Riff

Ardal o garreg, tywod, cwrel neu ddeunydd tebyg ydy riff[1] (o fewn daeareg ceir hefyd 'creigres'), sydd i'w ganfod o dan wyneb y dŵr, ac sydd weithiau'n ffurfio gwely'r môr.

Mae llawer o rffiau'n cael eu creu drwy i dywod gael ei dyddodi mewn modd anfiotig neu drwy i rym tonnau'r môr dreulio a llyfnu'r graig, neu drwy brosesau naturiol eraill. Y math mwyaf nodedig o riff ydy'r riff cwrel a geir mewn moroedd trofannol a greir drwy brosesau biotig, ac a ddomineiddir gan gwrel ac algâu calchog; ceir hefyd riffiau wystrus. o'r amrywiaeth eang o algâu, y prif adeiladwr riffiau ydyw'r 'Alga Coralline'.

Ceir riffiau artiffisial hefyd e.e. pan fo llong yn suddo i waelod y môr, ac weithiau mae'r botanegydd yn suddo cychod yn bwrpasol i greu gwarchodfa ar gyfer amrywiaeth eangu o organebau fel pysgod.[2]

Riff
Vanatinai, Louisiade Archipelago
Daearyddiaeth
Fernando noronha
Riff ym Mrasil

Cyfeiriadau

  1. Porth Termau Cenedlaethol; adalwyd Chwefror 2016
  2. reef.org; adalwyd Chwefror 2016
Barriff Mawr

Y Barriff Mawr, hefyd Bariff Mawr (Saesneg: Great Barrier Reef) yw'r system riff cwrel mwyaf yn y byd. Saif yn y Môr Cwrel ar arfordir gogledd-ddwyreiniol Awstralia, i'r dwyrain o dalaith Queensland. Mae'n ymestyn o ynysoedd Lady Elliott ger arfordir de Queensland hyd Gwlff Papua, pellter o fwy na 2,000 km. Daw o fewn 30 km i'r arfordir ger Cairns, tra mae tua 250 km o'r arfordir ger Gladstone.

Y Barriff Mawr yw atyniad twristaidd mwyaf Awstralia, a threfnir teithiau o drefi megis Cairns a Townsville i'w weld. Awgryma astudiaethau gwyddonol diweddar fod y riff yn awr yn tyfu'n arafach nac yn y gorffennol, gan fod y cwrel yn cymryd llai o galch o ddŵr y môr. Gall hyn fod o ganlyniad i gynhesu dŵr y môr o'i amgylch neu oherwydd fod y cynnydd yn y ganran o garbon diocsid yn yr awr yn effeithio ar y dŵr.

Dynododd UNESCO y Barriff Mawr yn Safle Treftadaeth y Byd yn 1981.

Billy Bragg

Canwr-gyfansoddwr a gweithredaethwr adain-chwith Saesnig yw Stephen William "Billy" Bragg (ganwyd 20 Rhagfyr 1957, yn Barking, Essex, Lloegr).Mae ei gerddoriaeth yn cyfuno elfenau o pync-roc, cerddoriaeth gwerin a chaneuon protest. Mae geiriau ei ganeuon yn pontio themau gwleidyddol a rhamantaidd.

Cychwynodd ei yrfa fel canwr pan ffurfiodd fand pync-roc yn 1977, ond daeth i amlygrwydd mwy eang wedi i John Peel chwarae ei ganeuon ar BBC Radio 1. Mae pwyslais ei gerddoriaeth ar roi cychwyn ar newid ac ysbrydoli'r genhedlaeth iau i gymeryd rhan mewn achosion gweithredaeth.Mae Bragg yn cefnogi annibyniaeth i'r Alban a Chymru

Celia Imrie

Mae Celia Diana Savile Imrie (ganed 15 Gorffennaf 1952) yn actores Seisnig.

Costa Concordia

Llong fordaith a berchenogwyd gan y cwmni Costa Cruises oedd yr MS Costa Concordia a adeiladwyd yn yr Eidal. Ar 13 Ionawr 2012 fe ddrylliwyd y llong ar riff ym Môr Tirrenia ger Isola del Giglio. Bu farw o leiaf 30 o'r 3,229 o deithwyr a 1,023 o griw, ac mae 2 dal ar goll.Arestiwyd capten y llong, Francesco Schettino, gan heddlu'r Eidal ar 14 Ionawr, a chyhuddwyd o ddynladdiad, o achosi’r ddamwain, a gadael y llong tra bod teithwyr a’r criw yn dal ar ei bwrdd. Ymddangosodd Schettino ac wyth o ddiffynyddion eraill gerbron llys ym mis Hydref 2012 i glywed y dystiolaeth yn ei erbyn.

Cwrel

Infertebratau morol yn y Dosbarth Anthozoa o ffylwm Cnidaria. Fel arfer mae nhw'n byw mewn cytrefi, gyda phob unigolyn yn goiau perffaith o'i gilydd, a elwir yn 'polyps', sy'n ddim mwy nag ychydig genitmetrau ac sy'n debyg i sach bychan o ran ei siap. Mae'r grŵp yn cynnwys adeiladwyr y riff cwrel a geir yng nghefnforoedd y trofannau, sy'n secretu (neu'n 'poeri') calsiwm carbonad sy'n caledu'n ysgerbwd. Mae gan y cwrel hwn dentaclau o gwmpas ei geg.

Dros genedlaethau lawer, mae'r cytrefi hyn yn ffurfio'n un ysgerbwd mawr, ac mae hyn yn nodweddiadol o'r rhywogaeth hon. Creir y pennau bychan drwy i'r polyps atgynhyrchu mewn modd anrhywiol. Mae cwrel hefyd yn atgynhyrchu mewn modd rhywiol drwy silio (spawn): mae polyps o'r un rhyw yn gollwng gametau ar yr un pryd dros gyfnod o tua 24 awr, pan fo'r lleuad yn llawn.

Ffwlbart

Mamal cigysol o deulu'r carlymfilod (Mustelidae), sef teulu'r wenci a'r carlwm, yw'r ffwlbart (lluosog: 'ffwlbartiaid', Lladin: Mustela putorius). Fe'i ceir yng nghoedydd, ffermdiroedd a gwlyptiroedd ar draws Ewrop. Mae'n bwydo ar gwningod, cnofilod, llyffantod a thrychfilod. Dyma un o hynafiad gwyllt y ffured dof.

Mae ei gorff a'i ben yn 20–46 cm o hyd ac mae ei gynffon yn 7–15 cm. Brown tywyll yw lliw ei flew gyda blew melyn ar ei ystlysau a phatrwm du a gwyn trawiadol ar ei wyneb. Mae'n greadur swil iawn ac i'w weld allan yn y nos. Mae'n nofiwr cryf ac yn gallu dal pysgod ond mamaliaid bychain yw ei hoff fwyd.

Geirfa cerddoriaeth

Mae'r rhan fwyaf o dermau cerddorol yn eiriau estron neu fenthyceiriau, yn enwedig o'r Eidaleg.

Gwaddodiad

Proses morffolegol yw gwaddodiad. Yn ystod gwaddodiad mae defnydd (gwaddod) sy'n cael ei cario mewn dŵr yn suddo i lawer. Mae gwaddod yn ffurfio haenau gyda defnydd trwm yn fod haen o dan defnydd ysgafn.

Mae gwaddod yn casglu ar traed mynyddoedd, ar lan y môr (twyni), mewn afonnydd, ar ôl rhewlif (marian) ac ati.

Mewn pyll a llynnoedd, mae gwaddod trwm yn casglu yn ystod yr haf, ond dim ond gwaddod ysgafn yn casglu yn ystod y gaeaf pryd mae wyneb y dŵr yn rhewi. Fel hynny, mae'r haenau yn dangos oes y gwaddod.

Immanuel Kant

Athronydd Almaenig oedd Immanuel Kant (22 Ebrill 1724 – 12 Chwefror 1804). Roedd yn un o feddylwyr mwyaf dylanwadol Cyfnod yr Ymoleuo a chaiff ei ystyried yn un o athronwyr mwyaf canolog athroniaeth fodern.

Dadleodd fod rhai cysyniadau sylfaenol yn strwythur i holl brofiadau'r ddynolryw ac mai tarddiad moesoldeb yw rheswm. Mae'r syniadau hyn yn parhau i fod yn ddylanwadol o fewn: metaffiseg, moeseg, athroniaeth wleidyddol ac estheteg.

Jonathan Goodwin

Dihangwr a styntiwr o Gymro yw Jonathan Goodwin (ganwyd 20 Chwefror 1980). Ymddangosodd ar deledu am y tro cyntaf ar y gyfres Dirty Tricks ar Channel 4 ac mae wedi ymddangos wedyn yn y rhaglen deledu The Seven Stupidest Things to Escape From, a Deathwish Live. Ar y Discovery Channel, ymddangosodd ar One Way Out ac How Not to Become Shark Bait, lle caniataodd iddo i gael eich ymosod gan siarc riff Caribïaidd. Ymddangosodd hefyd mewn pennod o raglen Channel 4 Balls of Steel gyda'i dad yn ei helpu gyda stynt.

Lagŵn

Defnyddir y term lagŵn arfordirol, mewn daearyddiaeth ffisegol, i gyfeirio at lagŵn neu unrhyw gorff o ddŵr bas sy'n cael ei wahanu o'r dyfroedd morol dwfn gan rwystr, boed yn ynys rwystr, yn llinyn arfordirol, yn fanc tywod tarddiad morol, riff cwrel neu ryw ddamwain debyg.1 Ceir hefyd y term morlyn yn y Gymraeg a hefyd merllyn, sy'n cyfeirio at ddŵr croyw. Trwy estyniad, gelwir y sector dŵr sydd wedi'i amgáu y tu ôl i riff rhwystr neu'r ynysoedd rhwystr neu'r un sydd wedi'i amgáu mewn atol hefyd yn lagŵn arfordirol.

Rhai termau cysylltiedig yw lagŵn, liman, aber neu hyd yn oed aber, lagŵn arfordirol sy'n cael ei fwydo gan gerrynt dŵr croyw afon.

Play That Funky Music

Mae "Play That Funky Music" yn gân a ysgrifennwyd gan Rob Parissi ac a recordiwyd gan y band Wild Cherry. Roedd y perfformwyr ar y recordiad yn cynnwys y prif ganwr Parissi, y gitarydd Bryan Bassett, y basydd Allen Wentz a'r drymiwr Ron Beitle, ynghyd â chwaraewyr sesiwn Chuck Berginc, Jack Brndiar (trympedi), a Joe Eckert a Rick Singer (sacsoffonau) ar y riff sy'n rhedeg trwy gydol penillion y gân. Roedd y sengl yn rhif un ar y siart Billboard Hot 100 ar 18 Medi 1976, ac roedd hefyd yn rhif un ar y siart Hot Soul Singles. Dyfarnwyd y sengl yn sengl blatinwm gan y Recording Industry Association of America am werthu dros 2 filiwn o recordiau. Yn y pen draw, gwerthasant 2.5 o recordiau yn yr Unol Daleithiau.Rhyddhaodd y rapiwr Americanaidd Vanilla Ice gân a oedd yn cynnwys dehongliad o felodi "Play That Funky Music". Yn seiliedig ar y sengl hon, rhoddwyd cytundeb recordio i Vanilla Ice, a rhyddhaodd yr albwm Hooked ym mis Ionawr 1989, a oedd yn cynnwys "Play That Funky Music" yn ogystal â'i 'B-side', "Ice Ice Baby".

Richard O'Brien

Mae Richard Timothy Smith (ganwyd 25 Mawrth 1942), sy'n fwy adnabyddus o dan ei enw llwyfan Richard O'Brien yn actor, ysgrifennwr, cyflwynwr teledu a pherfformiwr mewn theatrau. Cafodd ei eni yn Lloegr a'i fagu yn Seland Newydd. Mae'n fwyaf enwog am ysgrifennu'r sioe gerdd gwlt The Rocky Horror Show ac am gyflwyno'r gyfres deledu boblogaidd The Crystal Maze. Yn ogystal ag ysgrifennu The Rocky Horror Show, roedd ef hefyd wedi serennu yn yr addasiad ffilm o'r sioe The Rocky Horror Picture Show wrth chwarae rhan Riff Raff.

Sera Moore Williams

Dramodydd, perfformwraig a chyfarwyddwr yw Sera Moore Williams (ganwyd 1958). Mae'n gweithio fel Uwch Ddarlithydd Theatr a Drama i’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol ym Mhrifysgol De Cymru. Yn y gorffennol bu'n gweithio gyda chwmnïau Arad Goch a Brith Gof. Mae wedi ysgrifennu dros 25 o ddramâu i gyd, gan gynnwys Crash, a gyrhaeddodd restr fer Gwobr Brian Way.

Fe'i ganwyd ym Mangor.

Tafodiaith

Amrywiad o iaith sydd yn nodweddiadol o grŵp penodol o siaradwyr yw tafodiaith. Gwelir tafodieithoedd gwahanol mewn rhanbarthau daearyddol gwahanol, ond gall hefyd gweld gwahaniaethau rhwng y ffordd siarader iaith o ganlyniad i ffactorau eraill, e.e. dosbarth cymdeithasol. Weithiau caiff tafodiaith ei chymysgu ag acen; cyfeirir acen at ynganiad nodweddiadol yn unig, tra bo tafodiaith yn cynnwys gramadeg a geirfa llafar hefyd. Gelwir astudiaeth tafodieithoedd yn dafodieitheg.

Ten Tall Men

Ffilm antur Americanaidd o 1951 am Leng Dramor Ffrainc yn ystod Rhyfel y Riff yw Ten Tall Men. Mae'n serennu Burt Lancaster, Jody Lawrance, a Gerald Mohr.

The Rocky Horror Show

Sioe lwyfan gerddorol The Rocky Horror Show, a agorodd yn Llundain ar 19 Mehefin, 1973. Cafodd ei ysgrifennu gan Richard O'Brien, a chafodd ei datblygu gan O'Brien gyda chydweithrediad y cyfarwyddwr theatr Awstralaidd Jim Sharman. Daeth y sioe yn rhif wyth mewn arolwg o wrandawyr Radio 2 y BBC o'r enw "Nation's Number One Essential Musicals".

Ym 1975, addaswyd y sioe i greu'r ffilm The Rocky Horror Picture Show.

West Side Story

Sioe gerdd ydy West Side Story. Ysgrifennwyd y llyfr gan Arthur Laurents a'r gerddoriaeth gan Leonard Bernstein gyda geiriau gan Stephen Sondheim. Mae'r sioe gerdd yn seiliedig ar ddrama William Shakespeare, Romeo and Juliet.

Lleolir y sioe gerdd ar Ochr Orllewinol Dinas Efrog Newydd yng nghanol y 1950au ac mae'n ymdrin â'r gwrthdaro rhwng dau griw o arddegwyr o gefndiroedd ethnig a diwylliannol gwahanol. Mae'r prif gymeriad, Tony sy'n aelod o'r giang Americanaidd, yn cwympo mewn cariad gyda Maria, sy'n chwaer i arweinydd y giang o Puerto Rico. Ystyrir y sioe yn drobwynt yn hanes theatr cerddorol Americanaidd yn sgîl eu themâu tywyll, cerddoriaeth soffistigedig, golygfeydd dawns ymestynnol a'r ffocws ar broblemau cymdeithasol. Daeth sgôr Bernstein ar gyfer y sioe gerdd yn boblogaidd iawn; mae'n cynnwys y caneuon "Something's Coming," "Maria," "América," "Somewhere," "Tonight," "Jet Song," "I Feel Pretty," "One Hand, One Heart," a "Cool."

Dynododd y cynhyrchiad gwreiddiol ar Broadway ym 1957, a gafodd ei gyfarwyddo a'i goreograffio gan Jerome Robbins a'i gynhyrchu gan Robert E. Griffith a Harold Prince, gynhyrchiad cyntaf Sondheim ar Broadway. Rhedodd y sioe am 732 o berfformiadau, cyn mynd ar daith. Cafodd ei enwebu am Wobr Tony am y Sioe Gerdd Orau yn 1957, ond aeth y wobr i The Music Man gan Meredith Willson. Enillodd Wobr Tony yn 1957 am goreograffeg Robbins. Cafodd y sioe rediad hirach byth yn Llundain, a gwelwyd llwyddiant rhyngwladol, gan arwain at ffilm o'r sioe gerddorol ym 1961. yn aml, perfformir West Side Story gan ysgolion, theatrau lleol ac yn achlysurol, gan gwmnïau opera.

Ieithoedd eraill

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.