Umjetnost

Umjetnost je specifična ljudska djelatnost čije se značenje konstituira u složenom komunikacijskom procesu između umjetnika, umjetničkog djela i publike. Različita značenja pridodavana su umjetnosti u različitim historijskim periodima, međutim od početka modernog doba skloni smo umjetnosti pridavati sljedeće osobine: svaka pojedina umjetnost posjeduje vlastiti visoko razvijeni i autonomni jezik; umjetnost ima nezavisnu i slobodnu poziciju u društvu; umjetnost nema društveno propisanu svrhu; svrha umjetnosti leži u ispunjavanju njene modernistički definisane prirode, koju određuju ideje slobode, imaginacije, individualnosti, otkrića, eksperimenta, pobune, ljepote, istine, pravde, uglavnom društvenih ideja na kojima se od Francuske revolucije u većini svojih segmenata temelji zapadno društvo.

Obilježje moderne i postmoderne umjetnosti jest pluralitet umjetničkih jezika, umjetničkih stilova, ideja i ideologija, pa za razliku od većine prošlih umjetničkih razdoblja (drevni Egipat, antička umjetnost, bizantijska umjetnost itd.) ne može se govoriti o jednom dominantnom umjetničkom pokretu ili stilu, nego različitim, nerijetko i suprotstavljenim umjetničkim praksama. Umjetnost i njen svijet, u savremenom društvu, ne čini samo ono što vidimo, čujemo, čitamo, opipavamo, ono što doživljavamo kao umjetnički objekt, nego i cijeli jedan "nevidljivi" svijet znanja o umjetnosti, o njenoj historiji, njenom jeziku, njenim brzim i aktuelnim kretanjima, posredovanim različitim i brojnim kulturalnim institucijama (muzeji, galerije, biblioteke, izdavači, umjetnička kritika, komcertne dvorane, operske kuće, teorija umjetnosti, estetika itd.).

Premda riječ "umjetnost" danas uglavnom označava likovne, odnosno vizuelne umjetnosti, u tradicionalnom smislu riječi pod umjetnošću podrazumijevamo književnost, muziku, likovnu umjetnost i filmsku umjetnost. Svaka se od ovih makro-umjetnosti može dodatno dijeliti na umjetničke discipline, rodove, vrste itd: književnost se može podijeliti na prozu, liriku i dramu, koja se opet može podijeliti na scenske ili plesne umjetnosti i slično; muzika se može podijeliti na tradicionalnu, klasičnu, džez i rock muziku, od kuda se dalje moće doći do pjevačke ili sviračke umjetnosti; likovnu umjetnost na slikarstvo, kiparstvo i arhitekturu, od kuda se može doći do umjetnosti performansa, video umjetnosti, fotografske umjetnosti, internet umjetnosti i slično.

Tradicionalni spisak umjetnosti navodi ih šest; s pojavom filma on je stavljen kao sedma umjetnost, a s pojavom stripa on je nazvan devetom umjetnošću.

  1. muzika
  2. drama
  3. književnost
  4. slikarstvo
  5. kiparstvo
  6. arhitektura
  7. film
  8. ples
  9. strip

Historijom, ulogom, kretanjem i značenjem različitih umjetnosti bave se uglavnom različite humanističke nauke kao što su historija, historija umjetnosti i dr., dok se u novije vrijeme proučavanje umjetnosti odvija na interdisciplinarnim načelima, pa se različite naučne (društvene ili prirodne, poput matematike) i paranaučne prakse (psihoanalitička teorija, teorija medija, feministička teorija itd.) intenzivno bave fenomenom umjetnosti.

בית ההבראה לוינסון - אתרי מורשת במרכז הארץ 2015 - גדרה (67)
Umjetničko djelo

Također pogledajte

Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu

Akademija likovnih umjetnosti u Sarajevu kao visokoškolska ustanova i članica Univerziteta je osnovana 1972. godine. Osnovali su je eminentni naučni radnici, profesori, kulturni djelatnici koji su se školovali u Beogradu, Ljubljani, Zagrebu, i koji su u to vrijeme bili već priznati i afirmisani umjetnici. Muhamed Karamehmedović (historičar umjetnosti i prvi dekan Akademije), Nada Pivac (akademski slikar), Mersad Berber, (akademski slikar), Boro Aleksić (akademski slikar), Alija Kučukalić (akademski kipar), Zdenko Grgić (akademski kipar) samo su neka od imena slavnih profesora – osnivača Akademije likovnih umjetnosti u Sarajevu.Akademiju čine šest specifičnih odsjeka:

Nastavnički

Slikarstvo

Kiparstvo

Grafika

Grafički dizajn

Produkt dizajn

Konzervacija i restauracijaObjekat današnje Akademije likovnih umjetnosti u Sarajevu je prva i jedina Evangelistička crkva u vrijeme austrougarske uprave. Izgrađena je 1899. po nacrtima arhitekte Karla Paržika u romaničko-vizantijskom stilu kao centralna podkupolna građevina. Objekat je proglašen kulturno-historijskim spomenikom i nalazi se na listi zaštićenih objekata Zavoda za zaštitu kulturno-historijskog i prirodnog naslijeđa.

Arhitektura

Arhitektura je umjetnost gradnje, planiranja, oblikovanja i izrade najrazličitijih objekata sa različitim funkcijama: za življenje, odmor, rekreaciju, obrazovanje, radne djelatnosti i brojne druge aktivnosti. Šira definicija obuhvata i druge grane, počev od oblikovanja i planiranja razvoja okoline, pa do dizajna namještaja i drugih proizvoda.

Ars Aevi

Ars Aevi je vizionarska, savremenoumjetnička i muzeološka zamisao na čijem čelu stoji Enver Hadžiomerspahić. Riječ je muzeju savremene umjetnosti u Sarajevu koji posjeduje respektabilnu zbirku umjetničkih djela i veoma značajnu u širem umjetničkom kontekstu.

Generalna koncepcija Internacionalno kulturnog projekta ARS AEVI predstavljena je, prvi put, u Sarajevu, na Forumu umjetnika i intelektualaca, u julu 1992., tri mjeseca nakon što je počela opsada Grada.

Projekat za izgradnju muzejske zgrade dizajnirao je italijanski arhitekta Renzo Piano.

Film

Film (engleski: film – kožica, opna, tanki sloj) jest vizualna projekcija u pokretu, koja je najčešće ozvučena. Razlika između filma i snimka je u tome što film gradi neko očekivanje koje zatim ispuni (npr. rijeka koja teče je snimka, a rijeka koja teče i zatim se ukaže brod je film). Filmska slika je ono što se pretežno razabire na temelju projekcije filmske snimke.

Kao i drugi oblici umjetnosti, film je namijenjen publici. Filmovi se gledaju u posebnom prostoru za projekciju (kino), ili bilo gdje drugo (video). Film se često spominje kao sedma umjetnost, kao što je strip nazvan devetom umjetnošću. Film također ima i filmska izražajna sredstva, kao što to imaju i ostale umjetnosti koje su nastale prije filma:slikarstvo, balet, arhitektura, književnost, pozorište, muzika. Izražajno sredstvo slikarstva su boje, baleta su pokreti, književnosti su riječi, pozorišta su likovi i događaji, muzike su tonovi, a arhitekture su građevinski materijal i prostor. Film se još naziva i univerzalnom umjetnošću jer sadrži izražajna sredstva ostalih 6 umjetnosti.

Filmsko djelo je cjelovit te društveno i doživljajno svrhovit filmski proizvod. Film i kinematografiju sistemski proučava društveno-naučna disciplina filmologija.

Također pogledati spisak filmova.

Film se može podijeliti na više oblasti, ali osnovna podjela je na:

Dokumentarni film

Igrani film

Animirani film

Firenca

Firenca (italijanski: Firenze) je grad u Italiji i glavni grad regije Toskane. U periodu od 1865. do 1870. je bio glavni grad Kraljevine Italije.

Kroz Firencu protiče rijeka Arno. Grad ima oko 400.000 stanovnika i još dodatnih 200.000 u pridgradskim naseljima što ga čini osmim gradom po broju stanovnika u Italiji. Šire područje grada ima oko 956.000 stanovnika.

Kao centar srednjovjekovne evropske trgovine i financija, grad se često spominje kao rodno mjesto italijanske renesanse. Firenca je također poznata po umjetnosti i arhitekturi. Smatra se da je od 1000 najvažnijih evropskih umjetnika drugog milenijuma, njih 350 živjelo ili radilo u Firenci. Zbog velikog umjetničkog i kulturnog značaja, grad je nazivan Atinom Srednjeg vijeka.

Historijski centar Firence je proglašen mjestom Svjetske baštine UNESCO-a 1982. godine.

Fotografija

Fotografija je grana umjetnosti u kojoj fotograf pomoću fotoaparata zaustavlja trenutak realnog života.

Koliko se dosad zna, John Herschel u svom predavanju u Kraljevskom društvu u Londonu prvi je put spomenuo riječ photography 14. marta 1839.

Fotografija obuhvata samo isječak i trenutak beskrajnog prostora i vremena, zaustavlja sliku života i stvarnosti što su u neprekinutom kretanju i trajno se mijenjaju. Od 360° obzora fotoaparatom se obično može obuhvatiti 60° (dakle, šestina), a od neizmjernog vremena zaustavlja se trenutak od jedne stotinke sekunde (a ponekad i manje). Umjetnička fotografija ne zaustavlja bilo koji trenutak nego upravo onaj odlučujući u kojem neka radnja otkriva svoj dublji smisao i istinu, a ljudsko lice izražava prirodu osobe. Kompozicija zavisi od umjetničkog dara autora, stajališta s kojeg posmatra okolinu, raspoloženja, stepena ugla pod kojim on posmatra neki objekt, koncepcije ili ideje, tj. od toga što nam autor fotografijom želi reći.

Islamska umjetnost

Islamska umjetnost

podrazumjeva umjetnost koja je nastala u 7. vijeku na poluotoku Arabiji, odakle se naglo proširila

područja sjeverne Afrike, sjeverne Indije i Španije.

Kiparstvo

Kiparstvo ili vajarstvo dio je likovne umjetnosti. Kipar je umjetnik koji se bavi kiparstvom/vajarstvom. Njegov zadatak je da svojim rukama oblikuje (modelira) materijal s kojime radi, kao što su glina, kamen, drvo i sl. Kiparstvo je umjetnost trodimenzionalnosti, a kipar mora ostvariti na svojem djelu postići volumen i dubinu.

Kakve će oblike kipar stvarati ovisi i od materijala koji su pod prstima savitljivi i rastezljivi – kao što su glina, plastelin, vosak – dopuštaju mu da obliku dodaje i oduzima, dok drvo, kamen, slonovača, zbog krutosti građe, omogućuju mu da samo oduzima.

Kiparski likovni elementi su crta, ploha, volumen, simetrija, proporcija i ritam.

Nedovršeni članak Kiparstvo koji govori o umjetnosti treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Književnost

Književnost danas uglavnom znači grupa tekstova. Književnost se može podijeliti prema naciji, filozofiji, dobu pisanja, i raznim drugim kategorijama. Umjetnička književnost ima tri osnovne grane: drama, poezija i proza.

Komedija

Komedija je vrsta drame (iz grčkog: comos i óde, što znači veseo ophod i pjesma), odlikuje se veselim sadržajem, crta smiješne strane ljudskog života i ljudi, ismijava njihove nedostatke i mane.

Za razliku od tragedije, komedija obrađuje rješive sukobe društvenog ili psihološkog porijekla sa komične strane. Tema, likovi, radnja i govor u komediji uvijek su bespoštedno uslovljeni navikama, shvatanjima i pojavama jednog određenog društva i vremena.

Komedija prenosi takve poruke kojim se napetost, izazvana smiješnim, razrješava u općem ironičnom stavu prema nekim ljudskim osobinama i težnjama, prema tobožnjim idealima ili velikim strastima, ili prema životu i svijetu u cjelini.

U svojoj "Poetici" Aristotel komediju definira kao oponašanje nižih karaktera, ali ne u onom obimu što je kod njih loše nego onog što je ružno, a smiješno je samo dio toga: smiješno je samo ružno koje ne nanosi bol i nije pogrdno.

Ciceron za komediju kaže: "Komedija ne bi u pozorištu mogla prikazivati svoju besramnost da običaji u životu nisu još prije toga odobrili istu besramnost. Komedija je samo podražavanje života, ogledalo običaja, slika istine."

Najpoznatiji komičar antičke Grčke je Aristofan. Članovi hora po kojim su komedije često dobijale imena bili su maskirani često i u životinje. Broj glumaca u komediji je iznosio tri, kao i u razvijenoj tragediji.

Komedija se dijeli na tri vrste, prema tome šta je osnova dramske forme:

komedija intrige,

komedija karaktera,

komedija naravi.

Kriminalistički žanr

Pridjevom kriminalistički označujemo žanr (podvrstu) raznih vidova stvaralaštva, u prvom redu filma, književnosti i stripa.

Karakterizira ga tematiziranje kriminalnog miljea, odnosa kriminalaca i policije, u raznim varijacijama.

Muzika

Muzika je pojam, koji označava vrstu umjetnosti koja kao medij koristi zvuk organizovan u vremenu po određenom planu ili bez njega. Osnovni elementi muzike su ton (koji određuje melodiju i harmoniju), ritam (i njemu pridruženi koncepti: tempo, metrika i artikulacija), dinamika i karakteristike zvuka kao što su boja i punoća. Pojam muzike kroz historiju su pokušali definirati brojni teoretičari, filozofi, leksikografi, kompozitori i sami muzičari, nastojeći pronaći univerzalan i odgovarajući opis pojma muzike. Sama riječ muzika potiče od grčke riječi mousikê, koja je izvedena od riječi mousa (muza), a svijetom se raširila kroz latinski oblik musica, i najčešće služi da opiše ugodne eufonijske zvukove.

Narodno pozorište Sarajevo

Narodno pozorište Sarajevo najveća je pozorišna kuća u Bosni i Hercegovini i jedna od najznačajnijih u Jugoistočnoj Evropi. Otvoreno je 17. novembra 1921. godine, a svečani čin otvaranja pripao je Branislavu Nušiću, tadašnjem načelniku Umjetničkog odjeljenja Ministarstva prosvjete. Tri večeri za redom izvođeni su muzičko-dramski programi i tako je ozvaničen početak rada kuće.

U počecima svog postojanja Narodno pozorište Sarajevo je djelovalo isključivo kao dramsko pozorište. Od 1946. u ovo pozorište se uvode i muzički oblici djelovanja, pa će tako bogatoj historiji ovog pozorišta izuzetno pridonijeti Opera, odnosno Balet.

Narodno pozorište Sarajevo je središnja pozorišna kuća države BiH i ono je svojim umjetničkim rezultatima, radom generacija umjetnika, a posebno načinom organizacije (tri ansambla Opera, Drama i Balet), veoma važan element pozorišnog i uopšte duhovnog života u BiH.

9. novembra 1946. započela je svoju umjetničku djelatnost Sarajevska opera, svečanom premijerom "Prodana nevjesta" Bedricha Smetane. Time je učinjen veliki napredak u razvijanju muzičke kulture u Bosni i Hercegovini.

Sarajevski balet osnovan je također 1946. godine, ali je svoju prvu samostalnu predstavu "Žetva" Borisa Papandopula izveo tek 25. maja 1950, što je ujedno bio i početak njegovog pravog profesionalnog postojanja na sceni Narodnog pozorišta.

Narodno pozorište Sarajevo je poseban doprinos dalo kako razvoju drame i novih dramskih oblika i autentičnom tumačenju klasike kako u Drami tako i u Operi i Baletu, kao i razvoju muzičke literature za Operu i Balet u bosanskohercegovačkim razmjerama. Tu su prvi put izvedene opere "Jazavac pred sudom" Vlade Miloševića, Hasanaginica i "Aska i vuk" Asima Horozića, balet "Satana i Magnovenje" Voje Komadine, "Katarina, bosanska kraljica" Đele Jusića, Izložba slika Julija Marića...itd. Veliki je broj dramskih djela koja su doživjela svoje prvo izvođenje na sceni najstarije pozorišne kuće u BiH, a među autorima vrijedi nabrojati: Zlatka Topčića, Skendera Kulenovića, Mešu Selimovića, Hamzu Humu, Isaka Samokovliju, Miroslava Jančića, Duška Anđića, Uroša Kovačevića, Ahmeda Muradbegovića, Envera Čolakovića, Edhema Mulabdića, Abdulaha Sidrana, Almira Imširevića, Almira Bašovića, Alije Hafizovića...itd.

Sa više od 1600 dramskih, opernih i baletskih umjetnika, kao i drugih stručnih osoba vezanih za pozorišnu umjetnost do 1996. godine (kada je obilježeno 75 godina rada Narodnog pozorišta Sarajevo) izvedeno je 1040 dramskih premijera, a realizovana su 264 operna i baletna projekta.

U toku svog preko 90 godina dugog djelovanja Narodno pozorište Sarajevo odigralo je ogroman broj dramskih, baletnih i opernih predstava po cijeloj Bosni i Hercegovini, ali i u inostranstvu.

Pozorište

Pozorište (grč.: theatron izvedeno od riječi theásthai; gledati) ili teatar je skupno ime za sve vrste scenske umjetnosti koje se izvode na pozornici u prisustvu publike.

Neophodni elementi bez kojih ne može postojati pozorišna predstava su:

glumci

scenska radnja

publikaKlasična podjela na teatarske forme bila je podjela na:

Dramu (komedija, tragedija i drama u užem smislu)

Operu

BaletSavremenije podjele su nešto fleksibilnije, pa se pod glavnim pozorišnim formama obično podrazumijevaju

Dramsko pozorište (zasnovano na dramskom tekstu)

Plesno pozorište (plesni teatar, moderni ples; također balet)

Muzičko pozorište (musical; također opera i opereta)

Lutkarsko pozorište (animacija lutaka ili drugih predmeta)Naravno, bogatstvo i raznolikost pozorišnih formi i tradicija, kako evropskih tako i vanevropskih, savremenom gledaocu nudi ogroman broj formi, stilova i vrsta raznih pozorišnih oblika, njihovih mješavina i hibrida.

Realizam (likovna umjetnost)

Realizam (lat. res - stvar) je umjetnički pravac nastao u drugoj polovini 19. vijeka u slikarstvu i grafici.

Karakteristika realizma je "objektivni" odnos prema vizuelnoj realnosti. U isto vrijeme realizam je pobuna protiv romantizma i "umjetnosti radi umjetnosti". Zato su realisti Gustave Courbet, Honoré Daumier, Jean-François Millet i drugi tematski bili okrenuti radnom čovjeku, zemlji i slobodi a likovno su se trudili da to objektivno prikažu. Značajan uticaj na razvoj realizma imalo je i otkriće i usavršavanje fotografije.

Sarajevo Film Festival

Sarajevo Film Festival je jedan od prominentnijih i većih filmskih festivala u jugoistočnoj Evropi, i jedan je od većih filmskih festivala u Evropi. Osnovan je u Sarajevu 1995. godine, tokom opsade Sarajeva, i svake godine dovodi međunarodne i domaće poznate ličnosti u Sarajevo. Održava se u augustu i prikazuje raznovrsne dugometražne i kratke filmove iz cijelog svijeta. Trenutni direktor festivala je Mirsad Purivatra, bivši direktor McCann Erickson filijale u Bosni i Hercegovini.

Sarajevska zima

Sarajevska zima je međunarodni umjetnički festival koji se tradicionalno održava u Sarajevu. Izvršni direktor je Ibrahim Spahić.

Slikarstvo

Slikarstvo (lat. pictura) jedna od osnovnih grana likovnog stvaralaštva, umijeće koje pomoću linija i boja daje na plošnoj podlozi prikaz pojava viđenih u stvarnosti. Za razliku od crteža i grafike, slikarstvo je ona umjetnost koja se izražava u prvom redu pomoću boje. Slikarstvo je likovna umjetnost budući da sliku, koja je produkt slikarstva i djelo slikara, opažamo isključivo čulom vida. Osoba koja se bavi slikarstvom se zove slikar. Slikari mogu, ali ne moraju da koriste isključivo slikarske boje. Umjetničke slike često sadrže razne predmete i/ili prirodne materijale u raznim kombinacijama.

Umjetnik

Umjetnik se može definirati kao osoba koja, baveći se jednom ili više aktivnosti iz širokog spektra ljudskog djelovanja, potaknut umjetničkim nadahnućem, uz talenat i osjećaj za lijepo (estetska vrijednost), stvara umjetnička djela kojim izražava svoju kreativnost, misli i osjećanja i na taj način komunicira sa svijetom. U svakodnevnom i akademskom životu pojam umjetnik se najčešće odnosi na osobu koja stvara djela iz likovne umjetnosti. Međutim, umjetnicima možemo smatrati i one koje stvaraju lijepu muziku, književna djela i druge vrste umjetnosti.

Čovjek je jedino biće koje teži ka ljepoti i lijepom i koje može stvarati i doživljavati lijepo.

Lav Nikolajevič Tolstoj (1828-1910) je u djelu Šta je umjetnost? (ruski: Что такое искусство? 1897.) pokušao definirati umjetnost koristeći se pojmovima dobro, istinito i lijepo. Između ostalog, napisao je: "Kad čovjek u sebi oživi osjećanje koje je sam doživio, i oživivši ga u sebi, pomoću pokreta, linija, boja, tonova ili formi izraženih riječima, tako ga prenese da i drugi ljudi dožive isto osjećanje - tako umjetnost djeluje".

Tradicionalno, spisak umjetnosti navodi ih šest; s pojavom filma nastala je sedma umjetnost, a pojavom stripa i deveta. Sa razvojem društva, nauke i tehnologije nastaju i nove mogućnosti za umjetničko izražavanje.

Vrste umjetnostimuzika

drama

književnost

slikarstvo

kiparstvo

arhitektura

film

ples

strip

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.