Turska

Turska (turski: Türkiye), službeno Republika Turska (turski: Türkiye Cumhuriyeti / izgovor/), granična je transkontinentalna parlamentarna republika, sa manjim dijelom površine u jugoistočnoj Evropi (Balkan) i većim dijelom u zapadnoj Aziji (Anadolija). Graniči s osam država: Bugarskom na sjeverozapadu, Grčkom na zapadu, Gruzijom na sjeveroistoku, Armenijom, Iranom, Azerbejdžanom na istoku i Irakom i Sirijom jugoistoku. Okružena je Sredozemnim morem na jugu, Egejskim morem na zapadu i Crnim morem na sjeveru. Mramorno more, Bosfor i Dardaneli (koji zajedno čine turski tjesnac) dijele Tursku na Trakiju i Anadoliju, tj. odvajaju Evropu od Azije.[2] Turska se nalazi na raskršću Evrope i Azije i zemlja je značajnog geostrateškog značaja.[3]

Područje današnje Turske je naseljeno još od paleolitika, uključujući i raznovrsne stare anadolijske civilizacije, Eoljane, Jonske Grke, Tračane i Perzijance. Nakon što je Aleksandar Veliki osvojio ovo područje isto je helenizirano, što je nastavljeno tokom rimske vladavine i prijelaza u Bizantijsko carstvo.[4][5] Seldžuski Turci su počeli naseljavati ove prostore u 11. stoljeću, čime započinje proces turkizacije koji je uveliko ubrzan seldžuskom pobjedom nad Bizantijcima u bitci kod Mancikerta 1071. godine. Seldžuci su vladali Anadolijom sve do invazije Mongola 1243. godine, nakon čega su se raspali na nekoliko manjih turskih bejlika.[6]

Počevši od kraja 13. stoljeća, Osmanlije su ujedinili Anadoliju i stvorili carstvo koje će obuhvatati veći dio jugoistočne Evrope, zapadne Azije i sjeverne Afrike, postajući tako velesila u Evroaziji i Africi tokom ranog novog vijeka. Carstvo je doseglo vrhunac svoje moći, između 15. i 17. stoljeća, posebno za vrijeme vladavine Sulejmana Veličanstvenog (1520–1566). Nakon druge osmanlijske opsade Beča 1683. godine i kraja Velikog turskog rata 1699. godine, Osmanlijsko carstvo je ušlo u dugo razdoblje opadanja moći. Reforme Tanzimata iz 19. stoljeća, koje su imale za cilj moderniziranje osmanlijske države, pokazale se neadekvatnim u većini područja i nisu uspjele zaustaviti raspad carstva.[7]

Osmanlijsko carstvo je ušlo u prvi svjetski rat (1914–1918) na strani centralnih sila i na kraju je poraženo. Nakon prvog svjetskog rata, veliki konglomerat teritorija i naroda, od kojeg se ranije sastojalo Osmanlijsko carstvo je podijeljen na nekoliko novih država. Turski rat za nezavisnost (1919–1922), pokrenut od strane Mustafe Kemala Ataturka i njegovih kolega u Anadoliji, je rezultirao uspostavom moderne Republike Turske 1923. godine, s Ataturkom kao njenim prvi predsjednikom.[8]

Turska je demokratska, sekularna, unitarna, parlamentarna republika s bogatom kulturnom baštinom.[9][10] Službeni jezik u zemlji je turski a maternjim jezikom ga smatra oko 85% stanovništva.[11] Oko 70 do 80% stanovništva Turske se identificira kao etnički Turci. Najbrojnija manjina su Kurdi sa 20% stanovništva dok su ostale manjine Čerkezi, Albanci, Arapi, Bošnjaci i Lazi.[9][12][13][14][15] Velika većina stanovništva su muslimani. Turska je članica UN-a, NATO-a, OECD-a, OESS-a, OIC-a i G-20. Nakon što je postala jedna od prvih članica Vijeća Evrope 1949. godine, Turska je postala pridruženi član Evropske ekonomske zajednice 1963. godine, pridružila se Carinskoj uniji EU-a 1995. godine i započela pune pregovora o članstvu u Evropskoj uniji 2005. godine.[16] Rast Turske privrede i turska diplomatska inicijativa dovele su do priznanja Turske kao regionalne sile.[17][18][19][20]

Ankara je glavni grad iako je Istanbul najmnogoljudniji grad i kulturni i privredni centar države.

Republika Turska
Türkiye Cumhuriyeti (tr)
Zastava Grb
Zastava Grb
Uzrečica: Yurtta Barış, Dünyada Barış
bosanski: Mir kući, mir u svijetu
Himnaİstiklâl Marşı

Položaj Turske na karti
Položaj Turske
Službeni jezik turski
Državno uređenje Republika
 -  Predsjednik Recep Tayyip Erdoğan
Nezavisnost od Osmanlijskog Carstva 
 -  Priznato 24. juli 1923
Površina
 -  Ukupno 783.562 km2 (37. na svijetu)
 -  Vode (%) 1,3%
Stanovništvo
 -  Ukupno (2016) 79.814.053 [1] (17. na svijetu)
 -  Gustoća stanovništva 102/km2 (107 na svijetu)
BDP (PKM) 2011
 -  Ukupno $1.259,98 milijardi (15.)
 -  Per capita $17.499 
Gini (2010) 40.2 (-)
HDI (2013) 0.759 (visok) (64. na svijetu)
Valuta Turska lira (TRY)
Vremenska zona (UTC+3)
Topografija
 -  Najviša tačka Ararat
5 166 m
 -  Najveće jezero Van
3 765 km2
 -  Najveća rijeka Eufrat
2 780 km
Internetska domena .tr
Pozivni broj +90

Historija

Prahistorija Anadolije i Istočne Trakije

Anadolija, koja čini najveći dio današnje Turske, je jedno od najstarijih trajno naseljenih područja u svijetu. Razni drevni anadolijski narodi su naseljavali ovo područje, najkasnije od neolitika do perioda osvajanja ovog područja od strane Aleksandra Velikog.[21] Mnogi od tih naroda su govorili anadolijskim jezicima, ogrankom veće indo-evropske porodice jezika. Evropski dio Turske, Istočna Trakija, je također naseljena najmanje već 40.000 godina, a poznato je da su tokom neolita tj. oko 6.000 godine p. n. e. ljudi počeli da se bave poljoprivredom.[22]

Gobekli Tepe je mjesto sa najstarijom poznatom vjerskom građevinom, hram datira iz perioda od oko 10.000 godine p. n. e.[23] dok je Çatalhöyük vrlo velika naseobina u južnoj Anadoliji iz perioda neolita i eneolita od oko 7500 do 5700 godina p. n. e. To je najveće i najbolje očuvano neolitsko naselje otkriveno do jula 2012. godine a upisano je na UNESCO-vu listu svjetske baštine. Područje Troje se počelo naseljavati od neolitskog a nastavilo naseljavati i tokom željeznog doba.[24]

Najraniji stanovnici Anadolije su bili Hati i Huriti, indo-evropski narodi koji su naseljavali centralnu i istočnu Anadoliju. Hetiti su se 2.300 godine naselili u Anadoliji i postepeno apsorbirali Hate i Hurite. Oni su osnovali prvo veliko carstvo koje je trajalo od 18. do 12. stoljeća p. n. e. Nakon raspada Hetitskog carstva 1180. godine p. n. e, Frigijci su zavladali Anadolijom i stvorili svoje carstvo koje je uništeno od strane Kimerijaca u 7. stoljeću p. n. e. Tada su stvorene frigijske države Lidija, Karija i Licija.

Antički i Bizantijski period

Od 1.200 godine p. n. e. obalu Anadolije su naseljavali eolski i jonski Grci. Oni su osnovali mnoge gradove, kao što su Milet, Efes, Smirna (današnji Izmir) i Bizantijum (današnji Istanbul). Početkom 6. stoljeća p. n. e. istočni dijelovi današnje Turske dolaze pod vlast susjednog carstva Armenije koju je osnovala armenska dinastija Orontid. U istom stoljeću, sjeverozapadni dio današnje Turske dolazi pod vlast Odriske kraljevine koju je osnovao Teres I.

Cijelu teritoriju današnje Turske je tokom 6. stoljeća p. n. e zauzelo Perzijsko Ahemenidsko carstvo. Tokom Grčko-perzijskih ratova, grčki gradovi-države na obali Anadolije su se pobunili protiv perzijske vladavine. Teritorija današnje Turske je 334. godine p. n. e. pala pod vlast Aleksandra Velikog, što je dovelo do povećanja kulturne homogenizacije i helenizacije ovog prostora. Nakon Aleksandrove smrti 323. godine p. n. e. Anadolija je došla pod vlast mnogih helenističkih kraljevstava do sredine 1. stoljeća p. n. e. kada je postala dio Rimske republike. Proces helenizacije koji je bio započet Aleksandrovim osvajanjima ubrzan je tokom rimske vladavine. Od 1. stoljeća p. n. e. do 3. stoljeća, veliki dijelovi današnje Turske su bili mjesto sukoba između Rimljana i susjednih Parćana tokom Rimsko-partskih ratova.

Konstantin I je 324. godine izabrao Bizantijum za novi glavni grad Rimskog carstva, nazvavši ga Novi Rim. Nakon smrti Teodozija I 395. godine, Rimsko carstvo se podijelilo na dva dijela, čime je Konstantinopolj postao glavni grad Istočnog rimskog carstva. Ovo carstvo je vladalo većinom teritorija današnje Turske do kasnog srednjeg vijeka, iako je u prvoj polovini 7. stoljeća istočna područja došlo u ruke Sasanida. Česti Bizantijsko-sasanidski ratovi, kao i kasniji dugotrajni bizantijsko-perzijski ratovi su doveli do toga da istočni dijelovi današnje Turske mijenjaju razne vladare.

Geografija

Položaj i karakteristike

Turkey topo
Topografska karta Turske

Turska je transkontinentalna evroazijska država što znači da se prostire na oba kontinenta i Evropom i Azijom:

Azijski dio Turske, koji uključuje 97% površine zemlje, je odvojen od evropskog dijela Turske Bosforom, Mramornimo morem i Dardanelima. Evropska Turska zauzima preostalih 3% površine Turske. Turska je relativno velika država i prostire se na oko 1600 km u pravcu istok-zapad odnosno oko 800 km u pravcu sjever-jug i na karti ima popriličan pravougli izgled.[25] Prostire se između između 35. i 43. stepena sjeverne geografske širine i 25. i 45. stepena istočne geografske dužine. Površina Turske, uključujući i jezera iznosi 783.562 km2 od čega je 755.688 km2 u jugozapadnoj Aziji i 23.764 km2 u Evropi.[25]

Turska je po površini 37. najveća zemlja na svijetu. Okružena je morima na tri strane: Egejskim na zapadu, Crnim na sjeveru i Sredozemnim na jugu. Unutar Turske se nalazi i Mramorno more na sjeverozapadu.[26]

Evropski dio Turske, Istočna Trakija, graniči sa Grčkom i Bugarskom. Azijski dio zemlje, Anadolija, sastoji se od visokog centralnog platoa s uskim obalnim ravnicama, između planinskih lanaca Köroğlu i Pontic na sjeveru i planine Taurus na jugu. Istočna Turska je uglavnom planinskog krajolika i mjesto je izvora rijeka, kao što su Eufrat, Tigris i Aras a u tom dijelu Turske se nalazi i planina Ararat sa najvišim vrhom Turske (5.137 metara) kao i jezero Van, najveće jezero u državi.[27]

Geografske regije

Turska je u geografskom smislu podijeljena na sedam geografskih regija a to su: Centralna Anadolija, Crnomorska regija, Egejska regija, Istočna Anadolija, Jugoistočna Anadolija, Marmara i Sredozemna regija.

Na sjevernom dijelu Anadolije, duž crnomorske obale nalazi se neravan, uski pojas terena. Ova regija obuhvata oko jedne šestine od ukupne površine Turske. Unutrašnjost anadolijskog platoa postaje sve viši kako se ide ka istoku.[26] Sve ove geografske regije se u značajnoj mjeri razlikuju po različitim osnovama.

Raznovrsnost turskog pejzaža je proizvod kompleksnih pokreta zemlje koji su oblikovali regiju hiljadama godina i još uvijek se manifestuju poprilično čestim zemljotresima i povremenim vulkanskim erupcijama. Bosfor i Dardaneli duguju svoje postojanje rasjedu koji prolazi kroz Tursku a koji je doveo do stvaranja Crnog mora. Postoji rasjed koji prolazi sjeverom zemlje, od zapada ka istoku, duž kojeg se dogodio veliki potres 1999. godine.[28]

Vlada

Turska je svjetovna parlamentarna republika osnovana na načelu diobe vlasti na zakonodavnu, izvršnu i pravosudnu. Ustav je vrhovni zakon države.

Predsjednik

GNAT speakers
Velika narodna skupština Turske

Predsjednik je šef države i izabire se najmanje dvotrećinskom većinom Velike turske narodne skupštine (VTNS), poznatije kao Medžlis, na jednokratni, sedmogodišnji mandat. Da bi bio podoban za ovu funkciju, kandidat mora biti turski državljanin stariji od 40 godina, mora biti podoban za izbor u VTNS, te mora imati visoku stručnu spremu. Predsjednik predsjedava Nacionalnim vijećem za sigurnost i predstavlja ured Vrhovnog zapovjednika. U vrijeme rata, šef glavnog stožera vrši funkciju vrhovnog zapovjednika u ime predsjednika. Predsjednik je ovlašten proglašavati zakone ili ih slati natrag u parlament na ponovno razmatranje, raspisivati javne referendume, raspisivati parlamentarne izbore, imenovati premijera ili prihvatiti njegovu ostavku; ratificirati i objavljivati međunarodne sporazume, itd.

Nakon referenduma održanog u decembru 2007. godine, promjenjen je zakon o izboru predsjednika i trajanju mandata. Trajanje mandata predsjednika po novom zakonu može iznositi maksimalno 4 + 4 godine, i izbor predsjednika se vrši javnim predsjedničkim izborima. Trenutni predsjednik Republike Turske je bivši ministar vanjskih poslova Recep Tayyip Erdogan.

Izvršna vlast

Izvršna vlast je u rukama predsjednika i Vijeća ministara, kojim predsjedava premijer. Premijera imenuje predsjednik odabirom između članova Velike turske narodne skupštine, te kandidira ministre, čije imenovanje mora odobriti Velika turska narodna skupština. Na premijerov prijedlog predsjednik razrješava ministre dužnosti i imenuje nove. U roku od sedmicu dana od formiranja novog Vijeća ministara, premijer ili jedan od ministara predstavlja Vladin program pred Velikom turskom narodnom skupštinom, nakon čega se izglasava povjerenje. Prije općih izbora, ministri pravosuđa, unutarnjih poslova i komunikacija moraju se povući iz kabineta, a imenuju se neovisni i neutralni (bez političkih veza) ministri. Vijeće ministara izdaje pravila o primjeni zakona i ostalim pitanjima, uz uvjet da se ne kose s postojećim zakonima, koje tada provjerava Državno vijeće. Velika turska narodna skupština može raspustiti parlament izglasavanjem nepovjerenja.

Odnosi sa Bosnom i Hercegovinom

Turska i Bosna i Hercegovina imaju diplomatske odnose na nivou ambasadora.

Zakonodavna vlast

Prema ustavu iz 1982, zakonodavna vlast pripada Velikoj turskoj narodnoj skupštini (Meklis), koja zasjeda u Ankari. To je jednodomno tijelo s 550 mjesta koje se bira po sistemu proporcionalne zastupljenosti općim pravom glasa odraslih, na petogodišnji mandat. U Skupštini su zastupljene samo stranke koje su sakupile više od 10 posto glasova u zemlji. Velika turska nacionalna skupština donosi, mijenja, dopunjava i opoziva zakone; nadgleda rad Vijeća ministara i ovlašćuje ga da izdaje odluke o posebnim pitanjima koje imaju snagu zakona; ratificira međunarodne sporazume i odluke vezane uz tiskanje novca, objave ratnog stanja, te sudjelovanje državnih oružanih snaga u operacijama u inostranstvu; odlučuje o pitanjima vezanim uz odobravanje amnestija i pomilovanja itd.

Pravosuđe

Ustavom iz 1982. proglašena je nezavisnost državnih sudova i sudaca. Turska ima jedinstveni pravni sistem građanskih i vojnih sudova, od kojih svaki ima prizivni sud sa sjedištem u Ankari. Ustavni sud preispituje ustavnost zakona i odluka sa snagom zakona, kao i pravila procedure Velike turske nacionalne skupštine. Njegove se odluke odmah objavljuju u Službenom listu, te su obvezujuće za sve, uključujući zakonodavnu i izvršnu vlast. Suce imenuje predsjednik. Visoki prizivni sud je posljednji stepen preispitivanja odluka i presuda koje su donijeli sudovi. Suce bira Vrhovno vijeće sudaca i tužitelja. Državno vijeće je najviši upravni tribunal. Tri četvrtine sudaca imenuje Vrhovno vijeće sudaca i tužitelja, a jednu četvrtinu predsjednik. Ustavom iz 1982. propisano je uspostavljanje sudova za sigurnost koji se bave napadima na nacionalni i teritorijalni integritet Turske, demokratski poredak, napade na unutarnju i vanjsku sigurnost države itd. Tu je još i mnogo manjih građanskih i vojnih sudova.

Administrativna podjela

Teritorija Turske politički je podijeljena na 81 provinciju. Iako su ove provincije, radi potreba popisa stanovništva grupirane u regije, te regije nemaju nikakvu upravnu funkciju. Na čelu svake provincije (il) nalazi se namjesnik, valija (vali). U prošlosti su se provincije nazivale vilajetima (vilayet). Provincije su numerisane brojevima, po abecednom redu, te služe kao oznaka na registracijama za automobile u Turskoj.

Provincije su podijeljene u okruge (ilçeler). Broj okruga je različit u svakoj provinciji. U središnjem okrugu (merkez ilçe) nalazi se upravno središte provincije (il merkezi). Provincij uglavnom nose imena svojih glavnih gradova, a iznimke su Hatay (glavni grad je Antakya), Kocaeli (İzmit) i Sakarya (Adapazarı).

Privreda

Turska spada u red razvijenih zemalja. Turska ima 15. najveći BDP na svijetu prema PPP i 17. najveći nominalni BDP-a. Jedna je od osnivača OECD-a i jedna od glavnih G-20 ekonomija. Carinska unija između Turske i EU 1995. dovela je do velike liberalizacije tarifnih taksi i učinila je jednom od najvažnijih stubova vanjskotrgovinske politike Turske. Izvoz iz Turske je sa 143 milijarde $ u 2011. porastao na 163 milijarde $ u 2012. godini (glavni izvozni partneri u 2012. su bili: Njemačka 8,6%, Irak 7,1%, Iran 6,5%, Velika Britanija 5,7%, UAE 5,4%). Međutim, veći uvoz koji je iznosio 229 milijardi dolara 2012. prijetio je trgovinskom bilansu (glavni uvozni partneri u 2012: Rusija 11,3%, Njemačka 9%, Kina 9%, SAD 6%, Italija 5,6%).[9]

Turska ima veliku automobilsku industriju, koja je proizvela više od milion motornih vozila u 2012. te je po tome rangirani kao 16. najveći proizvođač automobila na svijetu.[29] Turski izvoz u oblasti brodogradnje je premašio 1,2 milijardu $ u 2011.[30] Glavna izvozna tržišta su Malta, Maršalova ostrva, Panama i Ujedinjeno Kraljevstvo.

Infrastruktura

Prema podacima iz 2013. godine u Turskoj je postojalo 98 aerodroma[31] od čega su 22 međunarodna.[32] Najprometniji turski aerodrom je aerodrom "Atatürk" u Istanbulu koji je prema Međunarodnom vijeću aerodroma u 2015. godini bio 11. najprometniji aerodrom na svijetu sa opsluženih 31.833.324 putnika u periodu od januara do jula 2014.[33] Novi (treći) aerodrom u Istanbulu, Aerodrom Istanbul otvoren krajem 2018. je projektovan kao najprometniji aerodrom na svijetu, sa kapacitetom od 150 miliona putnika.[34][35][36] Sa 435 destinacije (51 domaće i 384 međunarodne) u 126 država svijeta, Turkish Airlines je najveći autoprijevoznik na svijetu po broju država koje opslužuje u 2016. godini.[37]

Stanovništvo

Prema procjeni iz 2011. godine u Turskoj živi 74.700.000 stanovnika,[38] od čega njih 3 četvrtine živi u gradovima. Prema procjeni iz iste godine, porast stanovništva iznosi 1,35 posto svake godine. Prosječna gustina naseljenosti iznosi 97 stanovnika po km 2. 1927. godine, kada je obavljen prvi službeni popis stanovništva, u Turskoj je živjelo 13,6 miliona stanovnika[39] Najmnogoljudniji grad je Istanbul koji je ujedno i najmnogoljudniji evropski grad i treći grad u Evropi po površini.[40][41] Od ukupnog broja stanovnika, njih oko 70–75% su Turci.[9] Pouzdani podaci o etničkoj strukturi stanovništva nisu dostupni, jer se te informacije ne obrađuju tokom popisa stanovništva.[42] Tri manjinske grupe naroda, službeno priznate u Ugovoru iz Lausanne su Armeni, Grci i Jevreji. Ostale etničke grupe su Albanci, Arapi, Azeri, Bošnjaci, Čerkezi, Gruzijci, Lazi, Perzijanci, Pomaci (Bugari), i Romi.[43][44]

Kurdi, posebna etnička grupa, koncentrirani su uglavnom u jugoistočnim provincijama zemlje i čine najveći netursku etničku grupu sa udjelom od oko 18 posto ukupnog stanovništva Turske.[9] Manjinsko stanovništo, ne uzimajući u obzir Kurde, je procijenjeno na oko 7–12% stanovništva.[9] Državna radiotelevizija emituje televizijske i radijske programe na manjinskim jezicima.[45][46]

Turci

Turci (ranije Osmanlije ili Osmani) su evroazijski narod, zapravo njegova posebna grupa, sa oko 80 miliona pripadnika, koji žive raspoređeni na dva kontinenta. Najveći dio ih živi u Maloj Aziji (Turska sa oko 65 miliona), na Balkanu, i to u: Bugarskoj (815.000), Grčkoj (130.000), Makedoniji (81.000), Rumuniji (150.000), te nepoznat broj u zemljama nasljednicama bivše Jugoslavije, kao i na Kipru (135.000). Veći dio Turaka živi u Iraku (200.000 do 300.000), Siriji (100.000) kao i u dijelu zemalja Azije, gdje se zovu Turkmeni. Više od tri miliona Turaka žive u Zapadnoj Evropi, od čega samo 1,2 miliona u Njemačkoj. Turci su sunitski muslimani. Prvi se put spominju u 6. vijeku, a potomci su turskih naroda, koji su u 11. vijeku prodrli u Anatoliju, mješajući se postupno sa ostalim narodima u tom dijelu svijeta: Grcima na zapadu, Armenima i Kurdima na istoku, te Gruzijcima na sjeveroistoku, a dijelom i sa Slavenima na jugoistoku Evrope. Današnja Turska poznaje ne samo Turke kao svoje državljane: ona se isto tako diči svojom jakom dijasporom, ali i "etničkim Turcima" (Turcima u etničkom smislu), koji su ustvari regionalna manjina.

Religija

Turska je sekularna država što znači da ustavom nije definisana državna religija ali je svim stanovnicima Turske ovim najvišim aktom predviđena sloboda vjere.[48][49] Islam je dominantna religija u Turskoj sa 99,8% stanovništva koji se izjašnjavaju kao muslimani[9][50] dok neki izvori daju malo niže procjenu od 96,4% muslimana.[44]

Jezik

Službeni jezik je turski koji je najrašireniji turkijski jezik na svijetu.[51][52] 85,54% stanovništva Turske ga smatra maternjim jezikom.[53] Kurmanskim dijalektom kurdskog jezika govori 11,97 odsto stanovništva.[53] Arapski i zazaki jezik su maternji jezik za oko 2,39% stanovništva, a nekoliko drugih jezika su maternji jezici za manji dio stanovništva Turske.

Obrazovanje

Najstarija turska visokoobrazovna institucija Univerzitet u Istanbulu je osnovan 1453. godine kao Darülfünûn. 1. augusta 1933. reorganizovan je i postao je prvi turski univerzitet. Ministarstvo za nacionalno obrazovanje je odgovorno za predškolsko obrazovanje. Osnovnoškolsko i srednjoškolsko obrazovanje je obavezno i traje 12 godina. Manje od polovine Turaka između 25 i 34 godine završilo je samo srednju školu što je u poređenju sa prosjekom OECD-a nivo od oko 80%. Ukupna stopa pismenosti odraslih osoba u 2011. godini bila je 94,1 posto od čega 97,9% za muškarce i 90,3% za žene.

U 2017. godine u Turskoj je registrovano 190 univerziteta. U 2008. godini kvota primljenih studenata iznosila je 600.000, u poređenju sa 1.700.000 koji su polagali ispit za 2007. godinu. Prema Times Higher Education World University Rankings-u za period 2012–2013. godina, najbolje rangirani univerzitet u Turskoj je Bliskoistočni tehnički univerzitet (rangiran u rasponu između 201. i 225. mjesta), zatim Univerzitet Bilkent i Univerzitet Koç (u rasponu od 226. do 250. mjesta), Istanbulski tehnički univerzitet i Univerzitet Boğaziçi (raspon od 276. do 300. mjesta). Svi državni i javni univerziteti pod kontrolom su Odbora visokog obrazovanja (YÖK), čijeg šefa imenuje predsjednik Turske.

Kultura i sport

Turska ima veoma razvijenu kulturu, koja je mješavina različitih elemenata Oğuz Turaka, stanovništva Anadolije, i Otomanske Turske, kao i Zapadne kulture i tradicije. Turska muzika i literatura su dobar primjer mješavine kulturnih uticaja, koji su bili rezultat interakcije Osmanskog Carstva i Islamskog svijeta, zajedno sa Evropom.

Najpopularniji sport u Turskoj je nogomet. Najpoznatiji klubovi su: Galatasaray, Fenerbahçe i Beşiktaş. Popularni su i košarka i odbojka.

Galerija

Whirling Dervishes, Konya, Turkey, RMO

Obredi derviških redova

Alanya Turkey

Alanya

Pamukkale00

Pamukkale

Manavgat waterfall by tomgensler

Vodopadi u Manavgatu kod Antalije

Xumarov HPIM5968h

Eskişehir

Ishak Pasha Palace1454

Palača Ishak-paše

İzmir Konak saat kulesi ve Konak meydanı

Konak, Izmir

Mount Nemrut

Planina Nemrut

Kızılay Square in Ankara, Turkey

Trg Kızılay, Ankara

Također pogledajte

Reference

  1. ^ [1]
  2. ^ National Geographic Atlas of the World (7. iz.). Washington, D.C.: National Geographic. 1999. ISBN 0-7922-7528-4. "Europe" (str. 68–69); "Asia" (str. 90–91): "A commonly accepted division between Asia and Europe ... is formed by the Ural Mountains, Ural River, Caspian Sea, Caucasus Mountains, and the Black Sea with its outlets, the Bosporus and Dardanelles."
  3. ^ "The good old days?". The Economist.
  4. ^ Sharon R. Steadman; Gregory McMahon (15 September 2011). The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000-323 BCE). Oxford University Press. str. 3–11, 37. ISBN 978-0-19-537614-2. Retrieved 23 March 2013
  5. ^ David Noel Freedman; Allen C. Myers; Astrid Biles Beck (2000). Eerdmans Dictionary of the Bible. Wm. B. Eerdmans Publishing. p. 61. ISBN 978-0-8028-2400-4. Retrieved 24 March 2013.
  6. ^ Mehmet Fuat Köprülü&Gary Leiser. The origins of the Ottoman Empire. p. 33.
  7. ^ Yalçın, Özgür. "Reformation_of_Ottoman_Bureaucracy_A_Failed_Attempt". http://www.academia.edu/.
  8. ^ "Turkey". Encyclopedia Britannica.
  9. ^ a b c d e f g "The World Factbook". cia.gov.
  10. ^ http://europa.eu/youth/article/multiculturalism-and-turkey_en
  11. ^ "55 milyon kişi 'etnik olarak' Türk". milliyet.com.tr.
  12. ^ Jaipaul L. Roopnarine (26 August 2015). Fathers Across Cultures: The Importance, Roles, and Diverse Practices of Dads: The Importance, Roles, and Diverse Practices of Dads. ABC-CLIO. str. 328. ISBN 978-1-4408-3232-1. Kurds are the largest ethnic minority group (about 20%), and Armenians, Greeks, Sephardic Jews,...
  13. ^ Richard M. Medina; George F. Hepner (4 April 2013). The Geography of International Terrorism: An Introduction to Spaces and Places of Violent Non-State Groups. CRC Press. str. 113. ISBN 978-1-4398-8688-5. Turkey has numerous non-Turkish ethnic groups of which the Kurds are the largest, comprising approximately 20% of the population.
  14. ^ "Turkey's ethnic make-up: A complex melting pot".
  15. ^ http://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-turkey.html
  16. ^ https://web.archive.org/web/20070515022203/http://www.abgs.gov.tr/en/tur-eu_relations_dosyalar/chronology.htm
  17. ^ "International Organisations". Republic of Turkey Ministry of Foreign Affairs.
  18. ^ "Turkey and Russia on the Rise". Stratfor. Arhivirano s originala, 23 August 2011. Pristupljeno 23 Septembar 2014. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |accessdate= (pomoć)
  19. ^ "Can Turkey Be a Source of Stability in the Middle East? - heptagonpost.com". heptagonpost.com. Arhivirano s originala, 13 Juni 2011. Pristupljeno 23 Septembar 2014. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  20. ^ "Turkey: A Welcome Return To The Balkans? – Analysis". Eurasia Review.
  21. ^ Sharon R. Steadman; Gregory McMahon (15 September 2011). The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000–323 BC). Oxford University Press. str. 3–11, 37. ISBN 978-0-19-537614-2. Retrieved 23 March 2013.
  22. ^ Casson, Lionel (1977). "The Thracians" (PDF). The Metropolitan Museum of Art Bulletin 35 (1): 2–6. doi:10.2307/3258667.
  23. ^ Najstariji svjetski hram Archived 8 August 2017 at the Wayback Machine. Pristupljeno 18. juna 2015.
  24. ^ Troja Pristupljeno 18. juna 2015.
  25. ^ a b "Turkey - Geography". countrystudies.us.
  26. ^ a b "Geography of Turkey, Aegean, Black sea, Marmara and Istanbul". turizm.net.
  27. ^ "Lake Van". Encyclopedia Britannica.
  28. ^ O Turskoj - Etimologija i klima
  29. ^ "Production Statistics - OICA". oica.net.
  30. ^ http://www.webcitation.org/6EK10Y6Kx
  31. ^ "CIA World Factbook: Turkey". Pristupljeno 17 November 2014.
  32. ^ "Study in Turkey: International Airports in Turkey". Arhivirano s originala, 25 December 2013. Pristupljeno 17 November 2014.
  33. ^ "Year to date Passenger Traffic". ACI. 25 September 2014. Pristupljeno 25 September 2014.
  34. ^ "It will be the biggest airport of the world". 24 January 2013. Arhivirano s originala, 29 Januar 2013. Pristupljeno 24 January 2013. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate= (pomoć)
  35. ^ "Istanbul's New Erdoğan-Backed Airport to Be Named After... Erdoğan". 14 August 2014.
  36. ^ Gianluca Mezzofiore (14 August 2014). "Erdogan Airport: Istanbul's Super Hub 'to be Named After Turkey's President-Elect'". International Business Times UK.
  37. ^ "Turkish Airlines: International Flight Destinations". Turkish Airlines. Arhivirano s originala, 19 May 2016. Pristupljeno 22 June 2016.
  38. ^ Turkish Statistical Institute (TurkStat). "Turkish Statistical Institute The Results of Address Based Population Registration System 2011". turkstat.gov.tr.
  39. ^ "Turkey - Population". countrystudies.us.
  40. ^ Rashed, Tarek; Jürgens, Carsten. Remote Sensing of Urban and Suburban Areas. p. 295
  41. ^ Bator, Robert. Daily Life in Ancient and Modern Istanbul. p. 51.
  42. ^ Extra, Guus; Gorter, Durk (2001). The Other Languages of Europe: Demographic, Sociolinguistic, and Educational Perspectives. Multilingual Matters. str. 1–. ISBN 978-1-85359-509-7.
  43. ^ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 27 Novembar 2014. Pristupljeno 6 Mart 2015. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  44. ^ a b Joshua Project. "Country - Turkey :: Joshua Project". joshuaproject.net.
  45. ^ http://www.ab.gov.tr/files/tarama/tarama_files/23/SC23DET_Minority%20Rights%20and%20Cultural%20Rights.pdf
  46. ^ "Turkey passes law to allow minority languages on TV". ekurd.net.
  47. ^ http://www.citypopulation.de/Turkey-RBC20.html Broj stanovnika baziran na osnovu proračuna turskog statističkog instituta (decembar, 2013.)
  48. ^ http://servat.unibe.ch/icl/tu00000_.html Ustav Turske (engl.)
  49. ^ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 23 Decembar 2010. Pristupljeno 21 Februar 2015. Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  50. ^ "About this Collection". The Library of Congress.
  51. ^ Katzner, Kenneth (2002). Languages of the World, Third Edition. Routledge. ISBN 978-0-415-25004-7.
  52. ^ "Turkey Overview". minorityrights.org. Arhivirano s originala, 9 September 2015.
  53. ^ a b "Türkiye'nin yüzde 85'i 'anadilim Türkçe' diyor". Milliyet.com.tr. Pristupljeno 4 November 2012.

Vanjski linkovi

.tr

.tr je najviši Internet domen za Tursku. Administraciju ovog domena vrši računarski centar Srednje Istočnog Tehničkog Univerziteta. Turska Republika Sjeverni Kipar koristi pod-domen .nc.tr.

Azija

Azija, kao dio Evroazije sa površinom od oko 44,6145 miliona km2, zauzima oko trećine ukupnog kopna na Zemlji i po površini je najveći kontinent na planeti. U njoj živi preko 4 milijarde ljudi, što je oko 60% ukupnog broja stanovnika na svijetu, te je ovaj kontinent i najnaseljeniji. U historiji ljudske civilizacije, Azija je vrlo rano postala važna za čovječanstvo. Tamo su nastale prve poznate države, a već oko 900 p.n.e. i prva velika carstva poput Asirskog ili nešto kasnije i Ahemendiskog carstva.

Azija je kontinent superlativa, između ostalog tamo se nalazi:

najmnogoljudnija država svijeta - Narodna Republika Kina

najveći dio najveće države po površini - Rusije, nalazi se u Aziji

najviši planinski lanac - Himalaji i svi poznati vrhovi iznad 8.000 metara

najdublje i najstarije unutrašnje jezero - Bajkalsko jezero

najniža vodena površina ispod nivoa mora - Mrtvo moreAzija je kontinent sa najrazličitijom vegetacijom koja se kreće od stalno zaleđene zemlje (permafrosta) u Sibiru do džungli u jugoistočnoj Aziji. Pored ekstremnih klimatskih uslova u tundrama, pustinjama i tropskim kišnim šumama, u njoj se nalaze i sve ostale poznate vegetacijske zone. Druga specifičnost Azije je da se u njoj nalazi najveći broj međukontinentalnih država na svijetu, bilo da se radi o azijskom dijelu tih država ili teritorijama azijskih država koje se prostiru na drugim kontinentima (npr. Rusija, Kazahstan, Egipat, Turska i dr.)

Bliski istok

Bliski istok je sačinjen od država na južnom i istočnom dijelu Sredozemnog mora te se pruža od Sredozemnog mora do Perzijskog zaljeva. Bliski istok je podregion Afrike i Evroazije tj. Azije i Sjeverne Afrike. Tri osnovne kulture Bliskog istoka su perzijska, arapska i turska. Ove tri različite kulturne jedinice također imaju i korjenito različite jezike i narodnosti tj. perzijska, turska, i arapska.

Većina definicija koja podrazumjeva Bliski istok se odnosi na grupu nacija od jugozapadne Azije od Irana do Egipta pa je po tome Egipat također dio Bliskog Istoka dok se ostale sjevernoafričke države kao što su Libija, Tunis i Maroko podrazumijevaju dijelom sjevernoafričkih nacija.

Crno more

Crno more je kontinentalno more smješteno između jugoistočne Evrope, Anadolije i Kavkaza, moreuzima povezano sa Sredozemnim morem preko Egejskog i Mramornog mora. Između Crnog i Mramornog mora nalazi se Bosfor, na čijim obalama se nalazi turski grad Istanbul. Crno more je također povezano i sa Azovskim morem preko Kerčkog moreuza.

Zemlje koje leže na obalama Crnog mora su: Turska, Bugarska, Rumunija, Ukrajina, Rusija, i Gruzija; Krimsko poluostrvo je ukrajinska autonomna republika.

Crno more ima površinu od 436.400 km2 (168.495 km2 milja ) (ne uključujući Azovsko more), najveća dubina mu je do 2.206 m, a zapremina oko 547.000 km3. Važniji gradovi na obalama su: Batumi, Burgas, Constanţa, Giresun, Herson, Istanbul, Jalta, Kerč, Mangalia, Năvodari, Novorosijsk, Odesa, Ordu, Poti, Rize, Samsun, Sevastopolj, Soči, Suhumi, Trabzon, Varna i Zonguldak.

Egejsko more

Egejsko more (grčki, Αιγαίον Πέλαγος, Aigaion Pelagos; turski, Ege Denizi ili Adalar Denizi) je rukavac Sredozemnog mora, smješten između Grčke i Turske.

Na sjeveru je Egejsko more povezano sa Mramornim morem preko moreuza Dardaneli a preko Bosfora i sa Crnim morem.

Egejska ostrva se nalaze unutar ovog mora kao i na njegovoj južnoj strani a od značajnijih tu su: Kreta i Rodos.

Smatra se kolijevkom dvije velike antičke kulture, kretske i grčke. Kasnije su tim morem vladali Perzijanci Rimljani, Bizantinci, Đenovljani i Mlečani, kao i Osmanlije. Danas Egejsko more dijele Grčka (veći dio) i Turska (manji dio).

U antičko vrijeme Egejska ostrva (često drugo ime za Egejsko more) su bili izvorište kulturnog razvoja i "šablon" za današnju demokratiju. Razvijalo se pomorstvo, trgovina i posredovalo se znanje.

Evropsko prvenstvo u nogometu 2000.

Evropsko prvenstvo u nogometu 2000. je bilo 11. po redu Evropsko prvenstvo u nogometu koje se održalo u Belgiji i Holandiji. Ovo je bilo prvo kontinentalno prvenstvo koje se odigralo u dvije države. Finalni turnir se odigrao između 10. juna i 2. jula na kojem je učestvovalo 16 reprezentacija. Turnir se odigrao na osam različitih stadiona. Francuska je u finalnoj utakmici bila uspješnija od Italije rezultatom 2-1 te po drugi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Golove u finalu su postigli Sylvain Wiltord u 93. i David Trezeguet u 103. minuti utakmice za Francusku te Marco Delvecchio u 55. minuti utakmice za Italiju. U regularnom dijelu utakmice rezultat je bio neriješen rezultatom 1-1 te su se igrali produžeci. Tadašnjim pravilima pogodak postignut u produžecima odlučivao je o novom prvaku Evrope. Nakon Evropskog prvenstva 1996. i prvog "zlatnog gola" koji je odlučio tadašnjeg prvaka i ovog puta prvak je odlučen zlatnim golom koji je donio drugu šampionsku titulu Francuskoj. Utakmica je odigrana pred 48.200 gledalaca na stadionu De Kuip u Rotterdamu. Glavni sudija utakmice je bio Anders Frisk.

Evropsko prvenstvo u nogometu 2008.

Evropsko prvenstvo u nogometu 2008. je bilo 13. po redu Evropsko prvenstvo u nogometu koje se održalo u Austriji i Švicarskoj. Finalni turnir se odigrao između 7. i 29. juna na kojem je učestvovalo 16 reprezentacije. Turnir se odigrao na osam različitih stadiona u isto toliko gradova. Španija je u finalnoj utakmici bila uspješnija od Njemačkke rezultatom 1-0 te drugi put u svojoj historiji osvojila šampionsku titulu. Gol u finalu je postigao Fernando Torres u 33. minuti utakmice. Utakmica je odigrana pred 51.428 gledalaca na stadionu Ernst Happel u Beču. Glavni sudija utakmice bio je Roberto Rosetti.

Kanjon

Kanjon (naziva se i klanac, tjesnac, sutjeska ili ždrijelo) je duboki tjesnac oformljen između stijena, obično urezan (oformljen) djelovanjem rijeke. To djelovanje traje jako dugo i sam kanjon nastaje erozijom koja je potpomognuta vodom. Za kanjon možemo reći i da je riječna dolina.

Najveći i najčuveniji svjetski kanjon je onaj u Arizoni - Grand Canyon. Dug je nešto više od 446 km, a dubina na pojedinim mjestima dostiže nevjerovatnih 1800 metara. Drugi najdublji kanjoj u svijetu, a prvi u Evropi je Kanjon rijeke Tare. Njegova dubina dostiže 1600 metara, a sam kanjon je dug 82 kilometra.

Mramorno more

Mramorno more (na turskom, Marmara Denizi, na grčkom, Θάλασσα του Μαρμαρά ili Προποντίδα, Propontida), kontinentalno je more koje je povezano sa Crnim i Egejskim morem, tako razdvajajući Aziju od Evrope. Bosfor povezuje ovo more sa Crnim morem, dok ga Dardaneli vežu sa Egejskim more. Istanbul je smješten na sjevernom dijelu Mramornog mora, na samim južnim ustima Bosfora. Površina mu iznosi 11,350 km2.

U ovom moru se nalaze dvije skupine ostrva poznatih pod imenom Princezina ostrva i Mramorna ostrva. Ova posljednja grupa daje ime cijelom moru jer se na tim ostrvima nalaze bogati izvori mramora (na grčkom, marmaros).

Propontis (Προποντίς, -ίδος < pro 'prije' + pontos, "Crno more") je stari grčki naziv za ovo more.

Nogometna reprezentacija Turske

Nogometna reprezentacija Turske (turski: Türkiye Millî Futbol Takımı) predstavlja Tursku na međunarodnim nogometnim takmičenjima i pod kontrolom je nogometnog saveza Turske (Türkiye Futbol Federasyonu (TFF)).

Turska se tri puta kvalificirala na Svjetsko prvenstvo: 1950, 1954 i 2002. Međutim, sa prvenstva 1950 Turska zbog financijskih problema povukla se prije početka takmičenja. Najbolji rezultat na Svjetskim prvenstvima postigla je 2002. u Japanu i Južnoj Koreji osvojivši 3. mjesto.

Na Evropskim prvenstvima učestvovala je 3 puta. Najbolji rezultat Turska je postigla 2008. došavši do polufinala. Što se tiče Olimpijskih igara Turska je učestvovala šest puta te postigla najbolji rezultat 1948. i 1952. došavši do četvrtfinala.

Turska je 2003. godine nakon odustajanja Njemačke nastupila na Kupu konfederacija te kao i godinu dana ranije na Svjetskom prvenstvu osvojila treće mjesto.

Osmanlijsko Carstvo

Osmanlijsko Carstvo (na osmanlijskom turskom: دولتِ عَليه عُثمانيه, Devlet-i Aliye-i Osmaniye, što znači "Osmanlijska uzvišena država"; na modernom turskom: Osmanlı Devleti, "Osmanlijska država," ili Osmanlı Imparatorluğu, "Osmanlijsko Carstvo"), bilo je imperijalna snaga, smještena na obodu Sredozemnog mora, trajući od 1288. do 1922. Na vrhuncu moći, tokom 16. vijeka, ovo carstvo je obuhvaćalo Anadoliju, Bliski Istok, dijelove Sjeverne Afrike, dobar dio Jugoistočne Evrope, sve do Kavkaza. Carstvo je na vrhuncu svoje moći obuhvaćalo teritoriju površine od oko 22,9 miliona km2, mada je dobar dio te teritorije bio pod indirektnom kontrolom centralne vlade. Carstvo je bilo smješteno napola između Istoka i Zapada, tako da je tokom svog 600-godišnjeg postojanja carstvo bilo u međusobnim odnosima sa Istokom i sa Zapadom.

Pleme Ouz Turaka je u zapadnoj Anadoliji osnovalo ovo carstvo, kojim je vladala osmanlijska (na turskom, Osmanlı) loza, koja je potekla od Oghuz Turaka. Carstvo je osnovao Osman I (na arapskom ʿUthmān, عُثمَان , što je u zapadno-evropskim jezicima prilagođeno / iskvareno u ime "Ottoman," pa otuda i ime castva - Osmanlijsko ili "Otomansko" carstvo). 1453, nakon što su Osmanlije osvojile Carigrad (Konstantinopolj) (danas moderni İstanbul), kao posljednji ostatak Bizantijskog carstva, ovaj grad je postao treća osmanlijska prijestonica. U 16. i 17. vijeku, Osmanlijsko Carstvo je postalo jedna od svjetskih najmoćnijih političkiha sila, od čijeg su se napredovanja uzduž Balkanskog poluostrva i južnim obodom Poljsko-litvanskog kraljevstva evropske zemlje osjećale ugroženim.

Na svom vrhuncu, Carstvo je uključivalo mnoga važna mjesta klasične starine, među kojima su Homerov Olimp, Zeusova Evropa, Ijin Bosfor, Dijanin hram u Efesu, sarkofag Aleksandra Velikog, Rajski vrtovi, Nuhova (Noina) Gora Ararat, Ibrahimova (Avramova) oaza i izvori, Nil, Besjeda na gori, brijeg Golgota.

Propast Osmanlijskog Carstva je posljedica Prvog svjetskog rata, tokom kojeg su savezničke sile, uključujući i Arape, konačno porazile osmanlijske snage na Bliskom Istoku. Na kraju rata osmanlijska vlada se potpuno raspala, dok su carstvo međusobno podijelile pobjedničke snage. Predstojeće dvije godine su okončane proglašvanjem novih država. Jedna od novih država bila je Republika Turska. Članovi osmanlijske dinastije su protjerani iz Anadolije, gdje su njihovi preci nekad sagradili jedno od najvećih carstava svijeta. 1999, turska skupština [parlament] je povratila državljanstvo članovima Osmanlijske porodice, nakon 76 godina.

Sredozemno more

Sredozemno more, more koje spaja obale Evrope na sjeveru, Azije na istoku i Afrike na jugu, povezano je s Atlantskim okeanom kroz Gibraltarski moreuz, s Indijskim okeanom preko Sueckog kanala i Crvenog mora, a sa Crnim morem preko Bosfora. Područje Sredozemnog mora sa obalnim pojasom zove se Mediteran ili Sredozemlje.

Zauzima površinu od oko 2,5 miliona km2 iako je na zapadu kod Gibraltara, veza sa Atlantskim okeanom široka svega 14 km.

Zemlje i područja, čije obale oplakuje Sredozemno more su:

Španija, Francuska, Monako, Italija, Malta, Slovenija, Hrvatska, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Albanija, Grčka, Turska, Kipar, Sirija, Libanon, Izrael, Palestina, Egipat, Libija, Tunis, Alžir i Maroko, a UNESCO u zemlje Mediterana uvrštava i Portugal, Srbiju, Makedoniju, San Marino, Vatikan i Andoru bez obzira što te zemlje nemaju direktan izlaz na Sredozemno more, nego gravitiraju tom području ili su kulturom, historijom i tradicijom vezani za to područje.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1954.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 1954. bilo je peto po redu Svjetsko prvenstvo u nogometu koje je održano u Švicarskoj od 16. juna do 4. jula 1954. godine. Šampionsku titulu osvojila je Zapadna Njemačka pobijedivši u finalnoj utakmici Mađarsku. Bronzana medalja pripala je Austriji. Na takmičenju je učestvovalo 16 reprezentacija. Na prvenstvu je odigrano 26 utakmica gdje je postignuto 140 golova što je prosječno iznosilo 5.38 postignutih golova po utakmici. Najbolji stijelac turnira bio je reprezentativac Mađarske Sándor Kocsis sa 11 postignutih golova.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.

Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002. bilo je 17. po redu svjetsko prvenstvo a održano je u Južnoj Koreji i Japanu od 31. maja do 30. jula 2002. godine. Titulu šampiona osvojila je reprezentacija Brazila koja je u finalu rezultatom 2-0 pobijedila Njemačku.

Turci

Turci su turkijski narod, zapravo njegova posebna grupa, sa oko 70 miliona pripadnika, koji žive raspoređeni na dva kontinenta. Najveći dio ih živi u Maloj Aziji (Turska sa oko 58 miliona), na Balkanu, i to u: Bugarskoj (747.000), Grčkoj (130.000), Makedoniji (81.000), Rumuniji (150.000), te nepoznat broj u zemljama nasljednicama bivše Jugoslavije, kao i na Kipru (265,000). Veći dio Turaka živi u Iraku (200.000 do 300.000), Siriji (100.000) kao i u dijelu zemalja Azije, gdje se zovu Turkmeni. Više od pet miliona Turaka žive u Zapadnoj Evropi, od čega samo 2,8 miliona u Njemačkoj.

Turci su sunitski muslimani. Prvi se put spominju u 6. vijeku, a potomci su turskih naroda, koji su u 11. vijeku prodrli u Anatoliju, mješajući se postupno sa ostalim narodima u tom dijelu svijeta: Grcima na zapadu, Armencima i Kurdima na istoku, te Gruzijcima na sjeveroistoku, a dijelom i sa Slavenima na jugoistoku Evrope.

Današnja Turska poznaje ne samo Turke kao svoje državljane: ona se isto tako diči svojom jakom dijasporom, ali i "etničkim Turcima" (Turcima u etničkom smislu), koji su ustvari regionalna manjina.

Turski narod (Turski: Türk milleti), također poznat kao "Turci" (Türkler), su definirani uglavnom kao građani Republike Turske. Rani historijski dokument donosi definiciju Turčina kao: "bilo koja koja osoba u Republici Turskoj; bez obzira na njegovu/njenu vjeru ili rasno/etničko porijeklo; ko govori turskim jezikom, odrasta u turskoj kulturi i usvaja turski ideal, jest Turčin." Ovaj ideal dolazi iz uvjerenja Mustafe Kemala Atatürka. Danas, riječ se primarno koristi za stanovnike Turske, ali se također može odnositi i na članove brojne populacije koja govori turski u zemljama koje bile u sastavu Osmanlijskog carstva, kao i velikim zajednicama Turaka koje su uspostavljene u Evropi, posebno u Njemačkoj, Francuskoj, Velikoj Britaniji i Holandiji, kao i Sjevernoj Americi i Australiji.

Turska Republika Sjeverni Kipar

Sjeverni Kipar (turski: Kuzey Kıbrıs), službeno Turska Republika Sjeverni Kipar (turski: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), međunarodno je nepriznata država koja se prostire na sjeveroistoku ostrva Kipar. Međunarodna zajednica Sjeverni Kipar smatra sastavnim dijelom Republike Kipar, a jedina država koja je priznala Sjeverni Kipar je Turska.

Sjeverni Kipar prostire se od vrha poluostrva Karpas na sjeveroistoku do zaliva Morfu, rta Kormakitis i najzapadnije tačke, eksklave Erenköy (grčki: Kokkina). Najjužniju tačku predstavlja selo Akıncılar (grčki: Louroujina). Tampon zona pod nadzorom Ujedinjenih nacija prostire se između Sjevernog Kipra i ostatka ostrva i dijeli Nikoziju, glavni grad obje države.

Državni udar 1974, izvršen u cilju aneksije ostrva Grčkoj izazvao je tursku invaziju. Invazija je rezultirala iseljenjem kiparskih Grka sa sjevera i kiparskih Turaka sa juga, podjelom ostrva i jednostranim proglašenjem nezavisnosti Sjevera 1983. Zbog manjka priznanja, Sjeverni Kipar se oslanja u Tursku za ekonomsku, političku i vojnu podršku.Pokušaji da se pronađe rješenje kiparskog spora do sada su bili neuspješni. Na Sjevernom Kipru je razmješten garnizon Turskih oružanih snaga jačine 17.000 ljudi. Dok boravak turskih jedinica podržava i odobrava vlada Sjevernog Kipra, vlada Kipra i međunarodna zajednica smatraju ih snagama okupacije, a njihovo prisustvo bilo je predmet više rezolucija Savjeta bezbjednosti UN-a.

Sjeverni Kipar je polupredsjednička, demokratska republika sa kulturnim naslijeđem koje objedinjuje više uticaja i ekonomijom u kojoj dominira uslužni sektor. Ekonomija je doživjela značajan rast kroz 2000-e i 2010-e, a dalji razvoj sprečava međunarodni embargo. Službeni jezik je turski, koji se priča specifičnim lokalnim dijalektom. Gotovo cjelokupno stanovništvo čine sunitski muslimani. Sjeverni Kipar je posmatrač u Organizaciji islamske saradnje i Organizaciji ekonomske saradnje, a u Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope ima status posmatrača pod imenom "Kiparska turska zajednica".

Turska lira

Turska lira (oznaka: (do 1. marta 2012: TL); tur.: Türk lirası; ISO 4217: TRY) je zvanična valuta Republike Turske. Pored Turske, koristi se i na Sjevernom Kipru. Turska lira je podijeljena na 100 kuruša (kuruş). Trenutni kurs (31. decembra 2012.) turske lire je 1 € = 2,36 TRY (1 TRY= 0,42 €).

Na prednjim stranama svih novčanica koje su trenutno u opticaju i naličjima svih trenutno važećih kovanica nalazi se portret prvog predsjednika Republike Turske Kemal-paše Atatürka. Historijske novčanice iz druge, treće i četvrte serije su imale portret turskog generala, premijera i drugog predsjednika İsmeta İnönüa na prednjoj strani. Ova izmjena dizajna lica novčanica je načinjena 12. januara 1926. godine u skladu sa tadašnjim novim zakonom, a ukinula ga je Demokratska stranka nakon Drugog svjetskog rata. Monetarna politika je usvojena sa ciljem da se zadrži nivo cijena i financijska stabilnost putem propisanog nivoa obaveznih rezervi i uskog raspona kretanja kamatne stope zbog nedavne globalne ekonomske krize dok je nivo proizvodnje opao.

Turska na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017.

Tursku je na Svjetskom prvenstvu u atletici 2017. u Londonu od 4. do 13. augusta 2017. predstavljalo 27 sportista u 17 disciplina. Ukupno su osvojili dvije medalje: jednu zlatnu i jednu srebrenu.

Zastava Turske

Zastava Turske sastoji se od bijelog polumjeseca i zvijezde na crvenoj podlozi. Odnos visine i širine je 2:3. Turski naziv je Ay Yıldız ("mjesec") ili Al Sancak ("crvena zastava"). Zastava ima kompleksno porijeklo. Gotovo je identična posljednjoj zastavi Osmanlijskog carstva iz 1844.

Turska po temama
Narod
Historija
(hronologija)
Politika/Vlast
Pravni sistem
Geografija
Privreda/Saobraćaj
Demografija/Religija
Kultura/Mediji
Simboli
Države
Teritorije
Nepriznate države
i države pod
upravom UN-a
Države
Teritorije
Nepriznate države
Međunarodne veze

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.