Ekònomijô

Ekònomijô je spòlëznową ùczbą jakô badérëje ë òpisëje produkcëjã, distribùcëjã, kònsumpcëjã ë wëmiónã dobrów.

Wëapartniwómë pòzytiwną ë normatiwną ekònomijã. Pòzytiwnô ekònomijô mô za nadôwk òbiektiwno ë ùczbòwò rozwidnic fùnkcjonérowanié gòspòdarzënkù. Normatiwnô ekònomijô mô starã bédowac kònkretné rozwiązania òpiarté na subiektiwnëch pòzdrzatkach ekònomistów, np.: "rząd mùszôłbë w nym sztóce zwikszëc pòdatczi".

Wiki letter w cropped.svg To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.
Bernd Lucke

Bernd Lucke - (ùr. 19 zélnika 1962 w Berlënie) to miemiecczi pòlitikôrz i ekònomista. Òd 2013 na 2015 rokù òn bëł prowadnikã Alternatiwë dlô Miemiecczi. Òd 2015 rokù òn je prowadnikã Przëmierze na pòkrok ë przëbùdzenié.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Deflacjô (ekònomiô)

Deflacjô – to je długòtrzimny spôdanié strzédni wiôlgòscë prizu w gòspòdarzënkù, chtërno sã przekłôdô na rost kùpiszowi mòcë pieniądza. Tak cos bëło np. na Kaszëbach w 2014 rokù.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Dëkôt

Dëkôt – złotô mònéta ò zacht wôrtnoce. Òdléwk ti mònétë zaczął sã òd XIII stalata. Znòny je m. jin. Gduńsczi dëkôt z 1577 rokù.

Eùro

Eùro (EUR, €) - to je eùropejsczi dëtk w 19 państwach: Aùstrëjackô, Belgijskô, Cyper, Estóńskô, Fińskô, Francëjô, Greckô, Irlandëjô, Italskô, Lëtewskô, Luksembùrskô, Łotewskô, Malta, Miemieckô, Néderlandzkô, Pòrtugalskô, Słowackô, Sloweńskô i Szpańskô.

Gduńsk

Gduńsk, Gdôńskò abò Gdąńsk (pòl. Gdańsk, łac. Gedania abò Dantiscum, miem. Danzig) - je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą Pòrénkòwi Pòmòrsczi ôs kaszëbsczi miészëznë. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze Bôłtu, przë ùbiedze rzeczi Wisłë. Jegò pòrénkòwi part je na Zëławach ë Wislóny Sztremlëznie, a zôpadny na ùrzmach Kaszëbsczi Wëżawë. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą pòmòrsczégò wòjewództwa. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa.

Gòspòdarzeniowô kriza

Gòspòdarzeniowô kriza - to je to ekònomicznô rzôdzëzna w gòspòdarzënkù. W Pòlsce bëła takô kriza np. w latach 1929–1935.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Kaszëbë

Kaszëbë abò Kaszëbskô (pòl. Kaszuby, pò łacëznie Cassubia[1], miem. Kaschubei) - òbénda nad sztrądã Bôłtu, part Pòmòrsczi dze żëją Kaszëbi (aùtochtoniczny Pòmòrzani).

Krómòwi priz

Krómòwi priz – to je pòjedinczny priz, za chtëren je zbrëkòwnikòwi bédowóny gwësny produkt abò ùsłëżnota.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Kòminowi pòdatk

Kòminowi pòdatk - to béł pòdatk òd proga. Téż Kaszëbi mùszele gò płacéc. Òn béł òd 1629 rokù.

Nôdgroda Nobla

Hewòtny artikel òstôł napisóny przez òsobã jakô nie znaje perfektno kaszëbsczégò. Jãzëkòwô pòprôwnosc negò artikla wëmôgô werifikacëji.

Nôdgroda Nobla – wëróżnienié przëznôwóné za wiôldżé òsygniãca nôùkòwé lub lëteracczi, abò za zasłudżi dlô spòlëznë i lëdzy.

Nôdgroda je ùstanowionô òstatną wòlą szwédzczégò przerobnika i wënalôzcë dinamitu – Alfreda Nobela.

Praga

Praga (czes. Praha) je stolëcą Czesczi Repùbliczi ë nôwikszim czesczim gardã. Praga pòłożonô je nad rzeką Wełtawą.

Historëczné centróm gardu je wpisóné na lëstã swiatowi kùlturny spôdkòwiznë UNESCO.

Pòmòrskô

Pòmòrskô (miem. Pommern, pòl. Pomorze, łac. Pomerania) je to historëcznô krôjna nad pôłniowim pòbrzegù Bôłtëcczégò Mòrzégò. Miono òbéńdë mô słowiańsczi wëprôwodzk, pòchòdzi òd po more (< prasł. *po morьje „(krôjna chtërnô sëgô) pò mòrze”). Mieszkańcë krôjnë zéwą sã Pòmòrzónie.

Rozdzélonô midzë Miemiecką ë Pòlską, Pòmòrskô rozcëgô sã z grëbsza òd Reknicë kòl Strzelewa na zôpadze, przez ùscé Òdrë kòl Szczecëna dò ùscégò Wisłë w Gduńskù. Nôwikszima pòmòrsczima òstrowama są Rana, Ùznojm ë Wòlin. Òbéńda słëchô do Westrzédnoeùropejsczi Niżawë. Nôwikszé gardë krôjnë to Gduńsk, Szczecëno, Gdiniô, Kòszalëno, Stôłpskò ë Stôrgard w Pòlsczi, ë Strzelewò ë Grifiô w Miemiecczi. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò nie słëchają pòrénkòwé gardë Gduńsk ë Gdiniô do Pòmòrsczi, le do Pòmerelelijé. Òkróm gardów, charakterizëje sã Pòmòrskô bëlnym zalasenim ë rólnyma òbéńdama. Krôjna bëła mòckò dotkłô òbama swiatowyma wòjnama ë wëmianama lëdztwa pò 1945.

Rolnictwò zajimô w pierszi rédze chowã bëdła, lestnictwã, rëbaczenim ë ùprawã zbòżégò. Téż przemësłowé przerôbianié charnë zwëskiwô na wôżnoce. Òd XIX w. rozwijô sã turistika, òsoblëwò w wëpòczinkòwych môlach wzdługą pòbrzegù. Kluczowé òbrëmia wërobnégò przemësłu to òkrãtownictwò, mechanicznô jinżinierijô, cëkrownictwò ë drzewny przemësł. Ùsłeżnotë ë sparłãczony z nimi przemësł stają sã wôżną czãscą òbéńdowi gòspòdarczi, nié bez wesprzënë wëższich szkòłów, z chtërnëch nôstarszi je Ùniwersitet w Grifji jim. Ernsta Moritza Arndta, założony w 1457.

Talôr

Talôr – wiôlgô strzébrznô mònéta (strzébrzny dëtk) ò zacht wôrtnoce. Òd kùńca XV stalata gò emitowele. Znòny je gduńsczi talôr z 1577 rokù.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Wëdôwkòwi dëtk

Wëdôwkòwi dëtk - mònéta ò môłi wôrtnoce. Wiele razy w państwie to je 1/100 pòjedinczi mònetë. W Pòlsce òd 1924 roku to je 1 grosz = 1/100 zł, a np. w II swiatowi wòjnie na Kaszëbach béł 1 fenig.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Ùczba

Ùczba je całownotą ùsystematizowóny, lëdzczi wiedzbë, jakô mòże bëc wielerazowò empiriczno (dokôzama) werifikòwónô. Słowò "ùczba" mòże òznôczac téż òglową spòlëznã ùczałich ôs metodë, jaczima sã òni pòsługòwają przë dochôdanim do wiedzbë.

Wedle przibioru badérowaniô nôczãscy wëapartniwóné je 5 wietwów ùczbë:

dokładné ùczbë (matematika, logika, ëtd.)

nôtërné ùczbë (biologijô, chemijô, geògrafijô, ëtd.)

hùmanistné ùczbë (lingwistika, historëjô, ëtd.)

spòlëznowé ùczbë (ekònomijô, psychòlogijô, ëtd.)

ùżiwóné (abò: stosowóné) ùczbë (infòrmatika, medicëna, ëtd.)

Ùmòrzenié dłëgù

Ùmòrzenié dłëgù - to je dobrowòlné anulowanié caloscë abò dzélu dłëgù w òbrëmieniach ùgòdë midzë wierzëcelã (pieniãżnikã) a dłëżnikiem (pòżëcznikiem). M. jin. na Kaszëbach dzél lëdztwa miéwô dłëdżi.

w jińszëch mòwach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.