1996

1996 / MCMXCVI

Wëdarzenia

Ùrodzëlë sã

Ùmarlë

1994

1994 / MCMXCIV

1992 « 1993 « 1994 » 1995 » 1996

1995

1995 / MCMXCV

1993 « 1994 « 1995 » 1996 » 1997

1997

1997 / MCMXCVII

1995 « 1996 « 1997 » 1998 » 1999

1998

1998 / MCMXCVIII

1996 « 1997 « 1998 » 1999 » 2000

Adam Riszard Sykòra

Adam Riszard Sykòra (ùr. 2 rujana 1955 je òjc - francyszkana, prof. dr z Pòznania. Jegò je przełożënk z greczi na kaszëbsczi jãzëk sztërzech Ewanieliów.

Aleksander Labùda

Aleksander Labùda (1902-1981). Ùrodzył sã 9 zélnika w Mirochòwie, kartësczi kréz. Kaszëbsczi spolëznowi dzejôrz ë ùtwórca, jeden z nôbelniészich kaszëbsczich felietónistów - baro znóny jakno "Gùczów Mack". Òn miôł równak wicy pseudonimów.

W 1929 rokù wespółzałożëł razã z Janã Trepczikã Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów. W latach 1933-1936 bëł przédnym redaktorã cządnika Zrzesz Kaszëbskô, wespółrobił téż, jakno gazétnik, m.jin. z Gryfã ë Bënë ë buten.

Je aùtorã Zasad pisowni kaszubskiej ze słowniczkiem ortograficznym ë Słowôrza kaszëbskò-pòlsczégò. Z jegò kaszëbsczich wiérztów wëzérô miłota do domôcëznë i kaszëbsczi mòwë np. w tomikù "Kaszëbsczim jesmë lëdã" je wiérzta "Jiwer dzecka", a w ni stoi napisóny: "Szkólny nóm wszëtkò rozpòwiôdô, Le mòwë naj' nie wëkłôdô - (...)

Co dzéń jô witajã szkòłową chëcz, Nié naszëznë ùczą - stôrô to zwëcz."

Ùmarł je 24 rujana 1981 rokù.

Eùgeniusz Gòłąbk

Eùgeniusz Gòłąbk (ùr. 26 zélnika 1949 rokù w Gduńskù-Òsowi, òd czilenôsce lat mieszkô we Chwaszczënie. Z zawòdu technik - elektrik, z pasji pisôrz kaszëbsczi i znôwca kaszëbiznë. Mô szeroczi kréz zajinteresowaniów, m.jin. historiô, lëteratura, mùzyka. Je autorã czile ksążków kaszëbsczich, m.jin. "Rozmówków pòlskò-kaszëbsczich" (wëdónëch w 1992 r.), „Wskôzów kaszëbsczégò pisënkù” (1997), "Kaszëbsczégò słowôrza normatiwnégò" (2005). Przetołmacził na kaszëbsczi jãzëk "Swiãté Pismiona Nowégò Testamentu" (wédóné w 1993r.), "Psalmë" (1999), a téż fragmentë ksãgów Stôrégò Testamentu, jaczé weszłë w skłôd lekcjónôrza "To je Słowò Bòżé" (2007), zbioru czëtaniów mszalnëch na niedzele i swiãta òbczas rokù, jaczégò E. Gòłąbk je autorã. Z lekcjónarza kòrzëstają ùczãstnicë corôz to barżi pòpùlarnëch Mszi swiãtich z liturgią w jãzëkù kaszëbsczim.

E. Gòłąbk wespółrobił z E. Prëczkòwsczim w twòrzenim mòdlëtewnika "Më trzimómë z Bògã" (1998). Zajimôł sã téż redakcją ksążków kaszëbskòjãzëcznëch, m.jin. B. Jażdżewsczégò "Wspòmnienia kaszëbsczégò gbùra" (1999) i tegòż autora "Jôrmark w Bòrzeszkach" (2003), H. Derdowsczégò „Ò panu Czôrlińsczim, co do Pùcka pò séce jachôł (2007), H. Hewelta „Nie òdéńdã bez pòżegnaniô” (1996), J. Bertélczi „Pielgrzymki morskie” (1999), A. Chrabkòwsczégò „Jak jô bëł bògati” (2007). Przez wiele lat (w latach 1980.-90.) pisywôł pò kaszëbskù do czasopisma „Pomerania” (felietóne “Przëscyganié czasu”), redagòwôł téż biuletin ZG ZK-P “Wid”. Béł téż dzejôrzã Kaszëbskò - Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Je téż muzykańtã-amatorã, graje na czile jinstrumentach, m. jin. saksofonie, trąbie, gitarze basowi, a téż na jinstrumentach klawiszowich.

W zélnikù 2010 r. ùkôzała sã òbszernô ksążka E. Gołąbka pt. Dzieje okolic Gdańska i Gdyni. Jak wskôzywô titel, opisóné są w ni dzeje miescowòsców, jaczé leżą w pòbleżim Trójmiasta, na terenie òbjãtim szeroczim łãkã òd Chilonii, pò òkolé Kartuz i jaż do Pruszcza Gduńsczégò – z pòminiãcym starszi, zwiarti zabùdowë Gduńska, Wrzeszcza, Òléwë, Sopòtu i Gdini. Jinfòrmacje, jaczé nalazłë sã w ti ksążce pòchòdzą w czãscë òd nôstarszich mieszkańców òpisywónëch miescowòsców, a téż z òprôcôwaniów historycznëch: W. Heidna (1965 r.) – kartësczi kréz, F. Schulza (1907 r.) – wejrowsczi kréz, J. Muhla (1938 r.) – dôwny kréz Wyżyny Gdański (autorów niemiecczich) i z mònumentalnégò Słownika geograficznego Królestwa Polskiego S. Arnolda i ks. Fankidejsczégò.

Òd czile lat E. Gòłąbk robi nad wiôldżim słowôrzã pòlskò-kaszëbsczim (zawiérającym wiele przëkładów frazeòlogii), z jaczégò mdze wëdzélony mniészi, prakticzny słowôrz. Gòtowé fragmenté słowarza są ùdostãpnioné na stronie www.kaszubi.pl/.

Eùgeniusz Prëczkòwsczi

Eùgeniusz Prëczkòwsczi (ùr. 7 lëpinca 1969 rokù w Wejrowie) – ùkùńczył sztudia na Politechnice Gduńsczi w 1994 rokù. Je redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzy téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Dokôzë lëteracczé drëkòwôł midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”.

Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z Eugeniuszã Gòłąbkã), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Oratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: miona Jóna Drzéżdżona (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù Medal Stolema. Je w Radzëznie Kaszëbszégò Jãzëka.

To je blós ùzémk artikla. Rôczimë do jegò rozwicégò.

Gerard Labùda

Gerard Labùda (pòl. Gerard Labuda) - ùr. 28 gòdnika 1916 w Nowi Hëce kòl Kartuz, ùm. 1 rujana 2010 w Poznaniu - kaszëbsczi dzejownik, znajôrz strzédnowiekù, profesor. Ùcził sã w Lëzënie, Wejrowie, a pòtemù w Pòznaniu. Béł rektorã Pòznańsczégò Ùniwersytetu w latach 1962-1965. Ten Ùniwersytet je wôżnym môlã m.jin. dlô kaszëbiznë. To béł m. jin. doctor honoris causa Gduńsczégò Ùniwersytetu i Szczecëńsczégò Ùniwersytetu. Òd 1994 rokù béł czestnym mieszkańcem Gardu Gduńsk. Mieszkôł w Pòznaniu.

Aùtor dokôzów pòswiãconëch m. jin. Kaszëbóm. W 1996 rokù òn pisôł, że pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika 1238 ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża Gregòra IX, gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb Bògùsłôw duce Cassubie. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło dux Slavorum et Cassubie. Barnim III

(1320-1368) miôwôł w titlù dux Cassuborum (ksyzã Kaszëbów - lëdzy, chtërny gôdalë pò kaszëbskù).

Za żëcégò béł òdznaczony Kòmańdérsczim Krziżã z Gwiôzdą Òrderu Òdrodzeniegò Pòlsczi i jinyma odznaczeniama. Òn chcôł bëc pòchòwóny na Kaszëbach. Jegò grób je w Lëzënie, téż tu je òd 2016 rokù jegò widzałô szlachòta.

Ida Czajinô

Ida Czajinô (pòl. Ida Czaja) kaszëbskô pòétka ë szkólnô.

Jerzi Tréder

Jerzi Tréder (pòl. Jerzy Treder) (ùr. 14 łżëkwiata 1942, ùm. 2 łżëkwiata 2015) - jãzëkòznajôrz, pòlonista, kaszëbista, òd 1994 rokù profesor Gduńsczégò Uniwersytetu. Ùsôdzca wicy jak 300 ùczbòwëch robòtów, w tim 15 ksążków. To béł Ricerz Witosława za „nadzwëkòwé przëczënienié sã do rozwiju, òchronë i rozszerzwianiô kaszëbsczégò jãzëka w szkòłowim, akademicczim i òglowim ùżëcym”. Przë jegò wespółrobòcë pòwstałë m.jin. materiałë dlô szkólnëch. Jegò grób je w Rédze.[1]

Kaszëbsczi jãzëk

Kaszëbsczi jãzëk - jãzëk z zôpôdnosłowiańsczégò karna słowiańsczich jãzëków, chtërnym gôdô wiãcy jak 50 000 Kaszëbów. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków - ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow Szymona Krofeja z 1586 rokù, jak téż z rokù 1643 Michôła Pontanusa Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez Floriana Cenôwe, wprzód w 1848 (?) - na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata - ë w 1879 rokù w Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé, wëdóny w Pòznaniu. Badéra kaszëbiznë Friedrich Lorentz wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (ch, cz, dz, dż, rz, sz) przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno:

nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi)

westrzédnokaszëbsczi (Kartësczi kréz)

pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi)

Marian Majkòwsczi

Marión Majkòwsczi (1926- ùm. 6 gromicznika 2012) doktor jinżëniéra, kaszëbsczi i pòlsczi pisôrz. Przëszedł na swiat 5 rujana 1926 r. w Skrzeszewie, jakno gbùrsczi syn. Jegò starszi gôdelë do niégò pò kaszëbskù i wszëtcë kòl nie doma tak gôdelë. W jãzëkù kaszëbsczim òpùblikòwôł: "Jesénnô droga" (1996) ë "Na robòtach" (1996). Przed wòjną skùńczëł spòdlecznô szkòłã, a pò wòjnie Òglowòsztołcący Liceùm w Lãbòrgù ë architekturã na Pòlitechnice

w Gduńskù (1955). W 1961 rokù, ùkùńczëł Pòdiplomòwi Studium Planowoniô i Architekturë Wsë. W 1975 rokù òbronił doktorat na Pòlitechnice w Warszawie. Robił w Bëdgòszczë, Grëdzãdzu i Pòznaniu, gdze téż prowadzył wëkładë na w Pòlitechnice w Pòznaniu. W 1981 zamieszkôł w Ustce i tam béł na penzji.

Pisôł òpòwiôdania. Pierszi tekst "W lagrze" ùkôzôł sã w Pòmeranii, nr 12 z 1979 i 1 z 1980 rokù. Ten sóm tekst, napisóny lëterackò leno ò jinszim titlu "Na robòtach" a téż "Jesénnô droga" òstałë ògłoszony w antologii dzysdniowi prozë kaszëbsczi "Dërchôj królewiónkò" (1996). To pòdskacało Majkòwsczégò do napisaniô wspòminków. Pierszi tom "Na kaszëbsczich pùstkach" ùkôzôł sã w 2000 rokù. W rokù 2002 ùkôzôł sã drëdżi tom " Z pùstków w swiat"[1]. Trzecy "Na skraju Pòmòrza" béł wëdóny w 2006 rokù.

Róman Drzéżdżón

Róman Drzéżdżón, kaszëbsczi pòéta, felietónista ë satirik. Ùrodzył sã w 1972 rokù w Starzënie w pùcczim krézu. Wespółzakłôdôrz Kaszëbsczégò Kabaretu Fif ë kaszëbsczégò lëteracczégò karna Zéńdzenié Młodëch Ùtwórców Kaszëbsczich ZYMK. Je absolwenta Gbùrsczégò Technikùm w Kłaninie a wëdzélu gazétnictwa i spòlëznowi kòmùnikacji na Gduńsczim Ùniwersytece. Òd 1996 robił w Mùzeùm Pùcczi Zemi miona Floriana Cenôwë, a òd 2012 w Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi we Wejrowie. Wespółrobi z cządnikã „Pomerania”, piszącë felietónë a artiklë.

w jińszëch mòwach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.