Kerbela

Kerbela (Erebki: كربلاء‎ Karbalā’) dewleta Iraqi de verocê rocawanê Beğdadi de yew sûka. Be nameyanê El-Kadiriye u Şat-ül Fırat ra zi zaniyena.

Kerbela (Iraq)
IraqKarbala
Iraq de heruna Kerbela
Arif Sağ

Arif Sağ (b. 1945, Aşqele, Erzurum), yew virtuoz, akademisyen, mebus u deyirvaco.

Dewleta İslami (organizasyon)

Dewleta İslami ya zi Dewleta İslami İraq u Şam de (be Erebki: الدولة الاسلامية في العراق والشام; ad-Dawlat ul-islāmiyya(t) fī al-ʿirāq wa aš-Šām) yew organizasyono ke Suriya, İraq, Libya, Nicerya, Yemen u Lubnan de fealo u teroristo. Serra 2003ıne de vıraziyao u seba İraq u Suriya de vıraştena dewlet İslami atakanê teroristi fineno kar. 10ê Hezirane 2014ıne de eyaletê İraqi Ninowa u paytextê Ninowa sûka Musuli vısto xo dest.Lidero DİİŞ serê interneti ra vato ke hedefê mao newe, sûka Beğdadi u sûka Kerbelao. Dewleta İslami İraq u Şam de 11ê Hezirane 2014ıne de eşto konsolosiya Tırkiya Musul ser u 49 karkeri gırewtê rehin. Bedêna be şoferanê otobusan ra 80 teni pêro ki rehin gırewto. DİİŞ 21ê Hezirane 2014ıne de paytextê İraqi Beğdad hata 50 kilometre nezdi ameya.

Organizasyon xezinay sûka Musuli gırewta u uca ra 420 milyon Dolar vısto xo dest. DİİŞ be enê peran ra dınya de biye organizasyonanê dewletiyan ra yewê. DİİŞ amnanê serra 2014ıne de cayê cıyê işğalkerdışi zaf kerdo hera u vato ke, ê do hata sûka Kerbela şorê u uca de yew cengo gırd biyarê meydan. Ê cayê ke inan işğal kerdii tede camiy, turbey kerdi xırabe. Dewleta İslami İraq u Şam de, Tebaxa (Ağustosê) 2014ıne de pêşmergey Kurdıstani kerdo meğlub u sûkê Sincar, Mexmur, Telaferi u Qaraqoş Kurdan ra gırewtê, hata paytextê Kurdan sûka Erbili (Hewlêr) rê 35 km ameya.

Be waştena Barzani u Malıki ra Dewletê Yewbiyaey DİİŞ sero tarixê 8 u 9ê Tebaxe de hirê operasyoni vıraşti. 20ê Tebaxe 2014 de ju video pêl bi u video de yew militanê DİİŞ ju rocnamewano Amerikano, James Foley kışenoi sere cıra keno. Video de militan be İngilizkiyê İngılterey ra qali kerdo. Ney sero serwezirê Britanya Gırde David Cameron geyrayışê ho cê bırrnao u peyser ameo Britanya.Sereşarê (serewezır) Amerika Barack Obama vera Dewleta İslami İraq u Şam de jew koalisyon ilan kerd u jew deklerasyon akerd biyo. Deklerasyon rê 10 dewleti u 10 dewletê Erebi imza eşti emma hıkumatê AKP imza nêeşto.

Keşkelun 2014 de DAY u panc (5) dewletanê Ereban, Dewleta İslami sero operasyon vıraşt u hewa ra da cayanê Dewleta İslami hemıne ro. Nisane 2015 de, Dewleta İslami u Taliban yewbinan rê cihad ilan kerdo.Dewleta İslami serra 2015ıne de zafêrê erdê xo vıni kerdê. Ordiyê Iraqi Tikrit, Felluce, Beyci u paytextê wılayetê Enbari Ramadi vıstê xo dest ra, Dewleta İslami ra fılıtnê. Zımeyê Suriya de zi Heseka, Tel Ebyad u Eyn el-Ereb destê organizasyoni ra veciyê.

Organizasyono terorist Dewleta İslami serra 2017 de xeylê herrê xo kerdê vıni, xo dest ra veciy. Polê Suriya ra leckeranê Suriya (ê hukmatê liderê Suriya Beşar Esedi u ê quwetanê demokratikan) pêro herri destê Dewleta İslami ra gırewti, paytextê cı Raqa zi kewta. Hetê İraqi ra zi hukmatê İraqi pêro militanê organizasyonê teroristi ê Dewleta İslami kerdi vêran, caê gırdi zey Musıl, Kerkuk, Enbar, Sincar u ê bini reyna vısti xo dest.

Fızuli

Fızuli (Farski: Fużūlī, فوضولی) (biyayış. 1494 Kerbela, merdış. 1556, Kerbela ya zi Beğdad) şairê demê İmperatoriya Usmanıcano. Namê cıyê biyayışi Mehmed bin Sılêmano. Fızuliy nuşte u şıirê xo be zıwanê Farski, Erebki u Azerki nuştê. Bilxasa edebiyatê Azeri de caê Fızuli gırdo, zaf diwani nuştê. Teberê edebiyat u şıiri de matemaik u astronomi zi kerdê.

Key Fızuli maya xo ra biyo, caê biyayışê ey Kerbela yew herra Aq Qoyunlu biya. Key Fızuli bi cıwan piyê xo tehsilo hewl da cı. Piyê cı ra tepeya Fızuli Rahmetullah ra dersi gırewtê. Dersanê Rahmetullahi ra zıwanê bini zey Farski u Erebki musnaê. 1534 de Suleyman I Beğdad vıst xo dest, kerd herra İmperatoriya Usmanıcan ke heta o taw Beğdad sûka Safewiyan biya. Fızuli zi bınê hakımiyetê Usmanıcan de nuştê xo nuştê, padişahan rê şıiri nuştê u waşto ke Usmanıcı ey bıseveknê u waştışê ey zi bi, Usmanıcan meaş bestna cı. Fızuliy qasida, diwan u eserê bini vıraştê inca de. Fızuli eserê xo Şiyaketname (شکايت نامه; Gerrename) de burokrasiya Usmanıcan rê nuşto ke: سلام وردم رشوت دگلدر ديو آلمادىلر; Mı selam da cokao ke ruşwet niyo qebul nêkerdo.

Fızuli weşiya xo Iraq de warey Xila de viyarna. Weşiya xo de çiyê cı nêbi, merdıman desteg nêdao cı. Cokao ke teyna u bêkes biyo, ney zi o çerxnao a şıir u huner. Atmosferê weşiya xo kerdo şıirê xo. Çol de weşiya xo ramıta, çol zi zerrekê şıirê cı biyo.

Heto bin ra Fızuli itıqadê Elewi de Hewt Şairanê Gırdan ra yewo.

Sûkê İraqi

Ena yew lista sûkanê İraqiya.

Ad Dawr (الداور)

Divaniya (الديوانية)

Afak (عفك)

Al `Awja (العوجا)

Besra (البصرة)

Hilla (الحلة)

Al Iskandariyah (إسكندرية)

Al Kazimiyah (الكاظمية)

Kut (الكوت)

Al Miqdadiyah

Al-Qa'im (القائم)

Al-Shamia (الشامية)

Samava (السماوة)

Necef (النجف)

Nasiriye (الناصرية)

Erbil (ܐܪܒܝܠ) (أربيل)

Sılêmaniya (السليمانية)

Ar Ar

Ramadi (الرمادي)

Ar Rutbah (الرطبة)

Taci (Taci) (التاجي)

Beğdad (ܒܓܕܐܕ) (بغداد)

Han El Bağdadi

Bayji (بيجي)

Balad (بلد)

Bakuba (بعقوبه)

Duhok (دهوك / ܢܘܗܕܪܐ)

Felluce (الفلّوجة)

Green Zone (المنطقة الخضراء)

Hadithah (حديثة)

Hit (هيت)

Kerbela (كربلاء)

Hanekin (خانقين)

Kerkuk (ܟܪܟܘܟ) (كركوك)

Musı (الموصل) (Ninawa ܢܝܢܘܐ)

Sadr City (مدينة الصدر (مدينة صدام سابقا)

Samarra (سامراء)

Tall Kayf (Tel Keppe) (تل كيف)

Tikrit (تكريت)

Um Kasr (أم قصر)

Zaho (زاخو)

Halepçe (حلبجة) )

NasiriyeHalepçe (الناصرية) )

Samarra (سامَراء)

Telafer (تل عفر,)

Tıkrit (تكريت)

Ez-Zubeyr (الزبير)

Tuzhurmatu (طوزخورماتو)

Çemçemal (چه‌مچه‌ماڵ)

Şengal (سنجار‎)

Dakuk (داقوق)

Akra (عقرة)

Amadiye (العمادية)

Amara (العمارة (مدينة))

Raniye ( رانية)

Revandiz (رواندز)

Usên

Usên ya zi Hıseyn (be Erebki: حسين بن علي بن أﺑﻲ طالب Ḥusayn ibn ‘Alī ibn Abī Ṭālib) 3ê Şebani 626, Medina de ameyo dınya u 10ê Mıherremi 680, Kerbela de merdo. Lacê İmam Eli u Fatmao qıc u tornê peyğemberê İslami Mıhemmedio dıyıno.‎

Şıiyan ra gore, o imamo hirêyıno.

Zıwananê binan de

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.