Бразили

Брази́ли, юьззина официальни цӀе — Федерати́вни Респу́блика Брази́ли[1] (порт. República Federativa do Brasil, слушать ) — Къилба Америкера шен йоккхаллица бахархойн дуккхаллица а уггар йокха пачхьалкх кхин португалихойн мотт буьйцу Америкин континентийн тӀехь йолу цхьаъ бен йоцу пачхьалкх ю. Иза дуьнен пачхьалкхийн юкъахь шен йоккхаллица бахархойн дуккхаллица 5-гӀа меттигехь ю[2][3]. Оцу континентан малхбален юккъера дакъа схьалоцу цо.

Коьрта гӀала — гӀала Бразилиа ю. Кхин гӀалин цӀеран вариант — Бразили[6][7][8] — пачхьалкхан цӀерах тера йогӀу.

Федеративни Республика Бразили
República Federativa do Brasil
Байракх ХӀост
Байракх ХӀост
Девиз: «порт. Ordem e Progresso
(«Порядок и прогресс»)»
Шатлакхан Илли: «Hino Nacional Brasileiro»
Brazil (orthographic projection)
Официалан мотт португалихойн (португалихойн бразилийн вариант)
Коьрта гӀала Бразилиа
Яккхий гӀаланаш Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Салвадор, Белу-Оризонти, Форталеза, Бразилиа
Урхаллин тайпа Федерацин республика[1]
Президент
Вице-президент
Дилма Русеф
Мишел Темер
Латта 5-гӀа дуьненахь
 • Дерриг 8 514 877[2] км²
хина тӀехле 0,65%
Бахархой
 • Мах хадор (2013) 201 009 622[3] адам.
 • Ларар (2007) 189 987 291 адам.
 • Дерриг (2010) 2,181 трлн[4] долл.
 • ХӀораннан а сина 11 289[4] долл.
ДЧС (мах)
 • Дерриг (2010) 2,023 трлн[4] долл.
 • ХӀораннан а сина 55 долл. (55-гӀа)
АДКМ|ИЧР (2013) 0,730[5] (лакхара; 85-гӀа меттиг)
Ахча Реал (код BRL, 986)
Интернет-домен .br
Код ISO BR
Код МОК BRA
Телефонан код +55
Сахьтан асаш -2…-4

Билгалдахарш

  1. 1 2 Атлас мира. Государства и территории мира. Справочные сведения. — Роскартография, 2010. — С. 15. — ISBN 978-5-85120-295-7
  2. 1 2 Country Comparison: Area (ингалс.). CIA. Теллина 2013 шеран 10 ноябрехь.
  3. 1 2 Census.gov Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce (2013). Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 9 майхь. Теллина 2013 шеран 9 майхь.
  4. 1 2 3 Brazil. International Monetary Fund. Архив йина хьалхара хьостан чура 2011 шеран 21 августехь. Теллина 2011 шеран 27 февралехь.
  5. Human Development Report 2013 (ингалс.). United Nations Development Programme (2013). Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 13 августехь.
  6. Бразилия — статья из Словаря современных географических названий
  7. Бразилия — статья из Словаря географических названий
  8. Словарь географических названий зарубежных стран. — М.: Недра, 1986
.br

.br интернет-домен Бразилин ду.

Белен (Пара)

Беле́н (порт. Belém) — Бразилин муниципалитет, гӀала а порт а, Пара олучу штатан коьрта гӀала.

Экономикан-статистикин Белен олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу. Бахархойн дукхалла 1 408 847 адам леррана 2007 шарахь. Майда 1 065 км². луьсталла — 1.322,3 адам./км².

Белу-Оризонти

Бе́лу-Оризо́нти (порт. Belo Horizonte) — Бразилин гӀала а муниципалитет а, Минас-Жерайс олучу штатан коьрта гӀала. Бахархойн дукхалла 2412,937 адам леррана 2007 шарахь.

Бразилиа

Брази́лиа (порт. Brasília, [bɾaˈziʎɐ]), кхин Брази́ли — Бразилин коьрта гӀала. Бахархойн дукхалла 2 562 963 адам леррана 2010 шарахь, цундела иза ю пачхьалкхан йокха гӀала.

Гуарульюс

Гуарульюс (порт. Guarulhos) — Бразилин гӀала а муниципалитет а, Сан-Паулу олучу штатан юкъа йогӀу. Экономикан-статистикин Гуарульюс олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу. Бахархойн дукхалла 1 236 192 адам леррана 2007 шарахь. Майда 318,014км². луьсталла — 3.887,2 адам./км².

Кампинас

Кампинас (порт. Campinas) — Бразилин муниципалитет, Сан-Паулу олучу штатан юкъа йогӀу. Экономикан-статистикин Кампинас олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу. Бахархойн дукхалла 1 039 297 адам леррана 2007 шарахь, 1 061 540 адам леррана 2010 шарахь. Майда 795,667км². луьсталла - 1.306,2 адам./км².

ГӀалин дезде — 14 июль.

Куритиба

Куритиба (порт. Curitiba) - Бразилин гӀала.

Манаус

Мана́ус (порт. Manaus) — Бразили гӀала, Амазонас олучу штатан коьрта гӀала.

Экономикан-статистикан Манаус олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу.

Бахархойн дукхалла 1 982 179 адам леррана 2013 шарахь.

Немцой

Не́мцой (нем. Deutsche) — шира германхойх схьадаьлла къам, Германин, Австрин а Лихтенштейнан а бахархой. Цера дукхалла 140 миллион адам. Мотт — немцойн мотт германхойн тоба.

Оьрсий

Оьрсий — малхбален славянийн юкъа догӀуш долу къам, Российн уггар докха къам.

Порту-Алегри

По́рту-Але́гри (порт. Porto Alegre) — Бразилин гӀала, Риу-Гранди-ду-Сул олучу штатан коьрта гӀала. Экономикан-статистикин Порту-Алегри олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу. Бахархойн дукхалла 1 420 667 адам леррана 2007 шарахь. Майда 496,827 км². луьсталла — 2859,5 адам./км².

ГӀалин дезде — 26 март.

Португалихойн мотт

Португа́лихойн мотт (порт. língua portuguesa) — индоевропин гергара меттанийн романан тобанийн мотт. Иза хьалакхиъна юккъерчу бӀешарийн галисийн-португалихойн меттанах. Цуьнан йоза ду латинан абатан бух болуш. Португалихойн мотт бу дуьненахь массарелла а баьржинчарах цхьаъ (6 — 8 меттиг). И мотт буьйцучарех олу лузофонаш. И цӀе йогӀуш Лузитани цӀе йолу риман провинцехь. И провинци Шира Риман хенахь яра хӀинцлера Португалин меттахь. Португалихойн мотт буьйцу пачхьалкхех олу Лузофони.

Ресифи

Реси́фи (порт. Recife [ʁeˈsifi]) — Бразилин гӀала а муниципалитет а, Пернамбуку олучу штатан коьрта гӀала. Экономикан-статистикин Ресифи олучу жима кӀоштан юкъа йогӀу. Бахархойн дукхалла 1 546 516 адам леррана 2011 шарахь. Майда 218 км². луьсталла — 7094 адам./км².

ГӀалин дезде — 12 март.

Салвадор

Салвадо́р (порт. Salvador — КӀелхьардаьккхинарг; юъззина цӀе — Сан-Салвадор-да-Баия-ди-Тодуш-уш-Сантуш — Святой Спаситель Бухты Всех Святых) — Бразилин гӀала, Баия цӀе йолу штатан коьрта гӀала, 1549—1763 шерашкахь хилла Бразилин коьрта гӀала.

Сахьтан аса

Сахьтан аса кхетаман ши маьӀна ду:

Географин сахьтан аса — дуьненан тӀехула ойланца яьккхина 15° (± 7,5° юккъера меридианан дехьа а, сехьа а) шуьйра аса. Дуьххьарчу сахьтан асан юккъера меридиан лору гринвичан меридиан.

Административан сахьтан аса — тӀехь законо билгала хан хӀоттийна дуьненан. Административан сахьтан асан кхетам юкъатуху кхин а терахьаш цхьаьнакхетар — оцу хьолехь, масала, аса UTC−10:00 а, UTC+14:00 а лору тайп-тайпана, цигахь шинхьа де-буьйсан хан цхьаъ йоллушехь.Сахьтан асанаш кхоллар (сахьтан зонаш — time zones) доьзна ду, цхьаьна агӀора, Дуьне шен семан гуонахьа хьийзарца лара гӀертарх, ткъа кхечу агӀора, гергара меттигера мелхан хан юкъахь цхьацца сахьт бен доцуш долу мехкаш билгалдахархьама (хенан зонаш). Барт хилира 24 административан сахьтан аса ян, хӀора а аса географин сахьтан асанца мелла а тера йогӀуш хила еза аьлла. Хан лара йолийра гринвичан меридиан тӀиера, (нолан меридиан, нолан сахьтан асан юккъера меридиан).

ХӀинца хан хӀоттайо дерриг дуьненан координаци йина хенаца (UTC), иза Гринвичан хенан (GMT) меттана юкъаяьккхина. UTC шкалан бух бу цхьа барам болчу атоман хенан шкалаца (TAI), иза ю аьтту болуш нахана юкъахь лело. Дуьненан гуонахьа нолан меридиан тӀиера лерина сахьтан асанаш хуьлу бакъхьара а (малхбалехьа) а, харцхьара (малхбузехьа) дӀасахилла UTC тӀиера. Аьхкенан хан лелочу мехкийн сахьтан аса, хийцало UTC тӀиера аьхкан заманахь.

Россехь 2011 шарахь дуьйна законаца чӀагбина кхетам сахьтан зона.

Украинаш

Украинаш (укр. украї́нці) — малхбален славянийн къам. Церан пачхьалкх ю Украина. Цера дукхалла 45 млн. адам.

Форталеза

Фортале́за (порт. Fortaleza — гӀaп) — Бразилин гӀала, Сеара олучу штатан коьрта гӀала. Бразилин шен йокхаллица 5-гӀа. меттигехь йолу гӀала.

Штат

Штат (нем. Staat «пачхьалкх, урхалла») — цхьа йолу федерацин пачхьалкхийн административно-мехкийн дакъанийн цӀе, билгала йина суверенитет а йолуш.

Ӏаьрбий

Ӏаьрбий (Ӏаьр. عرب‎‎‎) — халкъийн тоба семитийн этнометтан тобан, бехаш бу Гергара Малхбалера а, Къилбаседа Африкера а пачхьалкхашкахь. Ӏаьрбаша буьйцу Ӏаьрбийн мотт, лелош ду Ӏаьрбийн йоза. Ӏаьрбий бу 430—450 млн герг. 90 % сов Ӏаьрбий бусулба дин лелош бу, дакъа — керста бу.

Къилба Американ пачхьалкхаш
LocationSouthAmericaАргентина | Бразили | Боливи | Венесуэла | Гайана | Колумби | Парагвай | Перу | Суринам | Уругвай | Чили | Эквадор
Йозуш йолу мехкаш: Фолклендин (Мальвинин) гӀайренаш | Французин Гвиана | Къилбера Георги а Къилбера Сандвичин гӀайренаш

Кхечу меттанашкахь

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.