Бразил

Бразил (португалаар Brasil), албан ёһоор Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Бразил Улас (португалаар República Federativa do Brasil) — Урда Америкын улас. Бразил газар нютаг ба хүн зоной хубида Латин Америкын эгээн томо, дэлхэйн хэмжээгээр табанда бэшэгдэдэг улас юм. Мүн арадшалһан оронууд дотор хүн зоноороо дүрбэндэ ородог. Бразилиин зүүн талада Атлантын далай оршодог болоод ниитэ эрьень 7,491 км утатай. Хойто талаараа Венесуэла, Суринам, Гайана, Франциин нютаг болохо Франциин Гвиана, урда талаараа Уругвай, баруун урда талаараа Аргентинэ, Парагвай, баруун талаараа Боливи, Перу, баруун хойто талаараа Колумби уласуудтай хилэ нэгэтэй юм. Фернанду-ди-Норонья, Рокас, Сан-Педру-ба-Сан-Паулу ба Триндади ба Мартин-Вас зэргэ олон арал ольтирогууд Бразилда хамаарна[1].

Бразил 1500 ондо Педру Алвареш Кабралаар нээгдэһэнһээ хойшо 1822 ондо тусгаар тогтонихо хүрэтэр Португалиин колони байгаа. Анха Бразилиин эзэнтэ гүрэн нэрэтэйгээр тусгаарлаһан болон 1889 онһоо бүгэдэ найрамдаха улас болоо. Гэхыдээ мүнөөнэй конгресс гү, али хоёр танхимтай хуули тогтоохо байгуулга 1824 ондо Үндэһэн хуули баталагдаһан мөчид байгуулагдаһан байна. Мүнөөнэй Үндэһэн хуулида Бразилиие холбооной бүгэдэ найрамдаха улас гэжэ тодорхойлһон байдаг. Бразил холбооной тойрог, 26 можо, 5,564 хотоһоо бүридэнэ. Үндэһэнэй баярынь 9-дүгээр һарын 7 үдэр.

Бразилиин эдэй засаг номинал ҮНБ-р арбанда, худалдажа абаха шадабариин ҮНБ-р дэлхэйдэ юһэндэ жагсадаг. Эдэй засагай шэнэшэлэл Бразилиие үсэжэ бай дэлхэйн хүсэрхэг орон болгоһон болон НҮБ, Урда Америкын Оронуудай Холбоо зэргэ байгуулгануудые анха байгуулһан оронуудай нэгэ болгобо. Бразил католик шажанда, португал хэлээр дуугардаг, олон үндэһэтэнһөө тогтодог болон түрэл бүриин тусхай хамгаалалтатай газарнуудтань ан амитан, ургамал, байгаалиин баялиг зэргэ элбэг.

Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Бразил Улас
República Federativa do Brasil
Бразил уласай туг Бразил уласай һүлдэ
Түрын туг Түрын һүлдэ
Уряа: португалаар Ordem e Progresso
«Гурим ба хүгжэл»
Түрын дуулалай нэрэ:
португалаар Hino Nacional Brasileiro
«Бразил уласай түрын дуулал»

Бразил һуури байра
Ниислэл Brasão do Distrito Federal (Brasil).svg Бразилиа
Албан хэлэн Португал хэлэн
Арад түмэн 

47.73% Сагаан арһатан
43.13% Хүрэн арһатан
7.61% Хара арһатан
1.09% Азиинхи
0.43% Унаган индеецүүд

Түрэ засаг Холбооной улас
 -  Юрэнхылэгшын орлогшо Мишел Темер
 -  Дэд Юрэнхылэгшэ Мишел Темер
Уласай хурал Үндэһэнэй Ехэ Хурал (Congresso Nacional)
 -  Дээдэ танхим Холбооной Суулган (Senado Federal)
 -  Доодо танхим Түлөөлэгшэдэй Танхим (Câmara dos Deputados)
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлидөө 8 514 877[1] км2 
 -  Уһанай процент (%) 0,65 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2013) Increase201 009 622[2] 
 -  Хүн зоной нягтарал 22 хүн/км2 
ДНБ (ХАШТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $2.309 ехэ наяд[3] (7)
 -  Нэгэ хүндэ $11,767[3] (75)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $2.517 ехэ наяд[3] 
 -  Нэгэ хүндэ $12,917[4] (53)
ОТББЭ (2010) 53.6[5] 
ХХИ (2011) 0.718[6] (84) (дээгүүр)
Мүнгэн тэмдэгтэ Бразилиин реал (BRL)
Сагай бүһэ -2һоо…-4
Интернет домэйн .br
Телефоной код +55

Юрэнхы мэдээсэл

Газар зүйн байрлалга, нютаг дэбисхэр

Бразил Улас Урда Америкын 47,3 хубиие эзэлэн 8 сая 514.877 хабтагай дүрбэлжэн километр дэбисхэр нютагта оршодог. Нютаг дэбисхэрэйнгээ хэмжээгээр Латин Америкэдэ түрүүлдэг, дэлхэйдэ табадугаарта ородог, шииглиг, дулаан уурал амисхалтай. Чили, Эквадор уласуудһаа бусад Урда Америкын бүхы оронтой хилэлдэг.

Хүн зон

Бразил 202 сая (2014) хүн зонтой, хүн зоной тоогоор дэлхэйдэ табадугаарта ородог. Нэгэ хабтагай дүрбэлжэн км газарта дундажаар 23,7 хүн ноогдодог, хүн зоной дундажа үсэлтэ 1,17 хуби, дундажа наһалалта 74,3 (2014).

Хүн зоной олонхиие нютагай унаган индиеецүүд болон португалиинхи, италиинхи, японойхи, африкынхи гаралтай бразилшууд бүридүүлдэг. Хүн зоной 75 хубинь католик шажантай. Ниислэл Бразилиа хото, 2 сая шахуу ажаһуугшадтай. 1960 ондо тус уласай ниислэлые Рио-де-Жанейро хотоһоо Бразилиада шэлжүүлһэн.

Улас түрын тогтолсоо

06-11-2014 Novembro Azul (15733329532)
«Планалту ордон» болбол юрэнхэлэгшын һуури мүн.

Юрэнхылэгшын засаглалтай Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Улас. Бразилиин Үндэһэнэй Ехэ Хурал (Congresso Nacional) болбол холбооной 26 улас, нэгэ дүүргэ тус бүриһөө олонхиин һанал абажа һунгагдаһан 3 гэшүүниие 8 жэлэй хугасаагаар томилдог ниитэ 81 һуудалтай Холбооной Суулган (Senado Federal) гү, али Дээдэ танхим, 513 һуудалтай, гэшүүдые 4 жэлээр һунгадаг Доодо гү, али Түлөөлэгшэдэй танхимһаа бүридэдэг. Үндэһэн хуулинь 1988 ондо баталагдаһан. Тус уласта уласта албан ёһоной бүридхэлтэй улас түрын 31 нам үйлэ ажаллалга ябуулдаг.

Уласай Юрэнхылэгшые дүрбэн жэлээр һунгадаг. Мүнөөнэй Юрэнхылэгшэ Дилма Руссеф 2011 ондо Ажалшадай намһаа нэрэ дэбшэн, олонхиин һаналаар илажа, 2014 оной 10 дугаар һарада дахин Юрэнхылэгшээр һунгагдаһан.

Үмэнэхи Юрэнхылэгшэ Лула да Сильвагай Засагай газар эдэй засагаа элүүржүүлхэ үүдэнһээ тэдхэбэри, тэдхэмжэ, татабариин хүндэ дарамтаһаа ангижаруулхын тулада хорин жэлэй хугасаада арбан найман тэрбум америкын долларай хуримталал бии болгохо түсэлые Конгрессын Доодо танхимаар баталуулан ажаллаһаниинь үрэ дүнтэй алхам болоһон гэжэ дүгнэдэг.

Эдэй засагай байдал

ItaipuAerea2AAL
Бразил, Парагвайн хилэ дээрэ уһан сахилгаан станци
Cristo Redentor - Rio de Janeiro, Brasil
Рио-де-Жанейродохи Гэтэлгэгшэ Христосой хүшөө

Бразил Уласта зам харилсаа, дэд бүтэсэ һайн хүгжэһэн, 80 сая тээбэриин хэрэгсэлтэй, 96 мянган км заһамал, 29 мянган км түмэр замтай, 10 үлүү томо уһан порттой, жэлдэ 9 сая тонно ашаа тээбэрилхэ хүсэн шадал бүхы 1000 үлүү хүлэг онгосотой, үндэһэнэй болон олон уласай ниидэлгын 14 компанитай.

Бразил Улас хара болон үнгэтэ түмэрлиг, марганецай хүдэр, уран, боксит, нүүрһэн, алмаз, алтан, мүнгэн, газарай тоһон, байгаалиин хии зэргэ ашагта малтамалай ехэ нөөсэтэй, энэ талаараа дэлхэйн баян ороной нэгэ гү, али «түби улас» гэжэ тоосогдодог. Бразилиин Амазонка дэлхэйн эгээн ута мүрэн болон тэрэнэй ой һаба газарые эрдэмтэд «дэлхэйн ногоон уушхан» гэжэ нэрлэдэг.

Тус улас эдэй засагай хүгжэлөөрөө Латин Америкын бүһэ нютагтаа түрүүлжэ, дэлхэйдэ долоодугаарта бэшэгдэдэг. Бразил болон Мексика уласуудта Латин Америкын ниитэ ДНБ-эй гурбанай хоёр хуби ногдодог. Бүһэ нютагай худалдаан, эдэйн засагай томо байгуулга болохо МЕРКОСУР-ые түрүүлдэг, “G-20”-до болон БРИКС-та шухала байра һуури эзэлдэг. Хүдөө ажахы, тэрэ дунда кофе, үхэрэй ажахыгаар үйлэдбэрилэлтээр дэлхэйдэ түрүүлхэ байра эзэлдэгэй зэргэсээ үнэтэ металлай томо үйлэдбэрилэгшэ, автомашина, гар утаһан, ниидэхэ онгосын экспортоороо дэлхэйн заха зээлдэ томо байра һуури эзэлдэг.

Бразил Улас 100 үлүү сая үхэр, 50 үлүү сая бага мал, 40 сая гахай үрэжүүлдэг. Мяха, һү, арһа болбосоруулха хүнгэн үйлэдбэри һайн хүгжэһэн байна. Түмэрлиг, цемент, эршэм хүсэн, сахилгаан бараа, холбооной хэрэгсэл, сахим тоосоолуур, автомашина,ниидэхэ онгосо , хүлэг онгосо үйлэдбэрилдэг. Элһэн шэхэр, хүбэн, гурил, кофе, сагаан будаа, кукуруза, цитрусай жэмэс, жэмэсгэнэ таряалдаг.

Бразил, Парагвайн хилэ дээрэ дэлхэйн хоёрдохи томо уһан сахилгаан станци ажалладаг.

Тус уласай дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүнэй хэмжээ (ДНБ) 3,0 ехэ наяд америкын доллар байна (2014). Нэгэ хүндэ ноогдохо ДНБ-эй хэмжээ 15.115 (2014) америкын доллар. ДНБ-ые һалбаринуудаар ангилбал: хүдөө ажахы 5,5 хуби, ажаүйлэдбэри 27,5 хуби, үйлэшэлгэ 67 хубиие эзэлжэ байна. Мүнгэнэй ханша уналта (инфляци) 3 хубитай байхань 2005 онтой харисуулхада 2,7 хубяар буураһан, ниитэ хүн зоной 31 хуби амидаралгын баталгаажаха нюрууһаа доогуур амидралтай.

Худалдаанай эгээн томо партнёрынь Хитад Улас (2014).

Бразил Улас тээбэриин хэрэгсэлэй эд анги, түмэрлиг, кофе, буурсаг, хүнгэн ажаүйлэдбэриин бараа бүтээгдэхүүн зэргые экспортировалдаг. Экспортын гол партнёрнуудынь АНУ, Аргентинэ, Нидерланд, Хитад, Германи, Мексика, Япон зэргэ орон юм.

Бразил гол түлэб машина механизм, химиин бүтээгдэхүүн, газарай тоһон, эршэм хүсэн импортировалдаг ба ниитэ хэмжээ 238 тэрбум америкын доллар, гол партнёрнуудынь АНУ, Аргентинэ, Германи, Хитад, Япон зэргэ уласууд юм.

Бразилиин болбосоруулха ажаүйлэдбэридэ 1990-ээд онһоо шанарай ахиц гаража металл болон сахилгаан, электроникын бараа бүтээгдэхүүнэй үйлэдбэрилэл хурдасатай хүгжэһэн. Энэ үеһөө эршэмтэй хүгжэлэй шатадаа орожо, мүрысэлдэхэ шадабаринь нэмэгдэһэн байна. Бразил Улас Ази, Номгон далайн оронуудһаа Япон, Урда Солонгос, Хитад Улстай худалдаа, эдэй засагай харилсаа һүүлшын жэлнүүдтэ тодорхойгоор үргэжэжэ байна.

Бразил Улас олон уласай 60 үлүү байгуулгын гэшүүн юм.

Засаг захиргаанай хубаари

Тус улас 26 холбооной улас, нэгэ холбооной дүүргэ, засаг захиргаанай 5563 можотой. Дэлхэйдэ томохондо тоосогдодог үйлэдбэри, худалдаанай Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро зэргэ хототой. Албан ёһоной хэлэниинь португал хэлэн.

Brazil Labelled Map
Бүһэнүүд
Хойто
Хойто зүүн
Түб баруун
Урда зүүн
Урда
Акри
Амазонас
Пара
Рорайма
Амапа
Рондони
Токантинс
Мараньян
Баи
Пиауи
Сеара
Риу-Гранди-ду-Норти
Параиба
Пернамбуко
Алагоас
Сержипи
МатоГросо
Мату-Гросуду-Сул
Холбоонойтойрог
Гояс
Минас Жерайс
Сан-Паулу
Рио-де-Жанейро
ЭспиритуСанту
Парана
Санта-Катарина
Риу-Гранди-ду-Сул
Франциин Гвиана
Гвиана
Бразилиин засагай захиргаанай (можо уласууд ба бүһэнүүд) хубаариин газарай зураг
Brazil Labelled Map
Хойто бүһэ
  1. Акри (Acre)
  2. Амазонас (Amazonas)
  3. Амапа (Amapá)
  4. Пара (Pará)
  5. Рондони (Rondônia)
  6. Рорайма (Roraima)
  7. Токантинс (Tocantins)
Зүүн хойто бүһэ
  1. Алагоас (Alagoas)
  2. Баи (Bahia)
  3. Мараньян (Maranhão)
  4. Параиба (Paraíba)
  5. Пернамбуку (Pernambuco)
  6. Пиауи (Piauí)
  7. Риу-Гранди-ду-Норти (Rio Grande do Norte)
  8. Сеара (Ceará)
  9. Сержипи (Sergipe)
Түб баруун бүһэ
  1. Гояс (Goiás)
  2. Мату-Гросу (Mato Grosso)
  3. Бразилиа
  4. Мату-Гросу-ду-Сул (Mato Grosso do Sul)
Зүүн урда бүһэ
  1. Эспириту-Санту (Espírito Santo)
  2. Минас-Жерайс (Minas Gerais)
  3. Рио-де-Жанейро (Rio de Janeiro)
  4. Сан-Паулу (São Paulo)
Урда бүһэ
  1. Парана (Paraná)
  2. Риу-Гранди-ду-Сул (Rio Grande do Sul)
  3. Санта-Катарина (Santa Catarina)

Зүүлтэ

  1. 1,0 1,1 Country Comparison: Area. CIA. 2013-11-10 үдэртэ хандаһан.
  2. Census.gov (2013). Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce. the original on 2013-05-09 үдэрһөө архивлагдаһан. 2013-05-09 үдэртэ хандаһан.
  3. 3,0 3,1 3,2 Brazil. International Monetary Fund. 2011-09-20 үдэртэ хандаһан.
  4. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=45&pr.y=14&sy=2011&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=223&s=NGDPDPC&grp=0&a=
  5. Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Rendimento
  6. UNDP Human Development Report 2011. Table 1: Human development index 2011 and its components (PDF). UNDP. 2011-12-04 үдэртэ хандаһан.

Холбооһон

Америкэ

Америкэ - дэлхэйн хоёр тибэнүүдэй нэрэ: Хойто Америкэ болон Урда Америкэ.

Аргентинэ

Аргентинэ - Урда Америкын улас. Ниислэл — Буэнос-Айрес.

Боливи

Боливи (испаняар Bolivia) — Америкийн улас.

Гайана

Гайана - Америкийн улас.

Колумби

Колумби (испаняар Colombia), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Колумби Улас (испаняар República de Colombia), Урда Америкын улас. Зүүн талаараа Венесуэла, Бразил;, урда талаараа Эквадор, Перу;, баруун хойто талаараа Панама уласуудтай хиллэхэ болон хойто таладань Карибын тэнгис, баруун таладань Номгон далай оршоно. Мүн тус улас уһан хилээр Ямайка, Һаити, Доминиканай Бүгэдэ Найрамдаха Улас, Һондурас, Никарагуа болон Коста-Рика уласуудтай хиллэдэг байна. Газар нютагай хэмжээгээрээ дэлхэйдэ 26-да, Урда Америкэдэ Бразил, Аргентинэ, Перугай дараа 4-дэ ороно. Мүн испани хэлээр зугаалха хүн зонойнгоо тоогоор дэлхэйдэ Мексика, Испаниин дараа ородог томо улас. Ниислэл хото — Богота.

Мүнөөнэй Колумби уласай газар нютагта эртэ сагта Муйска, Куймбаяа, Тайрона зэргэ индейцүүдэй обог аймагууд оршон һуудаг байба. Испанишууд 1499 ондо хүл табиһанаар тэдэнэй колонизациин үе эхилжэ, одоогой Колумби, Венесуэла, Эквадор, Панамын газар нютагые нэгэдхэһэн Шэнэ Гранадын колониин түб Богота болобо.

Ородууд

Ородууд (ородоор русские) — Орос уласай үндэһэн хүн зон, Славян хэлэн-угсаанай арад түмэн, 130-150 сая хүнтэй үндэһэтэн.

Парагвай

Парагвай - Америкийн улас.

Перу

Перу (испаняар República del Perú) — Урда Америкын баруун хэһэгтэ байрладаг бүгэдэ найрамдаха улас юм. Хойто талаараа Колумби, баруун хойто талаараа Эквадор, зүүн талаараа Бразил, зүүн урда талаараа Боливи, урда талаараа Чили уласуудтай хиллэхэ болоод баруун талаараа Номгон далайгаар хүреэлэгдэнэ. Ниислэл — Лима.

Португал

Португал (португалаар Portugal), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Португал Улас (португалаар República Portuguesa) болбол баруун урда Европын Ибериин хахад аралда Испанитай хилэ залгажа оршохо улас юм.

Баруун талаараа Атлантын далайгаар хүреэлэгдэдэг ба Атлантын далайдахи Азор, Мадейра ольтирогууд Португалиин нютаг болоно. Португал ороной 92,090 хабтагай дүрбэлжэн км нютагта 10 570 803 хүн зон ажаһуудаг. Хүн зониинь Атлантын далайн эрьеэр хоёр томо хото руугаа шахан нягтаран һуурижаһан байдаг. Хоёр томо хотынхи нэгэниинь 547 631 хүн зонтой ниислэл Лиссабон, нүгөө Порту юм. Хүн зоной үнэмлэхы олонхи португалшууд, диилэнхи олонхи христосой шажантан (тэрэнэй дотороо католигууд) юм.

15-16-р зуунай далайда гаража шэнэ газар нээхэ аянда португалиинхид оройлобо. Иигэһэнээр Португал Урда Америкэ, Африка, Ази, Номгон далайда нютагтай далайн гүрэн боложо байба. 19-р зуунда эгээн томо гадаада эзэмшэл Бразил орон тусгаар тогтоноһоноор Португалиин хүсэн буураһан. Эзэмшэлһээн эгээн һүүлдэ 1999 ондо Макаое Хитадта шэлжүүлжэ үгэһэн бэлэй.

Португал амидарха таатай оршон бүрилдэһэн, ХХИ-ээр дээдэ ангилалда багтаха, даяаршалагдаһан, дайнгүй, ЕХ, НҮБ, лата хэлэтэ оронуудай холбоо, ЭЗХАХБ, НАТО, Евробүс, Шенгенэй хэрээ зэргэ олон уласай байгуулга, хэрээе анха байгуулалсаһан, гэшүүн орон юм.

Португал хэлэн

Португал хэлэн (португалаар português) болбол Португал уласай үндэһэн хүн зон португалшууд болон Бразил уласай үндэһэн хүн зоной түрэлхи хэлэн юм. Мүн хуушан Португал уласай эзэмшэлдэ байһан нютагуудта португал хэлэн үргэн тарааһан байдаг. Хэлэ шэнжэлэлэй ангилалаар Энэдхэг-Европо изагуурай Роман бүлэгтэ багтана. Португал хэлые мүнөө 236 сая хүн эхэ болгон дуугааржа, 9 улас албан ёһоной хэлээ гэжэ хуулишалаа.

Рио-де-Жанейро

Рио-де-Жанейро (португалаар Rio de Janeiro) — Сан-Паолын дараа ородог Бразилиин хоёрдохи томо хото, Рио-де-Жанейро можын түб юм. Хотын нэрэнь "Нэгэдүгээр һарын гол" гэһэн удхатай. Бразили улас Португалиин колони байха үедэ 1763 онһоо 1822 он хүрэтэр бараг хоёр зуунай туршада, тусгаар тоготноһоной дараа 1822 онһоо 1960 он хүрэтэр тус уласай ниислэл байгаа. 1808 онһоо 1821 он хүрэтэр Португалиин эзэнтэ гүрэнэй де факто ниислэл байгаа. Рио-де-Жанейронь ехэнхдээ "Рио" хэмээгдэдэг болоод энэһээ гадна A Cidade Maravilhosa гү, али "Гайхалтай хото" нэрэтэй ажа.

Рио-де-Жанейро байгаалиин үзэмжэ, Карнавал баяр, самба болон бусад хүгжэм, зошод буудал олонтой туристуудай далайн эрье зэргээрээ дэлхэйдэ алдартай. Далайн эрьенүүдһээ гадна Корковадо уула дээрэ оршохо, Шэнэ Дэлхэйн долоон гайхамшагай нэгэ "Нүгэл арилгагша Христос" (O Cristo Redentor) гэһэн Иисус Христосой абарга хүшөө, Шэхэрэй обооной уула, Самбидромо жэл бүри Карнавалай үедэ хэрэглэгдэдэг бүһэ, дэлхэйн хүлбүмбэгэй хамагай томо сэнгэлдэхэ хүрээлэнгүүдэй нэгэ Маракана сэнгэлдэхэ хүрээлэн зэргээрээ баһа алдартай. Рио-де-Жанейродо мүн Parque Estadual da Pedra Branca буюу Сагаан шулуунай можын парк, Floresta da Tijuca гү, али "Тижука ой" гэһэн хото доторхи эгээн томо ойнууд оршодог.

Галеао - Антонио Карлос Жобим олон уласай ниидэхэ буудалынь Рио-де-Жанейро хотые Бразилиин болон олон уласай хотонуудтай холбодог. Рио-де-Жанейронь хэдыгээр ехэ үзэсхэлэнтэйдэ тоосогдодог болобош дэлхэйн эгээн догшон хотонуудай нэгэн юм.

Сан-Паулу

Сан-Паулу (São Paulo) бол Бразилай зүүн урда хэһэгтэ байрладаг хото, Сан-Паулу можын засаг захиргаанай түб мүн. Бразилай эгээн томо хото ба эдэй засагай түб юм. 11,3 сая хүнтэй (2011); ехэ Сан-Паулу бөөгнэрэлынь (агломераци) 20 сая ажаһуугшадтай. Ондоогоор хэлэбэл Гуарульюс, Сан-Бернарду-ду-Кампу мэтын дүшэн һуурин газарые багтааһан Сан-Паулу хотын бөөгнэрэлдэ 19,889,559 хүн амидаржа байгаа Америкэ түбидэ Мехико хотын дараа, дэлхэйн эхинэй 10-та багтахыса тоо юм.Тээбэриин уулзабари. Уласхороондын ниидэхэ онгосын буудалтай. Түмэрлиг ба металл эдлэл үйлэдбэри, янза бүриин машина бүтээлгэ, хүнһэнэй болбосоруулха үйлэдбэри (һүн, мяханай консерв, гурил тээрмэдэлгэ, тоһон), тамхиин, хүнгэн, саарһанай, мебелиин үйлэдбэри г.м. Кофегэй заха зээли. Метрополитентай. 13 дээдэ һургуули оршом. 1554 ондо байгуулһан, XVI-XVIII зуунда кофегэй таряалангуудай түб. 1822 ондо Сан-Паулуда Бразилай тусгаар тогтониһон.

Суринам

Суринам - Америкийн улас.

Украиншууд

Украиншууд (украин українці), Украинын диилэнхи арад түмэн болон зүүн славян үндэһэтэн юм. Ондоо удхаар Украинын харьятад (эрхэтэд) бүхые тэмдэглэнэ. Украиншууд Орос, Польшо, Молдово, Беларусь ба Словаки, Балтиин гурбан уласууд, Түб Азиин табан уласуудта олон тоотой байна.

Уругвай

Уругвай (испаняар República Oriental del Uruguay) — Америкын улас болон орон. Ниислэл — Монтевидэо.

Франци

Франци (францяар France) гү, али албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Франци Улас (францяар République française) — Европын болон Ехэ Найманай улас. Европодохи үндэһэн оронһоо гадна далайн санаахи газар нютагтай. Францын үндэһэн орон урда зүгэй Газарай дундада тэнгисһээ, хойто зүгтэ Ла-Маншын хоолой, Хойто тэнгис, зүүн зүгэй Рейн мүрэнһөө баруун зүгэй Атлантын далай хүрэнэ. Францишууд эхэ ороноо геометриин дүрсэһөө шалгаалжа L’Hexagone гү, али «зургаалжа» гэһэн нэрлэхэ олонтоо. Франци — Хахад-юрэнхылэгшын засаглалтай бүгэдэ найрамдаха улас болоод хуули тогтоохо, гүйсэдхэхэ болон шүүхэ засаглал нэгэдэмэл. Ниислэл хото — Парис. Эхэ газарай Франци Бельги, Люксембург, Герман, Швейцари, Итали, Монако, Андорра, Испани уласуудтай хилэлэдэг. Мүн Францын газар нютаг болохо Франциин Гвианани Бразил, Суринам уласуудтай, Синт-Мартен Нидерландын Антилын аралнуудтай тус тус хилэ залгана. Ла-Маншын хоолойгоор Ехэ Британитай залгадаг. Франци гээшэ нютаг дэисхэрээрээ Европын холбооной эгээн томо улас орон болоод (Орос Украина хоёрой һүүлдэ) Европын гурбадахи томо улас орон мүн. Парис болбол Франциин ниислэл хото болон Лион, Марсель, Тулузэ ба Лилль урда оронойнгоо эгээн томо хото.

Франци XVII болон XVIII зуун жэлдэ Европодохи ударидалгын үүрэгтэй ба хэтэ хүсэрхэг томо гүрэн байгаа. Илангаяа Францин улас түрын бодолгын ба соёлой талаархи харизма удхатай байна: XIV Людовик хаанай ордон Европын абсолютис уласуудай үльгэр жэшээ байгаад, Франциин хубисхал ба Эрхэтэн хүнэй эрхын тухай тунхаглал олон улас оронуудта арадшалалай хүгжөөхые туһалба. Франци далайн саада хоёр удаа колониальна эзэнтэ гүрэниие байгуулба. Түрүүшын эзэнтэ гүрэниинь Хойто Америкын томо хубиие эзэлээ һэн ба XVIII зуунай дундада Долоон жэлэй дайнай үрэ дүндэ үгы болоһон

байгаа; Африкада түблэрһэн хоёрдохи эзэнтэ гүрэн XIX зуун жэлһээ XX зуун жэлэй хүрэтэр дэлхэйн хоёрдохи томо эзэнтэ гүрэн байгаа. XXI зуун жэлдэ Франци Германитай зэргэлэн евроинтеграцилгын жолоогшо гүрэн гэгдэнхэй.

Франци үндэһэн хуулиин ёһоор хубаагдашагүй, шажанһаа амяарлаһан, арадшалһан ба ниигэмэй улас юм. Үндэһэн хуулинь «арадай бэелүүлһэн, арадай түлөө арадай засаглалые» тунхагдана. Хүнэй хүгжөөлгын индексын талаар (2015), Франци дэлхэйдэ 21 һуури эримбэ дээрэ жагсана. Нэрлэһэн дотоодын ниитэ бүтээгдэхүүниие хэмжэбэл, Франци хадаа зургаадахи томо арадай ажахы мүн. 2016 ондо Франциин нэгэ хүндэ худалдан абаха шадабари 19 254 евро байгаа (харисуулбал, Германи 21 879 евро, Ехэ Британи 21 141 евро). Амидаралай түбшэн, болбосоролой түбшэн ба дундажа наһалалта үндэр байна. Дэлхэйн эгээн аялан ябадаг улас гүрэн болоод жэл бүри 83 шахуу сая хари уласай туристнуудые угтана.Франци НАТО оронуудай дунда гурбадахи ехэ зэбсэгтэ хүсэниие даажа, Европын холбооной эгээн олон сэрэгтэй юм. НҮБ-ын Аюулгүй байдалай зүблэлэй табан байнга гэшүүдэй нэгэн болоод, 2010 байдалаар дэлхэйдэ гурбадахи олон сүмын зэбсэгтэй атом гүрэн юм. Тус улас Европын холбооной ба Нэгэдэһэн Үндэһэтэнэй Байгуулгын үндэһэлэгшэ гэшүүн, Франкофониин, Ехэ Долооной, Ехэ Хориной, НАТО-гой, Эдэй засагай хамтын ажаллалгын ба хүгжэлтын байгуулгын (OECD), Дэлхэйн худалдаанай байгуулга (WTO) ба Латын холбооной гэшүүн мүн.

Парисай 2015 оной 11 һарын 13-ай терактын һүүлдэ эхэ газарай Францида онсогой байдал үнгэрнэ.

Чжэнчжоу

Чжэнчжоу (хитад хилбар: 郑州, уламж.: 鄭州, пиньинь: Zhèngzhōu), Түб Хитадта байрладаг хото, Хэнань можын засаг захиргаанай түб. Хүн зониинь 2 сая ажаһуугшад (2004). Тээбэриин уулзабари. Уласхоорондын ниидэхэ онгосын буудалтай. Томо машина барилгын болон хүбэн дабуунай ажаүйлэдбэриин түб юм. Уламжалалта дархалалгын үйлэдбэрилгэ. Ехэ һургуули.

МЭҮ XVI зуун жэлһээ Аоду (隞都) гэһэн нэрээр Шан уласай нэгэ ниислэл хото байгаа. Мүнөө үеын нэрэнь 581 ондо Тан уласай үедэ можын ниислэл хото болоһондоо нэрлэгдэбэ.

Гол суурхаһан юумэнүүд: Шан уласай ниислэл байһан эртын хотын үлэгдэл (МЭҮ XVI зуун); Шан үеын юумэнүүдтэй хуушан сыхэюаньта байрладаг археологиин музей; Күнзын сүмэ; Мин уласай үедэ баригдаһан Чжэнчжоугэй томо лалын сүмэ; Хэнань можын музей (1927 ондо байгуулагдаһан).

Чили

Чили (испаняар República de Chile) - Америкийн улас. Ниислэл — Сантьяго.

Эквадор

Эквадор - Америкийн улас.

Урда Америкэ
LocationAmericasАргентинэ  · Боливи  · Бразил  · Венесуэлэ  · Гайана  · Колумби  · Парагвай  · Перу  · Суринам  · Уругвай  · Чили  · Эквадор

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.