ, δυδιάστατες και τρισδιάστατες απεικονίσεις χερουβείμ χρησιμοποιήθηκαν στην εσωτερική διακόσμησή της, ενώ το ίδιο συνέβη και με τη διακόσμηση του Ναού που οικοδόμησε ο Σολομών. (Έξοδος 26:1, 31· 36:8, 35· 1 Βασιλέων 6:29· 7:28, 32, 35, 36· 2 Χρονικών 3:7· Ιεζεκιήλ 41:18–20, 25)

Στην Ορθόδοξη Εκκλησία περιγράφονται ως τάγμα ασωμάτων, το οποίο πλαισιώνει τον Θρόνο του Θεού. Ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης στο έργο του Περί της ουρανίου Ιεραρχίας λέει ότι η Εβραϊκή λέξη "χερουβείμ" ερμηνεύεται στα Ελληνικά σαν "πλήθος γνώσεως" ή "απόσταγμα σοφίας". Γι᾽ αυτό και στην Ορθόδοξη εικονογραφία, τα χερουβείμ εμφανίζονται ως «πολυόμματα», δηλαδή ως αγγελική μορφή περιτριγυρισμένη με πολλά μάτια. Αναφέρονται μάλιστα συχνά ως «πολυόμματα χερουβείμ», σε αντίθεση με τα «εξαπτέρυγα σεραφείμ». Στην ορθόδοξη υμνολογία, είναι γνωστός ο χερουβικός ύμνος (ή απλώς «χερουβικό»), του οποίου το όνομα αναφέρεται στα Χερουβείμ.

Άλλες γλώσσες

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.