Баруун зүг

Баруун зүг (ᠪᠠᠷᠠᠭᠤᠨ) мүн үрэнэ зүг (ᠥᠷᠦᠨ᠎ᠡ) гээшэ Наран зүг юм.

Compass Rose English West
Һалхинай сарнайдахи тододхоһон баруун зүг
Бремен

Бремен (германяар Bremen [ˈbʁeːmən]) — Германиин хото. Бремерһафентай хамта Сүлөөтэ һанзын Бремен хото гэһэн можо уласта ороно. 551 767 ажаһуугшадтайгаар Бремен Германиин арбадахи томо хото юм.

Канада

Канада (англ. Canada, фр. Canada) — Хойто Америкын хойто хэһэгэй ехэнхи нютаг дэбисхэрые эзэлэн оршодог. Зүүн талаараа Атлантын далай, баруун талаараа Номгон далай, хойто талаараа Хойто мүльһэн далайнуудаар тус тус хүреэлэгдэнэ. Нютаг дэбисхэрээрээ дэлхэйдэ хоёрто ородог. Канада баруун хойто ба урда талаараа АНУ-тай хилэ залгана.

Мүнөөнэй Канадын нютаг дэбисхэртэ олон мянган жэлэй турша олон обог аймагай унаган эрхэтэд амидаржа байгаа. XV зуунай һүүлһээ Британи, Франциин аялагша, шэнжэлэгшэнэр Атлантын далайн эрьеэ шудалжа, һүүлдэ һуурижаба. Долоон жэлэй дайнай дараа 1763 ондо Франци өөрынгөө Хойто Америкэдэхи колонинудаа бараг бүгэдые алдаһан байна. 1867 ондо Британиин гурбан колони холбоо үүсхэһэнээр Канада дүрбэн можоһоо тогтоһон холбооной эзэмшэл газар болобо.

Холбоондо бусад можо, нютаг бага багаар нэмэгдэн орһоноор 1931 оной Вестминстерэй тогтоолоор Канада Нэгэдэһэн Хаанта Уласһаа автономито байдалаа улам нэмэгдүүлээ. 1982 ондо Канадын актаар Британиин парламентһаа хуули зүйн хамааралаа бүрин таһалаа.

Канада арбан можо, гурбан хизгаарһаа тогтоһон холбооной улас болоод парламентын засаглалтай арадшалһан, үндэһэн хуулита хаанта улас юм. Түрын тэргүүниинь Хатан хаан II Елизавета. Англи, франци гэһэн албан ёһоной хоёр хэлэтэй болоод олон үндэһэтэн угсаатан амидардаг. Канада технологиин хубида үндэр хүгжөөһэн, ажаүйлэдбэрижэлһэн орон болоод юрэнхыдөө өөрын байгаалиин баялиг, мүн АНУ-тай хэдэг худалдаан дээрээ тулгуурилһан эдэй засагтай юм.

Руаль Амундсен

Руаль Энгельбрегт Гравнинг Амундсен (норвегяар Roald Engelbregt Gravning Amundsen; 16.7.1872 ‒ 18.6.1928), Норвегиин туйлые аялагша ба шудалааша. Борге хотодо, Вервен онгосын буудалай эзэнэй капитанай бүлэдэ түрэһэн. 1890‒92 оной хоорондо анагааха ухаанай тэнхимдэ Христианиин дээдэ һургуулида һураба. 1894 онһоо 1899 он хүрэтэр матрос ба штурманаар янза бүриин онгосодо ажаллажа далайгаар ябаба. 1903 онһоо эхилээд үргэн нэрэ алдарые олоһон хэдэн экспедициие хэбэ. Түрүүшынхиеэ (1903‒06) «Йоа» жаахан загаһа агнууриин онгосоор Баруун-хойто хоолойгоор Зүүнһээ Баруун зүг руу Гренландиһаа Аляска хүрэтэр аялжа ябаа. «Фрам» нэрэтэй онгосоор Амундсен Антарктикада хүрэбэ; Халимай буланда газардажа 1911 оной 12 һарын 14‒16 үдэрдэ нохой унаад Урда туйлые хүрөө һэн. Антарктикаһаа бусажа ерэһэнэй һүүлдэ, Амундсен Евразиин хойто эрьеэ дахажа Фритьоф Нансенай Хойто мүльһэн далайе гаталхаяа дабтаха һанаатай байгаа. 1918 оной зунда тэрэнэй экспедици «Мод» онгосоор Норвегиһээ гаража 1920 ондо Берингын хоолойе хүрөө. Хэдэн жэлэй дотор Амундсен Хойто туйлда ниидэхын түлөө мүнгөө суглуулан бэлдэжэ байгаа. 1926 ондо «Норвеги» дирижабльтай Шпицберген ‒ Хойто туйл ‒ Аляска гэһэн замаар түрүүшын трансарктикын ниидэлгые толгойлбо: 1928 ондо «Итали» дирижабльтай Хойто мүльһэн далайда эбдэрһэн Умберто Нобилегэй экспедицидэ туһалхаяа 6 һарын 18-да «Латам» гидросамолёдоор ябаһан Амундсен экипажтай хосорбо.

Амундсенэй нэрэмжэтэй тэнгис, уула, Антарктидада байдаг Амундсен-Скотт нэрэтэй Америкын эрдэм ухаанай станци болон Хойто мүльһэн далайн булан ба хонхор бии.

Хань улас

Хань улас (хялбаршуулһан хитадаар 漢朝, уламжлалта хитадаар 汉朝, Hàn cháo) бол Хитадта оршон тогтоножо байһан улас юм. Хань уласые Лю Бан байгуулба. Хань улас оршон тогтониһон бүхыл хугасаандаа Хүннү, Сяньби зэргэ хойто зүгэй нүүдэлшэдтэй тэмсэлдэжэ байба. Мүн урда болон баруун зүг руу сэрэг эльгээжэ, амжалта оложо байгаа.

МЭ III зуун жэлэй үедэ Хань уласта "Шара алшууртанай буһалгаан" гараһан болоод энэ буһалгааниие дарахын тулада Хань улас ехэ хохирол үзээбэ. Шара алшууртадые бут сохиһоной дараа буһалгааниие даража байһан сэрэгэй жанжанар хоорондоо эбдэрэлһэн тулалдаһанаар Хань уласай эзэн хаан тэдэниие алаха боломжогүй болоһон байна. Энэ үедэ Хань уласай нэгэн нүлөө бүхы хүсэнэйхи урда Хитадта У уласые байгууланхай. Тэрэнэй дараа Хань уласай хамагай хүсэрхэг сэрэгэй жанжад болохо Цао Цао, Лю Бэй гэхэ мэтэ химралдан тэмсэлдэһэнэй эсэстэ Лю Вэй илагдажа, урда Хитадта зугатан ошоод Шу уласые байгуулба. 200-аад оной оршом Хань уласай сэрэгэй жанжан Цао Цао Хань уласай һүүлшын хааниие алажа, өөрынгөө хаанда үргэмжэлбэ. Тэрэ уласай нэрые Вэй улас гэжэ тунхаглаһанаар Хань улас мүхөө һэн.

Эжэл мүрэн

Эжэл мүрэн (ᠢᠵᠢᠯ ᠮᠦᠷᠡᠨ, Татар: Идел, ородоор Волга) — Европын хамагай ута, арбин уһатай мүрэн юм. Валдай үндэрлигһээ (347 м) эхин абажа Ород ороной Европо түбида харьяалагдадаг талаар зүүн урагша шэглэн 3530 км (бүри эхинэй горхи булгаһаа тоособол — 3690 км) газар аласуур тахиин урдажа Каспиин тэнгистэ (-28 м) шудхадаг. Мүрэнэй адагиин үргэн һадраанай ехэнхи бэень ОХУ-да, зүүн үзүүрэй багахан хэһэгиинь Казахстанай нютаг гэжэ харьяалагдадаг.

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.