UNESCO

UNESCO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) - Organizacija Ujedinjenih nacija za obrazovanje, nauku i kulturu jest specijalna agencija Ujedinjenih nacija osnovana 1946. Njen osnovni cilj jest da doprinese miru i sigurnosti kroz podržavanje saradnje među nacijama kroz obrazovanje, nauku i kulturu kao metode pospješivanja univerzalnog poštovanja pravde, zakona, ljudskih prava i osnovnih ljudskih sloboda.

UNESCO ima 195 članica (7 pridruženih članica i 1 posmatrač)[1], i neke članice nisu nezavisne države. Glavno sjedište organizacije je u Parizu sa preko 50 ureda širom svijeta. UNESCO upražnjava svoje aktivnosti u pet glavnih programa: obrazovanje, prirodne nauke, sociologija, kultura i komunikacije. UNESCO također sponzoriše projekte za pismenost, razvoj tehnike i pedagogije, internacionalne nauke, projekte regionalne kulturne historije, projekte promovisanja kulturne raznolikosti i programe koji podržavaju internacionalne dogovore o čuvanju svjetske kulturne i pripodne baštine.

Jedna od uloga UNESCO-a je da održava listu mjesta svjetske kulturne baštine. Ta mjesta se smatraju važnim prirodnim ili historijskim mjestima ili objektima čije očuvanje je važno za cjelokupnu svjetsku zajednicu. UNESCO s druge strane nije odgovoran da održava ili štiti mjesto koje je na njihovim listama.

Spisak generalnih direktora od osnivanja 1946:

  • Julian Huxley (1946–1948)
  • Jaime Torres Bodet (1948–1952)
  • John Wilkinson Taylor (privremeni 1952–1953)
  • Luther Evans (1953–1958)
  • Vittorino Veronese (1958–1961)
  • René Maheu (1961–1974; privremeni 1961)
  • Amadou-Mahtar M'Bow (1974–1987)
  • Federico Mayor Zaragoza (1987–1999)
  • Koïchiro Matsuura (1999–2009)
  • Irina Bokova (2009–2017)
  • Audrey Azoulay (2017- )
Flag of UNESCO
Zastava UNESCO-a

Također pogledajte

Reference

  1. ^ http://erc.unesco.org/portal/UNESCOMemberStates.asp?language=en Archived 22 July 2012[Date mismatch] at the Wayback Machine. (spisak članica)

Vanjski linkovi

2. juni

2. juni / lipanj (2. 6) jest 153. dan godine po gregorijanskom kalendaru (154. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 212 dana.

Bern

Bern (njemački: Bern / izgovor/; francuski: Berne; italijanski: Berna; retoromanski: Berna / izgovor/) jeste grad i politička zajednica u Švicarskoj i de facto kao savezni grad i glavni grad države. Bern je i sjedište istoimenog kantona, u čijem sistemu upravnih okruga, on pripada upravnom okrugu Bern-Mittelland.

Bern spada među najveće gradove Švicarske i peti je po broju stanovnika poslije Züricha, Ženeve, Basela i Lausanne. Prema podacima u martu 2014. godine u Bernu živjelo je 138.460 stanovnika. U široj anglomeraciji Berna živi oko 390.000 stanovnika.Grad su osnovali 1191. godine članovi dinastije Zähringen, zadržao je jednim dijelom svoj prvobitni oblik sa brojnim karakterističnim arkadama. Od 1218. godine postaje slobodni carski grad, a 1353. godine pristupa Konfederalnoj zajednici i do 16. vijeka se razvija u jedan od najvećih gradova sjeverno od Alpa. Stara jezgra Berna je 1983. godine proglašena UNESCO-vom svjetskom baštinom.

Bologna

Bologna je najveći i ujedno i glavni grad italijanske regije Emilia-Romagna. Sedmi je grad u Italiji po broju stanovnika i lociran je u srcu metropolitanskog područja u kojem živi oko milion stanovnika.

Važan je kulturni i umjetnički centar a značaj grada u tom smislu se može pripisati homogenoj mješavina spomenika i arhitektonskih građevina. Također je važan prometni centar sjeverne Italije, gdje se ukrštaju mnoge cestovne i željeznićke saobraćajnice i gdje mnoge kompanije iz oblasti mašinstva, elektrotehnike i prehrambene industrije imaju svoje sjedište.

Dom je prestižnih kulturnih, ekonomskih i političkih institucija, kao i jedan od najimpresivnijih sajmišnih okruga u Evropi. Godine 2000. je proglašen za evropsku prijestolnicu kulture a 2006. godine i za UNESCO-ov "grad muzike". Bologna je jedan od najbogatijih gradova u Italiji, često rangiran kao jedan od najboljih gradova u smislu kvalitete života.

Firenca

Firenca (italijanski: Firenze) je grad u Italiji i glavni grad regije Toskane. U periodu od 1865. do 1870. je bio glavni grad Kraljevine Italije.

Kroz Firencu protiče rijeka Arno. Grad ima oko 400.000 stanovnika i još dodatnih 200.000 u pridgradskim naseljima što ga čini osmim gradom po broju stanovnika u Italiji. Šire područje grada ima oko 956.000 stanovnika.

Kao centar srednjovjekovne evropske trgovine i financija, grad se često spominje kao rodno mjesto italijanske renesanse. Firenca je također poznata po umjetnosti i arhitekturi. Smatra se da je od 1000 najvažnijih evropskih umjetnika drugog milenijuma, njih 350 živjelo ili radilo u Firenci. Zbog velikog umjetničkog i kulturnog značaja, grad je nazivan Atinom Srednjeg vijeka.

Historijski centar Firence je proglašen mjestom Svjetske baštine UNESCO-a 1982. godine.

Graz

Graz (fonetski: Grac) je glavni grad austrijske pokrajine Štajerske. Ima 286.292 (stanje: 1. januar 2018.). Grad se prostire se na 127,48 km2 i po broju stanovnika je drugi grad u Austriji. Graz ima dugu tradiciju kao sjedište univerziteta: šest univerziteta sa preko 60.000 studenata. Graz je 2003. godine bio proglašen za Evropski glavni grad kulture. Stari dio Graza i Dvorac Eggenberg su na listi UNESCO-ve svjetske baštine. Od marta 2011. godine Graz je proglašen UNESCO-vim gradom dizajna (UNESCO City of Design) kao dijelom projekta Creative Cities Network. Graz je sjedište biskupije Graz-Seckau. Ime Graza dolazi od slovenske riječi Gradec.

Karabük (provincija)

Provincija Karabük (tur.: Karabük ili) je provincija u sjevernom dijelu Turske, oko 200 km od glavnog grada Ankare. Prostire se na 4.109 km2 a prema podacima iz 2010. godine u provinciji je živjelo 227.610 stanovnika. Glavni grad je Karabük koji se nalazi oko 100 km južno od obale Crnog mora.

Jedna je od mlađih provincija Turske. Do 1995. godine bila je distrikt provincije Zonguldak. Formiranjem ove provincije u njen sastav su ušli distrikti Karabük, Eflani, Safranbolu i Yenice koji su do tada bili u sastavu provincije Zonguldak kao i distrikti Eskipazar i Ovacık koji su do tada činili Çankırı provinciju.

Safranbolu, historijski važan grad upisan na listu svjetske baštine UNESCO-a se nalazi u ovoj provinciji.

Knjiga

Knjiga je skup ili kolekcija pisanih, štampanih, ilustrovanih ili praznih listova, načinjenih od papira, pergamenta ili nekog drugog materijala, koje su obično spojene sa jedne strane. Strane listova knjige zovu se stranice. U novije vrijeme postale su poznate i elektronske knjige.

Prema UNESCO-voj definiciji knjiga mora imati minimalno 49 stranica. Publikacija sa manje od 49 stranica naziva se brošura.

Knjiga se koristi za čitanje očima ili vrhovima prstiju, te u slučaju audioknjiga sluhom. Na taj način se prikupljaju informacije koje su odštampane ili snimljene.

Pod nazivom knjiga se također podrazumjevaju literarni radovi koji se sastoje određenog broja tomova, te se time razlikuju od časopisa i magazina, koji izlaze periodično i na neodređeno vrijeme.

Ljudi koji vole da sakupljaju ili čitaju knjige zovu se bibliofili, knjigoljupci ili, neformalno, knjiški crvi.

Meksiko

Meksiko ili zvanično Sjedinjene Države Meksika (španski: Estados Unidos Mexicanos) jest država koja se nalazi na jugu Sjeverne Amerike.

Po državnom uređenju je savezna republika koja graniči na sjeveru sa SAD, na jugoistoku sa Gvatemalom i Belizeom, na zapadu je Pacifik a na istoku je Meksički zaliv i Karipsko more.

Sa teritorijom od skoro 2 miliona kvadratnih kilometara, Meksiko je šesta najveća država Amerike i 13. najveća država na svijetu. S procijenjenim brojem stanovništvom od preko 120 miliona (2013.), Meksiko je jedanaesta najmnogoljudnija država svijeta, najmnogoljudnija zemlja španskog govornog području u svijetu i druga najmnogoljudnija zemlja Latinske Amerike. Meksiko je savezna država koji se sastoji od trideset jedne države i saveznog distrikt koji je ujedno i glavni grad.

Meksička privreda je jedna od najvećih svjetskih privreda a između ostalog su deseti najveći proizvođač nafte na svijetu, najveći proizvođač srebra na svijetu te se općenito smatra regionalnom privrednom silom.Usljed raznovrsne kulturne zaostavštine i bogate historije, Meksiko je rangiran kao prva američka i 7. država svijeta po broju mjesta upisanih u svjetsku baštinu UNESCO-a. U 2015. je bio 9. najposjećenija turistička destinacija na svijetu, sa 32,1 milion stranih turista. Članica je mnogih svjetskih organizacija između ostalih UN-a, WTO-a, G8+5, G20 i dr.

Mostar

Mostar je grad u Bosni i Hercegovini, kulturno i privredno središte Hercegovine te upravno sjedište Hercegovačko-neretvanskog kantona. Ime je dobio po čuvarima mostova (mostarima) na obalama Neretve. Poznat je po čuvenom Starom mostu, izgrađenom u 16. stoljeću, koji je srušen tokom rata u Bosni i Hercegovini 9. novembra 1993, da bi nakon rata, 2004. godine, ponovo bio izgrađen. Stari most prvi je kulturni spomenik u Bosni i Hercegovini koji se nalazi na UNESCO-ovoj listi zaštićenih spomenika kulture svijeta.

Grad je najveći urbani centar u Hercegovini i peti grad po veličini u Bosni i Hercegovini. Prema popisu iz 1991, imao je 75.865 stanovnika. Danas je broj stanovnika u samom gradu nešto manji i iznosi 64.301. U cijeloj općini, prema procjenama Zavoda za statistiku Federacije Bosne i Hercegovine iz 2009. godine, ukupno živi 111.186 ljudi. Okolina urbane zone veoma je naseljena (Potoci – 2.921 stanovnik /1991/, Vrapčići – 3.461 stanovnik /1991/) i Rodoč – 4.499 stanovnika /1991/).

Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine

Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine je prirodno ili dobro nastalo ljudskim djelovanjem koje se zbog svojih vrijednosti smatra značajnim za Bosnu i Hercegovinu. Odluku o predloženim dobrima donosi Komisija za zaštitu nacionalnih spomenika.Komisiju osnovalo je Predsjedništvo Bosne i Hercegovine u decembru 2001. godine, u skladu sa Aneksom 8. Općeg okvirnog sporazuma za mir u Bosni i Hercegovini. Sjedište Komisije je u Sarajevu. Tri člana su iz Bosne i Hercegovine (dva iz Federacije Bosne i Hercegovine, jedan iz Republike Srpske), a jedan član je iz inostranstva. Mandat im traje pet godina, sa mogućnošću reizbora. Odluke o tome da li će neko dobro biti proglašeno pokretnim ili nepokretnim nacionalnim spomenikom, donose se na osnovu utvrđenih kriterijuma, a sprovode se u skladu sa zakonom koji reguliše mjere zaštite i rehabilitacije dobara koja su utvrđena kao nacionalni spomenici. U svom radu Komisija obezbjeđuje poštivanje usvojenih međunarodnih standarda, zastupa interes Bosne i Hercegovine kod međunarodnih organizacija (UNESCO), sarađuje sa Interpolom u slučaju oštećenja ili nestanka dobra, i obavlja mnoge druge proceduralne aktivnosti oko nacionalnih spomenika.

Do aprila 2016. Komisija je 818 dobara proglasila za nacionalni spomenik. Komisija prati, razmatra i pravi listu stanja i aktivnosti u vezi sa nacionalnim spomenicima koji su ugroženi nezakonitom izgradnjom, nestručnom rekonstrukcijom, neodržavanjem ili nekim drugim vidom destrukcije. Na toj listi iz 2016. godine su 84 spomenika.

Orjen

Orjen je planina u Bosni i Hercegovini. Proteže se dužinom od približno 25 km, a smješten je istočno od Trebinja, na granici s Crnom Gorom i sjeverozapadno od Risna. Šest vrhova Orjena izdiže se iznad 1.800 metara, od čega je Veliki kabao najviši (1.894 m). Na najvišem vrhu, okolnim grebenima i visokim visoravnima primjetan je glacijalni karakter reljefa. Tokom ledenog doba lednici su se s Orjena povlačili do Boke Kotorske i okolnih polja. Također su oblikovali nazubljene vrhove i grebene. Glacijalni i kraški reljef spojeni su u jedinstvenom obalnom krajoliku, što je rijedak slučaj na Sredozemlju.

Prirodna i kulturno-historijska regija Kotor uvrštena je na listu Svjetske baštine UNESCO-a, a obuhvata teritoriju između Orjena i Lovćena, uključujući sva naselja u uvalama Risna i Kotora sa svojim prirodnim okruženjem.

Porto

Porto je drugi po veličini grad u Portugalu, poslije Lisabona i jedan od najvećih urbanih centara na Pirinejskom poluostrvu.

Urbano područje Porta, koje se proteže izvan administrativnih granica grada, zauzima površinu od 389 km2 i dom je za oko od 2,1 miliona stanovnika (2011) što ga čini drugim po veličini urbanim područjem u Portugalu. S druge strane, na metropolitanskom području Porta živi oko 2,8 miliona stanovnika.Smješten uz estuarij rijeke Douro, u sjevernom dijelu države, Porto je jedan od najstarijih evropskih centara a njegovo historijsko jezgro je 1996. godine uvršteno na spisak svjetske baštine UNESCO-a

Radovan (jezero)

Jezero Radovan je smješteno na planini Radovan u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine.

Nalazi se između Novog Travnika i Gornjeg Vakufa/Uskoplja, iako administrativno pripada općini Bugojno. Jezero je površine 4,33 hektara, dužina je oko 250 metara, širina oko 200 metara, dok dubina varira od 1 do 100 metara. Ukupna dužina obalne linije iznosi oko 1 km.

Nastalo krajem osamdesetih godina prošlog vijeka akumulacijom vode na napuštenom rudničkom kopu, gdje se eksploatisala željezna ruda, po čemu je ova planina i poznata.

Jezero je okruženo crnogoričnom i bjelogoričnom šumom, vrlo bogatim izborom šumskih plodova,

sa karakterističnom planinskom klimom i savršeno čistom vodom u kojoj se mogu naći razne vrste riba (šaran, babuška i dr.). Radovan privlači veliki broj izletnika, biciklista i ribolovaca. U blizini jezera je i novotravničko izletište Pavlovica kao i nekropola stećaka Maculje, koja se od 15. jula 2016. godine nalazi na listi svjetske baštine UNESCO-a.

Riga

Riga (letonskim pravopisom: Rīga) glavni je grad Letonije, nalazi se na Baltičkom moru na obali rijeke Daugave. Riga je najveći grad u Baltičkim zemljama s oko 750.000 stanovnika i služi kao glavni kulturni, obrazovni, politički, finansijski, komercijalni i industrijski centar Baltika. Stari grad Rige nalazi se na UNESCO-voj listi svjetske baštine jer ima najveću kolekciju građevina u stilu secesije (jugendstila) u Evropi.

Službeno je postala grad 1201. Podijeljena je na 6 administrativnih jedinica: Centar, Kurzeme, Ziemelju, Latgale, Vidzeme i Zemgale. Nalazi se na obali Baltičkog mora u južnom dijelu Riškog zaljeva na obalskoj visoravni Rigava. Povijesno središte Rige nalazi se na desnoj obali Zapadne Dvine (Daugave) oko 10 km od njenog ušća u more.

Klima je pod uticajem blizine mora. Samim tim ona je blaga i vlažna. Ljeta su prohladna i oblačna. Zime su tople i prosječna januarska temperatura je −4,7 °C. U prosjeku godišnje oko 40% dana je oblačno.

Spisak Svjetske baštine u Bosni i Hercegovini

UNESCO (eng.: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; bos.: Organizacija Ujedinjenih naroda za obrazovanje, nauku i kulturu) je organizacija u sastavu Ujedinjenih nacija, osnovana 16. novembra 1945. godine. Svjetska baština je organizacija u sklopu UNESCO-a koja se sastoji od "Svjetske kulturne baštine" i "Svjetske prirodne baštine". Trenutno se na spisku Svjetske baštine nalazi 1.052 spomenika kulture uključujući kulturnu i prirodnu baštinu koji se nalaze u 165 država članica UNESCO-a.Bosna i Hercegovina je članica UNESCO-a od 12. jula 1993. Na spisku Svjetske baštine sa područja Bosne i Hercegovine nalaze se tri spomenika: Most Mehmed-paše Sokolovića u Višegradu, Stari most u Mostaru i Stećak koji se nalaze na 20 lokacija u Bosni i Hercegovini.

Sredozemno more

Sredozemno more, more koje spaja obale Evrope na sjeveru, Azije na istoku i Afrike na jugu, povezano je s Atlantskim okeanom kroz Gibraltarski moreuz, s Indijskim okeanom preko Sueckog kanala i Crvenog mora, a sa Crnim morem preko Bosfora. Područje Sredozemnog mora sa obalnim pojasom zove se Mediteran ili Sredozemlje.

Zauzima površinu od oko 2,5 miliona km2 iako je na zapadu kod Gibraltara, veza sa Atlantskim okeanom široka svega 14 km.

Zemlje i područja, čije obale oplakuje Sredozemno more su:

Španija, Francuska, Monako, Italija, Malta, Slovenija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Albanija, Grčka, Turska, Kipar, Sirija, Libanon, Izrael, Palestina, Egipat, Libija, Tunis, Alžir i Maroko, a UNESCO u zemlje Mediterana uvrštava i Portugal, Srbiju, Makedoniju, San Marino, Vatikan i Andoru bez obzira što te zemlje nemaju direktan izlaz na Sredozemno more, nego gravitiraju tom području ili su kulturom, historijom i tradicijom vezani za to područje.

Stećak

Stećak je uobičajeni naziv za kameni nadgrobni spomenik iz srednjeg vijeka na širem području Bosne i Hercegovine, sjeverozapadnim dijelovima Crne Gore, zapadnim dijelovima Srbije i južnim dijelovima Hrvatske, uglavnom u Dalmaciji. Sinonimi za stećak su i nazivi bilig (bilizi), kami (kamenovi), mramor (mramorovi) i drugi. Karakteriše historiju srednjovjekovne bosanske države i njenih susjednih krajeva. Na području današnje Bosne i Hercegovine očuvano je, prema popisu 1971., 59.593 stećaka, u Srbiji 2.267, u Crnoj Gori 3.407, a u Hrvatskoj 4.497. Njih 95% je u katastrofalnom stanju i neopohodna im je hitna zaštita.

Stećci i njihove nekropole su jedna od misterija bosanskohercegovačke historije. Najveće dileme se svode na pitanja njihovog porijekla, pripadnosti pokojnika koji su sahranjivani ispod stećaka, kao i simboličkih poruka koje nose pojedine predstave uklesane na njima. Najviše podataka za historičare daju natpisi koji karakterišu manji broj stećaka. Natpisi govore o različitim društvenim slojevima koji su sahranjivani ispod stećaka, a i različitim vjerskim pripadnostima. Time je opravdana postavka o stećcima kao nadgrobnim spomenicima stanovnika srednjovjekovne Bosne.

Najpoznatiji stećak na prostorima Bosne je Zgošćanski stećak nađen u okolini Kaknja. On nema natpis, a zbog izuzetne ukrašenosti neki istraživači, kao što je Đorđe Stratimirović, uzimaju da se radi o grobu Stjepana II Kotromanića. Zgošćanski stećak se sada nalazi u vrtu Zemaljskog muzeja Bosne i Hercegovine u Sarajevu. Najpoznatija nekropola u Bosni i Hercegovini je Radimlja kod Stoca.

Stećci su danas najvažniji spomenički dokaz predosmanlijske Bosne, najupečatljiviji materijalni simbol vremena od 13. do kraja 15. stoljeća. Već nakon 1463. i pada Bosne pod Osmanlije stećak počinje ustupati mjesto osmanlijskom nišanu. Iako se glas o njima pronio i prije, stećci se počinju sistematski proučavati od austrougarske aneksije Bosne i Hercegovine i otada svako vrijeme njihovu pripadnost tumači u svoju političku korist. I danas postoje dvije dominantne teorije o njihovoj pripadnosti. Jedna kaže da je riječ o bogumilskim spomenicima, odnosno nadgrobnim spomenicima pripadnika Crkve bosanske, a druga da su ih radili Vlasi, originalna nomadska grupa s ovih prostora. Ono što je sigurno jest da su se ispod stećaka pokopavali pripadnici tri tadašnje konfesije u Bosni i Hercegovini: Crkve bosanske, Rimokatoličke i Pravoslavne.

Svjetska baština

UNESCOv spisak Svjetske baštine sastoji se od Svjetske kulturne baštine i Svjetske prirodne baštine. Popis sadrži ukupno 890 spomenika u 148 država. Od toga su 689 spomenici kulture, a 176 su spomenici prirode, dok su još 25 spomenika istovremeno obuhvaćeni u obje liste.

Podorganizacija UNESCOa, Svjetski komitet za baštinu, potpomaže zaštitu i/ili restauriranje objekata sa liste pružanjem stručne i materijalne pomoći. Osim toga, ovaj komitet vodi još i listu "Svjetske dokumentacijske baštine", koja se sastoji od određenih knjiga, rukopisa, partitura, unikata, te slikovnih, zvučnih i filmskih dokumenata.

Varšava

Varšava (pol. Warszawa) je glavni i najveći grad Poljske. Smještena je na rijeci Visli, u centralnom dijelu države i oko 260 km južno od Baltičkog mora.

Sa 1,74 miliona rezidentnih stanovnika u samom gradu (procjena iz 2014.) i oko 2,66 miliona u metropolitanskom području, Varšava je 9. najmnogoljudniji glavni grad u Evropskoj uniji. Urbani dio grada se prostire na površini od 516,9 km2 dok metropolitansko područje zauzima površinu od 6.100,43 km2.

Politički je, kulturni, obrazovni i saobraćajni centar države i administrativni centar Mazovjeckog vojvodstva.

Poznata je po svojoj staroj historijskoj jezgri koja je 1980. godine uvrštena na UNESCO-ovu listu svjetske baštine a u kojoj je tokom Drugog svjetskog rata bio smješten židovski geto.

Sistem Ujedinjenih nacija
Članice/posmatrači

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.