Velika Britanija

Velika Britanija je ostrvo u Evropi, u Atlantskom okeanu. Britanija je stari rimski naziv, a zove se "Velika" zato što postoji i "Mala" Britanija u Francuskoj, u bosanskom jeziku poznata pod francuskim imenom Bretanja (francuski: Bretagne). Često se koristi kao (pogrešan) sinonim za Ujedinjeno Kraljevstvo. Sjeverna Irska je dio Ujedinjenog Kraljevstva, a ne Velike Britanije. 9. je najveće ostrvo na svijetu.

LocationIslandGreatBritain
Velika Britanija
Satellite image of Great Britain and Northern Ireland in April 2002
Velika Britanija

Također pogledajte

Vanjski linkovi

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.


Internet-web-browser.svg Nedovršeni članak Velika Britanija koji govori o geografiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Antanta

Antanta je savez koji su stvorile Rusija, Francuska i Velika Britanija. Povezivanje između Francuske i Rusije ostvareno je tokom 1891.-1894. godine potpisivanjem niza sporazuma o saradnji. Godine 1904. Francuska i Velika Britanija sklopile su ugovor poznat pod imenom Entente cordiale što znači Srdačni sporazum; odatle i dolazi naziv - antanta. Njime su se dogovorili o podjeli zona uticaja, mahom u Africi te o zajedničkoj politici protiv Njemačke. Posljednja etapa u nastanku bloka Antanta dogodila se 1907. godine kad su se Rusi i Britanci dogovorili o podjeli interesnih zona u Perziji (današnji Iran). Tada je i Rusija ušla u savez s dvije zapadnoevropske sile.

Božićno ostrvo

Božićno ostrvo (engleski: Christmas Island) jeste australijska vanjska teritorija u Indijskom okeanu, 360 km udaljen od ostrva Jave. Osamljeno ostrvo je vulkanskog porijekla s koralnim grebenom, većinom strmih obala. Obraslo je uglavnom tropskom kišnom šumom (nacionalni park na zapadnom dijelu ostrva).

Klima je tropska okeanska, s ujednačenim temperaturama i obilnim padavinama, najviše od novembra do aprila.

Ostrvo je otkrio engleski kapetan William Mynors 25. decembra 1643. Godine 1888. prisvojila ih je Velika Britanija. Od 1958. ostrvo je vanjska australijska teritorija pod upravom savezne australijske vlade, koju zastupa upravnik. Domaće poslove vodi Ostrvsko vijeće.

Nenaseljeno ostrvo u 19. vijeku naselili su radnici za rad u rudniku fosfata. Prema popisu iz 2002. godine na Božićnom ostrvu živi 2.700 stanovnika. Polovina sadašnjeg stanovništva su Kinezi, dok su ostali Malajci te bijelci australijskog porijekla.

Glavna privredna djelatnost je dobijanje fosfata i krečnjaka u unutrašnjosti ostrva. Pokušaj razvoja turizma je propao.

Drugi svjetski rat

Drugi svjetski rat (1. septembar 1939 – 2. septembar 1945) bio je globalni rat koji je trajao od 1939. do 1945, iako su povezani sukobi počeli ranije. U njemu su bile uključene sve velike sile koje su formirale dva suprostavljena vojna saveza: Saveznici i sile Osovine. To je bio najrasprostranjeniji rat u historiji i direktno je uključivao više od 100 miliona ljudi iz više od 30 država svijeta. Nazvan je "totalni rat" jer su glavni učesnici sve svoje ekonomske, industrijske i naučne kapacitete stavili u ratne poduhvate, brisajući razlike između civilnih i vojnih resursa.

Drugi svjetski rat je bio najsmrtonosniji sukob u ljudskoj historiji, sa 50 do 85 miliona žrtava, većinom civila od čega najviše njih iz Sovjetskog Saveza i Kine. Drugi svjetski rat je i sinonim za brojne zločine, uključujući i zločin genocida Holokaust (u kojem je ubijeno oko 11 miliona ljudi), strateško bombardovanje industrijskih i civilnih centara (u kojima je ubijeno oko milion ljudi), masovne ljudske žrtve usljed gladi i bolesti kao i jedinu upotrebu nuklearnog oružja u ratu.Japansko carstvo s ciljem dominiranja istočnom Azijom i Pacifikom je bilo u ratu sa Kinom od 1937. godine, ali se smatra da je Drugi svjetski rat počeo 1. septembra 1939. godine njemačkom invazijom na Poljsku i britanskom i francuskom objavom rata Njemačkoj. Od kraja 1939. do početka 1941. godine, serijom kampanja i sporazuma, Njemačka je zauzela ili kontrolirala cijelu kontinentalnu Evropu formirajući Trojni pakt sa Italijom i Japanom. Nakon potpisivanja sporazuma Molotov-Ribentrop u augustu 1939. godine, Njemačka i SSSR su podijelili i pripojili teritorije svojih evropskih susjeda Poljske, Finske, Rumunije i Baltičkih država. Velika Britanija i članice Commonwealtha su bile jedine savezničke zemlje koje su nastavile da se bore protiv sila Osovine na bojištima u Sjevernoj i istočnoj Africi, vazdušnoj bici za Britaniju, Blitzkriegu, balkanskoj kampanji i dugotrajnoj bici za Atlantik. U junu 1941. godine, evropske sile Osovine su pokrenule invaziju na SSSR otvarajući najveće kopneno ratište u historiji, koje je vezalo najveći dio osovinskih snaga do kraja rata. U decembru 1941. godine, Japan je napao SAD i britanska ostrva u Tihom okeanu, čime se rat proširio i na zapadni Pacifik.

Sile Osovine su zaustavljene 1942. godine kada je Japan izgubio u bici kod Midveja u blizini Havaja, a Njemačka poražena u sjevernoj Africi i kod Staljingrada u SSSR-u. Godine 1943. sa nizom njemačkih poraza na Istočnom frontu, saveznička invazija Sicilije i Italije je dovela do italijanske predaje. Savezničkom pobjedom na Pacifiku, sile Osovine su izgubile inicijativu i preduzele strateško povlačenje na svim frontovima. Zapadni saveznici su 1944. godine izvršili invaziju na okupiranu Francusku, dok je SSSR povratio sve svoje izgubljene teritorije i izvršio invaziju na Njemačku i njene saveznike. Tokom 1944. i 1945. godine Japan je pretrpio velike gubitke jer su Saveznici onesposobili japansku mornaricu i osvojili ključne otoke na Pacifiku.

Rat u Evropi se završio invazijom Njemačke od strane zapadnih saveznika i Sovjetskog saveza, što je kulminiralo zauzimanjem Berlina od strane sovjetskih i poljskih vojnika i kasnijom njemačkom bezuslovnom predajom 8. maja 1945. godine. Nakon savezničke Postdamske deklaracije 26. jula 1945. godine i odbijanja Japana da se preda, SAD su bacile atomske bombe na japanske gradove Hiroshimu i Nagasaki 6. i 9. augusta 1945. godine. Zbog mogućnosti dodatnog atomskog bombardovanja i sovjetskom invazijom na Mandžuriju, Japan je kapitulirao 15. augusta 1945. godine. Time je okončan Drugi svjetski rat.

Drugi svjetski rat je promijenio političke saveze i društvenu strukturu svijeta. Osnovane su Ujedinjene nacije (UN) kako bi podsticale međunarodnu saradnju i spriječavale buduće sukobe. Pobjedničke sile SAD, Velika Britanija, SSSR, Kina i Francuska su postale stalne članice Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija. SSSR i SAD su postale rivalske supersile postavljajući scenu za Hladni rat koji je trajao narednih 46 godina. U međuvremenu, uticaj velikih evropskih sila je oslabio čime je započela dekolonizacija Azije i Afrike. Većina zemalja čija je ekonomija bila oštećena su se posvetile ekonomskom oporavku. Pojavile su se političke integracije, posebno u Evropi, kao pokušaj stabilizacije poslijeratnih odnosa kako bi se stvorio zajednički identitet.

Engleska

Engleska (engleski: England) jeste najveća konstitutivna država Ujedinjenog Kraljevstva i obuhvata centralni i južni dio Britanskog ostrva. Prostire se na površini od 130.395 km2 i graniči se sa Škotskom na sjeveru i Velsom na zapadu. Na sjeverozapadu izlazi na Irsko more, a na jugozapadu na Keltsko more. Englesku od kontinentalne Evrope razdavajaju Sjeverno more na istoku i kanal La Manche na jugu. Pored teritorije na Britanskom ostrvu, pripada joj još stotinjak manjih ostrva, od kojih su najveći ostrva Scilly i ostrvo White.

Ime države potiče od germanskog plemena Angli koji su naselili britanska ostrva tokom 5. i 6. stoljeća. Iako tragovi naselja sežu još u kameno doba, Engleska postaje jedinstvena država u 10. stoljeću, a njen utjecaj i moć su naglo porasli tokom doba velikih geografskih otkrića u 15. stoljeću. Industrijska revolucija koja je zahvatila Englesku tokom 18. stoljeća je u potpunosti izmijenila zemlju, transformirajući društvo u prvu svjetsku industrijsku naciju.

Indijski okean

Indijski okean je treći po veličini okean na svijetu (nakon Atlantskog i Tihog okeana) i zauzima oko 20% vodene površine na Zemlji. Na sjeveru se graniči sa jugoistočnom Azijom (Indijski potkoninent), sa zapada sa Arapskim poluostrvom i Afrikom, sa istočne strane je Malajski arhipelag i Australija, a sa južne strane nalazi se Južni okean (Južni pol). Prostire se dužinom od skoro 10.000 km od Afrike do Australije na površini od 73.556.000 km2, uključujući Crveno more i Persijski zaliv. Zapremina okeana se procjenjuje na 292.131.000 km3. Predstavlja značajnu vezu između Afrike i Azije pomorskim putem. Zbog njegove veličine, kroz historiju nijedna nacija nije bila u stanju da ga kontroliše, sve do početka 19. vijeka kada je Velika Britanija kontrolisala veliki broj okolnih ostrva.

U okeanu se nalaze ostrvske države: Madagaskar (četvrto po veličini ostrvo na svijetu), Bahrein, Komori, Maldivi, Mauricijus, Sejšeli i Šri Lanka. Arhipelag Indonezija se nalazi na istočnoj granici okeana.

Pogađaju ga zemljotresi i erupcije vulkana. Jedan od podvodnih zemljotresa krajem decembra 2004. izazvao je cunami, koji je prouzrokovao preko 275.000 ljudskih žrtava, najviše u Indoneziji.

Irsko more

Irsko more je more koje se nalazi između ostrva Irska i Velika Britanija. Povezano je sa Keltskim morem, koje je dio Atlantskog okeana, kanalom sv. Đorđa između Irske i Velsa, a na sjeveru sa Sjevernim Kanalom između Sjeverne Irske i Škotske. Ima površinu od 104.000 km2. U sredini Irskog mora se nalazi ostrvo Man. More je ekonomski veoma značajno radi regionalne trgovine i transporta, kao i ribolova. Godišnje saobraćaj između ova dva ostrva iznosi preko 12 miliona putnika i 17 miliona tona trgovine.

Dugo vremena se predlaže željeznički tunel dugačak 80 km koji bi išao ispod Irskog mora i spajao ova dva ostrva, još od 1897.

Kaplar

Kaplar (engl. corporal; njem. Korporal; franc. caporal; tal. caporale; od lat. caput = glavni; u bosanski jezik ušlo od mađ. káplár) u pravilu je najniži podoficirski vojni čin (iznad vojničkih činova) koji pod različitim nazivima postoji u mnogim vojskama svijeta, a koriste ga i neke policije te druge uniformirane formacije organizirane po hijerarhijskom načelu (npr. vatrogasci).

Kraljevina Velika Britanija

Kraljevina Velike Britanije je historijska država u sjeverno-zapadnoj Evropi. Ova država je stvorena 1707. godine spajanjem Kraljevine Škotske i Kraljevine Engleske. U istoj godini stvoren je zajednički parlament i vlada sa sjedištem u Westminsteru u Londonu. Obje kraljevine su imale zajedničkog monarha i tako bile u personalnoj uniji od smrti Elizabete I Engleske 1603. godine, kada je škotski kralj Jakov VI postao i kralj Kraljevine Engleske kao Jakov I. Međutim, dvije kraljevine su sjedinjene tek za vrijeme vladavine kraljice Ane.

Ova država je 1801. godine sjedinjena sa Kraljevinom Irskom u Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Irske.

Prvi svjetski rat

Prvi svjetski rat bio je globalni rat uglavnom vođen na teritoriji Evrope a koji je započeo 28. juna 1914. godine i trajao do 11. novembra 1918. godine. Od vremena izbijanja do početka Drugog svjetskog rata, nazivan je jednostavno svjetski rat ili Veliki rat, a nakon toga Prvi svjetski rat, termin koji se uglavnom i koristi. U Americi je prvobitno nazvan Evropski rat ali se i danas često naziva Veliki rat (eng. Great War). Sa 70 miliona mobilisanih vojnika, od čega njih 60 miliona u Evropi, rat se s pravom smatra kao jedan od najvećih ratova u historiji čovječanstva. Kao rezultat ratnih aktivnosti stradalo je 9 miliona vojnika i 7 miliona civilnih žrtava. Bio je to jedan od najsmrtonosnijih sukoba u historiji, koji je otvorio put velikim političkim promjenama, uključujući i revolucije u mnogim zemljama.Rat se vodio između velikih svjetskih ekonomskih sila koje su bile svrstane u dva suprotna saveza: Saveznici (Velika Britanija, Francuska i Rusija) i Centralne sile (Njemačka i Austro-Ugarska). Ovi savezi su se reorganizirali i uključili su više država u rat: Italija, Japan i SAD su se pridružile Saveznicima a Osmanlijsko carstvo i Bugarska Centralnim silama.

Iako je oživljavanje imperijalizma glavni uzrok, neposredni povod za rat je bio atentat na austrijskog nadvojvodu Franza Ferdinanda, prijestolonasljednika Austro-Ugarske, od strane srpskog nacionaliste Gavrila Principa u Sarajevu 28. juna 1914. godine. Ovo je pokrenulo diplomatsku krizu kada je Austro-Ugarska isporučila ultimatum Srbiji. U toku jedne sedmice, velike sile su bile u ratu, a sukob se proširio širom svijeta.

Dana 28. jula, Austro-Ugarska je objavila rat i pokrenula invaziju na Srbiju. Rusija se mobilizirala, Njemačka je napala neutralnu Belgiju i Luksemburg prije polaska na Francusku, a Velika Britanija je objavila rat Njemačkoj. Francuska je zaustavila njemačku vojsku na svojoj granici, i ta granica će biti poznata kao zapadni front, koji će se vrlo malo promijeniti sve do 1917. godine. U međuvremenu, na istočnom frontu, ruska vojska je bila uspješna protiv Austro-Ugarske, ali je zaustavljena od strane Njemačke. U novembru 1914. godine Osmanlijsko carstvo se pridružilo ratu, otvorivši frontove na Kavkazu, Sinaju i Mezopotamiji. Italija i Bugarska su ušle u rat 1915. godine, Rumunija 1916. a SAD 1917. godine.

Rat je proizveo revoluciju u Rusiji u martu 1917. godine i naknadnu revoluciju u novembru, što je dovelo do primirja između Centralnih sila i Rusije. Dana 4. novembra 1918. godine Austro-Ugarska je pristala na primirje. Njemačka koja je imala problema sa revolucionarima pristala je na primirje 11. novembra 1918. godine čime je okončan rat pobjedom saveznika.

Do kraja rata, četiri glavne imperijalne sile - Njemačko carstvo, Rusko carstvo, Austro-Ugarska i Osmanlijsko carstvo - prestale su da postoje. Države nasljednice su izgubile značajnu teritoriju. Karta Evrope je ponovo nacrtana, s nekoliko obnovljenih ili stvorenih nezavisnih država. Liga naroda je formirana s ciljem sprečavanja ponavljanja ovakvih užasnih sukoba. Ovaj cilj nije uspio. U oslabljenim državama obnovio se evropski nacionalizam i njemački osjećaj poniženja doprinio je porastu fašizma i stvaranja uvjeta za Drugi svjetski rat.

Sarajevo School of Science and Technology

Univerzitet Sarajevo School of Science and Technology (SSST) je privatni univerzitet sa sjedištem u Sarajevu. Osnovan je 2004. godine. Osnivač univerziteta je Ejup Ganić, a potpisan je ugovor s Univerzitetom u Buckinghamu, Velika Britanija kojim je omogućeno da studenti SSST po diplomiranju dobiju i britansku diplomu. Do aprila 2008. ovaj univerzitet je upisalo oko 250 studenata. Nastava na ovom univerzitetu se obavlja na engleskom jeziku. Univerzitet se sastoji od četiri fakulteta, pri čemu studenti svakog od njih mogu odabrati dodatnu specijalnost.

Ustav

Ustav je dokument koji određuje principe i zakone države, kako će se neka država upravljati i odnos između države i njenih subjekata. On određuje autoritet i ograničenja državnih istitucija i odnose između njih. Ustav određuje i štiti prava i slobode pojedinaca. Također, on određuje i načine svoje promjene.

Ustav je temeljni zakon jedne zemlje s kojim moraju biti u skladu svi zakoni. Ustav sadrži 3 sistema:

sistem organa vlasti koji određuje kako se vlada državom

drugi dio ustava se odnosi na imovinsko-pravne odnose

a treći dio ustava se odnosi na prava i dužnosti građana.

Velika Britanija na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Veliku Britaniju je na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo 92 sportista u 39 disciplina. Ukupno su osvojili 6 medalja: 2 zlatne, 3 srebrne i 1 bronzanu.

Velika Britanija na Zimskim olimpijskim igrama 1984.

Šablon:Velika Britanija na Olimpijskim i Paraolimpijskim igrama

Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske se takmičilo kao Velika Britanija na Zimskim olimpijskim igrama 1984 u Sarajevu, Jugoslavija.

Vels

Vels (engleski: Wales, vel. Cymru) je jedna od četiri države koje čine Ujedinjeno Kraljevstvo Velike Britanije i Sjeverne Irske. Nalazi se na jugozapadu Britanskog ostrva i ima izlaz na Irsko more.

Škotska

Škotska (galski: Alba) je jedna od 4 države koje čine Ujedinjeno Kraljevstvo a zauzima sjevernu trećinu ostrva Velika Britanija.

Kopnenu granicu dijeli na jugu sa Engleskom, a okružena je Sjevernim morem na istoku, Atlantikom na sjeveru i zapadu te Sjevernim kanalom i Irskim morem na jugozapadu. Osim kopna, Škotska se sastoji od više od 790 ostrva, uključujući Sjeverna ostrva i Hebride.

Edinburgh je glavni i drugi po veličini grad u zemlji. U prošlosti je bio centar škotskog prosvjetiteljstva (18. vijek) koje je transformisalo Škotsku u jednu od komercijalnih, intelektualnih i industrijskih moćnih država Evrope. Glasgow, najveći grad Škotske, je nekada bio jedan od vodećih svjetskih industrijskih gradova a trenutno je centar konurbacije Velikog Glasgowa. Škotske vode koje se sastoje od velikog sektora Sjevernoatlantskog i Sjevernog mora, sadrže najveće rezerve nafte u Evropskoj uniji. Upravo zbog toga, Aberdeen, treći po veličini grad u državi, nosi naslov glavni naftni grad Evrope.Kraljevstvo Škotska je bilo nezavisna država do 1. maja 1707, kada je Aktom o ujedinjenju ušlo u zajednicu sa Kraljevinom Engleskom i stvorilo Kraljevinu Veliku Britaniju.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.