Һара

Һара (ᠰᠠᠷᠠ) гү, али Дабаа (түбэдөөр ཟླ་བ; ᠳᠠᠸᠠ) дэлхэйн ганса байгаалиин дахуул, наранай аймагай табадахи томо дахуул юм. Дэлхэйн түб һарын түбһөө аласлаха дундажа зай 384,403 км гү, али дэлхэйн диаметрһаа гуша дахин ехэ. Энэгүүр системын массын түб (барицентр) дэлхэйн гадаргаһаа 1,700 км гүндэ гү, али дэлхэйн радиусай дүрбэнэй нэгэ зайда оршоно. Һара дэлхэйе 27.3 үдэр бүри нэгэ тойродог ба Дэлхэй-Һара-Наранай системын үетэ өөршэлэлтүүдэй уламһаа һара дэлхэйһээ олон олон хэлбэритэй (29.5 үдэр бүри үелдэг, үзэгдэхэ орбитын үе) харагдадаг байна.

Һарын диаметр дэлхэйн дүрбэнэй нэгэ оршом бай 3,474 км юм. Тиихэдэнь һарын гадаргын талмайнь дэлхэйн арбанай нэгэ, хуурай газарай дүрбэнэй нэгэтэй гү, али ойролсоогоор АНУ, ОХУ, Канадын ниитэ нютаг дэбисхэртэй тэнсэнэ. Эзлэхүүн дэлхэйн 2 хуби, гадарга дээрэхи татаха хүсэниинь дэлхэйн гадарга дээрэхи татаха хүсэнэй 17 % байдаг ажаа. Һара дээрэ хүмүүн анха 1969 ондо 11-р Апполо газардаһан болоод одоогоор хүмүүнэй ошоһон ганса одон ороной бэетэ юм.

Һара  Һарын одон ороной тэмдэг
Бүтэн һара
Дэлхэйн хойто хахадһаа абаһан бүтэн һарын зураг
Орбита
Апоцентр 405,696 км  (0.002 7 а.н.)
Перицентр 363,104 км  (0.002 4 а.н.)
Ехэ хахад тэнхэлэг 384,399 км  (0.002 57 а.н.[1])
Эксентриситет 0.054 9[1]
Орбитын үе 27.321 582 өдөр  (27 өдөр 7 цаг 43.1 мин[1])
Үзэгдэхэ орбитын үе 29.530 589 өдөр  (29 өдөр 12 цаг 44 мин 2.9 сек)
Дундажа орбитын хурдан 1.022 км/с
Хазайлта 5.145° (эклиптикт)[1]
(дэлхийн экваторт 18.29°-с 28.58°-н хооронд)
Үгһэгшэ уулзабарай уртараг 18.6 жилд нэг орбитийн эргэлтээр буцна
Перицентрай аргумент 8.85 жилд нэг эргэлтээр урагшилна
Юунай дахуул болохо Дэлхий
Физик шэнжэ шанар
Дундажа радиус 1,737.10 км  (0.273 дэлхий)[1][2]
Экваторын радиус 1,738.14 км  (0.273 дэлхий)[2]
Туйлын радуис 1,735.97 км  (0.273 дэлхий)[2]
Хабтагайжэлтэ 0.001 25
Тойрогой урта 10,921 км (экваторын)
Гадаргай талбай 3.793X107 км²  (0.074 дэлхий)
Эзлэхүүн 2.195 8X1010 км³  (0.020 дэлхий)
Масса 7.347 7X1022 кг  (0.012 3 дэлхий[1])
Дундажанягташал 3,346.4 кг/м³[1]
Экваторын гадаргын гравитацын хүч1.622 м/с² (0.165 4 g)
Сансрын хоёрдугаар хурд2.38 км/с
Экватор дахьэргэхэ үе 27.321 582 өдөр (дэлхийн эргэлттэй жил хугацааны орбиттой)
Экваторын эргэлтын хурдан 4.627 м/с
Тэнхлэгэйн хазайлта 1.542 4° (эклиптикт)
6.687° (орбитын хавтгайд)
Албедо0.12
Гадаргын темп.
   экватор
   85°N[3]
багадундажаехэ
100 K220 K390 K
70 K130 K230 K
Үзэгдэх гэрэлтэлт −2.5 -с −12.9
−12.74 (бүтэн сарын дундаж)[2]
Үнсэгэй диаметр 29.3 to 34.1 нумын минут[2]

Зүүлтэ

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Wieczorek, M.; et al. (2006). «The constitution and structure of the lunar interior». Reviews in Mineralogy and Geochemistry 60: 221–364. Загбар:DOI.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Williams, Dr. David R. (February 2, 2006). Moon Fact Sheet. NASA (National Space Science Data Center). 2008-12-31 үдэртэ хандаһан.
  3. A.R. Vasavada, D.A. Paige, and S.E. Wood (1999). «Near-Surface Temperatures on Mercury and the Moon and the Stability of Polar Ice Deposits». Icarus 141: 179. Загбар:DOI.
1 һарын 1

Нэгэдүгээр һарын 1 — Григориин литын жэлэй 1-дэхи үдэр. Жэлэй эсэн болотор 364 үдэрүүд (үндэр жэлдэ 365-дахи үдэрүүд) үлэжэ байна.

1 һарын 4

Нэгэдүгээр һарын 4 — Григориин литын жэлэй 4-дэхи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 361 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 362 үдэрнүүд) үлэжэ байна.

1 һарын 6

Нэгэдүгээр һарын 6 — Григориин литын жэлэй 6-дахи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 359 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 360 үдэрнүүд) үлэжэ байна.

1 һарын 9

Нэгэдүгээр һарын 9 — Григориин литын жэлэй 9-дэхи үдэр. Жэлэй эсэс болотор 356 үдэрнүүд (үндэр жэлдэ 357 үдэрнүүд) үлэжэ байна.

6 һарын 17

Зургадугаар һарын 17 — Григориин литын жэлэй 167-дохи үдэр (үндэр жэлдэ 168-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 194 үдэрнүүд үлэжэ байна.

6 һарын 20

Зургадугаар һарын 20 — Григориин литын жэлэй 171-дэхи үдэр (үндэр жэлдэ 172-дохи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 194 үдэрнүүд үлэжэ байна.

6 һарын 26

Зургадугаар һарын 26 — Григориин литын жэлэй 177-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 178-дахи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 188 үдэрнүүд үлэжэ байна.

6 һарын 27

Зургадугаар һарын 27 — Григориин литын жэлэй 178-дахи үдэр (үндэр жэлдэ 179-дэхи үдэр). Жэлэй эсэс болотор 187 үдэрнүүд үлэжэ байна.

Арбадугаар һара

Арбадугаар һара (Латин: October)

Арбан нэгэдүгээр һара

Арбан нэгэдүгээр һара (Латин: November)

Арбан хоёрдугаар һара

Арбан хоёрдугаар һара (Латин: December)

Гурбадугаар һара

Гурбадугаар һара (Латин: Mārtius mēnsis)

Долодугаар һара

Долоодугаар һара (Латин: Julius)

Дүрбэдүгээр һара

Дүрбэдүгээр һара (Латин: Aprīlis)

Зургадугаар һара

Зургадугаар һара (Латин: Junius)

Наймадугаар һара

Наймадугаар һара (Латин: augustus)

Нэгэдүгээр һара

Загбар:Dead end

Нэгэдүгээр һара (Латин: Jānuārius mēnsis)

Табадугаар һара

Табадугаар һара (Латин: mensis Majus)

Хоёрдугаар һара

Хоёрдугаар һара (Латин: Februārius mēnsis)

Юһэдүгээр һара

Юһэдүгээр һара (Латин: September)

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.