Δευτερονόμιο

Το Δευτερονόμιο, (ή Δευτερονόμιον) είναι το πέμπτο και τελευταίο βιβλίο της Πεντατεύχου και ταυτόχρονα το πέμπτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ως συνέχεια των Αριθμών.

Δευτερονόμιο
BibleSPaoloFol050vFrontDeut
ΣυγγραφέαςΜωυσής
ΓλώσσαΕβραϊκά
ΕίδοςΓραφή
ΣειράΤορά

Ονομασία

Οι Εβραίοι ονομάζουν το βιβλίο αυτό "Ελ χαντεμπαρίμ", από τις αρχικές λέξεις του κειμένου που σημαίνουν "Αυτοί οι λόγοι" (Ούτοι οι λόγοι). Οι δε λεγόμενοι Εβδομήκοντα που προέβησαν στη μετάφρασή του, το ονόμασαν, Δευτερονόμιο, αφενός από το γεγονός ότι έτσι αναφέρεται στο Κεφ.ΙΞ΄18 και αφετέρου γιατί με τη προσωνυμία αυτή εκφράζεται ακριβέστερα το όλο περιεχόμενο του κειμένου.

Κεφάλαια

Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται οι τρεις μακρές ομιλίες του Μωυσή που υπενθυμίζει στο λαό του τις διάφορες ευεργεσίες του Γιαχβέ στο διάστημα των 40 ετών που παρήλθαν από την έξοδο καθώς και το θεοκρατικό πολίτευμα των Ισραηλιτών. Αυτών ακολουθεί μια μακρά κωδικοποίηση των νόμων και κλείνει με την ανάδειξη του Ιησού του Ναυή ως αρχηγού των Ισραηλιτών μετά το θάνατο του Μωυσή.
Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει 34 Κεφάλαια που φέρουν αρχαία ελληνική αρίθμηση από το Κεφ.Α΄ μέχρι και το Κεφ. ΛΔ΄.

Γεγονότα

Τα κύρια γεγονότα που αναφέρονται στο Δευτερονόμιο, κατά σειρά, είναι:

  1. Πρώτη ομιλία του Μωυσή, Αναφορά σε παρελθόντα γεγονότα (Κεφ.Α΄ - Δ΄).
  2. Δεύτερη ομιλία του Μωυσή, εντολές και ευλογίες, περί εξόντωσης ειδολολατρών και ψευδοπροφητών (Κεφ.Ε΄ - ΙΓ΄))
  3. Περί καθαρότητας, εορτών, θυσιών, προσόδων ιερέων, πόλεων και αστικών διατάξεων (Κεφ.ΙΔ΄- ΚΣτ΄.)
  4. Κατακλείδα της 2ης ομιλίας (Κεφ.ΚΖ΄- ΚΗ΄).
  5. Τρίτη ομιλία του Μωυσή, υπομνήσεις και υποσχέσεις (Κεφ.ΚΘ΄- Λ΄).
  6. Η προβολή του Ιησού του Ναυή, διάδοχος του Μωυσή. Παράδοση του Δευτερονομίου(Κεφ.ΛΑ΄)
  7. Η ωδή του Μωυσή (Κεφ. ΛΒ΄)
  8. Ευλογίες του Μωυσή (Κεφ. ΛΓ΄) και
  9. Το τέλος του Μωυσή (Κεφ.ΛΔ΄).

Πηγές

  • Ιωάννης Κολιτσάρας "Η Παλαιά Διαθήκη" τ.1ος, σ.437, - εκδ. Αδελφότητας ΖΩΗ, (κατά Ο΄), (Η Πηγή αυτή συνοδεύεται με την υπ΄ αριθμ 225/1928 έγκριση του Οικουμενικού Πατριάρχου και με την αριθμ. 3293/19-5-1928 έγκριση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Αγία Γραφή

Αγία Γραφή, Άγιες Γραφές, Θεία Γραφή, Γραφή, Γραφές, Iερά Γράμματα ή Βίβλος, χαρακτηρίζεται το σύνολο ή «βιβλιοθήκη» κειμένων θρησκευτικού χαρακτήρα. Με τον όρο αυτό βασικά περιγράφεται η Εβραϊκή Βίβλος του Ιουδαϊσμού αλλά και ο συνδυασμός αυτής, δηλαδή της Παλαιάς Διαθήκης, που αναφέρεται στη πρό Χριστού περίοδο, και της Καινής Διαθήκης, που αναφέρεται στην παρουσία του Χριστού, τη διδασκαλία του και στις επιστολές και Πράξεις των Αποστόλων, του Χριστιανισμού.

Το όνομα «Βίβλος» ως δήλωση της Αγίας Γραφής οφείλεται περισσότερο στην επίδραση των αντίστοιχων λέξεων των νεότερων ευρωπαϊκών γλωσσών Bible, Bibel κ.λπ. Αυτές δε προήλθαν εκ του biblia -orum και ειδικότερα από το μεσαιωνικό Biblia -ae που και αυτά έχουν προέλευση στην Παλαιά Διαθήκη όπου αναφέρονται "οι βίβλοι" (Δανιήλ θ:2), "τα βιβλία τα άγια" (Α΄ Μακκαβαίων ιβ΄:9), "η ιερά βίβλος" (Β΄ Μακκαβαίων η΄:23).

Το σύνολο των βιβλίων που συγκροτεί τον "χριστιανικό κανόνα" της Παλαιάς Διαθήκης (1ο μέρος της Αγίας Γραφής) και Καινής Διαθήκης (2ο μέρος της Αγίας Γραφής), προέκυψε από την ανάγκη να καθοριστούν τα βιβλία εκείνα που εκφράζουν αυθεντικά την πίστη της Εκκλησίας, ώστε να αποκλειστούν μεταγενέστερα ψευδεπίγραφα έργα, που περιείχαν μη αποδεκτές ή και αιρετικές διδασκαλίες.

Παρ' όλα αυτά όμως, οι διάφορες τοπικές Εκκλησίες, ενώ δέχθηκαν όλες την Καινή Διαθήκη, περίπου στο σύνολό της, ακολούθησαν διαφορετικές πρακτικές στην αναγνώριση των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει ένας ενιαίος κανόνας ολόκληρης της χριστιανικής Εκκλησίας.

Αμήν

Η λέξη Αμήν απoτελεί μεταφορά της εβραϊκής λέξης αμήν (אמן‎) και σημαίνει «έτσι ας γίνει», «βέβαια», «στην πραγματικότητα» ή «γένοιτο» ως ισχυρή επιβεβαίωση των λεγομένων ή ευχή. Προέρχεται από το εβραϊκό ρήμα αμάν που σημαίνει «είμαι όσιος, αξιόπιστος». Μέσω της γλώσσας τής Καινής Διαθήκης πέρασε ως στερεότυπο επιφώνημα στη χριστιανική λατρεία σε όλες τις γλώσσες. Χρησιμοποιείται όμως το ίδιο και στον Ιουδαϊσμό, και τον Ισλαμισμό. Οι Χριστιανοί έχουν υιοθετήσει γενικά τον όρο στη λατρεία κατά την ολοκλήρωση των προσευχών, των δοξολογιών ή των ύμνων. Παρόμοια χρήση του όρου γινόταν από τα μέλη της κοινότητας του Κουμράν.

Στις Εβραϊκές Γραφές η λέξη χρησιμοποιείται παρά τα ουσιαστικά είτε ως επίθετο που σημαίνει «αληθινός», «πιστός», «σταθερός», είτε ως αφηρημένη έκφραση νομικής δέσμευσης κάποιου όσον αφορά κάποιον όρκο ή διαθήκη και τις παρεπόμενες συνέπειες και περισσότερο ως επίρρημα προς επικύρωση προαναφερομένων, εκ του οποίου και καθιερώθηκε ν' αναφέρεται στο τέλος προσευχών προς δήλωση ευχής «γένοιτο», «είθε να γίνει έτσι». (Αριθμοί 5:22· Δευτερονόμιο 27:15-26· Νεεμίας 5:13) ή ως έκφραση της συμφωνίας με μια προσευχή, μια έκφραση αίνου ή με έναν δηλωμένο σκοπό. (1 Χρονικών 16:36· Νεεμίας 8:6· 1 Βασιλέων 1:36· Ιερεμίας 11:5)

Ο Ιησούς Χριστός φέρεται να χρησιμοποίησε αυτό τον όρο στο κήρυγμα και τη διδασκαλία του, συχνά στην εισαγωγή κάποιας δήλωσης σχετικά με ένα γεγονός, μια υπόσχεση ή μια προφητεία, δίνοντας με αυτό τον τρόπο έμφαση στην πλήρη αλήθεια και αξιοπιστία των λόγων του. (Ματθαίος 5:18, Κείμενο· 6:2, 5, Κείμενο· 24:34, Κείμενο). Στην Αποκάλυψη του Ιωάννη φέρεται επίσης ο ίδιος ο Χριστός να επικαλείται: «ο αμήν, ο μάρτυς, ο πιστός».

Αραμαίοι

Οι Αραμαίοι ήταν αρχαίος νομαδικός βιβλικός λαός με σημιτική γλώσσα και πολύ συγγενικός με τους Εβραίους, τους αρχαίους Ισραηλίτες, που απλώνονταν μέσα σε ολόκληρη τη Μεσοποταμία και τη βόρεια Συρία γύρω από τη Χαρράν κατά το τελευταίο μέρος της 2ης χιλιετίας π.Χ.. Έτσι στην αρχή της 1ης χιλιετηρίδας π.Χ. οι Αραμαίοι βρέθηκαν να κατέχουν πολλές συριακές περιοχές και πόλεις, όπως τη Δαμασκό και την Αιμάθ (Χαμάθ στα Εβραϊκά της Βίβλου). Πρόκειται για τους «Αριμού» των σφηνοειδών επιγραφών και τους «Αρλαμί» των πινακίδων της Αμάρνας.

Γενάρχης του λαού αυτού φέρεται ο «περιπτότοκος» γιος του Σημ, ο Αράμ.

Αριθμοί (βιβλίο)

Με το όνομα Αριθμοί φέρεται το 4ο βιβλίο της Πεντατεύχου και ταυτόχρονα το 4ο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, ως συνέχεια του Λευϊτικού. Συγγραφέας θεωρείται ο Μωυσής ενώ η συγγραφή ολοκληρώθηκε το 1473 π.Χ..

Βιβλικός κανόνας

Βιβλικός κανόνας ονομάζεται η συλλογή των βιβλίων που ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός θεωρούν ιερά και θεόπνευστα.

Γένεσις (βιβλίο)

Με το όνομα Γένεση ή Γένεσις (εβραϊκά: בְּרֵאשִׁית‬, «Bərēšīṯ») φέρεται το πρώτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, καθώς και το πρώτο βιβλίο της Πεντατεύχου, ή άλλως λεγόμενη "Νόμος", ή "Νόμος του Μωϋσή", που περιλαμβάνει τα βιβλία Γένεση, Έξοδος, Λευιτικό, Αριθμοί και Δευτερονόμιο.

Συγγραφέας του βιβλίου της Γένεσης και όλης της Πεντατεύχου φέρεται να είναι ο Μωυσής που την συνέγραψε κατά τη διάρκεια της μακράς πορείας των Ισραηλιτών αδελφών του στην έρημο του ευλογημένου Όρους Σινά, περίπου το 1513 π.Χ.., εκτός βεβαίως των τελευταίων στίχων του Δευτερονομίου που αναφέρεται στο θάνατο του Μωϋσή και που πιθανολογείται ότι συνέγραψε, (συμπλήρωσε), ο Ιησούς του Ναυή.

Μνεία στον Μωυσή γίνεται περίπου 200 φορές σε 27 από τα μεταγενέστερα βιβλία της Αγίας Γραφής.

Δέκα εντολές

Οι Δέκα εντολές, λεγόμενες και "Δεκάλογος", είναι ένας κατάλογος δέκα ηθικών εντολών, οι οποίες, σύμφωνα με τη Βίβλο, υπαγορεύτηκαν στον Μωυσή από τον Θεό στο όρος Σινά και του δόθηκαν, (δύο φορές), χαραγμένες σε δύο πέτρινες πλάκες, όπου αφήνεται να εννοηθεί ότι ο ίδιος ο Θεός (και τις δύο φορές) λατόμησε και εγχάραξε. Οι εντολές αυτές αποτέλεσαν τη βάση ενός ολόκληρου κώδικα ηθικής και θρησκείας, πολιτικής και κοινωνικής οργάνωσης, που αποτελούν ως πρώτη Διαθήκη τις βασικές ηθικές αρχές του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού.

Δουλεία στην αρχαία Ελλάδα

Η μελέτη του φαινομένου της δουλείας στην αρχαία Ελλάδα παρουσιάζει πλήθος σημαντικών μεθοδολογικών προβλημάτων. Οι γραπτές μαρτυρίες είναι ασύνδετες και αποσπασματικές, επικεντρωμένες κυρίως στην πόλη των Αθηνών. Καμία πραγματεία δεν είναι ειδικά αφιερωμένη στο ζήτημα. Η κωμωδία και η τραγωδία εμπεριέχουν στερεότυπα, ενώ η εικονογραφία δεν διαχωρίζει με σαφή τρόπο τους δούλους από τους τεχνίτες και εργάτες.

«[…]ἐπεὶ δὲ τυγχάνομεν σκοποῦντες περὶ τῆς ἀρίστης πολιτείας, αὕτη δ' ἐστὶ καθ' ἣν ἡ πόλις ἂν εἴη μάλιστ' εὐδαίμων, τὴν δ' εὐδαιμονίαν ὅτι χωρὶς ἀρετῆς ἀδύνατον ὑπάρχειν εἴρηται πρότερον, φανερὸν ἐκ τούτων ὡς ἐν τῇ κάλλιστα πολιτευομένῃ πόλει καὶ τῇ κεκτημένῃ δικαίους ἄνδρας ἁπλῶς, ἀλλὰ μὴ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, οὔτε βάναυσον βίον οὔτ' ἀγοραῖον δεῖ ζῆν τοὺς πολίτας (ἀγεννὴς γὰρ ὁ τοιοῦτος βίος καὶ πρὸς ἀρετὴν ὑπεναντίος), οὐδὲ δὴ γεωργοὺς εἶναι τοὺς μέλλοντας ἔσεσθαι (δεῖ γὰρ σχολῆς καὶ πρὸς τὴν γένεσιν τῆς ἀρετῆς καὶ πρὸς τὰς πράξεις τὰς πολιτικάς). »

Αριστοτέλης, «Πολιτικά», 7, 1328 b, 35 -1329 a, 1.

Οι απόψεις του φιλοσόφου Αριστοτέλη, έτσι όπως εκφράζονται στο παραπάνω απόσπασμα, υποδηλώνουν, αν μη τι άλλο, την ευδαιμονιστική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία είναι αγενής η ζωή των χειρωνακτών, των εμπόρων της αγοράς ή των γεωργών και δεν επιτρέπει την απόκτηση της αρετής ή την ενασχόληση με τα πολιτικά στο άριστο πολίτευμά του. Αν προχωρήσουμε λίγο πιο κάτω στο 1329 a, 25, θα δούμε και ποιοι είναι οι κατάλληλοι για τέτοιου είδους εργασίες, οι γεωργοί, οι δούλοι και οι βάρβαροι περίοικοι, τις οποίες ωστόσο θεωρεί απαραίτητες για την ευδαιμονία της πόλης. «δεῖ τὰς κτήσεις εἶναι τούτων, εἴπερ ἀναγκαῖον εἶναι τοὺς γεωργοὺς δούλους ἢ βαρβάρους περιοίκους...»Κύρια πηγή μας για την δουλεία στους αποκαλούμενους σκοτεινούς αιώνες είναι η ποίηση του Ομήρου και του Ησίοδου, που αποκαλύπτει σύνθετες σχέσεις εξάρτησης ανάμεσα σε ελεύθερους και δούλους. Μεταγενέστερες αναφορές του Αριστοτέλη, του Πλούταρχου, του Αισχίνη, του Διόδωρου κ.ά. είναι αρκετές για να μας βοηθήσουν να σχηματίσουμε μια εικόνα του θέματος σε ό,τι αφορά στην αρχαία ελληνική κοινωνία. Ορισμένοι δούλοι είναι αιχμάλωτοι πολέμου, υποταγμένοι πλήρως στη θέληση ατόμων που κερδίζουν από το μόχθο τους. Άλλοι ζουν σχεδόν κάτω από τις ίδιες συνθήκες με τον κύριό τους, μέσα στα όρια του οίκου. Άλλοι είναι δημόσιοι δούλοι, άλλοι εργάζονται στα ορυχεία, ενώ από τον Δημοσθένη έχουμε αναφορά για τη σωματική τιμωρία τους.

Είναι γεγονός πως η ύπαρξη δούλων στην αρχαιοελληνική κοινωνία προκάλεσε αμηχανία σε αρκετούς θαυμαστές του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού που προσπάθησαν απεγνωσμένα να δείξουν πως η δουλεία στην αρχαία Ελλάδα ήταν θεσμός περισσότερο ανθρώπινος απ' ό,τι φαίνεται βάσει των πηγών που διαθέτουμε, αλλά σε γενικές γραμμές η μαρξιστική άποψη για τη δουλεία ως βάση του συγκεκριμένου πολιτισμού είναι περισσότερο ρεαλιστική και αιτιολογεί εν μέρει γιατί ο ελληνικός πολιτισμός δεν προχώρησε σε μια «βιομηχανική επανάσταση» -σύμφωνα πάντα με τα δεδομένα της εποχής του- ή στην ανάπτυξη εκείνης της τεχνολογίας που θα μπορούσε να ανεξαρτητοποιήσει τους πολίτες από το μόχθο.

Εβραίοι

Εβραίοι (εβραϊκά: עברים, μεταγραφή: ivri/hever, ελληνικά: περνάω πέρα) ή Ισραηλίτες ονομάζονται τα μέλη του εβραϊκού λαού, επίσης γνωστού ως Ιουδαϊκό έθνος ή γιοι του Ισραήλ, μιας εθνικοθρησκευτικής ομάδας που κατάγεται από τους αρχαίους Ισραηλίτες και τα μέλη της οποίας ασκούν κατά παράδοση τον Ιουδαϊσμό. Η Βίβλος, η οποία γράφτηκε από Εβραίους, καταγράφει κατά κύριο λόγο την εθνική και θρησκευτική τους ιστορία. Ο εβραϊκός πληθυσμός σήμερα αριθμεί περισσότερο από 14,5 εκατομμύρια άτομα παγκόσμια, η πλειοψηφία των οποίων ζουν στο Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ως Ιουδαίοι (εβραϊκά: יְהוּדִים, μεταγραφή: Yehudim, ελληνικά: παιδιά του Ισραήλ) περιγράφονται είτε οι ακόλουθοι της θρησκείας του Ιουδαϊσμού ή που μεταστράφηκαν σε αυτήν, είτε εκείνοι που έχουν εβραϊκή καταγωγή.

Ευαίοι

Οι Ευαίοι ήταν αρχαίος βιβλικός λαός που αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη. Τους Ευαίους αναφέρει ο Μωυσής στη Γένεση.

Οι Ευαίοι ήταν ένας αρχαιότατος νομαδικός λαός που φέρεται να ήταν εγκαταστημένος μόνιμα στην αρχαία Παλαιστίνη πριν την εκεί εγκατάσταση του Αβραάμ, οι απόγονοι του οποίου καθοδηγούμενοι από τον Γιαχβέ έμελλε να υποτάξουν και αυτόν τον λαό μεταξύ άλλων εισβάλλοντας στα εδάφη τους. Οι Ευαίοι φέρονται να είχαν φυλετική συγγένεια με τους κατοίκους της Χαναάν, εκ του γεγονότος ότι κατοικούσαν πλησίον αυτών, σε ορεινή περιοχή του σημερινού Ισραήλ κοντά στην Ιερουσαλήμ. Από τον λαό αυτό προέρχονταν οι ηγεμόνες της βιβλικής πόλης Συχέμ.

Στους μετέπειτα χρόνους, μετά την περιπλάνηση των Ισραηλιτών στην έρημο του Σινά (42 χρόνια), όταν ο Ιησούς του Ναυή περνώντας με τον λαό του τον Ιορδάνη ποταμό ξεχύθηκε στη Παλαιστίνη οι Ευαίοι ήταν ένας από τους επτά λαούς που διέμεναν στη περιοχή. Σημαντικότερες πόλεις των Ευαίων ήταν η Γαβαών, η Βηρώθ και η Κιριάθ-ιαρείμ. Επί βασιλείας Σολομώντα είχαν ήδη καταστεί σκλάβοι των Ιουδαίων. Μετά την βαβυλωνιακή κατάκτηση έπαψαν ν΄ αναφέρονται οι Ευαίοι.

Οι Ευαίοι αναφέρονται σε αρκετά βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης όπως στη Γένεση (15:19), Ιησού του Ναυή (3:10), Δευτερονόμιο (7:1-3), Κριτές (3:03), Β΄ Σαμουήλ (24:1-7), Α΄ Βασιλέων (9:20-21) και Β΄ Χρονικών(8:7-8). Η μεγάλη αυτή παράθεση σε διαφορετικές περιόδους αποδεικνύουν ότι ο λαός αυτός ήταν ιδιαίτερα οργανωμένος και ανεπτυγμένος. Πολλά δε βιβλικά πρόσωπα φέρονται να είχαν καταγωγή απ΄ αυτόν τον λαό.

Ετυμολογικά το όνομα καλύπτεται από πέπλο μυστηρίου με δεδομένο ότι γράφεται εξ ολοκλήρου μόνο από φωνήεντα, χωρίς κανένα σύμφωνο, αμφίβολο έτσι πως προφέρονταν στη χαλδαϊκή, αρμαϊκή και άλλες γλώσσες. Έχουν προταθεί από ιστορικούς διάφορες υποθέσεις εμπλέκοντας ακόμα τους Αχαιούς και τους Χουρρίτες με προσθαφαίρεση συμφώνων. Μια ακόμα άποψη είναι ότι το όνομα ίσως να προέρχεται από την αραμαϊκή λέξη "κίβα" που σημαίνει φίδι.

Ιουδαϊσμός

Το λήμμα σχετίζεται με την Ιουδαϊκή θρησκεία. Ζητήματα σχετικά με εθνικές, ιστορικές και πολιτισμικές όψεις της Ιουδαϊκής ταυτότητας αναφέρονται στο λήμμα Εβραίοι.Ο Ιουδαϊσμός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων ανά τον κόσμο με περίπου 15 εκατομμύρια πιστούς το 2006, γεγονός που τον κατατάσσει ως δωδέκατη σε τάξη μεγέθους οργανωμένη τηρούμενη μονοθεϊστική θρησκεία και μία από τις αρχαιότερες θρησκευτικές παραδόσεις που τελούνται στον σύγχρονο κόσμο. Οι αξίες και η ιστορία του εβραϊκού λαού συνιστούν μείζον θεμέλιο άλλων θρησκειών όπως είναι ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ, οι Σαμαρίτες και η Πίστη Μπαχάι οι οποίες μαζί με τον Ιουδαϊσμό ανήκουν στην ευρύτερη κατηγορία των Αβρααμικών θρησκειών.

Ο Ιουδαϊσμός σπανίως υπήρξε ενιαίος στην έκφραση και την άσκησή του (αν και ήταν πάντα μονοθεϊστικός ως προς τη θεολογία του) και διαφέρει από πολλές θρησκείες ως προς το γεγονός ότι η κεντρική αυθεντία δεν αποδίδεται σε κάποιο άτομο αλλά μάλλον στις ιερές Γραφές (Τανάκ) και στις μακραίωνες παραδόσεις (Χαλακά). Βέβαια, ο Ιουδαϊσμός σε όλες τις παραλλαγές του παρέμεινε προσδεδεμένος σε έναν αριθμό θρησκευτικών αρχών, η σημαντικότερη εκ των οποίων είναι η πίστη ότι υπάρχει ένας μοναδικός, παντογνώστης, παντοδύναμος, πανάγαθος, υπερβατικός Θεός, יהוה (ΓΧΒΧ), που αποδίδεται στα ελληνικά ως Ιεχωβά ή Γιαχβέ, ο οποίος δημιούργησε το σύμπαν και συνεχίζει να το κυβερνά. Σύμφωνα με την παραδοσιακή εβραϊκή πίστη, ο Θεός που δημιούργησε τον κόσμο, εγκαθίδρυσε μια διαθήκη με τον εβραϊκό λαό, και τού αποκάλυψε τους νόμους Του και τις εντολές Του με τη μορφή της Τορά (συνήθως αναφέρεται και ως "Μωσαϊκός Νόμος").

Εντός του Ιουδαϊσμού υπάρχουν διάφορα ρεύματα, τα περισσότερα εκ των οποίων προέρχονται από τον Ραββινικό Ιουδαϊσμό, ο οποίος δέχεται πως o Θεός αποκάλυψε τους νόμους και τις εντολές του στον Μωϋσή στο Όρος Σινά υπό την μορφή της Γραπτής και της Προφορικής Τορά.

Από ιστορικής πλευράς, αυτός ο ισχυρισμός έχει αμφισβητηθεί εν μέρει ή συνολικά από διάφορες ομάδες όπως οι Σαδδουκαιοι και τον Ελληνιστικό Ιουδαϊσμό κατά την περίοδο του Δεύτερου Ναού, από τους Καραΐτες και Σαββαταίους κατά τον πρώιμο και ύστερο μεσαίωνα

και από τμήματα σύγχρονων μη-Ορθόδοξων ομολογιών. Σύχγρονοι κλάδοι του Ιουδαϊσμού όπως ο Ουμανιστικός Ιουδαϊσμός μπορεί να είναι μη-θεϊστικοί.

Σήμερα, τα μεγαλύτερα ρεύματα της Εβραϊκής θρησκείας είναι ο Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός (Ιουδαϊσμός Χαρεδί και Σύγχρονος Ορθόδοξος Ιουδαϊσμός), ο Συντηρητικός Ιουδαϊσμός και ο Μεταρυθμιστικός Ιουδαϊσμός. Κύριες πηγές διαφοροποίησης μεταξύ αυτών των ομάδων είναι οι προσεγγίσεις τους στον Εβραϊκό νόμο, η αυθεντία της Ραββινικής παράδοσης και η σημασία του Κράτους του Ισραήλ.

Κριθάρι

Το κριθάρι είναι δημητριακός καρπός του αγγειόσπερμου, μονοκοτυλήδονου φυτού του είδους Κριθή η κοινή (Hordeum vulgare) της οικογένειας των Ποοειδών (Poaceae) ή Αγρωστωδών (Gramineae). Καλλιεργείται και χρησιμοποιείται από τα πολύ παλιά χρόνια και σε μεγάλη ποικιλία κλιμάτων. Σήμερα χρησιμοποιείται ιδιαίτερα για την παρασκευή ψωμιού, μπύρας αλλά και ζωοτροφών. Σύμφωνα με στοιχεία του 2006, στην Ελλάδα παράγονται 250.000 τόνοι σε 1.017 χιλ. στρέμματα.

Πάπυροι της Οξυρρύγχου

Η ονομασία πάπυροι της Οξυρρύγχου αναφέρεται σε ένα πολύ μεγάλο αριθμό παπυρικών χειρογράφων που βρέθηκαν μετά από πολύχρονες ανασκαφές (1895-1934) στην Οξύρρυγχο, ένα κεφαλοχώρι στην Άνω Αίγυπτο, νότια του Φαγιούμ.

Πάπυρος

Ο πάπυρος (λατ. papyrus) ήταν κοινό υλικό γραφής σε ολόκληρη την κλασική Αρχαιότητα που κατασκευαζόταν από το φυτό πάπυρος. Ηταν πολυ σημαντικο στοιχείο για τους Ρωμαίους.Τα αρχαιότερα δείγματα παπύρου, με ιερογλυφική γραφή, χρονολογούνται από το 3.000 π.Χ., εικονίζονται όμως κύλινδροι από πάπυρο σε παραστάσεις αιγυπτιακών ναών που είναι ακόμη παλαιότερες. Αρχικά οι Έλληνες δεν έκαναν εισαγωγή παπύρου από την Αίγυπτο, αλλά τον αγόραζαν από τους Φοίνικες. Από εκεί, κατά την άποψη μερικών ερευνητών, προήλθε μια άλλη ονομασία του παπύρου, Βύβλος, από την ομώνυμη πόλη της Φοινίκης και σημαντικό κέντρο εμπορίας παπύρου (βλ. περισσότερα στην επόμενη παράγραφο Ετυμολογία τού όρου).

Πάπυρος Νας

Ο Πάπυρος Νας (Nash) αποτελείται από τέσσερα αποσπάσματα σε πάπυρο τα οποία περιέχουν 24 γραμμές εβραϊκού κειμένου, μήκους περίπου 7,5 έως 12,5 εκατοστών. Η ονομασία που δόθηκε προέρχεται από το όνομα του Δρ Γουόλτερ Λέγουελιν Νας (Walter Llewellyn Nash), του γραμματέα της Εταιρίας Βιβλικής Αρχαιολογίας, ο οποίος είχε αποκτήσει τον πάπυρο από κάποιον Αιγύπτιο έμπορο αρχαιοτήτων το 1902. Δημοσιεύτηκε στο άρθρο «Ένας Προμασοριτικός Βιβλικός Πάπυρος» ("A Pre-Massoretic Biblical Papyrus") από τον Στάνλεϊ Α. Κουκ (Stanley A. Cook) τον επόμενο χρόνο στα Πρακτικά (Proceedings) της Εταιρίας Βιβλικής Αρχαιολογίας και δόθηκε ως προσφορά στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ στην Αγγλία, όπου και παραμένει μέχρι σήμερα.

Η ιδιαίτερη αξία αυτού του αποσπάσματος σε πάπυρο έγκειται στην ηλικία του. Με βάση την παλαιογραφία, ο Πάπυρος Νας χρονολογείται στο δεύτερο ή στον πρώτο αιώνα Π.Κ.Χ.. Πριν την ανακάλυψη των εβραϊκών κειμένων στο Κουμράν το 1947, ο Πάπυρος Νας αποτελούσε την αρχαιότερη μαρτυρία των Εβραϊκών Γραφών.

Περγαμηνή

Η περγαμηνή είναι υλικό γραφής για σελίδες βιβλίου, κώδικα ή χειρογράφου, που παρασκευάζεται από δέρμα μόσχου, προβάτου ή αίγας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, άρχισε να χρησιμοποιείται από τον 2ο αιώνα π.Χ., αντικαθιστώντας σταδιακά τον δυσεύρετο και ακριβό πάπυρο, η δε χρήση της συνετέλεσε αποφασιστικά στην αντιγραφή των κειμένων και στην εξέλιξη της γραφής.

Σεβωείμ

Η Σεβωείμ (Σεβωιμ ή Ζεβωγίμ), ήταν μια βιβλική πόλη που έγινε γνωστή από την αιφνίδια καταστροφή της, μαζί με τα Σόδομα και τη Γόμορα, στο νότιο άκρο της Νεκράς θάλασσας. Η Σεβωείμ μαζί με τα Σόδομα, τη Γόμορα, την Αδαμά και τη Σηγώρ αποτελούσαν την πεντάπολη της κοιλάδας Σιδδίμ.

Αναφέρεται στη Παλαιά Διαθήκη στο βιβλίο Γέννεση (10:19 και 14:2) και στο Δευτερονόμιο (29:23) με αιτία της ολοκληρωτικής καταστροφής της, από τον Γιαχβέ, τον έκλυτο βίο και την ανηθικότητα των κατοίκων της.

Χαναναίοι

Οι Χαναναίοι ή Καναανίτες ήταν αρχαίος λαός με πιθανή αρχική κοιτίδα παρά τον Περσικό κόλπο από όπου μετανάστευσαν περί το 2500 π.Χ. σε περιοχή της Μέσης Ανατολής. Κατά μία άποψη θεωρείται ότι είναι λαός σημιτικής καταγωγής ενώ η Παλαιά Διαθήκη φέρει τη φυλή των Χαναναίων να είναι χαμιτικής καταγωγής ως απόγονοι του Χαναάν, τέταρτου γιου του Χαμ (γιου του Νώε). Η περιοχή όπου διέμεναν ονομαζόταν Χαναάν. Η αφήγηση της Γένεσης αναφέρεται σε 11 οικογενειακά φύλα που προήλθαν από τον προπάτορα Χαναάν. (Γένεση 10:15-19). Η γενετική ανάλυση δείχνει επίσης ότι οι ίδιοι οι Χαναναίοι κατάγονται από νεολιθικούς γεωργούς που έφθασαν στην περιοχή πριν από 5.000 έως 10.000 χρόνια, κυρίως από τα ανατολικά (κάτι που αναφέρουν και αρχαίοι έλληνες συγγραφείς).

Μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο και την περιπλάνησή τους στην έρημο Σινά οι Ισραηλίτες εισέβαλαν στη γη Χαναάν. Σύμφωνα με την Τορά ή Παλαιά Διαθήκη,ο Θεός έδρασε κατ' επανάληψη για χάρη τους ώστε να καταλάβουν σταδιακά όλη την γεωγραφική περιοχή που είχε υποσχεθεί ο Θεός στον προπάτορα τους τον Αβραάμ, εξολοθρεύοντας τις φυλές των Χαναναίων. (Γένεση 12:7· 13:14-17· 15:7, 13-21· 17:8)

Το Δευτερονόμιο §αναφέρει: « οὐ ποιήσεις οὕτω τῷ Θεῷ σου· τὰ γὰρ βδελύγματα Κυρίου, ἃ ἐμίσησεν, ἐποίησαν ἐν τοῖς θεοῖς αὐτῶν, ὅτι τοὺς υἱοὺς αὐτῶν καὶ τὰς θυγατέρας αὐτῶν κατακαίουσιν ἐν πυρὶ τοῖς θεοῖς αὐτῶν.» (Δευτερονόμιο 12:31, ) μτφρ : Οχι· δεν θα κάμης συ έτσι στον Θεόν σου· διότι αηδιαστικά και αποκρουστικά πράγματα, τα οποία εμίσησεν ο Θεός, έκαμαν αυτοί προς τους θεούς των, αφού έφθασαν μέχρι του σημείου να καίουν τους υιούς και τας θυγατέρας των εις την φωτιάν χάριν των θεών των. Επίσης: « οὐχὶ διὰ τὴν δικαιοσύνην σου, οὐδὲ διὰ τὴν ὁσιότητα τῆς καρδίας σου σὺ εἰσπορεύῃ κληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀσέβειαν τῶν ἐθνῶν τούτων Κύριος ἐξολοθρεύσει αὐτοὺς ἀπὸ προσώπου σου καὶ ἵνα στήσῃ τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ἣν ὤμοσε Κύριος τοῖς πατράσιν ἡμῶν, τῷ Ἁβραὰμ καὶ τῷ Ἰσαὰκ καὶ τῷ Ἰακώβ.». (Δευτερονόμιο 9:5)μτφρ : Οχι δια τας αρετάς σου· ούτε δια την αγνότητα και ευσέβειαν της καρδίας σου εισέρχεσαι συ να κληρονομήσης την χώραν αυτών των εθνών, αλλά δια την αθεράπευτον ασέβειαν αυτών των εθνών, θα τα εξολοθρεύση ο Κυριος από εμπρός σου, δια να εκπληρώση και την υπόσχεσίν του, την οποίαν με όρκον επεβεβαίωσεν στους προπάτοράς μας, τον Αβραάμ, τον Ισαάκ και τον Ιακώβ.

Σύμφωνα με νέες μελέτες ,οι Χαναναίοι δεν υπέστησαν ολοκληρωτικό αφανισμό αλλά μάλιστα έχουν στενή συγγενική σχέση με τους σύγχρονους κατοίκους του Λιβάνου.

Ωγ

Ο Ωγ είναι Βιβλικός γίγαντας που αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη, του οποίου το ύψος έφθανε τους κέδρους.

Ο Ωγ ήταν βασιλιάς των Βαναναίων που κατοικούσαν τη Χώρα Βασάν της Παλαιστίνης. Οι Ισραηλίτες, σύμφωνα με τις παραδόσεις τους, μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο έφθασαν στη περιοχή Βασάν, όπου και άρχισαν τις αιφνίδιες επιδρομές. Στην προσπάθειά του ο Ωγ να τους αντιμετωπίσει νικήθηκε και φονεύθηκε στην πόλη Εσδραΐν. Τη δε χώρα του Ωγ, που αποτελούσαν εξήντα πόλεις, μετά τη κατάληψή τους ο Μωυσής τις παραχώρησε στη μισή φυλή του Μανασσή (γιου του Ιωσήφ).

Αριθμοί κεφ.21:32

Δευτερονόμιο κεφ.3

Βιβλία της Αγίας Γραφής

Άλλες γλώσσες

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.