Slikarstvo

Slikarstvo (lat. pictura) jedna od osnovnih grana likovnog stvaralaštva, umijeće koje pomoću linija i boja daje na plošnoj podlozi prikaz pojava viđenih u stvarnosti. Za razliku od crteža i grafike, slikarstvo je ona umjetnost koja se izražava u prvom redu pomoću boje. Slikarstvo je likovna umjetnost budući da sliku, koja je produkt slikarstva i djelo slikara, opažamo isključivo čulom vida. Osoba koja se bavi slikarstvom se zove slikar. Slikari mogu, ali ne moraju da koriste isključivo slikarske boje. Umjetničke slike često sadrže razne predmete i/ili prirodne materijale u raznim kombinacijama.

Jan Vermeer - The Art of Painting - Google Art Project
Johannes Vermeer, Alegorija slikarstva, oko 1667., ulje na platnu, 130x110 cm, Kunsthistorisches Museum, Beč.

Slikarstvo kao tehnika

Pigment, u slikarstvu, podrazumjeva obojene čestice koje su usitnjene, suhe i u formi pudera. Pigment daje slikarskim bojama (i svim ostalim bojama ukjlučujući i boju ljudske kože i očiju) boju. Čestice pigmenta se ne rastvaraju u tečnostima ali mogu biti utopljene u tečnosti. Pigmenti se mogu naći u prirodi (u mineralima, stijenama, biljkama) a mogu biti i vještački, fabrikovani sintetičkim putem.

Medij, u slikarstvu, podrazumjeva tečnost u koju je pigment utopljen da bi se dobila slikarska boja. Tečnost može da bude voda (vodene boje), ulje (uljane boje), vosak (enkaustika) i sl. Pod terminom medij se također misli na substancu koju slikar naknadno dodaje slikarskoj boji da promjeni njene osobine. Npr. slikar može da doda određen medij slikarskoj boji da bi je učinio transparentnom ili manje reflektivnom i sl.

Ljepilo, u slikarstvu, podrazumjeva substancu koja se dodaje smjesi pigmenta i medija da bi pigment ostao pričvršćen za podlogu nakon što se medij osuši na podlozi. Medij ujedno može da bude i ljepilo kao što je to slučaj sa uljem u uljanim bojama. Vodene boje npr. sadrže ljepilo koje se rastvara u vodi. Kombinaciju ovih elemenata nazivamo slikarskim tehnikama.

Slikarske tehnike

  • Enkaustika - stara slikarska tehnika, njene boje, vezane voskom, postavljaju se metalnim štapićem na drvenu podlogu, na mramornu ili bjelokosnu pločicu.
  • Freska - tehnika zidnog slikarstva u svježem malteru, nema puno detalja i dočarava prostornost i monumentalnost.
  • Mozaik - koja se izvodi slaganjem raznobojnih kockica od kamena, glazirane keramike i obojenog stakla u malternu podlogu.
  • Akvarel - vodene boje svojom providnošću daje bojama prozračnost.
  • Tempera - označava slikarsku tehniku u kojoj boja nastaje miješanjem boje u prahu (pigmenta) s otopinom ljepila i vezivnog sredstva žumanjka ili bjelanjka jajeta, gumiarabike, smokvinog mlijeka, octa itd.
  • Gvaš - tehnika vizuelno slična temperi u kojoj se boje mješaju sa bjelom za razliku od akvarela gdje se računa na bjelinu papira i ne mješaju se sa bjelom
  • Kolaž - slikarska tehnika koja nastaje lijepljenjem različitih i raznobojnih materijala (koža, drvo, tekstil, isječci iz novina, fotografije itd.) na plohu u nastojanju da se postigne određena vizuelna i sadržajna cjelina kompozicije.
  • Pastel - boje sa voskom u štapićima, on stvara ugođaj nježnosti i ljupkosti.
  • Uljane boje - obično na platnu napetom na drveni okvir, uljane boje su pogodne za slikanje najmanjih detalja.
  • Akrilik - slikarska tehnika 20. vijeka. Slična u svojoj konačnici uljenoj tehnici ali se njeni pigmenti ne vežu uljem već vodom, što pospješuje sušenje i boje ostaju trajno svježe.
  • Vitraž - slike od komadića obojenog stakla. Slikar - staklar zvan vitrajer radi slično kao mozaičar. Ali njegovi su komadići stakla širi od mozaičerovih staklenih štapića i kamenčića. Osim toga vitrajer ih ne utiče u zid, nego uokviruje u olovne spojnice. Stavljen na prozor umjesto na zid, vitraž kroz sebe pušta sunčeve zrake i stvara najblistavije boje među svim slikarskim tehnikama.
  • Sfumato je način slikanja koje predstavlja jednu od 4 kanonske slikarske tehnike iz vremena renesanse.

Karakteriše je efekt prozirnog vela koji prekriva, tj. zamagljuje čitavu kompoziciju, a postiže se vještim izbjegavanjem oštrih obrisa i graničnih linija. Leonardo da Vinci je bio prvi umjetnik koji je afirmirao tu tehniku.

Smjerovi u slikarstvu

Poznati slikari

Najpoznatije slike

Motivi u slikarstvu

  • Akt - prikaz čovjeka bez odjeće
  • Animalizam - prikaz žive životinje, najčešće u prirodnom ambijentu
  • Autoportret - portret samog slikara
  • Figura - zamišljeni lik, kostimirani čovjek bez psihološkog izraza lica
  • Genre - prikaz iz svakodnevnog života
  • Interijer - prikaz unutrašnjeg prostora
  • Karikatura - prikaz čovjeka u groteskno - komičnom obliku
  • Marina - morski pejzaž
  • Mrtva priroda - voće, cvijeće, predmeti i mrtve životinje
  • Pejzaž - krajolik ; prikaz prirode
  • Panorama - široki prikaz naselja
  • Poluakt - prikaz gornjeg dijela nagog ljudskog tijela
  • Portret - vjerni prikaz određene osobe koji donosi i psihološku karakterizaciju lika. Postoji realističan, idealizirani i naturalistički portret.
  • Ruina - prikaz porušenog objekta
  • Veduta - djelimični prikaz ulica, trgova...

Također pogledajte

Barok

Barok, port. Barocco, golem biser nepravilnog oblika, tvorevina bolesne školjke.

Barok razdoblje u književnosti i umjetnosti koje je započelo s nastupom reformacije sredinom 16. st. i završio smrću Luja XIV. poslije 1700-te. To je pokret katoličke obnove (protivreformacija).

Luther i Calvin su prekinuli univerzalnost vjerskog osjećaja srednjeg vijeka. Svaki je čovjek sada trebao sam za sebe odlučiti koji mu je od mnogih novih propovjednika spasenje najbolje jamčio za sreću u budućem životu, i uskoro su se svi borili među sobom za prevlast nad dušama miliona katolika, luterana, kalvinista, baptista, anabaptista i 20-ak drugih sekti. Uslijed tih raspravljanja nastalo je doba zakona trvenja kao što ga je svijet rijetko kada vidio (30-godišnji rat). Evropa je pretvorena u ratno polje.

1648. godine prihvaćen je zakon koji je davao pravo svakom vladaru da svoj naročiti oblik vjere nametne svim svojim podanicima, ne osvrćući se na želje većine.

Evropa je podjeljena na bezbroj malih kneževina od kojih je svaka imala svoju vlastitu vjeru i bila zakleti neprijatelj svih svojih susjeda koji se u tome nisu s njome slagali (borbena crkva - ecclesia militans). Još jedan borac za vlast je dinastička država.

Na čelo protivreformacije dolazi Španija.

Isusovci su bili ti koji su ulagali u barokne crkve. Prvi se put koristi uljano slikarstvo, pronađeno u Flandriji. Otvorena je holandska slikarska škola - Van Dyck. U muzici prevladava "vatreno" i bučno. U književnosti barok je spoj kićenosti u izrazu (manirizam) i crkvenih tema o smrti i prolaznosti.

Otkrićem novih pomorskih putova prema istoku, a naročito otkriće Amerike, ekonomski centri Evrope premještaju se s obala Sredozemnog mora na obale Atlantskog okeana. Moćni trgovački gradovi Italije, ustupaju mjesta novim trgovačkim i pomorskim silama, kao što su Španija, Holandija, Francuska i Engleska. Opadanje sredozemnih gradova izazvalo je znatne promjene u političkoj i društvenoj strukturi Zapadne Evrope. Papska moć se smanjila, iz čega slijedi pojava reformacije u Njemačkoj i Engleskoj.

S ekonomskim centrima promjenjuju se i umjetnički centri. Slikarstvo i arhitektura baroka nastaju u Italiji, dok će vodstvo u likovnom stvaranju preuzeti nove sile.

Ekspresionizam

Ekspresionizam je termin koji je koristila grupa njemačkih umjetnika 20. vijeka kako bi opisala svoja estetska načela u umjetnosti. Taj se izraz može koristiti za svaki umjetnički rad u kojem je objektivna stvarnost pomaknuta da bi opisala unutrašnje stanje umjetnika.

Kao poseban umjetnički pokret, njemačko ekspresionističko slikarstvo ranih 1900-ih razvija reakciju na inertne akademske standarde prethodnog vijeka. Odbija slikoviti naturalizam da bi pokazalo izravnost emocionalne ekspresije karakterizirane debelim iskrivljenim formama i napadnim bojama. Prvi ekspresionistički slikari jesu grupa nazvana Die Brücke ("Most"), koja je osnovana u Dresdenu 1905. Njihov manifest ističe važnost emocionalnog doživljaja kao testa moralnih i umjetničkih vrijednosti. Die Brücke crpi poticaj od savremenog francuskih pokreta znanog kao fovizam i ranijih umjetnika (Gauguina, Van Gogha, Toulouse-Lautreca i Muncha).

Druga ekspresionistička grupa, Plavi jahač, osnovana je u Münchenu 1911. Ime su dobili po jednoj slici Kandinskog, koji s Franzom Marcom formulira nove estetske vrijednosti grupe.

Ekspresionizam je imao važan utjecaj na umjetnost 20. vijeka i umjetnike u New Yorku 1940-ih i 1950-ih godina.

1933. nacisti su proglasili ekspresionizam "izopačenom umjetnošću".

Freska

Freska je tehnika slikanja na zidu. Slika se bojama, koje se rastapaju u vodi, po svježem sloju maltera. Boja se suši istovremeno s podlogom i tako se nerazdvojno povezuje s njom. Rad na svježem malteru zahtijeva brzinu i sigurnost jer se naknadne promjene mogu izvršiti tek tako sa se ukloni čitav sloj maltera i da se zamijeni novim slojem. Zato su slikari prethodno izrađivali crtež na kartonu koji se u mjeri slagao s konačnim djelom i prenosili obrise na svjež malter.

Postoji još jedna varijanta fresko - tehnike, a ona se zove secco (tal. suho). Boja se nanosi na osušeni malter, soja se prije slikanja osvježi gašenim vapnom. Stapanje boje s podlogom nije tako potpuno i zato dolazi do znatnih oštećenja.

Futurizam

Futurizam je pokret s početka 20. vijeka italijanskog slikarstva i skulpture. Pokrenut je od književnog manifesta kojeg je napisao Fillippo Marinetti. Manifest je izdan u francuskoj novini Le Figaro 1909. godine. On kaže da klasična umjetnost nije niti malo ljepša od automobila i da bi umjetnost trebala slaviti agresivnost brzine i rata. Slikari predvođeni Bocconijem izrađivaju tehnički manifest koji prihvaća Marinettijeve ideje u slikarstvu. Bocconi i njegove kolege Balla, Carlo Carra, Gino Severini i Luigi Russolo prikazuju senzaciju pokreta i upotrebljavaju riječ dinamizam kako bi opisali odnos između objekta u pokretu i njegovog okruženja, kao što je jureći automobil na cesti koji ostavlja vibracije koje čine podrhtavanje okolnih građevina.

Sa zadatkom prikazivanja pokreta mašina i ljudske figure futuristi se služe tehnikama francuskog kubizma prelaze u apstrakciju pokušavajući prikazati zvukove građevinskog područja.

U drugom manifestu 1912. god. Boccioni aplicira futurističke doktrine za 3D skulpturu, sugestirajući da bi rad umjetnosti mogao biti pokrenut mašinom i da bi rad mogao biti svakodnevni objekt. Njegova ideja koju nije poživio u praksi je kasnije izvedena u Kinetičkoj umjetnosti i u kolažu, asamblažu Pabla Picassa i Duchampa. Futurizam gubi uticaj kada 1915. god. mnogi od njegovih umjetnika odlaze u rat. Smrt Bocconija 1916. god. deprimira futuriste. Teorija nalazi ostvarenje u arhitekturi, Antonio Sant' Elia koji dizajnira futuristički grad i tehničke instalacije. Nastojanja futurizma su uklopljena u druge pokrete Art Deco, vorticizam, Dadaizam.

Ikona

Ikona (grčki εἰκών - eikon = slika) je naziv koji se može upotrijebiti za sve slike i likove ali se u strogo crkvenom smislu primjenjuje na slike koje se slave u Istočnim Crkvama.

Kriza slavljenja ikona nastupila je početkom 8. vijeka kad je dio kršćana počeo osporavati slavljenje slika (ikonoklazam), pozivajući se na starozavjetnu zabranu izrađivanja likova. Drugi nicejski sabor potvrdit će 787. slavljenje slika u Crkvi, što će imati osobiti utjecaj na Istoku. Slikanje ikona odražava utjecaj bizantskih slikara. Ikone igraju značajniju i intimniju ulogu u Istočnim Crkvama nego što je to slučaj s kipovima u Zapadnoj Crkvi. Obično se javno izlaže ikona sveca određenoga dana. One imaju značajno mjesto u procesijama. U liturgiji se ikonama Isusa i Marije iskazuje osobita čast i poštivanje.

Dok na Zapadu slika i kip samo podsjeća na lik sveca kojeg prikazuje, istočna teologija ikona podrazumijeva i određeni način prisutnosti Krista, Bogorodice ili dotičnoga sveca u ikoni koja ga prikazuje.

Postoje različiti stilovi ikona, premda one u osnovi slijede drevne kanone, koji određuju sve, od načina kako slikar (tačnije: ikonopisac) pristupa svome djelu, preko načina nanošenja boje, do samog izbora boje. Izrada ikona od 16. vijeka, osobito u slavenskim zemljama, pokazuje utjecaj baroka sa zapada.

Impresionizam

Impresionizam je umjetnički pokret u književnosti, muzici i slikarstvu nastao krajem 19. vijeku u težnji da u umjetničko stvaranje unese osobna raspoloženja i dojmove s obzirom na formu izlaganja i izražaja. Zasniva se na realističkom i naturalističkom posmatranju prirode.

Impresionisti napuštaju atelje da bi slikali "pod vedrim nebom". Obala rijeke Sena-e i obala Canal-a ujedno sa šumom Fontainebleu, bili su glavni motivi tog novog slikarstva koje je predstavljalo prirodu preko subjektivne impresije. Impresionisti oslobađaju materiju težine i čvrstine i transformišu energiju čiste svijetlosti u razigrane vesele i senzualne pokrete boja. Esencijalni kriterij ovog umjetničkog smjera se sastoji u prikazivanju predmeta i prirode preko kolorističke analize, sugerisane od strane sunca, svijetlosti i vazduha. Iz tog razloga se gube lokalne boje, i na njihovom mjestu se pojavljuju tačke boja, koje se rekomponuju u samom oku posmatrača. Perspektiva se ne formuliše preko površinske dispozicije na platnu, nego nastaje koloritom i potezima kista na šta utiču promjene atmosfere. Disolucija svijetlosti na tačke i kratke poteze kistom, slijedila je zakon hromatskog simultanog kontrasta, kojim se alteracija boja koje se nalaze jedna do druge dešava iz razloga zakona komplementarnosti.

Polazeći od takvog tretiranja boje, koji se iz početka nije dogmatski primjenjivao, neoimpresionisti, čiji su glavni predstavnici Georges Seurat i Paul Signac, su evolucionisali ka pointillisme, koristeći naučnu analizu boje.

Cilj impresionizma je stvaranje perfekcionisane iluzije izgleda prirode, gdje sve, pa čak i prolazni efekat atmosfere nad svjetlošću može biti predstavljen. Prikazivanje atmosfere i predstavljanje subjektivne impresije kao duhovni podsticaj, određuju stilistički karakter ovog smjera.

Islamska umjetnost

Islamska umjetnost

podrazumjeva umjetnost koja je nastala u 7. vijeku na poluotoku Arabiji, odakle se naglo proširila

područja sjeverne Afrike, sjeverne Indije i Španije.

Kubizam

Kubizam (lat. cubus = kocka) jeste slikarski pravac koji se najprije javlja u Francuskoj 1907. Prema kubističkom tumačenju umjetnosti, svi se oblici iz prirode mogu prikazati osnovnim likovima (kocka, kugla, valjak, kupa).

U kubističkoj umjetnosti objekti su izlomljeni, raščlanjeni i ponovo spojeni u apstraktnom obliku — umjesto da predočavaju objekt iz jednog ugla, umjetnici ih dijele u više aspekata.

Kubizam je nastao 1906. sa Braqueom i Picassom. Sreli su se 1907. i sarađivali do početka Prvog svjetskog rata 1914.

Modernizam

Modernizam je dinamičan i relativan pojam koji se koristi da se označe savremene pojave u literaturi, umjetnosti, odnosno ono što je novo, inovativno u odnosu na tradiciju. U tom značenju pojam je preuzet iz francuskog jezika. U njemačkoj literaturi se koristio termin moderna. Pored toga ovaj izraz se koristio da označi i naturalizam, dekadencu, impresionizam, simbolizam, futurizam, dadaizam, ekspresionizam, neoromantizam, nadrealizam, egzistencijalizam.

Modernizam je kulturni pokret koji generalno uključuje progresivnu umjetnost i arhitekturu, muziku, književnost i dizajn i javio se u decenijama koje su prethodile 1914. Modernizam se javio kao bunt umjetnika i dizajnera protiv akademske tradicije kasnog 19. vijeka, i koje je prihvatio nove ekonomske, političke i socijalne aspekte dolazećeg modernog doba.

Neki teoretičari dijele 20. vijek na modernizam i postmodernizam, dok ih drugi smatraju samo segmentima istog perioda.

Nadrealizam

Nadrealizam je umjetnički pokret nastao u Parizu. Njen manifest je sastavio pjesnik André Breton. Iako je kao pokret nastao tek 1924., nadrealizam se može već primijetiti i u italijanskoj metafizičkoj školi.

Neoklasicizam

Neoklasicizam je naziv za umjetnički pravac iz 19. vijeka koji se ispoljavao u likovnim umjetnostima, književnosti, muzici, pozorištu i arhitekturi, a inspiracija su mu bila djela klasične umjetnosti stare Grčke i Rima. Neoklasicizam se nadovezuje na klasicizam u upotrebi stroge forme.

Plavi jahač

Plavi jahač (njem. Der Blaue Reiter) ekspresionistička je umjetnička grupa. Udrugu proizašlu iz Neue Künstlervereinigung München 1911. u Münchenu su osnovali Vasilij Kandinski i Franz Marc. Ostali značajni članovi bili su Alexej von Jawlensky, Paul Klee, August Macke i Gabriele Münter.

Osnovna namjera ovih umjetnika bila je slobodno, prijateljsko okupljanje istomišljenika bez određenog programa. Tako su oni zadržali mogućnost stvaranja ili razvitka vlastitog stila. Ime su dobili po istoimenoj slici Kandinskog iz 1903. Nasuprot drugoj velikoj umjetničkoj grupi njemačkog ekspresionizma (Die Brücke), namjere Plavog jahača nisu bile usmjerene prema kritičkom suočavanju sa stvarnošću nego prema slikarskom, više intelektualnom i spiritualnom poimanju umjetnosti.

Pripadnici grupe podržavajući ideju o umjetnosti Kandinskog (o spiritualnom o umjetnosti 1912), tražili su nove izražajne mogućnosti i naglašavajući samosvjesnost boje i oblika težili apstrakciji. Za pripadnike Plavog jahača značajno je da su bili vrlo otvoreni prema drugim umjetničkim strujanjima (ponajprije prema Delaunayevu orfizmu) te narodnoj umjetnosti. Stoga su članovi grupe svojoj prvoj programskoj izložbi (1911) nastojali dati međunarodno obilježje. Nakon izbijanja Prvog svjetskog rata grupa je raspuštena. Međutim, njene ideje i dalje su živjele među bivšim članovima Bauhausa i znatno utjecale na područja apstraktne umjetnosti.

Pop art

Pop art (engl. popular art - popularna umjetnost) je umjetnički pokret koji se javio u Velikoj Britaniji i SAD-a 1950-ih, a vrhunac je dostigao 1960-ih godina 20. vijeka. Pop art zadire u prošlost, a njegove korijene nalazimo u dadaizmu i kubizmu.

Postmodernizam

Postmoderna je književni pokret koji se javlja nakon modernizma i modernističkih pravaca, a traje do kasnog 20. vijeka. Jedini umjetnički pokret koji se javlja iza postmoderne je konceptualna umjetnost.

Većina autora smatra da postmodernistički pokret počinje nakon drugog svjetskog rata, iako mnogi za datum njegovog početka uzimaju i smrti dva modernistička pisca Virginie Woolf i Jamesa Joyca. U ovom periodu su osjećaju uticaji atomskog bombardovanja, Holokausta, borbe za osnovna ljudska prava i kompjuterske tehnologije

Kao i moderna umjetnost i postmodernizam se zasniva na unutrašnjem svijetu likova.

Međutim, ne zasniva se na njihovom unutrašnjem sukobu, nego na svojevoljno razrušenim i samokritičnim likovima koje u svojim romanima opisuju Vladimir Nabokov, Vladimir Sorokin, John Fowles, John Barth, Thomas Pynchon, Kathy Acker, Dave Eggers, Giannina Braschi, Salman Rushdie, i Julian Barnes.

Književnost ove epohe ne stoji nasuprot modernizma, nego je ustvari njen produžetak prvenstveno po stilu koji je sada samosvjestan i ironičan. Modernistička težnja da se opiše unutrašnjost lika koji je u ratu sa samim sobom više ne postoji, ali su likovi sada posrednici i sudije koje nam ukazuju na korijene postmodernističke misli.

Romanika

Romanika je umjetnički pravac koji se razvijao u srednjovjekovnoj evropskoj umjetnosti od 11. do 13. vijeka. Period razvoja romaničke umjetnosti karakterizira borba crkve i države za prevlast. U to doba formiraju se i veća naselja, jača zanatska proizvodnja i trgovina, a kao posljedica svega toga jača grad. U srednjem vijeku različite umjetničke djelatnosti nisu smatrane međusobno nezavisnim i u okviru takvog shvatanja skulptura i slikarstvo postali su strogo podređeni potrebama i zahtjevima glavne umjetnosti, arhitekture.

Simbolizam

Simbolizam je umjetnički pravac koji se se pojavio sedamdesetih godina 19. vijeka u Francuskoj, Belgiji i Rusiji u književnosti i likovnim umjetnostima.

Suprematizam

Suprematizam (ruski: Супрематизм) je umjetnički avangardistički pokret nastao 1913. u Rusiji čiji je osnivač Kazimir Maljevič.

Ovim pojmom Kazimir Maljevič označava svoju teoriju čiste bezpredmetnosti u umjetnosti, fokusiranjem samo na čiste geometrijske forme (kvadrat, krug, trokut).

Umjetnik

Umjetnik se može definirati kao osoba koja, baveći se jednom ili više aktivnosti iz širokog spektra ljudskog djelovanja, potaknut umjetničkim nadahnućem, uz talenat i osjećaj za lijepo (estetska vrijednost), stvara umjetnička djela kojim izražava svoju kreativnost, misli i osjećanja i na taj način komunicira sa svijetom. U svakodnevnom i akademskom životu pojam umjetnik se najčešće odnosi na osobu koja stvara djela iz likovne umjetnosti. Međutim, umjetnicima možemo smatrati i one koje stvaraju lijepu muziku, književna djela i druge vrste umjetnosti.

Čovjek je jedino biće koje teži ka ljepoti i lijepom i koje može stvarati i doživljavati lijepo.

Lav Nikolajevič Tolstoj (1828-1910) je u djelu Šta je umjetnost? (ruski: Что такое искусство? 1897.) pokušao definirati umjetnost koristeći se pojmovima dobro, istinito i lijepo. Između ostalog, napisao je: "Kad čovjek u sebi oživi osjećanje koje je sam doživio, i oživivši ga u sebi, pomoću pokreta, linija, boja, tonova ili formi izraženih riječima, tako ga prenese da i drugi ljudi dožive isto osjećanje - tako umjetnost djeluje".

Tradicionalno, spisak umjetnosti navodi ih šest; s pojavom filma nastala je sedma umjetnost, a pojavom stripa i deveta. Sa razvojem društva, nauke i tehnologije nastaju i nove mogućnosti za umjetničko izražavanje.

Vrste umjetnostimuzika

drama

književnost

slikarstvo

kiparstvo

arhitektura

film

ples

strip

Umjetnost

Umjetnost je specifična ljudska djelatnost čije se značenje konstituira u složenom komunikacijskom procesu između umjetnika, umjetničkog djela i publike. Različita značenja pridodavana su umjetnosti u različitim historijskim periodima, međutim od početka modernog doba skloni smo umjetnosti pridavati sljedeće osobine: svaka pojedina umjetnost posjeduje vlastiti visoko razvijeni i autonomni jezik; umjetnost ima nezavisnu i slobodnu poziciju u društvu; umjetnost nema društveno propisanu svrhu; svrha umjetnosti leži u ispunjavanju njene modernistički definisane prirode, koju određuju ideje slobode, imaginacije, individualnosti, otkrića, eksperimenta, pobune, ljepote, istine, pravde, uglavnom društvenih ideja na kojima se od Francuske revolucije u većini svojih segmenata temelji zapadno društvo.

Obilježje moderne i postmoderne umjetnosti jest pluralitet umjetničkih jezika, umjetničkih stilova, ideja i ideologija, pa za razliku od većine prošlih umjetničkih razdoblja (drevni Egipat, antička umjetnost, bizantijska umjetnost itd.) ne može se govoriti o jednom dominantnom umjetničkom pokretu ili stilu, nego različitim, nerijetko i suprotstavljenim umjetničkim praksama.

Umjetnost i njen svijet, u savremenom društvu, ne čini samo ono što vidimo, čujemo, čitamo, opipavamo, ono što doživljavamo kao umjetnički objekt, nego i cijeli jedan "nevidljivi" svijet znanja o umjetnosti, o njenoj historiji, njenom jeziku, njenim brzim i aktuelnim kretanjima, posredovanim različitim i brojnim kulturalnim institucijama (muzeji, galerije, biblioteke, izdavači, umjetnička kritika, komcertne dvorane, operske kuće, teorija umjetnosti, estetika itd.).

Premda riječ "umjetnost" danas uglavnom označava likovne, odnosno vizuelne umjetnosti, u tradicionalnom smislu riječi pod umjetnošću podrazumijevamo književnost, muziku, likovnu umjetnost i filmsku umjetnost. Svaka se od ovih makro-umjetnosti može dodatno dijeliti na umjetničke discipline, rodove, vrste itd: književnost se može podijeliti na prozu, liriku i dramu, koja se opet može podijeliti na scenske ili plesne umjetnosti i slično; muzika se može podijeliti na tradicionalnu, klasičnu, džez i rock muziku, od kuda se dalje moće doći do pjevačke ili sviračke umjetnosti; likovnu umjetnost na slikarstvo, kiparstvo i arhitekturu, od kuda se može doći do umjetnosti performansa, video umjetnosti, fotografske umjetnosti, internet umjetnosti i slično.

Tradicionalni spisak umjetnosti navodi ih šest; s pojavom filma on je stavljen kao sedma umjetnost, a s pojavom stripa on je nazvan devetom umjetnošću.

muzika

drama

književnost

slikarstvo

kiparstvo

arhitektura

film

ples

stripHistorijom, ulogom, kretanjem i značenjem različitih umjetnosti bave se uglavnom različite humanističke nauke kao što su historija, historija umjetnosti i dr., dok se u novije vrijeme proučavanje umjetnosti odvija na interdisciplinarnim načelima, pa se različite naučne (društvene ili prirodne, poput matematike) i paranaučne prakse (psihoanalitička teorija, teorija medija, feministička teorija itd.) intenzivno bave fenomenom umjetnosti.

Stari vijek
Srednji vijek
Novi vijek
Moderna umjetnost
20. vijek

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.