Srednji vijek

Srednji vijek je razdoblje u historiji Evrope koje je trajalo od 5. do 15. stoljeća. Počelo je padom Zapadnog rimskog carstva i okončalo se pojavom renesanse i velikih geografskh otkrića. Srednji vijek je srednje razdoblje u klasičnoj podjeli historije zapadnog svijeta, koji se dijeli na antički, srednji i novi vijek. Samo srednjovjekovno razdoblje može se podijeliti na rani, razvijeni i kasni srednji vijek.

Smanjenje broja stanovnika, deurbanizacija, invazije i seobe naroda, koje su započele tokom kasne antike, su se nastavile i tokom ranog srednjeg vijeka. Barbarski osvajači, među kojima su dominirali razni germanski narodi, su formirali nova kraljevstva na teritoriji nekadašnjeg Zapadnog rimskog carstva. U 7. stoljeću, sjeverna Afrika i Bliski istok, koji su nekada pripadali Istočnom rimskom carstvu, su došli pod vlast islamskog Omejadskog halifata. Iako su se u društvenim i političkim strukturama dogodile značajne promjene, do potpunog raskida sa antikom nije došlo. Na istoku je preživjelo i kao važna sila opstalo Bizantijsko carstvo. Bizantska kodifikacija rimskog prava, poznata kao Corpus Juris Civilis ili "Justinijanov kodeks", Zapadu je otkriven u sjevernoj Italiji 1070. godine i imao je veliki uticaj tokom čitavog srednjeg vijeka. Na Zapadu, većina novih kraljevina inkorporirala je nekoliko preostalih rimskih institucija. Osnovani su manastiri kao dio pokreta usmjerenog ka pokrštavanju paganske Evrope. Franci su pod Karolinškom dinastijom nakratko uspostavili Karolinško carstvo, koje se krajem 8. i početkom 9. stoljeća prostiralo na većem dijelu zapadne Evrope. Međutim, to carstvo je kasnije podleglo pritiscima unutrašnjih građanskih ratova u kombinaciji sa invazijama Vikinga sa sjevera, Mađara sa istoka, i Saracena sa juga.

Tokom razvijenog srednjeg vijeka, koje je počelo 1000. godine, stanovništvo Evrope se znatno povećalo usljed tehnoloških i poljoprivrednih inovacija koje su omogućile procvat trgovine, a promjena klime je omogućila povećanje prinosa usjeva. Kmetstvo, organizacija seljaka u selima koji su plemićima dugovali najam i naturalni rad, i feudalizam, politički sistem u kojem su vitezovi i niže plemstvo dugovali vojnu službu svojim gospodarima u zamjenu za pravo iznajmljivanja zemljišta i plemićkih imanja, su predstavljali dvije temeljne vrste organizacije u razvijenom srednjem vijeku. Krstaški ratovi, prvi put započeti 1096. godine, su označili prve pokušaje zapadnoevropskih kršćana da od muslimana vojnim putem povrate kontrolu nad Svetom zemljom. Kraljevi su postali poglavari centralizovanih nacionalnih država i utjecali su na smanjivanje kriminala i nasilja, ali i na sve veće udaljavanje od jedinstvenog hrišćanstva. Teologija Tome Akvinskog, slike Giotta di Bondonea, poezija Dantea Alighierija i Geoffreya Chaucera, putovanja Marka Pola i gotička arhitektura, poput katedrale u Chartresu, pripadaju izvanrednim dostignućima razvijenog srednjeg vijeka.

Kasni srednji vijek su obilježile poteškoće i nevolje, kao što su glad, kuga, i ratovi, što je značajno doprinijelo smanjenju broja stanovnika Evrope; između 1347. i 1350. godine, Crna smrt je odnijela živote jedne trećine Evropljana. Crkveni sukobi, hereza i zapadni raskol unutar Rimokatoličke crkve su se odvijali paralelno sa međudržavnim sukobima, građanskim ratovima i pobunama seljaka. Kulturni i tehnološki razvoj je transformisao evropsko društvo i označio kraj srednjeg i početak novog vijeka.

Crescenzi calendar
Europe map 450
Politička karta Evrope, oko 450. godine

Zapadno rimsko carstvo

Rimsko carstvo je doseglo svoj najveći teritorijalni vrhunac tokom 2. stoljeća; u naredna dva stoljeća rimska kontrola nad dalekim pograničnim teritorijama je polako slabila. Ekonomski problemi, uključujući inflaciju, i vanjski pritisci na granice carstva su zajedno prouzrokovali političku nestabilnost, tokom koje su se carevi i uzurpatori velikom brzinom smjenjivali na prijestolju. Vojni troškovi su se tokom 3. stoljeća stalno povećavali, uglavnom zbog rata sa Sasanidskim carstvom koji je ponovo pokrenut sredinom 3. stoljeća.

Također pogledajte

Literatura

  1. Backman, Clifford R. (2003). The Worlds of Medieval Europe. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-512169-8.
  2. Bauer, Susan Wise (2010). The History of the Medieval World: From the Conversion of Constantine to the First Crusade. New York: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-05975-5.

Vanjski linkovi

Buharijin "Sahih"

Sahih zbirka (Arapski: الجامع الصحيح, El-Džami el-Musned es-Sahih, poznatija kao Sahih Buhari (Arabic: صحيح البخاري) je jedna od šest takozvanih „Kutubu sitte“ ili „"Šest vjerodostojnih zbirki" Hadisa. Mnogi islamski učenjaci je nazivaju najvjerodostojnijom knjigom nakon Kur'ana.

Damask

Damask (arapski (službeno): دمشق Dimašk, (neslužbeno) aš-Šam الشام) je glavni grad Sirije i drugi grad po veličini nakon Halepa. Smatra se da je to najduže kontinuirano naseljen grad na svijetu. Glavni je kulturni i religijski grad Levanta. Prema procjeni iz 2009. godine u gradu je živjelo 1.711.000 stanovnika.

Smješten u jugozapadnom dijelu države, Damask je centar velikog metropolitanskog područja u kojem živi oko 2,6 miliona stanovnika (2004.).

Englezi

Englezi (engleski: English people) su narod i etnička grupa, porijeklom iz Engleske, a koji pričaju engleski jezik. Pripadnost engleskoj naciji seže u rani srednji vijek, kada su bili poznati pod staroengleskim nazivom Anglecynn (Angli). Danas je Engleska jedna od zemalja Ujedinjenog Kraljevstva, a velika većina Engleza u Engleskoj su britanski državljani. U historijskom pogledu, Englezi su potomci nekoliko genetički sličnih naroda - starijih Britona (ili Brythona), germanskog plemena koje je naseljavalo područje današnje Engleske, a uključivalo je plemena Angla, Saksonaca i Juta. Ova plemena su vremenom osnovali državu, koja će kasnije postati Engleska (staroengleski Englaland). Pored Britona, korjene engleske nacije formirali su i Normani i danski Vikinzi. Nakon Akta ujedinjenja iz 1707, kojim je kraljevina Engleska postala dio Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije, engleski običaji i identitet je postao usko vezan za običaje i identitet cjelokupnog britanskog stanovništva. Danas, pod pojmom Englezi smatraju se i potomci imigranata iz drugih evropskih zemalja te zemalja Commonwealtha, koji su se vijekovima useljavali na područje Ujedinjenog Kraljevstva. Zbog svoje centralne pozicije unutar Britanskog carstva, Englezi su bili osnovni izvor širenja engleskog jezika, kulture, zakona i običaja u mnogim zemljama svijeta, te mnogih najpopularnijih sportova današnjice.

Feudalizam

Feudalizam (latinski feudum - "vlastelinstvo", "posjed plemića") je naziv za društvenog odnosa koji je prevladavao u srednjem vijeku, a činili su ga feudalci (zemljoposjednici - nasljednici robovlasnika u robovlasničkim društvima odnosno plemenskih poglavara u plemenskim zajednicama), zakupnici i feudi - zemlja koju su seljaci zakupljivali od feudalaca.

Feudalizam je bio oblik izrabljivačkog društva u kojemu su se razlikovale dvije suprostavljene klase: feudalci (plemići)i kmetovi (seljaci). Feudalci su vlasnici zemljišta a kmetovi su dužni feudalcima obrađivati zemlju i davati im većinu svojih proizvoda i novca. Feudalno društvo nastalo je na ruševinama robovlasništva. Feudalizam je ukinut 1848. godine.

Historija Sarajeva

Ovo je članak o Historiji Sarajeva. Također pogledajte historiju Bosne i Hercegovine. Članak se bavi historijom sa područja današnjeg Sarajeva.

Istočna Ilidža

Istočna Ilidža je općina nastala nakon rata u Bosni i Hercegovini pod nazivom Srpska Ilidža od dijela prijeratne općine Ilidža koja i danas egzistira pod tim imenom, što je Ustavni sud Bosne i Hercegovine proglasio nelegalnim i diskriminatorskim, zbog pridjeva "srpski" u imenu općine. Sud je privremeno promijenio naziv Srpska Ilidža u Kasindo odlukom od 27. 2. 2004, nakon čega je skupština općine Kasindo, donijela odluku da se općina preimenuje u Istočna Ilidža.

Općina Istočna Ilidža je jedna od šest općina koje čine grad Istočno Sarajevo.

Knežina (Sokolac)

Knežina je naseljeno mjesto u općini Sokolac, Bosna i Hercegovina.Knežina je nekada bila kasaba, dok u novijoj prošlosti postoji u obliku sela.

London

London je glavni grad Engleske i Ujedinjenog Kraljevstva i najveća urbana zona u Evropskoj uniji po većini kriterija. London je grad već dva milenija, otkad su ga, sredinom prvog vijeka nove ere, osnovali Rimljani pod imenom Londinium. Staro jezgro Londona, City of London, većim dijelom je zadržao svoje srednjovjekovne granice. Od 17. vijeka, ime London se odnosi i na metropolu koja se razvila oko stare jezgre. Veći dio ove konurbacije čini londonsku regiju i administrativno područje Velikog Londona, kojim upravlja gradonačelnik Londona i Londonska skupština.

Lov

Lov je naziv za načine lovljenja divljači. Podrazumijeva traženje, dočekivanje, vrebanje, slijeđenje, odstrijel, hvatanje žive divljači, puštanje ptica grabljivica i sakupljanje jaja pernate divljači.

Moštre (srednji vijek)

Moštre (u srednjovjekovnim izvorima: Moištri, Moištre) su bile srednjovjekovno mjesto gdje se nalazio kraljevski dvor i gdje je Crkva bosanska imala visoko učilište. To je slabo istraženo arheološko područje srednjovjekovne visočke doline.

Rumunija

Rumunija (rumunski: România) jest unitarna polupredsjednička država koja se nalazi u jugoistočnoj Evropi. Graniči s Ukrajinom i Moldavijom na sjeveroistoku, Mađarskom i Srbijom na zapadu, Bugarskom na jugu, a na istoku izlazi na Crno more. Prostire se na 238.392 km2 i ima umjereno kontinentalnu klimu. S nešto više od 20 miliona stanovnika sedma je najmnogoljudnija država članica Evropske unije. Njen glavni i najveći grad Bukurešt šesti je najveći grad Evropske unije. Dunav, druga najveća rijeka Evrope, protječe kroz Rumuniju.

Moderna Rumunija pojavila se unutar teritorija antičke rimske provincije Dakije, a formirana je 1859. preko personalne unije kneževina Moldavije i Vlaške. Nova država, službeno nazvana Rumunija od 1866. godine, je stekla nezavisnost od Osmanlijskog carstva 1877. godine. Nakon Prvog svjetskog rata, Transilvanija, Bukovina i Besarabija su pripojene suverenoj Kraljevini Rumuniji. Tokom Drugog svjetskog rata, Rumunija je bila saveznik nacističke Njemačke, boreći se protiv Sovjetskog saveza do 1944, kada se pridružuje silama Alijanse nakon što su je okupirale snage Crvene armije. Nakon rata Rumunija je postala socijalistička država i član Varšavskog pakta. Nakon revolucije 1989. Rumunija je počela tranziciju ka demokratiji i kapitalističkoj tržišnoj ekonomiji.

Nakon brzog ekonomskog rasta 2000ih, rumunska ekonomija se pretežno zasnovana na uslugama, a proizvođač je i izvoznik mašina i električne energije, sa kompanijama poput Automobili Dacia i OMV Petrom. Rumunija je članica NATO-a od 2004, a Evropske unije od 2007. Približno 90% stanovništva izjašnjava se kao pravoslavci, te govore rumunski jezik. Uz bogatu kulturnu historiju, Rumunija je bio dom utjecajnih umjetnika, muzičara, izumitelja i sportista, te ima razne turističke atrakcije.

Sredozemlje

Sredozemlje ili mediteran označava područje, koje se prostire oko Sredozemnog mora, sâmo Sredozemno more i sva njegova ostrva. Zemlje koje gravitiraju ovom području zovu se mediteranske zemlje. Neke od ovih zemalja leže direktno na Mediteranu, neke izlaze tek djelimično na njegovu obalu, dok neke opet nemaju nikakvog fizičkog dodira sa morem, ali mu historijsko-kulturološki ipak pripadaju.

Historija ovog dijela svijeta poznaje nekoliko tipova i kriterija razgraničavanja zemalja mediteranskog područja. Uglavnom je riječ o geografskim, historijskim, kulturnim, političkim, mentalnim, ali i klimatskim kriterijima. Jedan od najstarijih kriterija, kojima se označava područje Mediterana je rasprostranjenost masline, o čemu u svom poznatom "Mediteranskom brevijaru" piše i Predrag Matvejević, bosanskohercegovački slavist, humanist i kulturnjak. Ova definicija uglavnom se poklapa sa klimatskim kriterijima, pri čemu se područje Mediterana izjednačuje sa područjem rasprostranjenosti sâme mediteranske klime. Kako stablo masline s jedne strane ipak ne raste svugdje (naprimjer u planinskim područjima Bosne i visoke Hercegovine), s druge pak strane ova područja leže itekako u samoj blizini Mediterana, stručnjaci se slažu da Mediteran obuhvata time i područja Bosne i Hercegovine (ili barem ona koja gravitiraju moru), mada nekim svojim odlikama nisu klasična područja Mediterana. Istovremeno stručnjaci su saglasni da neka geografska područja, koja klimatski i pripadaju možda Mediteranu i njegovoj klimi, geografski ipak odstupaju od klasičnih definicija mediteranskog područja, jer su prostorno veoma udaljeni od njega. To se prvenstveno odnosi na područja oko Crnog mora, te visoravan Zagros u Iranu.

Sunen Ebu Davud

Sunen Ebu Davud (Arapski سُنن أبو داوود‎) je jedna od šest najvažnijih hadiskih zbirki, sabrane od Sulejmana ibn Ašat el-Azadi el-Sidžistanija koji je poznatiji kao Ebu Davud.

Sveto Rimsko Carstvo

Sveto Rimsko Carstvo (latinski: Sacrum Romanum Imperium; njemački: Heiliges Römisches Reich) bilo je multietničko kompleksno carstvo koje se nalazilo u Srednjoj Evropi i trajalo je od ranog srednjeg vijeka do njegovog raspada 1806. godine. Carstvo se formalno od 962. godine sastojalo od Kraljevine Njemačke, Kraljevine Češke, Kraljevine Italije, Kraljevine Arelat i mnogih drugih teritorija.

Dana 25. decembra 800. godine papa Lav III je krunisao franačkog kralja Karla Velikog za cara, oživjevši tu titulu u zapadnoj Evropi prvi put nakon više od tri stoljeća. Tu titulu su nastavili koristiti pripadnici Karolinške dinastije od 888. do 899. godine, kada su je osporili vladari Italije u seriji građanskih ratova nakon smrti posljednjeg karolinškog nasljednika Berengara I 924. godine. Titula je oživljena 962. godine kada je Oton I krunisan za cara, čime započinje kontinuirano postojanje carstva više od osam stoljeća. Neki historičari smatraju da je carstvo počelo krunisanjem Karla Velikog, dok drugi smatraju da je počelo krunisanjem Otona I.

Precizan termin "Sveto rimsko carstvo" nije korišten sve do 13. stoljeća, ali je koncept "Translatio imperiie" od suštinske važnosti za prestiž cara i pojam da je vrhovna vlast naslijeđena od rimskih careva. Sjedište Svetog rimskog cara je tradicionalno bilo izborno, iako je često bilo pod kontrolom dinastije. Njemački izborni knez, najveći plemić carstva, je obično izabran za "Kralja Rimljana" i bio okrunjen za cara od strane pape; tradicija papskog krunisanja je prekinuta u 16. stoljeću. Carstvo nikada nije dostiglo stepen političkog ujedinjenja koje je formirano u Francuskoj i razvilo se, umjesto u decentraliziranu državu, u ograničenu izbornu monarhiju sastavljenu od stotinu podjedinica, kneževina, vojvodstava, grofovija, slobodnih carskih gradova i drugih domena. Moć cara je bila ograničena, a razni prinčevi, lordovi i kraljevi su bili njegovi vazali koji su dugovali caru svoju odanost i koji su posjedovali privilegije u de facto suverenom okviru svojih teritorija. Car Franjo II je raspustio carstvo 6. augusta 1806. godine nakon poraza od Napoleona u bici kod Austerlitza.

Tefsir Ibn-Kesira

Tefsir-ul-Kur'anil-Azim ili popularno Tefsir ibn Kesir jest kapitalno djelo poznatog islamskog učenjaka Hafiza Ibn Kesira. Djelo je tradicionalno tumačenje (Tefsir) Kur'ana.

Ibn Kesir tumači Kur'an na poseban način i to oslanjajući se na izvore po sljedećem redu: tumači Kur'an drugim Kur'anskim ajetima, zatim Hadisima Poslanika Muhammeda, nakon toga uzima u obzir izreke Ashaba, a onda izreke generacija koje poslije dolaze.

To je jedan od razloga radi koje je Tefsir opće prihvaćen širom svijeta.

U izvornom djelu pisac je prilikom tumačenja navodio i "Isralijate", tj. navode iz "Starog zavjeta" i predaje iz kršćanske i jevrejske tradicije. U novijim izdanjima "Tefsira Ibn Kesir" se izbacuju "Isralijati".

Travnik

Travnik je gradsko naselje i sjedište istoimene općine u centralnom dijelu Bosne i Hercegovine, 90 km zapadno od Sarajeva, te je ujedno glavni grad Srednjobosanskog kantona. U općini Travnik živi oko 57.000 stanovnika. Poznat je po tome što je bio prijestolnica osmanskih vezira od 1686. do 1850. godine, pa i njegovo kulturno nasljeđe datira iz tog perioda.

Vazal

Vazal (od srednjovjekovnog latinskog, vassallus, izvedenog iz starog latinskog, vassus, "sluga") je osoba pod zaštitom feudalnog vladara (seniora) kojem se morao zaklinjati na odanost. Ovaj odnos je također podrazumijevao vazalovu vojnu podršku vladara u svrhu obostrane zaštite, u zamjenu za izvijesne garancije, koje su uključivale zemlju.

Izraz vazal se također koristi u smislu zemlje-vazala, koja je u potčinjenom odnosu suzerenstva prema snažnijoj državi - suzerenu.

Župa

Župa se može odnositi na:

Župa (srednji vijek) - Administrativno-teritorijalna cjelina u srednjevjekovnoj Bosni

Župa (religija) - Administrativno-teritorijalna cjelina u Katoličkoj crkvi

Župa (regija), obično skup sela

Župan, titula, starješina župe

Župa u vrijeme Nemanjića

Župa (oblast), područje u Raškoj, Srbija

Aleksandrovačka Župa, područje u Srbiji

Letnička Župa, područje na Kosovu

Sirinićka Župa, područje na Kosovu

Sredačka Župa, područje na KosovuAdministracija:

Župe u srednjovjekovnoj Srbiji

Hrvatske županije

Mađarske županije

Rumunske županije

Župa (rimokatolička), rimokatolička župaili

FK Župa, nogometni klub iz AleksandrovcaNaselja:

Bosna i Hercegovina:

Župa (Drvar), naselje u općini Drvar

Župa (Trebinje), naselje u općini TrebinjeCrna Gora:

Dobrska Župa, naselje u općini Cetinje

Župa (Danilovgrad), naselje u općini DanilovgradHrvatska:

Župa (Zagvozd), naselje u općini Zagvozd, Splitsko-dalmatinska županija

Župa dubrovačka, općina u Dubrovačko-neretvanskoj županiji

Župa Srednja, naselje u općini Zagvozd, Splitsko-dalmatinska županijaSlovenija:

Župa (Trbovlje), naselje u općini Trbovlje, regija ZasavskaSrbija:

Župa (Tutin), naselje u općini Tutin, Raški okrug

Srednji vijek u Evropi
Rani srednji vijek
Visoki srednji vijek
Kasni srednji vijek
Kultura
Također pogledati

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.