Ζηλωτής

Οι Ζηλωτές ήταν ένα είδος πολιτικού κόμματος, που υπερασπιζόταν τα συμφέροντα των χαμηλών τάξεων (μικροκαλλιεργητών, μικροϊδιοκτητών, εργατών και ναυτικών) απέναντι στους πλούσιους, τους υπερέχοντες και τους δυνατούς. Στα χρόνια παρακμής της βυζαντινής αυτοκρατορίας (13ος-14ος αιώνας), η Θεσσαλονίκη, αντίθετα από άλλες πόλεις, διατήρησε και αύξησε την πνευματική και την εμπορική της δραστηριότητα και γι’ αυτό της είχε δοθεί το προνόμιο να είναι αυτοδιοικούμενη. Εδώ λειτουργούσαν κατώτερα και μέσα σχολεία, αλλά και ανώτατες σχολές Μαθηματικών, Νομικής, Φιλοσοφίας και Ρητορικής. Τους μισθούς των δασκάλων τους μάλιστα πλήρωναν οι αρχές της πόλης. Την ίδια περίοδο αναπτύχθηκε εδώ το κίνημα των Ζηλωτών, που ήταν πρωτόγνωρο για την αυτοκρατορία και την εποχή αυτή.

Τα πολιτικο-θρησκευτικά κινήματα στην Παλαιστίνη στα χρόνια του Ιησού

Στα χρόνια του Ιησού, μαζί με τους Ζηλωτές, άλλες θρησκευτικές ομάδες ήταν οι Φαρισαίοι οι Σαδδουκαίοι και οι Εσσαίοι. Ο Ιώσηπος θεωρεί ότι οι Ζηλωτές αποτελούσαν το τέταρτο κίνημα του ιουδαϊσμού[1].

Ιδεολογία

Οι Ζηλωτές έμοιαζαν με τους Φαρισαίους στην ευσέβεια. Οι σχέσεις τους με τους Ρωμαίους δεν ήταν καλές. Οι Ζηλωτές μισούσαν και πολεμούσαν με τα όπλα τους Ρωμαίους. Δεν παραδέχονταν καμία ανθρώπινη εξουσία παρά μόνο αυτή του Θεού και προτιμούσαν να υποστούν τα πιο φρικτά βασανιστήρια παρά να αναγνωρίσουν κάποια ανθρώπινη εξουσία.

Πίστευαν ότι δεν έπρεπε να αφήσουν με υπομονετική αφοσίωση στον Θεό την πραγματοποίηση της μεσσιανικής λύτρωσής τους (η λύτρωση θα έρχονταν με την έλευση της Βασιλείας του Θεού) από τον ξένο ζυγό (στην προκειμένη περίπτωση αυτόν που είχαν επιβάλει οι Ρωμαίοι), αλλά ότι έπρεπε να εξαναγκάσουν τον Θεό να εκπληρώσει την υπόσχεσή του με επαναστάσεις και ένοπλους αγώνες[2].

Παραπομπές

  1. Ρόπς Ν. Η καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη στους χρόνους του Ιησού.Κεφ.3.Το πολιτικό πλαίσιο. 6. Κατακτητές και κατακτημένοι σελ 92
  2. Ιώσηπος Ιστορία του Ιουδαϊκού πολέμου προς Ρωμαίους.Βιβλίο Δ.Σχόλια.17. σελ 334-335

Πηγές

  • Γεώργιος Τσανανάς-Απόστολος Μπάρλος Θρησκευτικά Β' Γυμνασίου:Ο Ιησούς Χριστός και το έργο του.
  • Ιώσηπος Ιστορία του Ιουδαϊκού πολέμου προς Ρωμαίους. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία «Οι ΄Ελληνες» Εκδόσεις Κάκτος 1997
  • Ρόπς Ν. Η καθημερινή ζωή στην Παλαιστίνη στους χρόνους του Ιησού Εκδόσεις Παπαδήμα 2005
Filioque

Στη χριστιανική θεολογία το Filioque (Φιλιόκβε) είναι ένα θεολογούμενο ζήτημα που αφορά το Σύμβολο της Νικαίας.

Η Οικουμενική Σύνοδος της Νίκαιας στα 325 με το πρώτο «Σύμβολο της Πίστεως» δήλωσε ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από το Θεό – Πατέρα («το εκ του Πατρός εκπορευόμενον»). Αυτό το Σύμβολο τροποποιήθηκε στην Οικουμενική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 381. Ως εκ τούτου, καλείται συνήθως Σύμβολο Νικαίας - Κωνσταντινουπόλεως.

Στην τριαδική ομολογία, οι Χριστιανοί από τους πρώτους αιώνες έχουν κάνει μερικές σημαντικές διακρίσεις. Ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα θεωρείται ότι έχουν την αιώνια προέλευσή τους από τον Πατέρα. Ο Υιός, ο προαιώνιος Λόγος (Ιωάν. α΄ 1) έχει γεννηθεί από τον Πατέρα, ενώ το Άγιο Πνεύμα «εκπορεύεται» από τον Πατέρα. Αυτές οι επισημάνσεις αφορούν την ύπαρξη του Θεού πέρα από κάθε χρονικό όριο, «προ πάντων των αιώνων» κατά το Σύμβολο της Νικαίας. Όσον αφορά τη δημιουργία, ο Θεός λέγεται ότι απέστειλε τον Υιό του και το Πνεύμα του. Στα λατινικά η λέξη processio αφορά και την αποστολή (που κατά την ορθόδοξη θεολογία γίνεται και από τον Υιό) αλλά και την εκπόρευση (που αφορά μόνο τον Πατέρα) του Πνεύματος, αυτός ο ιδιωματισμός θα μπορούσε να προκαλέσει κάποια σύγχυση στις θεολογικές συζητήσεις.

Βάσει της «αίρεσης του Filioque» οι Ρωμαιοκαθολικοί θεωρούνται αιρετικοί από την Ορθόδοξη εκκλησία με απόφαση της Η' Οικουμενικής Συνόδου που συγκλήθηκε το 879 στην Κωνσταντινούπολη.

Άγιος Σάββας ο Γότθος

Ο άγιος Σάββας ο Γότθος έζησε κατά το β΄ μισό του 4ου αιώνα. Κατά την παράδοση αναφέρεται ως ζηλωτής της Χριστιανικής πίστεως που κατάφερε να προσελκύσει πολλούς συμπατριώτες του στο Χριστιανισμό. Κατά το διωγμό εναντίον των Χριστιανών του ηγεμόνα των Γότθων Αθαναρίχου συνελήφθη και βασανίστηκε για να απαρνηθεί το Χριστιανισμό. Τελικά το 372, σε ηλικία 38 ετών, κρεμάστηκε από δοκάρι του σπιτιού του. Το πτώμα του μεταφέρθηκε στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Τα του μαρτυρίου του αναφέρονται σε επιστολές του Μεγάλου Βασιλείου. Από την Ορθόδοξη Εκκλησία η μνήμη του τιμάται στις 12 Απριλίου. Στη ρωσική εκκλησία η μνήμη του τιμάται στις 15 Απριλίου. Η ακολουθία του έχει συνταχθεί από τον Ιωσήφ τον Υμνογράφο.

Απόστολος Παύλος

Ο Απόστολος Παύλος, γνωστός στον δυτικό κόσμο και ως Άγιος Παύλος γεννηθείς ως Σαούλ (Σαύλος, βλ. Πράξ. 7:58, 8:1 κ.ά.), (Ταρσός, Κιλικία αρχές 1ου αι. (5-15 μ.Χ.) – Ρώμη 66-68 μ.Χ.), ήταν Απόστολος και συγγραφέας των μισών περίπου βιβλίων της Καινής Διαθήκης. Ήταν μία από τις σπουδαιότερες προσωπικότητες της πρώιμης εποχής του Χριστιανισμού, υποστηρικτής της παγκοσμιότητας της Διδασκαλίας Του Ιησού. Για τον λόγο αυτό πήρε το όνομα ̓Απόστολος τῶν ἐθνῶν» και των εθνικών, εκείνων δηλαδή που δεν ανήκουν στον λαό και στη νέα θρησκεία.

Γκλεμπ Σβιατοσλάβιτς

Ο Γκλεμπ Σβιατοσλάβιτς, ρωσ. Глеб Святославич (p. 1052 - 30 Μαΐου 1078) από τον Οίκο των Ρουρικιδών-Τσέρνιγοβ ήταν πρίγκιπας τού Τμουταρακάν (1064, 65, 67-68)) και τού Νόβγκοροντ (1068-78).

Γρηγόριος Κωνσταντάς

Ο Γρηγόριος Κωνσταντάς (Μηλιές Πηλίου,1758 – Μηλιές Πηλίου, 1844) ήταν Έλληνας λόγιος, δάσκαλος και ιεροδιάκονος. Υπήρξε σημαντική προσωπικότητα στο προεπαναστατικό κίνημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, συμμετείχε στην επανάσταση του 1821 και ίδρυσε τη Σχολή των Μηλεών Πηλίου. Διετέλεσε Έφορος της Παιδείας (1824-1828) και διορισμένος από τον Καποδίστρια στέλεχος του Ορφανοτροφείου της Αίγινας (1828-1834).

Δέκα εντολές

Οι Δέκα εντολές, λεγόμενες και "Δεκάλογος", είναι ένας κατάλογος δέκα ηθικών εντολών, οι οποίες, σύμφωνα με τη Βίβλο, υπαγορεύτηκαν στον Μωυσή από τον Θεό στο όρος Σινά και του δόθηκαν, (δύο φορές), χαραγμένες σε δύο πέτρινες πλάκες, όπου αφήνεται να εννοηθεί ότι ο ίδιος ο Θεός (και τις δύο φορές) λατόμησε και εγχάραξε. Οι εντολές αυτές αποτέλεσαν τη βάση ενός ολόκληρου κώδικα ηθικής και θρησκείας, πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης, που αποτελούν ως πρώτη Διαθήκη τις βασικές ηθικές αρχές του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού.

Εζεκίας ο Ζηλωτής

Ο Εζεκίας ο Ζηλωτής έδρασε στη Γαλιλαία ύστερα από τον θάνατο του Αριστόβουλου και του γιου του Αλέξανδρου .

Ειρηναίος (γραμματικός)

Ο Ειρηναίος ή Ειρηναίος Πακάτος ο Μινούκιος από το λατινικό Minucius Pacatus ήταν γραμματικός από την Αλεξάνδρεια που έζησε τον 1ο αιώνα μ.Χ. Υπήρξε μαθητής του Ηλιόδωρου του μετρικού. Δίδαξε για κάποιο διάστημα στη Ρώμη και έγραψε πολλά έργα, αρκετά από τα οποία αναφέρονται στο Λεξικό της Σούδας. Δυστυχώς τα έργα του έχουν χαθεί αλλά από τα αποσπάσματα που αναφέρονται φαίνεται ότι ο Ειρηναίος υπήρξε "ζηλωτής του καθαρού αττικού ύφους και πρόδρομος του Αιλίου Διονύσου και του Φρυνίχου".

Ερνέστος Α΄ του Λύνεμπουργκ

Ο Ερνέστος Α΄ ο ομολογητής (27 Ιουνίου 1497 - 11 Ιανουαρίου 1546) από τον Οίκο των Γουέλφων ήταν πρίγκιπας του Λύνεμπουργκ (1520-1546), περιοχής του δουκάτου του Μπράουνσβαϊκ-Λύνεμπουργκ. Ήταν υπέρμαχος της Μεταρρύθμισης και υπέγραψε την Ομολογία του Άουγκσμπουργκ. Φρόντισε για τη διάδοσή της στην περιοχή του και στις γύρω περιοχές και κράτησε ενωμένους τους προτεστάντες πρίγκιπες στη Σμακαλδική Ένωση εναντίον του καθολικού Καρόλου Ε΄ των Αψβούργων.

Θεόφιλος Καΐρης

Ο Θεόφιλος Καΐρης (19 Οκτωβρίου 1784 – 13 Ιανουαρίου 1853) ήταν κορυφαίος Νεοέλληνας διαφωτιστής, φιλόσοφος, διδάσκαλος του Γένους και πολιτικός.

Ιωάννης ο Χρυσόστομος

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, γνωστός και ως Ιωάννης της Αντιόχειας, είναι Άγιος, Πατέρας και ιεράρχης της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας μεταξύ 344 και 354. Έδρασε στην ίδια πόλη, αλλά και στην Κωνσταντινούπολη και τελικά πέθανε εκδιωγμένος από την αυτοκρατορική αυλή το 407, λόγω του αυστηρού ελέγχου που της ασκούσε. Ο ίδιος συγκαταλέγεται ανάμεσα στις κορυφαίες εκκλησιαστικές προσωπικότητες, ένεκα του αξεπέραστου χαρίσματός του στην ομιλία. Διετέλεσε επίσης επίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, όπου διακρίθηκε για το σπουδαίο ποιμαντικό και φιλανθρωπικό έργο που διενήργησε. Τελικά αναδείχτηκε ως ένας από τους πλέον λαοφιλείς ιεράρχες, εξ ου και σήμερα θεωρείται άγιος από την Καθολική Εκκλησία, τα Λουθηρανικά και Αγγλικανικά δόγματα, ενώ κατατάσσεται στους μεγάλους πατέρες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφήνοντας πίσω σπουδαίο, ανεκτίμητο και διαχρονικό συγγραφικό έργο, που αγκαλιάζει όλο το φάσμα των ποιμαντικών και θεολογικών ζητημάτων της εκκλησίας.

Κοσμάς ο Αιτωλός

Ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (1714 - 24 Αυγούστου 1779), γνωστός και ως Πατροκοσμάς, ήταν Ελληνορθόδοξος μοναχός. Το κατά κόσμον όνομά του ήταν Κώνστας, ενώ το επώνυμό του παραμένει άγνωστο μέχρι και σήμερα.Το 1961 ανακηρύχθηκε άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και εορτάζεται στις 24 Αυγούστου. Η δράση του συνδέεται με τον παλιότερο θρησκευτικό ουμανισμό.

Γεννήθηκε στην Αιτωλία και όπως αναφέρει ο ίδιος αόριστα «Η πατρίδα μου είναι Ελλάδα από το Απόκουρον». Κατά τον βιογράφο και σύγχρονό τoυ Νικόδημο Αγιορείτη γεννήθηκε στο χωριό Μέγα Δένδρο Απόκουρου κοντά στο Θέρμο, ενώ κάποιοι μελετητές θεωρούν πιθανή γενέτειρα το γειτονικό Ταξιάρχη. Ως έτος γέννησής φέρεται το 1714, διότι ο Νικόδημος ο Αγιορείτης αναφέρει πως πέθανε σε ηλικία 65 ετών. Οι Παπακυριακού και Κώνστας την τοποθετούν στα 1700-1707. Πιστεύεται από χριστιανούς ότι διέθετε προφητικές και θαυματουργικές ικανότητες.

Το 2016 ανακυρήχθηκε Προστάτης της Δασικής Υπηρεσίας της Ελλάδας και των υπαλλήλων αυτής.

Κύθηρος

Η ή/και ο Κύθηρος ή Κύθηρρος ή το Κύθηρον (αρχαία ελληνικά: Κύθηρος ή Κύθηρον ή Κύθηρρος), (ο δήμος: Κυθήρου) ήταν αρχαίος οικισμός - πόλη και δήμος της Πανδιονίδας (περιοχή της Αρχαίας Αττικής και φυλή της αρχαίας Αθήνας).

Ο Στράβων, αναφερόμενος στον ιστορικό Φιλόχορο και το έργο του «Ατθίς» (ή Ατθίδες ή Ιστορίαι) λέει ότι η Κύθηρος ήταν μια από τις δώδεκα πόλεις, οι οποίες ιδρύθηκαν στην Αττική από τον μυθικό βασιλιά της Αθήνας, Κέκροπα και αργότερα ο Θησέας την ένωσε με την πόλη της αρχαίας Αθήνας. Στη συνέχεια έγινε ένας από τους δήμους της Αττικής (δήμος Κυθήρων) και ανήκε στην Πανδιονίδα φυλή.

Κύριλλος Ε΄

Ο Κύριλλος Ε΄ (κατά κόσμον Καράκαλλος) ήταν Οικουμενικός Πατριάρχης κατά τα έτη 1748-1751 και 1752-1757.

Γεννήθηκε στη Δημητσάνα στα τέλη του 17ου αιώνα, αν και κάποιοι υποστηρίζουν ότι γεννήθηκε στο Ναύπλιο και κατόπιν μαθήτευσε στη Δημητσάνα. Το 1715, κατά την επανακατάληψη της Πελοποννήσου από τους Οθωμανούς, ο Κύριλλος συνελήφθη και μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την εξαγορά και απελευθέρωσή του πήγε για σύντομο χρονικό διάστημα στο Άγιο Όρος και στη συνέχεια στην Πάτμο, για να σπουδάσει στην Πατμιάδα Σχολή. Παραδίδεται όμως ότι δεν αποφοίτησε από αυτή, καθώς απεβλήθη λόγω κακής συμπεριφοράς. Στην Πάτμο χειροτονήθηκε μοναχός, έχοντας πνευματικό του πατέρα τον όσιο Αυξέντιο.

Το 1737 εξελέγη μητροπολίτης Μελενίκου και το 1745 Νικομηδείας (1745-1748). Εξελέγη Πατριάρχης το 1748, ενώ άλλες πηγές δέχονται το 1745 ως χρόνο εκλογής, με μεταγενέστερη επιβεβαίωση της κανονικότητάς της με συνοδική πράξη του Σεπτεμβρίου 1748. Περιγράφεται ως λόγιος και ασκητικός, με καλή μόρφωση, ενώ αναφέρεται ότι ανέβηκε στην ιεραρχία με την αξία του.

Κύριλλος Λούκαρις

Ο Κύριλλος Λούκαρις, συχνά και Λούκαρης (13 Νοεμβρίου 1572–27 Ιουνίου 1638) ή και Κύριλλος ο Κρης, ήταν Πατριάρχης Αλεξανδρείας (ως Κύριλλος Γ΄) και Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης (ως Κύριλλος Α΄).

Μνησίθεος (αποσαφήνιση)

Μνησίθεος είναι το όνομα των παρακάτω ιστορικών προσώπων:

Μνησίθεος (γιατρός) που έζησε στην αρχαία Αθήνα το τέλος του 4ου π.Χ. αιώνα.

Μνησίθεος (άγιος), ζηλωτής και άγιος της Ορθοδοξίας από την Πέργη της Παμφιλίας.

Παχώμιος Ρουσάνος

Ο Παχώμιος Ρουσάνος (1508-1553) ήταν Έλληνας λόγιος του 16ου αιώνα.

Σίμων ο Κανανίτης

Ο Σίμων ο Κανανίτης ή Σίμων ο Ζηλωτής ήταν ένας από τους δώδεκα αποστόλους. Ονομάζεται Κανανίτης λόγω της καταγωγής του από την Κανά της Γαλιλαίας Τα προσωνύμια Κανανίτης και Ζηλωτής του αποδίδονται για να διακρίνεται από τον άλλο Σίμωνα που υπήρχε μεταξύ των αποστόλων, το Σίμωνα Πέτρο. Για τον απόστολο Σίμωνα δε διασώζονται πολλές πληροφορίες. Εικάζεται ότι ήταν ζηλωτής, εξ ου και το προσωνύμιο. Σύμφωνα με την παράδοση της εκκλησίας κήρυξε στην Περσία, στην Αίγυπτο και στη Μαυριτανία, ενώ μαρτύρησε με σταυρικό θάνατο στην Ιερουσαλήμ ή στη Βρετανία, σύμφωνα με άλλη πηγή. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του στις 10 Μαΐου.

Σιμωνία

Όρος που κυρίως αναφέρεται σε περιπτώσεις χειροτονίας ή προαγωγής κληρικών και μοναχών σε εκκλησιαστικό αξίωμα, με προσφορά οικονομικών ανταλλαγμάτων. Εκτός αυτού όμως, ο όρος Σιμωνία αναφέρεται και στη μετάδοση των εκκλησιαστικών μυστηρίων κατόπιν απαίτησης ανταλλάγματος, όπως και σε κάθε άλλη ανάλογη παράβαση τελετουργική ή διοικητική.

Ιστορικά, οι διαβρωτικές επιπτώσεις της φεουδαρχίας και του χάους που επικρατούσε κατά το Μεσαίωνα με την ανεξέλεγκτη δύναμη των φεουδαρχικών φατριών, βοήθησαν ιδιαίτερα στην εξάπλωση του φαινομένου στη Δύση.

Το φαινόμενο της Σιμωνίας παρουσίαστηκε σε αντίστοιχη έκταση και στην Ανατολή. Χαρακτηριστική είναι η καταδίκη της σιμωνίας από την εν Τρούλλω Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο (691-692 μ.Χ.):Κανών κγ’: «Μή χρηματίζεσθαι ἔνεκα τῆς μεταλήψεως»Περὶ τοῦ μηδένα τῶν εἴτε ἐπισκόπων, εἴτε πρεσβυτέρων, ἢ διακόνων, τῆς ἀχράντου μεταδιδόντα κοινωνίας, παρὰ τοῦ μετέχοντος εἰσπράττειν, τῆς τοιαύτης μεταλήψεως χάριν, ὀβολούς, ἢ εἶδος τὸ οἱονοῦν. Οὐδὲ γὰρ πεπραμένη ἡ χάρις, οὐδὲ χρήμασι τὸν ἁγιασμὸν τοῦ Πνεύματος μεταδιδόαμεν, ἀλλὰ τοῖς ἀξίοις τοῦ δώρου ἀπανουργεύτως μεταδοτέον. Εἰ δὲ φανείη τις τῶν ἐν κλήρῳ καταλεγομένων ἀπαιτῶν, ᾧ μεταδίδωσι τῆς ἀχράντου κοινωνίας, τὸ οἱονοῦν εἶδος, καθαιρείσθω, ὡς τῆς Σίμωνος ζηλωτής πλάνης καὶ κακουργίας.(Συμφωνία Κανόνων: Αποστολικοι κθ’ - Δ’ Οικ. Συν. β' - ΣΤ’ Οικ. Συν. κβ' - Ζ’ Οικ. Συν. δ', ιε', ιθ’ - Βασιλείου κ' - Γενναδίου και Ταρασίου Επιστολή)

Άλλες γλώσσες

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.