Нэбтэрхэй толи

Нэбтэрхэй толи (грекээр ἐνκύκλιος παιδεία «һайтар сэгсэлһэн һуралсал», κύκλος «тойрог» + παιδεία «һуралсал») гээшэ хүн түрэлхитэнэй суглуулһан эрдэмые (тухайн нэгэ гү, али бүхы һалбаридахи) тайлбарилжа бэшэһэн бэшэбэри (ехэбшэлэн ном) юм. Нэбтэрхэй толидо сэдэбүүд үзэглэлэй ёһоор агуулагдаха ба агуулдаг мэдээсэлэй хэмжээһээ хамааран нэгэ гү, али хэдэ хэдэн ботиһоо бүридэнэ. [1].

Мүнөө үеын нэбтэрхэй толиин загбар XVIII зуунай үеын толи бэшэгһээ гаралтай юм. Толи бэшэг үгэ, тэрэнэй удха дээрэ түлхюу анхаарха ба хизгаарлагдамал мэдээсэл агуулна.

Нэбтэрхэй толи дүрбэн үндэһэн шэнжээр: агуулга, хамарха хүреэн, тэрэндэ агуулагдадаг мэдээсэлэй зохёон байгуулга, мэдээсэлэй болбосоруулалта тодорхойлогдоно.

  • Нэбтэрхэй толинь үргэн хүреэтэй, бүхы һалбарые хамарна (англиин хэлэн дээрэ Британника нэбтэрхэй толи, герман хэлэн дээр Брокгауз нэбтэрхэй толи гэхэ мэтэ).
  • Нэбтэрхэй толиин гол зорилго тухайн һалбаридахи эгээн гол шухала эрдэм мэдэлгые багтааха ябадал байна. Тодорхой нэгэ һалбарые хамаарһан, анагааха ухаанай, хуулиин, философиин зэргэ нэбтэрхэй толинууд бол тэрэнэй нэгэ жэшээ болоод юрэнхы нэбтэрхэй толиие бодобол үлүү нарин, гүнзэгы шата сэдэбүүдые абажа үзэнэ.
  • Нэбтэрхэй толиин мэдээсэлые зохёон байгуулха, системэшлэхэ үндэһэн хоёр арга байна. Үзэглэлэй ёһоор сэдэбүүдые ангилхань үндэһэн, мүнөө үргэнөөр ашаглагдажа бай арга болоод нүгөө аргань мэдээсэлэй хамаарха һалбар тус бүреэр ангилха юм.
  • Мүнөө үедэ мэдээсэлые сахим хэлбэртэ шэлжүүлһэнээр, мэдээлэл суглуулха, нэгэдхэхэ, шалгаха, хүн зондо дэлгэн үзүүлхэ маша олон талын шэнэ боломжонууд нэмэгдэжэ байна. Эдэнэй жэшээнь, энкарта, эвритин2, википеэди зэргэ юм.
Enciklopedija Jugoslavije 1st ed
«Югославиин нэбтэрхэй толи»

Зүүлтэ

  1. "Encyclopedia." Glossary of Library Terms. Riverside City College, Digital Library/Learning Resource Center. Retrieved on: November 17, 2007.
Англи Википеэди

Англи Википеэди – англи хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. 3 сая 500 мянга үлүүнь эгээн түрүүшын википедеэди болохо англи хэлэнэй хубилбари ха юм.

Анциклопедиа

Анциклопеэди (англяар Unciklopedia) - нэбтэрхэй толи бэшэг нь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй һайн дурын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Вэб сайт - http://en.uncyclopedia.co.

Хэншье оролсожо баяшуулжа болохо, хамагай баялиг, олон хэлэн дээрэхи нэбтэрхэй толиин түсэл, нэбтэрхэй толи. Тухайн мэдээллые өөршэлхэ, баяшуулха боломжо хүн бүридэ нээлтэтэй байдаг. Энэнь өөрын мэдэлээ бусадтай хубаалсаха үргэн боломжые хүн бүхэндэ олгожо байха юм.

Буряад Википеэди

Буряад Википеэди — буряад хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Буряад хэлэн дээрэхи хубилбари 2006 оной 2 һарада эхилһэн. Мүнөөгэй байдалаар хамагай түрүүндэ хэрэгтэй байгаа зүйлнүүд. Нюур хуудаһан болон систеэмын хэлэлгэнүүдые Буряад хэлэн рүү оршуулха үйлэ ябасад хубита нэмэриеэ оруулаарайгты. Үүнэй тулада доорохи холбооһонууд дээрэ даража ороод, Өөршэлхэ гэһэн хэһэг дээрэ дарагты. Энэ хадаа буряад Википеэди. Буряадаар бэшэжэ шадаха хүн бүхэн тус нэбтэрхэй толиие зохёолсохо аргатай.

Википеэди

Википеэди (англяар Wikipedia, дуугарха, хэлэхэ [ˌwɪkɨˈpiːdiə] гү, али [ˌwɪkiˈpiːdiə]) — нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй һайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм. Вэб сайт — http://www.wikipedia.org/.

Хэнээшье оролсожо энэ сайт баяшуулжа болохо, хамагай баялиг, олон хэлэн дээрэхи нэбтэрхэй толиин түсэл, нэбтэрхэй толи. Тухайн мэдээллые өөршэлхэ, баяшуулха боломжо хүн бүридэ нээлтэтэй байдаг. Энэнь өөрын мэдэлээ бусадтай хубаалсаха үргэн боломжые хүн бүхэндэ олгожо байха юм.

Гермаан Википеэди

Гермаан Википеэди (ород: Немецкая Википедия) – гермаан хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

Дайн

Дайн — хоёр гү, али дээшэ тооной бүлэг хүмүүн ута хугасаанай турша дайтажа байлдаха ябадал юм.

Эзэрхэн диилэнхи уласуудай стратегиин бодолгоһоо үүдэн гараһан зэбсэгтэ тэмсэлые дайн хэмээн албан ёһоор үзэдэг бэлэй.

Хүн түрэлхитэн түүхэндээ 2000 үлүү дайн тулалдаан хэжэ ерэбэ.

Хүн түрэлхитэн үүдэһэн сагһаа эхилээд өөр хоорондоо дайсаар ерэһэн түүхэтэй. Энэ дайн тулаан анхандаа нэгэ обог омогой хоорондо болдог байһанаа ябаандаа хоёр ба түүнһээ олон тооной уласые хамарха боложо, саашалаад дэлхэйн хэмжээндэ 100 үлүү улас, тэрбүм үлүү оршон һуугша, хэдэн арбан мянган хабтагай дүрбэлжэн км бүһэ нютагые хамран ябагдадаг болоһон бэлэй. Үүнэй жэшээнь хамагай хохирол ушаруулһан гэжэ үзэдэг Дэлхэйн нэгэдүгээр дайн ба Дэлхэйн хоёрдугаар дайн юм.

Карл фон Клаузевиц хэлэһэнээр дайн бол «хэтэрэл болотор хүргэһэн хүсэрхэлэлэй ябуулга».

Джимми Уэйлс

Джимми Уэйлс (Jimmy Donal «Jimbo» Wales) — хүн, хэн википеэди түсэлэг 2001 оной 1 һарын 15-һаа «Сүлөөтэ нэбтэрхэй толи» нэрэ доро хэрэгжүүлжэ эхилһэн байна. Холимог барааны наймаачин аав, хувийн сургуулийн багш ээж нарын хүү болон мэндэлжээ.

Комплекс тоо

Комплекс тоо (латаар complex — хагсарал, хэсүүхэн) — янзын тоо, эндэһээ  — хадаа бодото тоо,  — хуурмаг нэгэжэ гү, али, гэжэ адлидхалга зүб болоно. Комплекс тооной олонлигые   гэжэ тэмдэглэдэг. Бодото тоо гээшэ янзын комплекс тооной тусгаар ушар мүн.  олонлигой гол шанар хадаа алгебрын үндэһэн теоремэ дүүргэдэг юм, ондоо хэлэбэл, -дэхи зэргын олонгэшүүтэ () изагууртай болоно.

Лезгин Википеэди

Лезгин Википеэди (лезг: Лезгирин Википедия) – лезгин хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

Монгол Википеэди

Монгол Википеэди (монг.: Монгол Википедиа) – монгол хэлэний Сүлөөтэ Нэбтэрхэй Толи. 2012 оной 09-р hарын 15 8000 Монгол хэлэний өгүүллүүд.

Ород Википеэди

Ород Википеэди (ород: Русская Википедия) – ород хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-Share Alike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

Политеизм

Политеизм (грекээр πολύς, «олон, элдэб» + грекээр θεός, «бурхан, тэнгэри» — «олон тэнгэритэ үзэл») гээшэ ганса нэгэ бурхан тэнгэридэ этигэдэг монотеизмһээ онсо илгаатай олон бурхан тэнгэритэй шажан үзэл юм. Полетис шажан мүргэлые жэшээлбэл, эртын грек, эртын римэй, эртын египедэй, эртын скандинавиин ба ацтек шажан юм.

Политеис шажануудай тэнгэринүүд хаан ордоной гуримые толилон харуулдаг пантеониие (тэнгэриин шуулгание) болгоно. Тэнгэринүүд хадаа хуби хүн болоод хүнэй онсолигтой мүн. Тэрэнэй түүхэ ба ушарта үйлэ үльгэр домог соо хэлэгдэжэ, мэргэжэлтэн бөө ламанар мүргэжэ шүтэдэг. Политеис тэнгэринүүд бүхэниие шададаг бэшэ аад, хүнэй амидаралые нүлөөлжэ шадана. Зарим политеис шажан мүргэлнүүдтэ (хитад арадай шажан, синто) хүнүүдшье тэнгэри боложо болоно.

Ураал

Ураал — Зүүн Европын ба Баруун Сибириин тэгшэ газарай

хоорондо нэмжыдэг Орос уласта байрладаг географиин бүһэ нютаг. Энэ бүһэ нютагай гол хубинь болбол Ураалай уула. Бүһэ нютагай урда хэһэгтэ Каспиин тэнгистэ шудхажа ородог Ураал мүрэнэй һаба газарай нэгэ хэһэг байрлана.

Франц Википеэди

Франц Википеэди (ород: Французская Википедия) – франц хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

Химиин элемент

Химиин элемент гээшэ атомой сүмэдэхи протоной тоо гү, али атомой дугаараар тодорхойлогдодог нэгэ түрэлэй атом юм. Химиин элемент юрын химиин урбалай үрэ дүндэ үлүү энгын бодосто задаржа болохогүй. Бүхы эд юумэн химиин элементнүүдһээ бүридэнэ.

2016 оной байдалаар 118 химиин элемент нээгдээд байна. 82-һоо дээшэ (бисмут, тэрэнһээ дээшэ), мүн 43-61 хоорондохи атомой дугаартай элементнүүд тогтоборигүй, ондоогоор хэлэбэл сасараг эдэбхитэ шанартай. Хэды сасараг эдэбхитэ шэнжэтэй болобошье 94 хүрэтэрхи атомой дугаартай элементнүүд байгаали дээрэ тааралдана. Лабораториин нүхэсэлдэ сүмэй урбалаар шэнэ химиин элементнүүдые нээгдэһээр байна.

Чжу Си

Чжу Си (кит. упр. 朱熹, пиньинь: Zhū Xī, мүн Чжу Юаньхуэй, Чжу Чжунхуэй, Чжу Хуэйань гэһэн нэрээр мэдэгдэһэн; 1130—1200) —

хитад философ, эрдэмтэн ба нэбтэрхэй толи зохёогшо, номшо, ном шэнжэлэгшэ ба Күнзын һургаалай ном сударые тайлбарилагша. Неоконфуцианизмын эгээн шухала түлөөлэгшэ мүн. Тэрэшэлэн Хитад, Солонгос, Япондо албан ёһоной үзэл һургаал болоһон неоконфуцианизмда уламжалалта ба ниитэлиг хэлбэриие үгэһэн байна.

1179—80 оной хоорондо, Нанькан можын (南康軍) захирагша байхадаа «Бай-лу дун» һургуулиие (白鹿洞書院, «Сагаан гүрөөһэнэй агы») һэргээһэн, тэрэнэй лекци үгэһэнэй ашаар Сунь уласай эгээн алдартай һургуули болобо.

Япон Википеэди

Япон Википеэди (японоор ウィキペディア日本語版, Wikipedia Nihongo-ban) — Япон хэлэнэй нэбтэрхэй толи бэшэгынь сүлөөтэ агуулгатай, Creative Commons Attribution-ShareAlike лицензитэй бидэнэй сайн дүрын оролсоотойгоор баяшадаг нэбтэрхэй толи юм.

Үнэн алдарта шажан

Үнэн алдарта шажан (грекээр ὀρθοδοξία — «зүб этигэл») гээшэ христосой шажанай хоёрдохи томо урасхал юм. Христосой шажан МЭҮ I зуун жэлдэ бии болоһон.Үндэһэлэгшэнь Иисус Христос юм. Үнэн алдарта шажан соо хоёр томо һалбарнууд бии. Зүүн үнэн алдарта шажан болон зүүн зүгтэ үнэн алдарта шажан юм. Православи (ородоор православие) гэһэн үгэнь «зүб этигэгшэд» гэһэн удхатай ба «үнэн алдартан» гэжэ нэрлэдэг.

Мүнөө үедэ үнэн алдарта шажан олон уласуудта диилэнхи шажан мүргэл юм. Эдэ дунда: Орос, Балканай хахад аралай уласууд (Греци, Серби, Болгари, Румыни, Македони, Черногори), Украина, Беларусь, Молдово, Гүржи, Кипр.

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.