Бразили

Бразили, официаллă ячĕ Бразили Федеративлă Республики (порт. República Federativa do Brasil) —Кăнтăр Америкăри халăх шучĕпе те çĕр лаптăкĕпе те чи пысăк патшалăхĕ.listen  Материкăн тĕп тата тухăç енĕсене йышăнать. Шĕкĕр хули — Бразилиа.

República Federativa do Brasil

Бразили

Flag of Brazil Coat of arms of Brazil
Бразили ялавĕ Бразили гербĕ
Brazil (orthographic projection)
Патшалăх чĕлхисем португали чĕлхи
Тĕп хула Бразилиа
Чи пысăк хула Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Салвадор, Белу-Оризонти, Форталеза, Бразилиа
Президент Дилма Руссефф
Лаптăкĕ
 - Пĕтĕмпе
5 вырăнта
8 514 877 км2
Халăх йышĕ
 - Пĕтĕмпе(2010)
 - Йышлăхĕ
5 вырăнта
192 572 039
22/км²
Валюта ячĕ Реал (код BRL, 986)
Вăхăт тăрăхĕ ГВ -02 пуçласа -04 таран
Патшалăх гимнĕ Hino Nacional do Brasillisten 
Тетел доменĕ .br
Тел. префиксĕ 55

Географи

Iguacu-001
Игуасу шывсикки
Beira-mar em Fortaleza
Форталеза хулинчи пляж (Сеара штачĕ)

Çурçĕртен кăнтăра — 4320 çм, тухăçран анăçа — 4328 км. Бразили Француз Гвианипе, Суринампе, Гайанăпа, Венесуэлăпа, Колумбипе, Перупа, Боливипе, Парагвайпа, Аргентинăпа, Уругвайпа чикĕсем тытать. Типçĕр чиккисем тăршшĕ 16 пин çм яхăн. Тухăçра Атлантика океанĕ, унăн шывĕсенче темиçе утрав (чи палли — Фернанду-ди-Норонья). Тинĕс çыранĕсĕн вăрăммăшĕ — 7,4 пин çухрăм. Çĕр лаптăкĕ (утравсемпе) 8512 пин çм².

Халăхĕ

Халăх йышĕ 186,1 млн çынна çитет (2005).

Климачĕ

River in the Amazon rainforest
Амазонка вăрманĕнчи юханшыв

Бразилишĕн шăрăх çанталăк çывăхрах пулать. Уйăхри вăтам температура: +16 — +29 °C; çӳллĕ тухăçри вăтам температур утăра: +12 — +14 °C; шăнтнисем те пулаççĕ. Амазонин анăçĕнче климачĕ экваторлă нӳрĕклĕ (нӳрĕксем 2000—3000 мм пĕр çулта, уйăхĕн вăтам температура амплитудисем: 2—3 °С, Амазонин тухăçĕнче тата унăн çумĕнчи пологих склонах Гвиана тата Бразили якатăвĕсен — субэкваторлă типлĕхлĕ 3-4 уйăхлăх тапхăрĕсем (1500—2000 мм нӳрĕксем, тинĕс хĕрринче 3000 мм пĕр çулта). Бразили якатăвĕн тĕпĕнче тата Пантаналере — субэкваторлă нӳрĕ климачĕ (пĕр çулта 1400—2000 мм нӳрĕксем) температурăн пысăк амплитудисем (45—50 °С çитиччен); якатăвĕн çурçĕр-тухăçрĕнче нӳрĕксен шайĕ çулта 500 мм тата сахалтарах пулать, çумăрсем сайра хутра пĕрмаях мар çăваççĕ: çак çĕрсенче типлĕхсем тăраççĕ. Тухăç чиккинче климачĕ тропиклă пассатлă, шăрăх та нӳрĕклĕ, кĕске типлĕхлĕ сезонĕ пулать. Якатăвĕн кăнтăрĕнче пĕрмай нӳрĕклĕ, тропиклă климат Паран платти çинче тата субтропиклă — тухăçри çӳллĕх çĕрсенче.

Истори

Independencia RMoreaux
1822 çулхи авăн уйăхĕн 7-мĕшĕ. Бразили императăрĕ Педру I Португалине пăхăнманнине пĕлтерет

Административлă пайлану

Brazil Labelled Map

Çурçĕр рег.
Çурçĕр-хĕвелтухăç рег.
Тĕп-хĕвеланăç рег.
Кăнтăр-хĕвелтухăç рег.
Кăнтăр регионĕ
Акри
Амазонас
Пара
Рорайма
Амапа
Рондони
Токантинс
Мараньян
Баия
Пиауи
Сеара
Риу-Гранди-ду-Норти
Параиба
Пернамбуку
Алагоас
Сержипи
Мату-Гросу
Мату-Гросу-ду-Сул
Бразили Федераци округĕ
Гояс
Минас-Жерайс
Сан-Паулу
Рио-де-Жанейро
Эспириту-Санту
Парана
Санта-Катарина
Риу-Гранди-ду-Сул
Франци Гвиани
Бразилин хальхи регионсемпе штатсем çине пайланине кăтартакан картти.
Brazil Labelled Map

Бразили 26 штатпа 1 федераллă округа пайланать.

  1. Акри (Acre)
  2. Алагоас (Alagoas)
  3. Амазонас (Amazonas),
  4. Амапа (Amapá)
  5. Баия (Bahia)
  6. Гояс (Goias)
  7. Мараньян (Maranhão)
  8. Мату-Гросу (Mato Grosso)
  9. Мату-Гросу-ду-Сул (Mato Grosso do Sul)
  10. Минас-Жерайс (Minas Gerais)
  11. Пара (Pará)
  12. Параиба (Paraíba)
  13. Парана (Paraná)
  14. Пернамбуку (Pernambuco)
  15. Пиауи (Piauí)
  16. Рио-де-Жанейро (Rio de Janeiro)
  17. Риу-Гранди-ду-Норти (Rio Grande do Norte)
  18. Риу-Гранди-ду-Сул (Rio Grande do Sul)
  19. Рондония (Rondônia)
  20. Рорайма (Roraima)
  21. Санта-Катарина (Santa Catarina)
  22. Сан-Паулу (São Paulo)
  23. Сеара (Ceará)
  24. Сержипи (Sergipe)
  25. Токантинс (Tocantins)
  26. Эспириту-Санту (Espírito Santo)

Унсăр пуçне патшалăха регионсем çине пайлаççĕ.

  1. Çурçĕр регионĕ
  2. Çурçĕр-хĕвелтухăç регионĕ
  3. Тĕп-хĕвеланăç регионĕ
  4. Кăнтăр-хĕвелтухăç регионĕ
  5. Кăнтăр регионĕ

Ялхуçалăх

Тĕнчере Бразили кофе пуçтарупа пĕрремĕш вырăн йышăнать.

.br

.br, - Бразили патшалăхĕн тĕп интернет доменĕ.

Аргентина

Аргентина (исп. Argentina), официаллă ячĕ Аргентина Республики (исп. República Argentina) — Кăнтăр Америкăри çĕр лаптăкĕн, халăх йышлăхĕн пысăккăшĕпе иккĕмĕш (Бразили хыççăн) патшалăх.

Боливи

Боливи (исп. Bolivia), официаллă ячĕ Боливи Республики (исп. Republica de Bolivia, кечуа чĕлхипе Bulibiya, аймара чĕлхипе Wuliwya), — Кăнтăр Америка варринче вырнаçнă патшалăх.

Бразилиа

Бразилиа (порт. Brasília) — Бразилин шĕкĕр хули (1960 çулхи ака, 21), на берегу искусственного водохранилища. ЮНЕСКО Пĕтĕмтĕнчери кăнарĕ шутĕнче.

Гайана

Гайана (акăлч. Guyana) — Кăнтăр Америка континенчĕн çурçĕр-тухăç çыранĕ хĕрринче вырнаçнă патшалăх. Çурçĕр енчи çĕрĕсем Атлантика океанĕ енне тухаççĕ, анăç енче Венесуэла, кăнтăрта енче Бразили, тухăç енче Суринам вырнаçнă.

Густаво Куэртен

Густаво Куэртен (порт. Gustavo Kuerten, 1976 авăн, 10, Флорианополис, Бразили çуралнă) — бразили теннисисчĕ, тĕнчен пĕрремĕш ракетки. Профессионал 1995 çултанпа.

Спорт кĕрешĕвне 2008 çу уйăхĕнче, Ролан Гарросăн пĕрремĕш çаврăшĕнче Поль-Анри Матьене выляса янă хыççăн вĕçлет.

Испан чĕлхи

Испан чĕлхи (исп. Idioma español, ăна урăхла кастил чĕлхи теççĕ), — ибер-роман ушкăнне кĕрекен чĕлхе. Вăл вăтам ĕмĕрсенче Кастили патшалăхĕнче аталанса пынă. Латин алфавичĕпе усă кураççĕ. . "World Almanac" (1999) çырнă май, испан чĕлхине çут тĕнчере тăван чĕлхе вырăнне 358 миллион çын йышăнаççĕ.

Поляксем

Поляксем — анăç славян халăхĕ. Тĕнчере пĕтĕмпе 40 миллион поляк пурăнать, поляксен йăхĕнчен тухнисен шучĕ 60 млн яхăн. Чĕлхи — поляк чĕлхи, инди-европа çемьин славян ушкăнĕ йышне кĕрет.

Польшăра тата ют çĕрсенче пурăнакан поляксем:

Польша — 38 636 157 (2006)

АПШ — 9 385 233, анчах та чылайăшĕ хутшăнса кайнă (ассимилленнĕ).

Германи — 3 000 000

Бразили — 1 600 000

Франци — 1 000 000

Белоруси — 400 000, ют çĕрти чи пысăк ассимилленмен поляксен пĕрлĕхĕ.

Канада — 850 000

Литва — 350 000, ют çĕрти пысăк ассимилленмен поляксен пĕрлĕхĕсенчен пĕри.Чехи — 39 269

Латви — 51 995

Португал чĕлхи

Португа́л чĕлхи (порт. língua portuguesa) — индии-европа чĕлхе çемьине кĕрекен роман ушкăнĕнчи чĕлхе. Вăтам ĕмĕрсенчи галиси-португал чĕлхинчен аталанса пулнă. Çырулăхне латин алфавичĕн никĕсĕпе хатĕрленĕ.

Вăл роман çемьинчи çывăх тăванлă испан чĕлхипе танлаштарсан калаçакансен шучĕпе иккĕмĕш, тĕнчери пур чĕлхе хушшинче 6-8 мĕш вырăнсем йышăнать. Португал чĕлхипе калаçакансене лузофонсем пĕрлĕ Лузитани рим провинци ячĕллĕ терминпа палăртаççĕ, португал чĕлхиллĕ пĕтĕм территорие — Лузофони (Франкофони пĕлтерĕш евĕрех) теççĕ.

Рио-де-Жанейро

Ри́о-де-Жане́йро (порт. Rio de Janeiro, раштав юханшывĕ) — Бразилире халăх шучĕпе Сан-Паулу хыççăн иккĕмĕш хула. штачĕн тĕп хули, 1764 - 1960 çулсенче Бразилин тĕп хули пулнă. «Тĕлĕнмелле хула» (порт. Cidade Maravilhosa) тесе калаççĕ.

Сан-Паулу

Сан-Паулу (порт. São Paulo) — Бразилин хули, тĕнчен пысăк мегаполисĕсенчен пĕри. Пурăнакан çын шучĕ 11 млн (2010).

Украинсем

Украинсем (укр. українці), — тухăç славян халăхĕ, нумайăшĕ Украинăра пурăнать, маларах вĕсене тата руç, русинсем, малороссем, малороссиянсем, козаксем тенĕ. Пĕтĕм шучĕ 44-45 млн çын (2001), украин чĕлхипе калаçаççĕ.

Халăх йышĕ

Халăх йышĕ, — пĕр çĕр лаптăкĕнче пурăнакан халăх шутне кăтартакан виçе. Халăх йышĕ кунран кун пысăкланма, е сахалланма (тĕслĕхрен, хальхи вăхăтра, Раççейре те, Чăваш Енре те тайса пырать) пултарать. Пур енчен илсе пăхсан, халăх йышĕ социаллă йывăрлăхĕсене питĕ пăхăнать. Халăх пурнăçĕ лайăх пулсан — йышĕ ӳсет, начарлансан (вăрçă, чир-амак эпидемийĕ, тата урăх хĕн пулсан) — таять.

Кăнтăр Америкăри патшалăхсем

Урăх чĕлхесем

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.