Аргентинэ

Аргентинэ - Урда Америкын улас. Ниислэл — Буэнос-Айрес.

Бүгэдэ Найрамдаха Аргентинэ Улас
República Argentina
Аргентинэ уласай туг Аргентинэ уласай һүлдэ
Түрын туг Түрын һүлдэ
Уряа: испаняар En unión y libertad
«Эб нэгэдэл ба эрхэ сүлөө»
Түрын дуулалай нэрэ:
испаняар Himno Nacional Argentino
«Аргентинын түрын дуулал»

Аргентинэ һуури байра
Ниислэл Escudo de la Ciudad de Buenos Aires.svg Буэнос-Айрэс
Албан хэлэн Испани хэлэн
Түрэ засаг Холбооной улас
 -  Юрэнхылэгшэ Кристина Фернандес де Киршнер
 -  Юрэнхы сайд Анибаль Фернандес
Дэбиcхэр газар
 -  Бүхэлидөө 2 766 890 км2 
 -  Уһанай процент (%) 1,1 %
Хүн зон
 -  Тоосоо (2013) Increase 42 610 981[1] 
 -  Хүн зоной нягтарал 15 хүн/км2 
ДНБ (ХАШТ) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $710,7 ехэ наяд [2] 
 -  Нэгэ хүндэ $17 380[2] (75)
ДНБ (Нэрлэһэн) 2011 оной тоосоо
 -  Бүгэдэ $435,2 ехэ наяд[2] 
 -  Нэгэ хүндэ $ 10 640 [2] 
ОТББЭ (2011) 43.6[3] 
ХХИ (2013) 0,811[4] (45) (дээгүүр)
Мүнгэн тэмдэгтэ Аргентинын песо (ARS)
Сагай бүһэ -3
Интернет домэйн .ar
Телефоной код +54

Газар зүй

Аргентинын дарааха уласуудтай хилэ залгана (сагай зүүнэй эсрэгээр, баруун-хойто зүгhөө зүүн-үмэнэдэ зүг рүү): Чили, Боливи, Парагвай. Мүн харисангы бага уhаар Атлантын далай ойролсоо.

Газарзүй

Puerto Madero DLightning
Аргентинын ниислэл - Буэнос-Айрес
ViñedoCafayate
Сальта

Хотонууд

# Хото Улас Хун ама (2001[5])
1 Буэнос-Айрес - 2.776.138[6]
2 Кордова Кордова 1.267.521
3 Росарио Санта-Фе 1.028.658
4 Ла-Плата Буэнос-Айрес 563.943
5 Мар-дель-Плата Буэнос-Айрес 541.733
6 Сан-Мигель-де-Тукуман Тукуман 527.150
7 Сальта Сальта 462.051
8 Санта-Фе Санта-Фе 368.668
9 Корриентес Корриентес 314.546
10 Баия-Бланка Буэнос-Айрес 274.509
11 Ресистенсия Чако 274.490
12 Висенте-Лопес Буэнос-Айрес 274.082
13 Посадас Мисьонес 252.981
14 Мерло Буэнос-Айрес 244.168
15 Парана Энтре-Риос 235.967
16 Сан-Сальвадор-де-Хухуй Хухуй 231.229
17 Кильмес Буэнос-Айрес 230.810
18 Сантьяго-дель-Эстеро Сантьяго-дель-Эстеро 230.614
19 Пилар Буэнос-Айрес 226.517
20 Банфилд Буэнос-Айрес 223.898
21 Гуаймальен Мендоса 223.365
22 Хосе-Клементе-Пас Буэнос-Айрес 216.637
23 Ланус Буэнос-Айрес 212.152
24 Неукен Неукен 201.868
25 Формоса Формоса (провинция) 198.074
26 Годой-Крус Мендоса 182.563

Уласууд

  1. Буэнос-Айрес
  2. Катамарка
  3. Чако
  4. Чубут
  5. Кордова
  6. Корриентес
  7. Энтре-Риос
  8. Формоса
  9. Жужуй
  10. Ла-Пампа
  11. Ла-Риоха
  12. Мендоса
  13. Мисьонес
  14. Неукен
  15. Рио-Негро
  16. Сальта
  17. Сан-Хуан
  18. Сан-Луис
  19. Санта-Крус
  20. Санта-Фе
  21. Сантьяго-дель-Эстеро
  22. Тукуман

Зүүлтэ

  1. Census.gov (2013). Country Rank. Countries and Areas Ranked by Population: 2013. U.S. Department of Commerce. the original on 2013-05-09 үдэрһөө архивлагдаһан. 2013-05-09 үдэртэ хандаһан.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Report for Selected Countries and Subjects .
  3. GINI index (World Bank estimate). World Bank. 19 February 2015 үдэртэ хандаһан.
  4. Human Development Report 2013 Summary English. United Nations Development Programme. 2014-07-19 үдэртэ хандаһан.
  5. Данные Национального института статистики и переписи Аргентины
  6. Население Большого Буэнос-Айреса составляет 12,8 млн жителей

Мөн үзэхэ

Холбооһон

Commons-logo.svg Энэ хуудаһан Аргентинэ гэһэн Викимедиа сангай ангилал холбооһотой.

Америкэ

Америкэ - дэлхэйн хоёр тибэнүүдэй нэрэ: Хойто Америкэ болон Урда Америкэ.

Анда

Андын шэлэ (испаняар Andes; Cordillera de los Andes) — Урда Америкэ түбиин баруун эрьеын дахуу байрлаха, тус тибиин хамагай ута уулын шэлэ нюруу юм. Ниитэ 7,000 км ута, 500 км үргэн, дундажаар 4,000 метр үндэртэй.

Андын шэлэнь ниитэ долоон орон - Аргентинэ, Боливи, Чили, Колумби, Эквадор, Перу болон Венесуэлые дамнан байрлана.

Андын шэлын ноён орьёлынь далайн түбшэнһөө дээшэ 6,962 метр үргэгдэһэн Аконкагуа юм.

Боливи

Боливи (испаняар Bolivia) — Америкийн улас.

Бразил

Бразил (португалаар Brasil), албан ёһоор Холбооной Бүгэдэ Найрамдаха Бразил Улас (португалаар República Federativa do Brasil) — Урда Америкын улас. Бразил газар нютаг ба хүн зоной хубида Латин Америкын эгээн томо, дэлхэйн хэмжээгээр табанда бэшэгдэдэг улас юм. Мүн арадшалһан оронууд дотор хүн зоноороо дүрбэндэ ородог. Бразилиин зүүн талада Атлантын далай оршодог болоод ниитэ эрьень 7,491 км утатай. Хойто талаараа Венесуэла, Суринам, Гайана, Франциин нютаг болохо Франциин Гвиана, урда талаараа Уругвай, баруун урда талаараа Аргентинэ, Парагвай, баруун талаараа Боливи, Перу, баруун хойто талаараа Колумби уласуудтай хилэ нэгэтэй юм. Фернанду-ди-Норонья, Рокас, Сан-Педру-ба-Сан-Паулу ба Триндади ба Мартин-Вас зэргэ олон арал ольтирогууд Бразилда хамаарна.

Бразил 1500 ондо Педру Алвареш Кабралаар нээгдэһэнһээ хойшо 1822 ондо тусгаар тогтонихо хүрэтэр Португалиин колони байгаа. Анха Бразилиин эзэнтэ гүрэн нэрэтэйгээр тусгаарлаһан болон 1889 онһоо бүгэдэ найрамдаха улас болоо. Гэхыдээ мүнөөнэй конгресс гү, али хоёр танхимтай хуули тогтоохо байгуулга 1824 ондо Үндэһэн хуули баталагдаһан мөчид байгуулагдаһан байна. Мүнөөнэй Үндэһэн хуулида Бразилиие холбооной бүгэдэ найрамдаха улас гэжэ тодорхойлһон байдаг. Бразил холбооной тойрог, 26 можо, 5,564 хотоһоо бүридэнэ. Үндэһэнэй баярынь 9-дүгээр һарын 7 үдэр.

Бразилиин эдэй засаг номинал ҮНБ-р арбанда, худалдажа абаха шадабариин ҮНБ-р дэлхэйдэ юһэндэ жагсадаг. Эдэй засагай шэнэшэлэл Бразилиие үсэжэ бай дэлхэйн хүсэрхэг орон болгоһон болон НҮБ, Урда Америкын Оронуудай Холбоо зэргэ байгуулгануудые анха байгуулһан оронуудай нэгэ болгобо. Бразил католик шажанда, португал хэлээр дуугардаг, олон үндэһэтэнһөө тогтодог болон түрэл бүриин тусхай хамгаалалтатай газарнуудтань ан амитан, ургамал, байгаалиин баялиг зэргэ элбэг.

Буэнос-Айрес

Буэнос-Айрес (испаняар Buenos Aires — «һайн хии»), Аргентинын ниислэл хото. Албан ёһоной хилэ доторынь — холбооной ниислэл тойрог. 2 891 мянган хүн зонтой (2010), шадар дүүргэнүүд тоолобол, 14,598 сая хүн зонтой. Гүрэнэй эгээл томо тээбэриин узуулбари ба далайн боомто (жэлдэ 20 сая тооно ашаанай эрьелтэтэй). Эсейса улас хоорондын ниидэхэ онгосын буудал. Гол ажаүйлэдбэриин түб (гүрэнэй ажаүйлэдбэриин бүтээгдэхүүнэй 50 % үлүү). Машина бүтээлгэ, тоһо болбосоруулха, химиин, хүнгэн, хүнэһэнэй ажаүйлэдбэри. Метрополитен. Дээдэ һургуулинууд. Эрдэм Ухаанай Академи, Үндэһэтэнэй түүхын музей, угсаатан зүй музей, г.м. Латин Америкэдэ эгээн томо «Колон» оперын театр. 1536 ондо (ондоо мэдээлэлээр, 1535 ондо) байгуулагданхай. 1776 онһоо Ла-Плата хаанай түлөөлэлгын ниислэл, 1816—1826 оной хоорондо Ла-Плата Нэгэдэһэн Можонуудай, 1880 онһоо Аргентинэ уласай ниислэл. XVIII зуунай церковь сүмэнүүд, XIX—XX зуун жэлэй парадай гудамжа.

Венесуэлэ

Венесуэлэ (испаняар Venezuela), албан ёһоор Боливарай Бүгэдэ Найрамдаха Венесуэлэ Улас (испаняар República Bolivariana de Venezuela) гэжэ нэрэтэй Урда Америкын хойто хэһэгтэ оршодог улас. Баруун зүгтэ Колумби, зүүн зүгтэ Гайана, урда зүгтэ Бразилтай хилэ залгажа зүүн хойто талаараа Карибын тэнгистэ 2800 оршом километр ута далайн эрьетэй. Тус тэнгисэй хэд хэдэн жаахан аралые өөртөө харьяалдаг.

Гайана

Гайана - Америкийн улас.

Диего Марадона

Дие́го Арма́ндо Марадо́на (испаняар Diego Armando Maradona; 1960, Ланус, Буэнос-Айрес, Аргентин) — Аргентинын хүлэбүмбэгэй алдартай наадагша. Дэлхэйн алдарта хүн.

Дэлхэйн хоёрдугаар дайн

Дэлхэйн хоёрдугаар дайн — 1939—1945 он хороондо үргэлжэлһэн дэлхэйдэхи эгээн ехэ буруушаал байһан болоод хүн түрэлхитэнэй түүхэдэхи хамагай аймшагтай дайн байһан бэлэй.

Дэлхэйн 2-дугаар дайн эгээн аюултай, ехэнхи хоротой түүхын конфликт: ойролсоогоор 78 сая хүн үхэбэ, 67 % ниигэмэй алдалгууд байгаа.

Шахуу удалгүй дэлхэйн агуу хүсэнүүдые хуримталуулһан энэ дайнда улас оронууд 2 хэһэгтэ хубаагдаһан Холбоотонууд болон Тэнхэлигэйхин байгаа. Энэ дайнда 61 улас орон, дэлхэйн хүн амай 80 % шахам оролсожо, 110 сая үлүү хүн сэрэгэй албанда татагдаһан байгаа. Ниитэ 60-һаа үлүү сая хүн ами үрэгдэһэнэй ехэнхи энгын ерэгэд байһан ба ниитэ хүн зоной 2,5 % байгаа.Энэ дайниинь 1939 оной 9 һарын 1-ндэ СССР-һээ дэмжэгдэһэн Нацис Германи Польшо руу добтолһоноор эхилһэн юм. Германиин дайн зарлаһаниие элидхэхэ дараагай үйлэдэл Франци болон Ехэ Британи, тэрэнэй холбоотон уласууд руу добтолһон ябадал байба. Энэ бүхэнэй шалтагаан Европодо агуу томо улас байгуулаха байһан ба 1939 оной һүүлһөө 1941 оной эхин үе хүрэтэр хэһэн дайн тулаандаа Европын ехэнхи нютагые эзэлжэ шадаада байһан юм. Хэды тиимэ болобошье Ехэ Британи болон тэрэнэй холбоотон уласууд Тэнхэлигэйидтэй тэмсэхэ гол хүсэн боложо Урда Африкада хүсэнтэй тулаан хэһээр байба. 1941 оной 6 һарада Европын Тэнхэлигэй уласууд СССР руу добтолһоноор, дайнда шухала үүргые гүйсэдхэһэн гэжэ хэлэжэ болохо Зүблэлтэ Холбоониие татан оруулһан хэрэг байһан юм. 1941 оной 12 һарада Япон улас Номгон Далайда оршохо АНУ болон Европын харьяан руу дайраһанаар, хурдан хугасаанда тэрэ хэһэгэй газар нютагые ехээр эзэлжэ шадаһан байна.

Тэнхэлигэйхидэй газар нютаг эзэлжэ урагшалха байдал 1942 ондо, Япон уласай удаа дараа хүлеэһэн далай дээрэхэ тулаан, Европын Тэнхэлигэй уласуудай Урда Африкада хүлеэһэн илагдалһаа болон Сталинград дахи тулаанһаа боложо зогсоһон юм. 1943 ондо Германи уласай Зүүн Европодо хүлеэһэн илагдал, Холбоотонуудай Фашист Итали руу добтолһон добтолгоо болон АНУ-ай Номгон Далайда байгуулаһан илалтаһаа боложо Тэнхэлигэй уласууд һанаашалга алдажа, бүхэ фронт татаха һанаашалга барижа эхилһэн юм. 1944 ондо Зүблэлтэ Холбоон, Германи болон тэрэнэй холбоотон уласуудта алдаһан газар нютагаа эргүүлэн абашье байхад Баруун Холбоотонууд Франци уласые сүлөөлжэ байба. Европодо энэ дайниинь Берлиные ЗХУ-ай мүн Польш уласай сэрэгүүд эзэлжэ абаһанаар Германи уласай болзолгүй буужа үгэһэнөөр 1945 оной 5 һарын 9-ндэ дууһаһан юм. Харин Азида Япон улас АНУ-ай добтолгооноор Уһан флот алдаһанай дараа 1945 оной 8 һарын 15-нда буужа үгэхэ һаналые хүлеэн зүбшөөрһэнөөр, дайн дууһаһан байна.

Испани хэлэн

Испани хэлэн гү, али Кастиль хэлэн — дэлхэйн 500 сая оршом хүнэй түрэлхи хэлэн болон Латин Америкын оронууд болон Испани уласай албан ёһоной хэлэн юм. Энэдхэг-Европо хэлэнэй аймагай Итали хэлэнэй бүлэгтэ багтадаг.

Испани хэлэнэй испани хэлээрхэ нэрэнь Кастельяно (Castellano) гү, али эспаниол (Español). Урда Америкын оронуудта кастельяно гэжэ нэрэлэгдэхэнь олон ба Мексика, Түб Америкэ, Карибын оронуудта зүбхэн эспаниол гэжэ нэрэлдэг.

Колумби

Колумби (испаняар Colombia), албан ёһоор Бүгэдэ Найрамдаха Колумби Улас (испаняар República de Colombia), Урда Америкын улас. Зүүн талаараа Венесуэла, Бразил;, урда талаараа Эквадор, Перу;, баруун хойто талаараа Панама уласуудтай хиллэхэ болон хойто таладань Карибын тэнгис, баруун таладань Номгон далай оршоно. Мүн тус улас уһан хилээр Ямайка, Һаити, Доминиканай Бүгэдэ Найрамдаха Улас, Һондурас, Никарагуа болон Коста-Рика уласуудтай хиллэдэг байна. Газар нютагай хэмжээгээрээ дэлхэйдэ 26-да, Урда Америкэдэ Бразил, Аргентинэ, Перугай дараа 4-дэ ороно. Мүн испани хэлээр зугаалха хүн зонойнгоо тоогоор дэлхэйдэ Мексика, Испаниин дараа ородог томо улас. Ниислэл хото — Богота.

Мүнөөнэй Колумби уласай газар нютагта эртэ сагта Муйска, Куймбаяа, Тайрона зэргэ индейцүүдэй обог аймагууд оршон һуудаг байба. Испанишууд 1499 ондо хүл табиһанаар тэдэнэй колонизациин үе эхилжэ, одоогой Колумби, Венесуэла, Эквадор, Панамын газар нютагые нэгэдхэһэн Шэнэ Гранадын колониин түб Богота болобо.

Нарһан модон

Нарһан (Pinus ) гээшэ нарһанайхин (Pinaceae) обогой Pinoideae дэд обогто багтаха шэлбэһэтэ модон юм. 115 зүйл оршом нарһан модон байдаг.

Парагвай

Парагвай - Америкийн улас.

Перу

Перу (испаняар República del Perú) — Урда Америкын баруун хэһэгтэ байрладаг бүгэдэ найрамдаха улас юм. Хойто талаараа Колумби, баруун хойто талаараа Эквадор, зүүн талаараа Бразил, зүүн урда талаараа Боливи, урда талаараа Чили уласуудтай хиллэхэ болоод баруун талаараа Номгон далайгаар хүреэлэгдэнэ. Ниислэл — Лима.

Сагдаагай албан

Сагдаа (ᠴᠠᠭᠳᠠᠭ᠋ ᠠ) — ниигэмэй хэб журам ба олониитын гурим сахиха уялгатай, гэмтэ хэрэгые һэргылхэ газарай албан хаагша түрын эмхи зургаан.

Суринам

Суринам - Америкийн улас.

Уругвай

Уругвай (испаняар República Oriental del Uruguay) — Америкын улас болон орон. Ниислэл — Монтевидэо.

Чили

Чили (испаняар República de Chile) - Америкийн улас. Ниислэл — Сантьяго.

Эквадор

Эквадор - Америкийн улас.

Урда Америкэ
LocationAmericasАргентинэ  · Боливи  · Бразил  · Венесуэлэ  · Гайана  · Колумби  · Парагвай  · Перу  · Суринам  · Уругвай  · Чили  · Эквадор

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.