Trgovina

Pod trgovinom se podrazumijeva komercijalna ponuda robe u zamjenu za platežno sredstvo odnosno novac, ili za drugu robu (robna razmjena). Prava trgovina postoji samo u slučaju, kad u njoj posreduje treća osoba (trgovac), koja živi od tog posredovanja između proizvođača i kupca. Trgovina se ograničava samo na nabavu, transport i prodaju dobara, kapitala ili znanja bez da ih se u bitnom mijenja ili dorađuje. Pretpostavka za početak trgovine (ne razmjena poklona, i ne direktna razmjena između prodavača i kupca) je još u predhistorijsko vrijeme bila infrastruktura koja ju je omogućila. Pravno gledano, danas se između trgovinskim partnerima sklapaju ugovori. Između partnera koji učestvuju u trgovini postoji trgovinski odnos. Trgovina je složena privredna djelatnost koja se bavi prodajom i kupovinom roba na tržištu. Ona predstavlja vezu između potrošača i proizvođaca. Smatra se izuzetno složenom uslužnom djelatnošću. Trgovina je usko povezana sa saobraćajem, ali sa drugim privrednim granama. Razmjena sirovina je veoma stara djelatnost. U početku je to bilo veoma sitno i vršile su se i razmjene za preživljavanje. Bio je to period naturalne razmjene koja se odvijala bez novca, kada se roba davala za robu. Njene osnovne karakteristike su prisutsvo novca i trgovca, koji kao djelatnik učestvuje u razmjeni dobara izmedu proizvođača i potrošača. Vrijednost robe i usluga određuje se novcem. Pored novca postoje i druga sredstva plaćanja kao: čekovi, kreditne kartice i vrijednosni papiri. Razmjenu je u moderna doba moguće obaviti telefonom, a sve više u upotrebi trgovanja je internet. Internetom se danas obavljaju trgovine dionicama i kapitalom, avionskim kartama, turistički aranzmani i dr. Tehnički i tehnološki pronalasci, koji omogućavaju održavanje i prijevoz lako kvarljive i osjetljive robe, te svakoko brz porast stanovnistva i poboljšanje njihovog kvaliteta zivota i životnog standarda, svemu tome su doprinjeli tehnicki i tehnoloski pronalasci. Trgovina moze biti lokalna, regionalna i nacionalna. S obzirom na područje u kojem se obavlja trgovina se dijeli na: unutrašnju i vanjsku ili domaću i međunarodnu. Unutrašnja trgovina se odvija unutra granica jedne države, a vanjska međunarodna je trgovina između država. Za međunarodnu trgovinu važno je spomenuti bilans. Svaka država nastoji što manje uvoziti proizvoda, a više ih izvoziti, naravno to je u zavisnosti od kvaliteta proizvoda. Negativni bilans ili deficit je kada je uvoz veći od izvoza jedne zemlje, a pozitivni bilans ili suficit je kada je izvoz veći od uvoza. Pozitivni bilans osigurava sredstva koja omogućavaju dalji razvoj trgovine. Uz trgovinu ne smijemo zaboraviti i bankarstvo. Koncentracija kapitala u bankama, a koncentracija banaka u određene regije, stvara posebne oblike privrede. Bankarstvo je izuzetno važna grana privredne djelatnosti i regionalno se bazira i razvija samo u izuzetno sigurnim i tradicionalnim društvima.

Wojciech Gerson - Gdańsk in the XVII century
Gdańsk
Munich Sendling Großmarkthalle-interior
Hala jedne trgovine na veliko u Njemačkoj

Također pogledajte

Civilizacija

Pojam civilizacija su uveli francuski prosvjetitelji u 18. vijeku., kao antitezu neprosvijećenog doba feudalizma. U prvobitnom značenju pojam se vezuje uz nauku i napredak. Korijen riječi obuhvata grad (lat. civis) ili gradnju. Blisko pojmu civilizacija je i kultura (lat. obrađivanje zemljišta). Početkom 19. vijeka postaje sinonim za najviši stepen razvoja materijalne i duhovne kulture, a u 20. vijeku pod uticajem sociološko-antropoloških istraživanja počinje se govoriti o posebnim civilizacijama (predistorijska, plemenska, antička, helenska, stara meksička civilizacija i dr.).

U najširem smislu većina naučnika smatra da se počeci civilizacije podudaraju s osnivanjem prvih država u jugozapadnoj Aziji i sjev. Africi, tj. s pojavom pisma i pismenosti. Civilizacija je takav oblik ljudske kulture u kojem mnogo ljudi živi u urbanim središtima, svladali su umijeće metalurgije, razvili su pismo i metodu pisanja.

Pojam civilizacija izražava jednu višu fazu društva i u društveno-evolutivnom razvoju, fazu koja nastaje poslije divljaštva i varvarstva, kada nastaju pismenost, zanati, trgovina, klase, država itd. U užem smislu pojama civilizacije se suprotstavlja pojmu duhovne kulture i njime se obilježava samo materijalna kultura. Najuže značenje pojma civilizacija nalazimo u slučajevima neopravdanog izjednačavanja pojma civilizacije i tehnike. Pojam civilizacija se upotrebljava kao skup svih društvenih tekovina, materijalnih i duhovnih, koje su zajedničke jednom društvu. Civilizacija označava razne faze i nivoe ukupnog materijalnog, duhovnog i društvenog razvoja ljudske zajednice.

Civilizacija je nešto umjetno, nešto što je stvorio čovjek, ona je posljedica izrade sve složenijih oruđa da bi se odgovorilo sve većem ljudskom saznanju o potrebi života u zajednici.

Egejsko more

Egejsko more (grčki, Αιγαίον Πέλαγος, Aigaion Pelagos; turski, Ege Denizi ili Adalar Denizi) je rukavac Sredozemnog mora, smješten između Grčke i Turske.

Na sjeveru je Egejsko more povezano sa Mramornim morem preko moreuza Dardaneli a preko Bosfora i sa Crnim morem.

Egejska ostrva se nalaze unutar ovog mora kao i na njegovoj južnoj strani a od značajnijih tu su: Kreta i Rodos.

Smatra se kolijevkom dvije velike antičke kulture, kretske i grčke. Kasnije su tim morem vladali Perzijanci Rimljani, Bizantinci, Đenovljani i Mlečani, kao i Osmanlije. Danas Egejsko more dijele Grčka (veći dio) i Turska (manji dio).

U antičko vrijeme Egejska ostrva (često drugo ime za Egejsko more) su bili izvorište kulturnog razvoja i "šablon" za današnju demokratiju. Razvijalo se pomorstvo, trgovina i posredovalo se znanje.

Grad (naseljeno mjesto)

Grad (riječ potječe od praslavenskog gordъ) predstavlja urbanizirano, naseljeno mjesto sa svim karakteristikima jednog urbaniziranog, kultiviranog naselja: (asfaltiranim ili popločanim) ulicama, trgovima, gradskim četvrtima, dijelovima grada, parkovima i perivojima, šetalištima i promenadama, gradskim korzom i glavnom gradskom ulicom, upravnim i komunalnim funkcijama (policija, dom zdravlja, pošta, vatrogasno društvo, osiguravajući zavodi), školama i dječijim vrtićima, obrazovnim ustanovama općeg i posebnog karaktera, medijima (radijske i televizijske stanice, novinske kuće), vjerskim objektima, određenim brojem trgovina i dućana, u većini slučajeva i sa robnim kućama ili tržnim centrima, ugostiteljskim objektima (hotelima, prenoćištima, gradskim kafanama, gostionama, kafićima i diskotekama), industrijom i proizvodnim pogonima, i slično. Grad se napose odlikuje određenom veličinom, koja varira od veličine mjesta. Tako su neka mjesta u Bosni i Hercegovini kao Kupres ili Ljubuški "gradovi", dok su slična mjesta sa istim ili nešto većim brojem stanovnika u ravničarskim predjelima poput Bosanske Posavine, Vojvodine ili Slavonije "sela". Gradsku strukturu čini i složena, zatvorena urbana cjelina mjesta, te visoka gustina naseljenosti na relativno malom prostoru.

Osim toga (a to se posebno odnosi na bosansko-hercegovačke gradove poput Jajca, Livna, Srebrenice ili Foče) važnu ulogu igra i samo historijsko iskustvo, odnosno vrijeme nastanka nekog mjesta i period početka i trajanja njegove urbanosti. Veoma važnu ulogu u procesu urbanizacije kod nas i definiranja nekog mjesta kao urbano područje iz današnje perspektive ima plodno i veoma bogato osmanlijsko doba (kraj 15. vijeka - 1878), koje je kao takvo na prostoru Bosne i Hercegovine definiralo pojam čaršije i obilježilo ga kao prostor užeg urbanog centra kasnijih gradova. Ovo se na primjer odnosi na naše kasnije gradske centre kao Sarajevo, Mostar ili Banju Luku. S druge strane, u Bosni postoje i starija naselja, kao što su Jajce, Kreševo ili Livno, sa svojim iskustvom bosanskih kraljevskih gradova. Livno pak u svom rodnom listu, osim svog bosanskog kraljevskog perioda, bilježi i vrijeme koje mu je prethodilo, tako da se Bistrički grad diči sa ukupno 11. svojih gradskih vijekova kao urbano mjesto, koja su dokazana kroz historijske dokumente (Povelja kneza Mutimira), mada se i tu pretpostavlja, da je mjesto kao takvo puno starije.

Havana

Havana je glavni grad Kube. Sa svojih 2,1 milion stanovnika ona je najveći grad u Karibima. Havana je osnovana 1515, a glavnim gradom Kube, tadašnje španske kolonije, postala je 1607. godine.

Havana ima dugu i raznoliku historiju čiji tragovi ljudskog obitavanja na ovom prostoru datiraju prije više od 7.000 godina. U moderno doba Španci grade naselje već 1515. godine, ubrzo nakon Christophera Columbusa i ranih španskih istraživača, u potrazi za alternativnim putem do Indije, otkrivši Kubu i manja ostrva u Karipskom moru. Rast Havane kao važne pomorske luke razvijao se prirodno, od loših vremenskih uslova zaštićena luka i razvija kao glavna Španska luka tzv. Novog svijeta. Priliv afričkih robova desio se dok je Kuba bila pod britanskom vladavinom od 1762. godine, za kojim slijedi 60 godina vladavine SAD-a počevši od 1898. U prvoj polovini 20. vijeka Havana je bila popularno odredište za američke turiste.

1. januara 1959. kontrolu nad ovim ostrvskim narodom preuzima revolucionarni vođa Fidel Castro usprkos diktatu Monroeve doktrine. Nakon uspona Fidela Castra na vlast Kuba postaje poznata širom svijeta zbog svoje ključne uloge u svjetskoj politici u drugoj polovini 20. vijeka. Tokom Hladnog rata između Sovjetskog Saveza i SAD-a, Kuba je 1962. godine bila u središtu pažnje tokom kubanske raketne krize. Nakon hlađenja raketne krize, Kuba pod Castrom izvozi komunističke revolucije u mnogim zemljama širom Južne Amerike i Afrike.

Havana je grad velikog arhitektonskog karaktera. Stara Havana i njegova utvrđenja su proglašena od strane UNESCO-a svjetskom baštinom 1982. godine. Međutim, grad je izgubio mnogo od svog sjaja dijelom zbog resursa zemlje koji su usmjereni ka ruralnim područjima ostrva. Osim toga, trgovina Kube sa Sovjetskim savezom je praktično održavala kubansku ekonomiju. Nakon ekonomskog kolapsa Sovjetskog Saveza 1991. godine ekonomija Havane je bila gotovo osakaćena.

Budućnost ekonomije Havane je vezana uz sreću vlade Kube. Na početku 21. vijeka, ova nacija pokušava da napreduje nakon desetljeća pod komunističkim i socijalističkim sistemom. Kuba, nakon što je Fidel Castro predao kontrolu vlade njegovom bratu Raulu Castru, pokušao je da ponovo uspostavi odnose sa razvijenim ekonomskim zemljama. Ekonomski motor koji je dugo postojao u Havani ima potencijal da se ponovo pokrene nakon pozitivnih ekonomskih reformi.

Havanin međunarodni aerodrom se zove Jose Marti International Airport.

Indonezija

Indonezija (indonezijski: Republik Indonesia), službeno Republika Indonezija je transkontinentalna unitarna suverena država, koja se većim dijelom nalazi u Jugoistočnoj Aziji a manjim u Okeaniji. Smještena između Indijskog i Tihog okeana, Indonezija je najveća svjetska ostrvska država sa preko 17.000 ostrva. Površinom od 1.904.569 km2 14. je najveća država svijeta u smislu kopnene površine i 7. najveća ako se pored kopnene u obzir uzme i površina mora koje joj pripada. Sa preko 261 miliona stanovnika Indonezija je 4. najmnogoljudnija država svijeta, najbrojnija austronezijska nacija i najmnogoljudnija država sa muslimanskom većinom. Java je najnaseljenije svjetsko ostrvo i zauzima više od polovine površine Indonezije.

Predsjednička je i ustavna republika sa izabranim parlamentom. Administrativno se sastoji od 34 pokrajine od kojih je 5 sa specijalnim statusom. Glavni i najveći grad Indonezije je Jakarta, drugo najmnogoljudnije urbano područje na svijetu i jedno od najgušće naseljenih mjesta na Zemlji.

Dijeli kopnenu granicu sa Papu Novom Gvinejom, Istočnim Timorom i istočnim dijelom Malezije. Ostale susjedne zemlje su: Singapur, Vijetnam, Filipini, Australija, Palau i indijska ostrva Andamani i Nikobari. Uprkos velikom broju stanovnika i gusto naseljenim regijama, Indonezija posjeduje ogromna prostranstva divljine koja su poznata po visokom stepenu biodiverziteta. Indonezija je bogata prirodnim resursima kao što su; nafta i prirodni gas, kalaj, bakar i zlato. Poljoprivredna proizvodnja se uglavnom zasniva na proizvodnji riže, palminog ulja, čaja, kafe, kakaoa, ljekovito bilja, različitih vrsta začina i Kaučuka. Glavni trgovinski partneri Indonezije su Kina, SAD, Japan, Singapur i Indija.

Historija Indonezije obiluje uticajima različitih svjetskih sila koje su područje Indonezije smatrale zanimljivim uglavnom zbog njenih prirodnih resursa. Već tokom 7. vijeka bila je važno trgovačko područje kada je tokom perioda Šrividžaja a potom i Madžapahita bila raširena trgovina s kineskim dinastijama i indijskim kraljevstvima. Lokalni vladari su postepeno potpadali pod strane kulturne, vjerske i političke uticaje tokom procvata hindu i budistička kraljevstava. Sa muslimanskim trgovcima na područje Indonezije dolazi i islam, dok su evropske sile tokom perioda kolonizacije donijele kršćanstvo i borile se jedna protiv druge kako bi monopolizirale trgovinu na ostrvima začina Malukua u doba Velikih geografskih otkrića. Indonezija je iskusila dug period holandskog kolonijalizma koji je započeo sa područjem Amboine i Batavije, na kraju obuhvatajući čitav arhipelag uključujući i Timor i Zapadnu Novu Gvineju, uz prekide i povremenu portugalsku, francusku i britansku vladavinu. Tokom dekolonizacije Azije nakon drugog svjetskog rata, Indonezija je pod vodstvom Sukarna objavila nezavisnost i postigla punu nezavisnost 1949. godine nakon oružanog i diplomatskog sukoba s Holandijom.

Kanton 10

Kanton br. 10, kolokvijalno poznat i pod imenom Livanjski kanton (skraćeno: LK), jest jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, Bosna i Hercegovina. Sastoji se od grada Livna i još pet općina.

Kanton 10 na sjeveru graniči sa Unsko-sanskim kantonom, na sjeveroistoku sa Republikom Srpskom, na istoku sa Srednjobosanskim kantonom, na jugoistoku sa Hercegovačko-neretvanskim kantonom, na jugu sa Zapadnohercegovačkim kantonom te zapadu sa Hrvatskom. Po rezultatima popisa stanovništva iz 2013. godine Kanton 10 ima 84.127 stanovnika (8. u Federaciji BiH) i gustoću naseljenosti 17,05 stanovnika/km2, čime je kanton 10 najrjeđe naseljeni kanton FBiH, dok je sa površinom od 4.934.9 km2 najveći kanton Federacije, što čini 18,89% površine FBiH i 9,64% teritorije Bosne i Hercegovine.

Latinska Amerika

Latinska Amerika (španski: América Latina) kao prostorni pojam, obuhvata dio Sjeverne (prostor južno od rijeke Rio Grande), Srednju i Južnu Ameriku. U geografskom smislu taj prostorni pojam odnosi se na dio sjevernog umjerenog pojasa, cijeli tropski pojas i južni umjereni pojas američkog kontinenta. Površina Latinske Amerika iznosi 19.197.000 kvadratnih kilometara, a broj stanovnika prelazi 580 miliona.

Kao kulturno-civilizacijski pojam, Latinska Amerika određena je prastarim naslijeđem starosijedilaca Indijanaca i historijskim tekovinama doseljenika sa Iberijskog poluostrva, odgojenih na staroj latinskoj civilizacijskoj osnovi prema kojoj je tim narodima dato ime latinski narodi.

Ova regija je bogata prirodnim resursima ali zbog nedovoljnog kapitala kao i zbog historijskih faktora spada u najnerazvijenije dijelove svijeta. Od prirodnih resursa koje posjeduje izdvajaju se željezo, ugalj i nafta. Industrija zemalja Latinske Amerike je slabo razvijena (prisutna je prehrambena, hemijska i tekstilna). Na hacijendama i latifundijama je zastupljena poljoprivreda. Trgovina se odvija najviše sa SAD-om, a potom sa Evropom.

Levant

Levant (Levanat; franc. levant, ital. levante istok), u općem značenju Istok, istočne zemlje. U užem smislu grupni naziv za zemlje koje leže uz obale istočnog Mediterana: Grčku, Tursku, Siriju, Libanon, Izrael, Jordan i Egipat; Grčka se ponekad izuzima iz pojma Levanta. On se uglavnom podudara s pojmom Bliski istok. U antičkom Rimu se za Levant upotrebljavao naziv Oriens (istok; od toga je naša riječ Orijent).

Levant je neprecizni geografski termin koji se historijski odnosio na veliko područje Bliskog istoka južno od planine Taurus. Levant je omeđen na zapadu Sredozemnim morem, a na istoku sjevernom Arapskom pustinjom i Gornjom Mezopotamijom. Levant ne obuhvata planinu Kavkaz, dijelove Arapskog poluotoka ili Anadolije — iako povremeno uključuje Ciliciju. Sinaj se također može ubrojiti, ali se najčešće isključuje kao marginalno područje koje tvori kopneni most između Levanta i sjevernog Egipta. Levantinski narodi i kulture povremeno su dominirali regijom između Sinaja i rijeke Nil, ali ta se regija obično isključuje iz geografske definicije Levanta. Za područje koje su domaći i ostali stanovnici nazivali Levant, vidite Imena Levanta.

Termin Levant izvorno je u širem smislu označavao "mediteranske zemlje istočno od Italije." Sama riječ potiče iz srednjofrancuskog levant, particip od lever "podignuti" — kao u soleil levant "izlazeće sunce" — od latinskog levare. Riječ Levant se stoga odnosi na smjer izlazećeg sunca iz perspektive onih kojih su ga prvi koristili. Po tom značenju jednak je arapskom terminu Mašrek koji označava "zemlju gdje sunce izlazi."

Alternativna etimologija riječi pokazuje da termin potiče od Libanona - španski prevodioci s arapskog koristili su b i v naizmjenično kao posljedicu svog španskog izgovora. Stoga Levant označava područja koja okružuju Libanon, koji sâm potiče od arapske riječi za bijelo prema snijegom prekrivenim libanonskim planinama.

Naziv Levantinac je označavao ljude koji su živjeli u Maloj Aziji tokom perioda Osmanlijskog carstva, a bili su italijanskog (posebno Mlečani i Đenovljani), francuskog ili nekog drugog mediteranskog porijekla. Većina njih su bili potomci trgovaca ili stanovnika krstaških država.

Levantinska (levantska) trgovina je ona koju su Evropljani u srednjem vijeku vodili sa zemljama Levanta; uglavnom je bila u rukama mediteranskih gradova: Venecije, Genove, Pise, Marseillea, Barcelone i Dubrovnika. Razvila se za vrijeme krstaških ratova, a evropske zemlje su posredovanjem Levanta dolazile do mirođija, pamuka, svile, boje i drugih sirovina. Levantinska trgovina gubi na značenju potkraj 15. i u početku 16. vijeka.

Kada su Britanci zauzeli Palestinu pri završetku Prvog svjetskog rata, neki novi vladari pejorativno su prilagodili termin za označavanje stanovnika miješanog arapskog i evropskog porijekla ili evropljana (obično Francuza, Italijana ili Grka) koji su se "udomaćili" i prihvatili lokalne običaje i odjeću.

Francuski mandati Sirija i Libanon nazivali su se od 1920. do 1946. levantskim državama. Termin je u to vrijeme postao uobičajen u arheologiji pošto su mnoga važna iskopavanja izvršena upravo tamo (Ebla, Mari i Ugarit). Budući da se te države nisu mogle klasificirati kao mezopotamske, sjevernoafričke ili arapske, one su se počele označavati kao "levantinske".

Danas "Levant" najčešće koriste arheolozi i historičari kada govore o prahistoriji ili o antičkoj i srednjovjekovnoj historiji regije (npr. krstaški ratovi). Termin se još uvijek povremeno koristi za označavanje modernih ili savremenih događaja, naroda, država ili dijelova država u istoj regiji koja obuhvata Izrael, Jordan, Libanon, Palestinu ili Siriju.

Liverpool

Liverpool je grad u Engleskoj smješten na istočnoj obali rijeke Mersey. Osnovan je kao naselje 1207. godine, a status grada je dobio 1880. U Liverpoolu živi oko 435.500 stanovnika.

Historijski urbanizacija i ekspanzija grada je značajno je potpomognuta činjenicom da je Liverpool jedna od glavnih luka. Do 18. vijeka trgovina iz Kariba, Irske i kontinentalne Evrope dovela je do ekonomske ekspanzije Liverpoola. Do početka 19. vijeka, oko 40% svjetske trgovine je prošlo kroz dokove Liverpoola.

Status Liverpoola kao lučkog grada dovelo je do šarolikog sastava stanovništva u gradu.

Maroko

Maroko (المغرب), Kraljevina Maroko (na arapskom, المملكة المغربية, al-mamlakâ l-maġribīyâ) je kraljevina u sjeverozapadnoj Africi. Izlazi na Atlantski okean i Sredozemno more, a od Evrope je odvojena Gibraltarskim moreuzom. Graniči na istoku s Alžirom i na sjeveru sa španskim enklavama Plaza de soberanía. Južna granica Maroka, zbog sukoba u Zapadnoj Sahari, do održavanja referenduma o pripadnosti Demokratske Arapske Republike Sahare nije međunarodno potvrđena.

Glavni grad države je Rabat dok je najveći grad Casablanca.

Melanezija

Melanezija (grč. μέλας crn, νῆσος ostrvo), zajednički naziv za grupe ostrva u srednjem i jugozapadnom dijelu Tihog okeana. Obuhvata tri skupine ostrva: Novu Gvineju i susjedna ostrva; južnu Melaneziju, koja se sastoji od Solomonskih Ostrva, Novih Hebrida, Nove Kaledonije, ostrva Loyauté i D'Entrecasteaux, arhipelaga Louisiade, ostrvaa Banks, Torres i Santa Cruz; grupu ostrva Fiji, na granici Polinezije i Mikronezije. Tropska i vlažna klima karakteristična je neznatnim kolebanjima temperature. Razvijene su tropske kišne šume. Trgovina koprom, kafom, pamukom. Izvoz hromove i niklove rude iz Nove Kaledonije.

Melanezija se, dakle, prostire od zapadne strane Istočnog Pacifika do Arafurskog mora, sjeverno i sjeveroistočno od Australije. Naziv Melanezija prvi je upotrijebio Jules Dumont d'Urville 1832. godine kako bi označio etničko i geografsko grupiranje ostrva koji se razlikuju od Polinezije i Mikronezije. Današnja d'Urvilleova rasna klasifikacija smatra se nepouzdanom jer zasjenjuje melanezijsku kulturnu, lingvističku i genetičku raznolikost. Najvažnije je da ovaj termin spaja dvije prilično različite grupe, Austronezijance i Papuance (koji se međusobno sastoje od brojnih različitih grupa).

Mletačka Republika

Mletačka republika (italijanski: Repubblica di Venezia; venecijanski: Repùblica Vèneta) je bila srednjevjekovna aristokratska republika sa sjedištem u Veneciji. Nakon sticanja nezavisnosti od Bizantijskog carstva u 7. stoljeću, počela se naglo razvijati i jačati zahvaljujući razvitku trgovine. U težnji za ekspanzijom prema istoku, postala je veliki neprijatelj Bizantijskog carstva i glavni učesnik u njegovom rušenju 1204. godine.

Od 11. do 13. vijeka, Mletačka republika je proširila svoju vlast na Lombardiju, Dalmaciju, Peloponez, Kretu, Kipar i Egejska ostrva, a u 15. stoljeću na Padovu, Vicenzu, Veronu, Bresciu i Bergamo. Veliku korist je izvukla tokom Četvrtog krstaškog rata kada je dobila dio Konstantinopolja, jonska ostrva i neograničeno pravo trgovine. U periodu od 1205. do 1358. godine, njenu vrhovnu vlast je priznao i grad Dubrovnik. Tada je bila na vrhuncu moći i kao najveća pomorska sredozemna sila nazivana "gospodaricom mora".

Opadanje njene moći, kao i moći svih trgovačkih gradova u Sredozemnom moru, započelo je u 16. vijeku otkrićem Amerike i pomorskog puta za Indiju, jer su se pomorski putevi i svjetska trgovina pomjerili sa Sredozemnog mora na Atlantski okean. Nakon gubitka istočnih posjeda od Osmanlijskog carstva, nezavisnost gubi Kampoformijskim mirom 1797. godine, kada je Napoleon I Bonaparta ustupa Austriji.

Moroni

Moroni (Arapski موروني Mūrūnī) je najveći grad Komora, i od 1958. je njihov glavni grad. Na komorskom jeziku, Moroni znači "u srcu vatre", što možda aludira na blizinu planini Karthala. Procjena broja stanovnika iz 2003. je bila 60,200.

Oranjestad (Aruba)

Oranjestad (hol. Oranjestad, narandžasti grad) je glavni grad holandskog karipskog ostrva Aruba, koji njegovi stanovnici skraćeno nazivaju Plaja. Naziv je dobio prema holandskoj kraljevskoj porodici. Nalazi se u zavjetrini na jugozapadnoj strani ostrva.

Privreda

Privreda kao pojam opisuje sve ustanove i ljudske postupke sa ciljem, u svijetu postojeće i od čovjeka sačinjene resurse da koriste, da bi održanje i sigurnost života ljudima garantovali i potpomogli, u svrhu zadovoljenja njihovih materijalnih i nematerijalnih potreba.

Ljudske potrebe mogu se podjeliti na tri oblasti, čiji redoslijed predstavlja prioritetnu podjelu resursa:

Egzistencijalne potrebe obuhvataju između ostalog potrebe za hranom, pićem, stambenim prostorom i sigurnosti.Osnovne potrebe obuhvataju potrebe za zdravljem, okolišem, odjećom i sličnim.Luksuzne potrebe se međutim ne mogu generalno definisati. To zavisi od stanja u kojem se neko društvo nalazi. Tako se naprimjer, u modernom zapadnom društvu, internacionalni mobilitet već vidi kao osnovna potreba, dok u drugim društvima spada u luksuzne potrebe (različiti životni standardi).Privreda predstavlja sve ljudske djelatnosti kojima čovjek osigurava sredstva za život.

Proizvodne privredne djelatnosti – su one djelatnosti kojima se proizvode materijalna dobra (poljoprivreda, rudarstvo, industrija i proizvodno zanatstvo).Neproizvodne privredne djelatnosti – proizvedena materijalna dobra dostavljaju se potrošaču ili se vrše neke usluge (saobraćaj, trgovina, turizam, uslužno zanatstvo)Proizvodne privredne djelatnostiPoljoprivreda – proizvodi hranu i sirovine za proizvodnju odjeće, obuće, namještaja i druge sirovine.

Grane poljoprivrede:

ratarstvo (zemljoradnja),

stočarstvo,

ribolov i

šumarstvo.Energetika – je privredna djelatnost koja proučava, istražuje i iskorištava izvore energije.

Rudarstvo – je privredna djelatnost koja se bavi pronalaženjem i vađenjem (eksploatacijom) ruda i drugih minerala.

Industrija – je privredna djelatnost kojom se uz pomoć mašina prerađuju rude i sirovine u cilju dobijanja gotovih ili polugotovih proizvoda.Industrija se dijeli na: tešku i lahku.

Teška industrija– crna i obojena metalurgija, metaloprerađivačka, mašinska i bazna hemijska idustrija.

Lahka industrija – tekstilna, drvna i prehrambena.

Zanatstvo – tu se proizvodi dobijaju uglavnom ručnim putem ili uz veoma malu upotrebu mašina.Neproizvodne privredne djelatnostiSaobraćaj – je privredna djelatnost koja se bavi prevozom materijalnih dobara, ljudi i informacija.Dijeli se na: kopneni, vodeni i zračni.

Trgovina – je privredna djelatnost koja se bavi prodajom i kupovinom robe na tržištu.

Turizam – je vrsta privredne djelatnosti u kojoj ljudi privremeno borave izvan mjesta svog stalnog mjesta boravka u cilju odmora, razonode, liječenja, obilaska kulturno-historijskih ili prirodnih znamenitosti.

Put svile

Put svile je naziv za mrežu karavanskih puteva čiji glavni cilj je bio povezivanje sredozemlja sa istočnom Azijom. Ovaj naziv je prvi koristio Ferdinand von Richthofen, Nijemac koji je živio u 19. vijeku, iako su još Bizantinci koristili sličan naziv.

Sinonim

Sinonimi (grč. συνώνυμος – sinōnimos = istoimen, istog imena) – u lingvistici – su istoznačnice (istovjetnice) ili sličnoznačnice, odnosno dva ili više leksema (dijelova riječi sa osnovnim značenjem) jednakog ili sličnog značenja. To su sinonimi kada su zamjenljivi u svim kontekstima u kojima se pojavljuju. Takvi termini se označavaju kao potpuni ili apsolutni sinonimimi, pri čemu se podrazumijeva da su to jednoznačni leksemi koji se ne razlikuju ni prema konotacijskim vrijednostima. Među primjerima se tradicijski navode: hrabar/kuražan, cesta/put, vatra/oganj/plamen ili dućan/trgovina, a najčešće se uključuju i sinonimne tuđice, kao što su računar/kompjuter, glazba/muzika i sl. Pojava sinonima se označava kao sinonimija.U suvremenijim teorijskim pristupima smatra se da ne postoje potpuni ili apsolutni sinonimi. Arhaizmi, neologizmi, posuđenice, regionalizimi i lokalizmi itd. pridaju svakom leksemu različita semantička obilježja ili konotacijske vrijednosti, po kojima se međusobno razlikuju, što utiče i na različitost njihove rasprostranjenosti i upotrebe. Zato je mnogo raširenije mišljenje da postoje samo djelomični sinonimi, tj. parasinonimi ili paronimi. Oni podrazumijevaju da je jedan leksem višeznačan ili da su oba višeznačna i da se ne podudaraju u svim nijansama i kontekstima značenja njihove semantike. Npr., karta i ulaznica podudaraju se samo u jednom dijelu semantičke strukture imenice karta. Parasinonimi ili paronimi bliskoznačni su riječi između kojih je razlika očita u njihovoj distribuciji u istom kontekstu. Tako su npr. leksemi pošten i čestit parasinonimi jer su zamjenljivi u većini slučajeva, kao npr.: pošten / čestit čovjek, obrok, posao itd., ali nisu zamjenljivi u kontekstu biti pošten prema nekomu ili nečemu.

Tekstil

Tekstil je elastični materijal sastavljen od sitnih vlakana koje čine predivo. Predivo se proizvodi tako što se sirova vuna, svila, pamuk, lan, ili drugi prirodni ili vještački materijal obrađuje na vretenu da bi se proizvele velike kanape prediva. Tekstil se proizvodi miješanjem, sjeckanjem i presovanjem vlakna zajedno.

Zürich

Zürich (njemački izgovor IPA: [ˈtsyrɪç]) je najveći grad u Švicarskoj (broj stanovnika 366.145 prema podacima iz 2004. godine; stanovništvo gradskog područja: 1.091.732) i glavni grad kantona Zürich. Grad je glavno trgovačko i poslovno središte Švicarske, te se smatra jednim od njena dva globalna grada (uz Ženevu).

Ime mu najvjerovatnije dolazi od keltske riječi Turus, za što postoji indicija u obliku grobnog natpisa iz doba rimske vlasti u 2. vijeku. Rimsko ime za grad bilo je Turicum na lokalnom dijalektu njemačkog se naziva Züri [ˈtsyri].

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.