Ζωμός

Ο Ζωμός είναι ένα θρεπτικό εκχύλισμα[1] που παρασκευάζεται με σιγοβράσιμο κόκαλων, κρέατος, ψαριού, ή λαχανικών .[2][3] Μπορεί να καταναλωθεί μόνο του, ή να χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή άλλων φαγητών, όπως σούπες και σάλτσες.[4] Στα σούπερ μάρκετ διατίθενται έτοιμοι συσκευασμένοι κύβοι που δίνουν ζωμό με προσθήκη νερού, όπως οι κύβοι του Knorr.[5]

Broth hg
Παρασκευή ζωμού από κρέας και λαχανικά
Brodo di testina in cottura
Μαγείρεμα ζωμού κρέατος

Βιβλιογραφία

  1. «ζωμός - Βικιλεξικό». el.wiktionary.org. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2018.
  2. Rombauer, Irma S.; Marion Rombauer Becker (1997). Joy of Cooking. 1230 Avenue of the Americas, New York, NY 10020: Scribner. σελ. 42. ISBN 0-684-81870-1.
  3. Solutions, BDigital Web. «Ζωμός λαχανικών». γαστρονόμος. http://www.gastronomos.gr/gr/%CF%83%CF%85%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%AD%CF%82/%CE%B5%CF%8D%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%B1-%CE%B3%CF%81%CE%AE%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%B1/%CE%B6%CF%89%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%BB%CE%B1%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD. Ανακτήθηκε στις 2018-08-15.
  4. «ζωμοί, οι βασικοί όροι και οι διαφορές τους - Pandespani.com». www.pandespani.com. Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2018.
  5. ««ΣΠΙΤΙΚΟΣ» ΖΩΜΟΣ». knorr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 15 Αυγούστου 2018.
Έφοροι

Οι έφοροι (αρχαία ελληνικά: ἔφοροι), ετυμολογούμενο από τις λέξεις ἐπί και ὁρῶ, ήταν από τους πιο ισχυρούς άνδρες στην Αρχαία Σπάρτη. Η εμφάνιση τους συμπίπτει με την περίοδο του Λυκούργου, ενώ άκμασαν κατά τον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ. Το σώμα των εφόρων φαίνεται να σταμάτησε να λειτουργεί μετά την κατάληψη της Σπάρτης από τους Ρωμαίους.

Αγησίπολις Β΄

Ο Αγησίπολις Β' (... - 369 π.Χ.) ήταν βασιλιάς της Σπάρτης (371 - 369 πΧ), 23ος από τον οίκο των Αγιαδών.

Αναξανδρίδας Β΄

Ο Αναξανδρίδας (αρχ.: Ἀναξανδρίδας, ... - 520 π.Χ.) ήταν βασιλιάς της Σπάρτης από τον οίκο των Αγιαδών. Ήταν πατέρας δύο βασιλιάδων της Σπάρτης, του Κλεομένη Α΄ και του θρυλικού Λεωνίδα Α' των Θερμοπυλών.

Βράσιμο (μαγειρική)

Το Βράσιμο είναι τρόπος μαγειρέματος των τροφίμων σε κατσαρόλα με νερό που βράζει. Η θερμοκρασία βρασμού του νερού είναι 100 °C, στο υψομετρικό επίπεδο της θάλασσας..Η προσθήκη υδατοδιαλυτών ουσιών, όπως το αλάτι ή η ζάχαρη , στο νερό ανεβάζουν την θερμοκρασία βρασμού. Για μικρές ποσότητες η επίδραση είναι αμελητέα, και γίνεται αισθητή στην παρασκευή σιροπιού ζάχαρης.

Στα φαγητά που βράζονται περιλαμβάνονται τα λαχανικά, τα αμυλούχα τρόφιμα όπως ρύζι, ζυμαρικά και πατάτες, αυγά, κρέατα, σάλτσες, ζωμοί, και σούπες. Τα μεγαλύτερα, σκληρότερα, φθηνότερα κομμάτια κρέατος και πουλερικών γίνονται πιο εύπεπτα με βράσιμο. Και προκύπτει θρεπτικός, αρωματικός ζωμός.

Ωστόσο, υπάρχει απώλεια των υδατοδιαλυτών βιταμινών και θρεπτικών συστατικών που διαφεύγουν από τις τροφές προς το νερό του βρασίματος, το οποίο τελικά απορρίπτεται.

Διατροφή στην αρχαία Ελλάδα

Τις διατροφικές συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων χαρακτήριζε η λιτότητα, κάτι που αντικατόπτριζε τις δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες διεξάγετο η ελληνική γεωργική δραστηριότητα. Θεμέλιό τους ήταν η λεγόμενη «μεσογειακή τριάδα»: σιτάρι, λάδι και κρασί.

Στη βάση της διατροφής των αρχαίων Ελλήνων απαντώνται τα δημητριακά και σε περιπτώσεις ανάγκης, μείγμα κριθαριού με σιτάρι, από το οποίο παρασκευαζόταν ο άρτος. Τα δημητριακά συνοδεύονταν συνήθως από οπωροκηπευτικά (λάχανα, κρεμμύδια, φακές και ρεβίθια). Η κατανάλωση κρέατος και θαλασσινών σχετιζόταν με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας, αλλά και με το αν κατοικούσε στην πόλη, στην ύπαιθρο ή κοντά στη θάλασσα.Οι Έλληνες κατανάλωναν ιδιαιτέρως τα γαλακτοκομικά και κυρίως το τυρί. Το βούτυρο ήταν γνωστό, αλλά αντί αυτού γινόταν χρήση κυρίως του ελαιόλαδου, καθώς αυτό θεωρούνταν περισσότερο υγιεινό. Το φαγητό συνόδευε κρασί (κόκκινο, λευκό ή ροζέ) αναμεμειγμένο με νερό.

Πληροφορίες για τις διατροφικές συνήθειες των αρχαίων Ελλήνων παρέχουν τόσο οι γραπτές μαρτυρίες όσο και διάφορες καλλιτεχνικές απεικονίσεις: οι κωμωδίες του Αριστοφάνη και το έργο του γραμματικού Αθήναιου από τη μία πλευρά, τα κεραμικά αγγεία και τα αγαλματίδια από ψημένο πηλό από την άλλη.

Διόσκουροι

Οι Διόσκουροι (> Διός+Κούροι), ο Κάστωρ και ο Πολυδεύκης, ήταν παιδιά (δίδυμα) του Δία και της Λήδας και αδέλφια της ωραίας Ελένης. Ήταν θεοί του φωτός και προσωποποιούσαν για τους Έλληνες την εντιμότητα, τη γενναιοψυχία, την τόλμη, την ευγένεια και την αρετή. Ήταν προστάτες των καραβιών και των ναυτικών. Οι Έλληνες τους λάτρευαν και τους τιμούσαν σαν θεούς, ενώ συχνά ζητούσαν από αυτούς συμπαράσταση και βοήθεια στις δύσκολες ώρες. Ήταν οι προστάτες και σωτήρες των θνητών όπως τους είχαν χαρακτηρίσει την εποχή εκείνη.

Είλωτες

Οι είλωτες, (αρχ. ενικός: ο είλως ή ειλώτης και θηλυκό "ειλωτίς", κοινώς "είλωτας"), αποτελούσαν το τρίτο και κατώτερο κοινωνικό στρώμα της αρχαίας Σπάρτης, (μετά τους πολίτες και τους περιοίκους) οι οποίοι δεν είχαν κανένα από τα πολιτικά δικαιώματα, εκτός από τους «νεοδαμώδεις», οι οποίοι ήταν ελευθερωμένοι, πρώην είλωτες, και μπορούσαν να υπηρετήσουν στον σπαρτιάτικο στρατό.

Καπόνι με ρύζι

Tο καπόνι με ρύζι (chapon au riz), γνωστό και ως κοτόπουλο με ρύζι (poularde au riz) είναι φαγητό της Γαλλικής κουζίνας το οποίο αποτελείται από ποσέ ή σιγομαγειρεμένο καπόνι ή κοτόπουλο, σερβιρισμένο με ρύζι και μαγειρεμένο εντός του ζωμού του κοτόπουλου. Μερικές φορές, συγκρίνεται με το πιλάφι.Σε μερικές εκδοχές της συνταγής, το ρύζι και το κοτόπουλο μαγειρεύονται μαζί. Σε άλλες, για να μαγειρευτεί το ρύζι χρησιμοποιείται ο ζωμός ή οι χυμοί ενός ήδη μαγειρεμένου κοτόπουλου.

Κλεομένης Α΄ της Σπάρτης

Ο Κλεομένης Α΄ ήταν βασιλιάς της Σπάρτης στο διάστημα 519-490 ή 489 π.Χ.. Ήταν γιος του βασιλιά Αναξανδρίδα και ετεροθαλής αδελφός του Λεωνίδα Α' των Θερμοπυλών. Ο Κλεομένης Α' ισχυροποίησε

τη Σπάρτη δίνοντας σάρκα και οστά στην Πελοποννησιακή Συμμαχία και συντρίβοντας τον πιο υπολογίσιμο εχθρό της πόλης του στην Πελοπόννησο, το Άργος. Ανεξάρτητα των κινήτρων του ανέτρεψε την τυραννίδα της Αθήνας του Ιππία, ενώ αργότερα βοήθησε την εγκαθίδρυση των αρίστων του Ισαγόρα κατά του Κλεισθένη, γόνου τυράννου της Σικυώνας που στην Αθήνα προσποιούνταν τον δημοκράτη, εξορίζοντας 700 οικογένειες φίλα προσκείμενες του Κλεισθένη. Όταν πήγε να καταργήσει και τη Γερουσία, οι Αθηναίοι εξεγέρθηκαν με συνέπεια να καταφύγει και να κλειστεί μαζί με τον Ισαγόρα ικέτης στην Ακρόπολη. Τελικά οι Αθηναίοι τον άφησαν να φύγει μαζί με τον στρατό του ενώ ακολούθησε η καταδίκη σε θάνατο όλων των Αθηναίων οπαδών του. Εκτός των παραπάνω εξουδετέρωσε την δικαιολογημένη εκ της αθηναϊκής τακτικής φιλοπερσική μερίδα της Αίγινας, η τυχόν υποστήριξη της οποίας προς τους Πέρσες λίγο αργότερα, στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, θα μπορούσε να αποβεί και καθοριστικής σημασίας, αφού δεν θα ήξεραν που να καταφύγουν τότε οι Αθηναίοι, οι μόνοι που εγκατέλειψαν την πόλη τους, στους Περσικούς πολέμους. Τελικά όμως θεωρήθηκε παρανοϊκός, εξορίστηκε και φυλακίστηκε. Κατηγορήθηκε συγκεκριμένα ότι εκθρόνισε, δωροδοκώντας το Μαντείο των Δελφών, τον συμβασιλέα του Δημάρατο των Ευρυποντιδών, ότι συγκέντρωσε στρατό Αρκάδων με στόχο να ανατρέψει την κυβέρνηση της Σπάρτης και ότι τελικά ήταν παράφρων και επικίνδυνος. Όταν βρέθηκε νεκρός στη φυλακή, η επίσημη εκδοχή ήταν πως «αυτοκτόνησε μέσα στην τρέλα του», αλλά σύγχρονοι ιστορικοί δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να δολοφονήθηκε.

Κλεομένης Β΄

Ο Κλεομένης Β΄ (... - 309 π.Χ.) ήταν βασιλιάς της Σπάρτης (369 - 309 πΧ), 24ος από τον οίκο των Αγιαδών.

Ήταν δευτερότοκος γιος του Κλεόμβροτου Α' και διαδέχθηκε το μεγαλύτερο αδελφό του Αγησίπολη Β' μετά τη σύντομη βασιλεία του, του 369. Είχε γιους τον Ακρότατο και τον Κλεώνυμο, αλλά κανείς τους δεν βασίλευσε: αντί αυτών έγιναν βασιλείς τα εγγόνια του. Ο Ακρότατος πέθανε πριν τον πατέρα του, έτσι μετά το θάνατο του Κλεομένη Β' έγινε βασιλιάς ο γιος του Ακρότατου, Αρεύς Α'. Ο Κλεώνυμος όμως για να πάρει τον θρόνο, κάλεσε τον Πύρρο που επιτέθηκε στην Σπάρτη χωρίς επιτυχία. Έτσι ο Κλεώνυμος εγκατέλειψε την πόλη.

Κλεομένης Γ΄ της Σπάρτης

Ο Κλεομένης Γ΄ (260 π.Χ. - 219 π.Χ.) ήταν βασιλιάς της Σπάρτης από το 235 π.Χ. μέχρι το 222 π.Χ.

Γιος του βασιλιά της Σπάρτης, Λεωνίδα Β', πήρε το θρόνο όταν ο πατέρας του πέθανε το 235 π.Χ. Η σύζυγός του Αγιάτις τον μύησε στις μεταρρυθμίσεις που είχε ξεκινήσει ο πρώτος σύζυγός της Άγις Δ' των Ευρυποντιδών. Συνέχισε τις μεταρρυθμίσεις του Άγιδος Δ΄, προσπαθώντας να αποκαταστήσει την Σπάρτη ως την μεγάλη δύναμη της Πελοποννήσου. Αναμόρφωσε τα συσσίτια και το στρατό, μοίρασε τη γη στους ακτήμονες Σπαρτιάτες και επανέφερε τον αυστηρό τρόπο ζωής των νέων.

Εναντίον του συνασπίστηκαν το 229/228 οι δυνάμεις της Αχαϊκής Συμπολιτείας και οι Μακεδόνες του Αντίγονου Γ' Δώσωνος. Στις συγκρούσεις που ακολούθησαν, που είναι γνωστές ως Κλεομένειος πόλεμος, οι δυνάμεις της Αχαϊκής Συμπολιτείας και των Μακεδόνων επικράτησαν στη μάχη της Σελλασίας το 222 π.Χ. Στη Σπάρτη επιβλήθηκε δημοκρατία ενώ ο Κλεομένης Γ' διέφυγε με τα παιδιά του στην Αλεξάνδρεια, ελπίζοντας ότι θα τον βοηθήσει ο Πτολεμαίος Γ' Ευεργέτης να επαναφέρει το καθεστώς στη Σπάρτη. Όμως το 222 π.Χ. πέθανε ο Πτολεμαίος Γ' και ανέλαβε ο γιος του Πτολεμαίος Δ' Φιλοπάτωρ που τον περιόρισε στα ανάκτορα. Το 219 π.Χ. ο Κλεομένης Γ' αφού κατόρθωσε να ξεφύγει, ξεσήκωσε το λαό της Αλεξάνδρειας σε στάση αλλά δεν τον ακολούθησαν. Πριν να συλληφθεί προτίμησε την αυτοκτονία, ενώ ο Πτολεμαίος Δ' σκότωσε τα παιδιά του. Έτσι πέθανε ένας μεγάλος στρατηγός, μεταρρυθμιστής, που ένωσε σχεδόν όλη την Πελοπόννησο. Λίγο πριν είχαν επικρατήσει οι αντιμακεδόνες φίλοι του στη Σπάρτη και μόλις έμαθαν το θάνατό του εξέλεξαν βασιλιά τον Αγησίπολη Γ' των Αγιδών, που επειδή ήταν νέος τον επιτρόπευσε ο Λυκούργος των Ευρυποντιδών.

Κριθάρι

Το κριθάρι είναι δημητριακός καρπός του αγγειόσπερμου, μονοκοτυλήδονου φυτού του είδους Κριθή η κοινή (Hordeum vulgare) της οικογένειας των Ποοειδών (Poaceae) ή Αγρωστωδών (Gramineae). Καλλιεργείται και χρησιμοποιείται από τα πολύ παλιά χρόνια και σε μεγάλη ποικιλία κλιμάτων. Σήμερα χρησιμοποιείται ιδιαίτερα για την παρασκευή ψωμιού, μπύρας αλλά και ζωοτροφών. Σύμφωνα με στοιχεία του 2006, στην Ελλάδα παράγονται 250.000 τόνοι σε 1.017 χιλ. στρέμματα.

Μέλας ζωμός

Ο γνωστός με την ονομασία μέλας (μέλανας) ζωμός, ήταν ένας ζωμός από χοιρινό και αποτελούσε την κύρια τροφή των Σπαρτιατών πολεμιστών. Ο Πλούταρχος υποστηρίζει πως «ανάμεσα στα πιάτα, αυτό που έχαιρε της μεγαλύτερης εκτίμησης ήταν ο μέλας ζωμός, μάλιστα σε τέτοιο σημείο που οι ηλικιωμένοι δεν αναζητούσαν καθόλου το κρέας. Το άφηναν για τους νεότερους και δειπνούσαν μονάχα με τον ζωμό που τους παρείχαν». Για τους υπόλοιπους Έλληνες πρόκειται για αξιοπερίεργο φαινόμενο. Ιδιαίτερα οι Αθηναίοι θεωρούσαν τη "βάφα", όπως ονομαζόταν αλλιώς, αηδιαστική τροφή και διακωμωδούσαν για το λόγο αυτό τους Σπαρτιάτες. «Φυσικά και οι Σπαρτιάτες είναι οι γενναιότεροι ανάμεσα σε όλους», αστειεύεται ένας Συβαρίτης, «ο οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα προτιμούσε να πεθάνει χίλιους θανάτους παρά να διάγει τόσο λιτό βίο». Το πιάτο αυτό αποτελούνταν από χοιρινό, αλάτι, ξίδι και αίμα. Συνοδευόταν από τη γνωστή μάζα, σύκα, τυρί και καμία φορά από θηράματα ή ψάρι. Ο Αιλιανός, συγγραφέας του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ., υποστηρίζει πως στους Λακεδαιμόνιους μάγειρες απαγορευόταν να προετοιμάζουν ο,τιδήποτε άλλο εκτός από κρέας.

Μαγιά αρτοποιίας

Η Μαγιά αρτοποιίας είναι η κοινή ονομασία για τα στελέχη των ζυμομύκητων που χρησιμοποιούνται ως διογκωτικοί παράγοντες κατά το ψήσιμο του άρτου και των αρτοσκευασμάτων, όπου μετατρέπουν τα ζυμώσιμα σακχάρα της ζύμης σε διοξείδιο του άνθρακα και αιθανόλη. Η μαγιά αρτοποιίας είναι το είδος Saccharomyces cerevisiae, ομοειδές και συγγενικό της μαγιάς μπύρας. Είναι μονοκύτταρος μικροοργανισμός που βρίσκεται παντού στο και περί το ανθρώπινο σώμα.

Οι αχνιστές ή βραστές πατάτες, ο ζωμός της νερόβραστης πατάτας, ή η ζάχαρη στην ζύμη ψωμιού αποτελούν θρεπτικό υπόστρωμα για την ανάπτυξη των ζυμομυκήτων. Ωστόσο, η ανάπτυξή τους αναστέλλεται παρουσία μεγάλης ποσότητας ζάχαρης και αλάτιου. Πιστεύεται ότι λίπη, όπως το βούτυρο και τα αυγά, επιβραδύνουν την ανάπτυξη της ζύμης; ισχύει ότι η επίδραση του λίπους στη ζύμη παραμένει ασαφής, και ίσως μικρές ποσότητες λίπους να είναι ευεργετικές για τον όγκο του ψημένο άρτου.

Έναλλακτικά, το Saccharomyces exiguus (επίσης γνωστό ως S. minor) είναι άγρια μαγιά που βρίσκεται σε φυτά, φρούτα και σπόρους και περιστασιακά χρησιμοποιείται για το ψήσιμο. Γενικά δεν χρησιμοποιείται η καθαρή μορφή του, αλλά τα προϊόντα προζύμης.

Νάβις

Ο Νάβις (... - 192 π.Χ.) ήταν τύραννος της Σπάρτης από το 207 π.Χ. έως το 192 π.Χ.

Πλείσταρχος

Ο Πλείσταρχος (... - 459 π.Χ.) ήταν βασιλιάς της Σπάρτης (480-459 π.Χ.). Διαδέχτηκε στο αξίωμα τον πατέρα του Λεωνίδα Α' αμέσως μετά το θάνατο αυτού στις Θερμοπύλες, αλλά ουσιαστικά βασίλεψε ελάχιστα. Ως νήπιο επιτροπευόταν στο θρόνο από τον εξάδελφό του Παυσανία και λίγο καιρό αφότου ενηλικιώθηκε (άγνωστο πότε ακριβώς) πέθανε τo 458/459 απρόσμενα και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες.

Σπαρτιατική Συμμαχία

Η Σπαρτιατική Συμμαχία ήταν μια ένωση κρατών της Πελοποννήσου με αρχηγό τη Σπάρτη. Η Συμμαχία αυτή ιδρύθηκε κατά τον 8ο αιώνα - 6ο αιώνα π.Χ. Οι σύμμαχοι της Σπάρτης ήταν όλες οι πελοποννησιακές πόλεις εκτός του Άργους και της Αχαΐας.

Σπαρτιατική αγωγή

Με τον όρο Σπαρτιατική αγωγή εννοούμε τη στρατιωτική (κυρίως) εκπαίδευση των αγοριών στην αρχαία Σπάρτη, η οποία ξεκινούσε στην ηλικία των 7 ετών και ολοκληρωνόταν με την ενηλικίωση τους. Η εκπαίδευση των αγοριών στην αρχαία Σπάρτη χαρακτηρίστηκε από σκληρή πειθαρχία και υπακοή στους νόμους.

Τορίνο

Το Τορίνο ή Τουρίνο είναι πόλη της Ιταλίας, πρωτεύουσα του Πεδεμόντιου και της ομώνυμης επαρχίας, με πληθυσμό της ευρύτερης μητροπολιτικής περιοχής περίπου 1.700.000 κατοίκους. Ο πληθυσμός του δήμου του Τορίνο ανέρχεται σε 1.100.000 περίπου εκ των οποίων 100.000 περίπου είναι αλλοδαποί, ενώ οι φοιτητές αγγίζουν τους 50.000.

Άλλες γλώσσες

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.