Sjeverna Amerika

Sjeverna Amerika je po veličini treći, a po broju stanovnika četvrti kontinent na Zemlji. Na sjeveru joj se nalazi Arktički okean, na istoku Atlantski okean, na jugu Karipsko more i na zapadu Tihi okean. Ukupna površina Sjeverne Amerike je 24,230,000 kvadratnih kilometara. Procijenjeno je da je 2001. godine imala 454,225,000 stanovnika.

Norteamerica
Sjeverna Amerika u svijetu

Također pogledajte

.um

.um je najviši Internet domen za Američka Mala Ostrva. Za domenu je zadužena firma United States Minor Outlying Islands Registry. Međutim, u oktobru 2005. godine, preko Google pretrage ispostavlja se da nisu funkcionalni ni registarska web stranica, niti bilo koja druga .um web stranica. Stoga, izgleda da cijeli .um domen nije operativan u ovom trenutku. S obzirom na to da su ostrva koje domen predstavlja trenutno nenastanjena, ovaj domen se slabo upotrebljava.

Amerika

Amerike su zemlje zapadne hemisfere ili Novog svijeta koje se sastoje od kontinenata Sjeverna Amerika i Južna Amerika sa svim pridruženim ostrvima i regijama. Amerike pokrivaju 8.3% ukupne površine Zemlje (28.4% kopna) i sadrže 14% svjetskog stanovništva.

Izraz je relativno nov i predstavlja nešto jasniju zamjenu za izraz Amerika, koji može značiti i cijelu kopnenu masu ili Sjedinjene Američke Države. Originalni izraz se koristio za ono što se ponekad smatra jednim kontinentom ili superkontinentom , pri čemu Amerike predstavljaju skupni izraz za kopnenu masu i pojedine regiju u njemu. Kada se koristi za kopnenu masu, izraz koji odgovara Americi ili Amerikama su Evroazija, koja se sastoji od Evrope i Azije, odnosno Eurafrazija, koja označava Euraziju i Afriku.

Granica između ova dva kontinenta se nalazi na granici država Kolumbija i Panama.

Južna Amerika (južno od Paname).

Sjeverna Amerika (sjeverno od Kolumbije).Kao zasebni dijelovi ponekad se također pominju i Centralna Amerika i Karibi.

Ponekad se sa pojmom Amerika (američki, američka, američko) misli na Sjedinjene Američke Države ili nešto što dolazi iz Sjedinjenih Američkih Država, a građani ove zemlje se nazivaju Amerikancima.

Angloamerika

Angloamerika je termin koji se koristi za označavanje onih dijelova Amerike u kojima je glavni jezik engleski ili koje imaju značajne historijske, lingvističke i kulturne veze s Engleskom ili Britanskim ostrvima. Alternativno, Angloamerika je američki dio Anglosfere.

U Angloameriku se gotovo isključivo ubrajaju Sjedinjene Države i Kanada, tj. zemlje koje čine sjeverni dio Sjeverne Amerike. Belize, Panama, Gvajana (ili Gvajane), Jamajka i nekoliko karipskih država uključene su u šire značenje Angloamerike uprkos svojoj blizini ili smještaju u Južnoj Americi (uporedi sa Latinskom Amerikom). Kada se govori o ovoj široj grupi ponekad se koristi termin Anglofonska Amerika.

Nasuprot tome, pridjev angloamerički koristi se u sljedećim pogledima:

Može se koristiti za obilježavanje kulturne sfere koju dijele Engleska, Sjedinjene Države i ponekad Engleska Kanada. Na primjer, "angloamerička je kultura različita od francuske kulture." Politički vođe poput Sir Winstona Churchilla, Franklina Roosevelta i Ronalda Reagana upotrebljavali su termin tokom historije u razmatranju "prostornog odnosa" između Sjedinjenih Država i Engleske.Može se koristiti za opisivanje odnosa između Ujedinjenog Kraljevstva (ili specifično Engleske) s jedne strane i Amerike, posebno Sjedinjenih Država, s druge strane. Na primjer, "angloamerički odnosi su bili napeti prije američko-britanskog rata iz 1812."Kao imenica, Angloamerikanac može označavati osobu iz Amerike koja govori engleskim. Ova se upotreba najčešće javlja u razgovoru o historiji ljudi koji su govorili engleskim u Sjedinjenim Državama i ograničen broj ljudi koji su govorili španskim u zapadnom SAD-u tokom američko-meksičkog rata. Ova upotreba općenito zanemaruje razlike između ljudi engleskog, njemačkog, irskog ili nekog drugog sjevernoevropskog porijekla, te obuhvata većinu bijelaca u Sjedinjenim Državama koji govore engleskim.

Angloamerika je nekada bila obećana zemlja za siromašno stanovništvo tadašnje Evrope.Gradile su se džade i željeznice, radilo se u rudnicima i tvornicama,a za to je bila potrebna jeftina radna snaga. Ali danas više nije tako jer je doseljavanje ograničeno u kvotama, a traže se visokoobrazovani stručnjaci. Unutarmeričko kretanje novi je tip kretanja, a ima samo jedan smjer:Latinska Amerika-Angloamerika. Mexico, Cuba i ostrva Antila područja su sa kojih stanovnici odlaze u SAD ili Kanadu, zbog ekonomskih, ali i političkih razloga. Stoga je i španski jezik u nekim djelovima Angloamerike, uz engleski, postao gotovo i službeni jezik.

Bošnjačka dijaspora

Bošnjačka dijaspora je naziv za dio bošnjačkog naroda koji je tokom prethodnog perioda, iz različitih razloga napustio Bosnu i Hercegovinu. Za Bošnjake, ovaj naziv označava sve izvan matice Bosne i Hercegovine, pa tako i starosjedilačko stanovništvo Sandžaka. Ostale značajne grupe Bošnjaka se nalaze u Turskoj, u raznim državama Evropske unije poput Švedske i Njemačke, u ostalim državama bivše Jugoslavija, Sjedinjenim Američkim Državama i Australiju. Značajan, a možda čak i većinski, dio bošnjačke dijaspore, je nastao nakon rata u Bosni i Hercegovini tokom ranih 90-ih godina.

Domorodački narodi Amerike

Indijanci su prastanovnici američkog kopna, pripadnici mongoloidne rase, iz grane Indijanida.

Prema, danas već genetički ubjedljivim dokazima, vode porijeklo iz sjeveroistočne Azije, a dijelom i iz Polinezije. Rasno i jezično dosta različiti. Podijeljeni su na mnogobrojna plemena razasuta od sjeverne Kanade i Aljaske, pa do Ognjene Zemlje u Čileu i Argentini. Indijanci su danas klasificirani u preko 200 jezičnih obitelji od kojih su mnoge nestale, a mnoge su još, što se tiče klasifikacije, pod žestokim debatama. Na području Sjeverne Amerike, odnosno u SAD i Kanadi postoji preko 50 etno-lingvističkih porodica svrstanih u Velike porodice, sa preko 20 porodica u Srednjoj Americi, a ostale su po Južnoameričkom tlu. To su:

Sjeverna Amerika: Adaizan (ponekad se svrstava u porodicu Caddoan), Algonquian, Athapaskan, Attacapan, Beothukan, Caddoan, Chimakuan, Chimarikan, Chimmesyan, Chinookan, Chitimachan, Chumashan, Coahuiltecan, Comecrudan, Copehan, Costanoan, Esselenian, Eyak, Iroquoian, Kalapooian, Karankawan, Keresan, Kiowan, Kitunahan, Koluschan, Kulanapan, Kusan, Lutuamian, Mariposan, Moquelumnan, Muskhogean, Natchesan, Palaihnihan, Piman, Pujunan, Quoratean, Salinan, Salishan, Shahaptian, Shastan, Shoshonean, Siouan, Skittagetan, Takilman, Tanoan, Timuquanan, Tlapanecan, Tonikan, Tonkawan, Uchean, Waiilatpuan, Wakashan (sa Kwakiutl i Nootkan) Weitspekan, Washoan, Wishoskan, Yakonan, Yanan, Yukian, Yuman, Zunian.Srednja Amerika: Coran, Cuitlatec, Cunan (dio Velike porodice Chibcha), Guaycuran (Waicuri-Pericu), Huavean, Jicaquean, Lencan, Manguean (Chorotegan), Mayan, Misumalpan, Mixe-Zoquean, Mixtecan, Nahuatlan, Oto-Pamean, Payan, Popolocan, Rama, Serian, Talamancan, Taracahitian, Tarascan, Tequistlatecan, Tlapanecan, Totonacan, Xincan, Zapotecan.Južna Amerika: Aconipan, Alacalufan, Andoquean, Apolistan, Arauan, Araucanian, Arawakan, Atalán (Tallanes), Auaké, Auishiri, Aymaran, Aymore, Baenan, Barbacoan, Boran, Bororoan, Cahuapanan, Caingangan, Calianan, Camacanan, Canichanan, Capixana (Canoe), Carajan, Cariban, Caririan, Catacaoan, Catembri (Miirandela), Catuquinean, Cayuvavan, Chamicura, Chapacuran, Charruan, Chibchan, Chiquitoan, Chirianan (Yanomami), Chirino, Chocoan, Cholonan, Chon, Cofan, Copallén, Culli, Diaguitan, Erikbaktsá, Esmeralda, Fulnio, Gamelas, Gé (Je), Gorgotoqui, Guahiban, Guamo, Guarauan, Guatoan, Guaycuruan, Huamói, Huarian, Huarpean, Huitotoan, Itonaman, Jirajaran, Jivaroan, Kamsá (Mocoa), Koaia (Kwaza), Kukurá, Lecan, Lorenzan, Luilean, Machacalian, Makú, Makuráp, Mascoian, Mataco-Macan, Matanawi, Mosetenan, Moviman, Munichean, Muran, Natú, Nhambicuaran, Ofaye (Opaye), Omurano (Mayna), Oti, Otomacan, Pankaruru, Panoan, Peban, Puelche, Puinavean, Puquinan, Puri-Coroado, Quechuan, Sabelan, Salivan, Simacuan, Tacanan, Tarairiú, Taruma, Timotean, Trumaian, Tucanoan, Tucunan, Tupian, Tusha, Tuyuneri, Vilelan, Uru-Chipaya, Xokó, Xukuru, Yabutian, Yahgan , Yaruro, Yuncan, Yurian, Yurumangui, Zamucoan, Zaparoan.

Francuski jezik

Francuski jezik (français, la langue française) je jedan od romanskih jezika koji se prvenstveno koristi u Francuskoj i njenim prekomorskim departmanima i teritorijima, u Belgiji (uz flamanski i njemački), Luksemburgu (uz luksemburški i njemački), Monaku i Švicarskoj (uz njemački, italijanski i retoromanski), u Kanadi (mahsuz u pokrajini Québec) te u bivšim francuskim i belgijskim kolonijama. Njime se koristi 77 miliona stanovnika na Zemlji kao prvim jezikom i 52 miliona ljudi kao drugim jezikom, pa je s ukupno 129 miliona frankofona (prema procjeni iz 1999. godine) po brojnosti govornika francuski jezik deseti na svijetu.

Istočna vremenska zona (Sjeverna Amerika)

Istočna vremenska zona (engleski: Eastern Time Zone ili skraćeno ET) jest vremenska zona koja obuhvata 17 američkih saveznih država u istočnom kopnenom dijelu SAD-a, dijelove Kanade, saveznu državu Quintana Roo u Meksiku, Panamu u Srednjoj Americi i Karipska ostrva.

Mjesta koja koriste standardnu istočnu vremensku zonu (odnosno Eastern Standard Time ili skraćeno EST) kad obilježavaju normalno računanje vremena (na jesen i zimi) odstupaju 5 sati unazad od koordiniranog svjetskog vremena (UTC−05:00).

Mjesta koja koriste istočno ljetno vrijeme (odnosno Eastern Daylight Time ili skraćeno EDT) kad se obilježava ljetno računanje vremena (ljeti i u proljeće) odstupaju 4 sata unazad od koordiniranog svjetskog vremena (UTC−05:00).

U sjevernim dijelovima vremenske zone, druge nedjelje u martu satovi se pomjeraju sa 2:00 na 3:00, čime se "gubi" jedan sat. Prve nedjelje u novembru, satovi se pomjeraju sa 2:00 nazad na 1:00, čim se "dobija" jedan sat. Južni dijelovi vremenske zone (Panama i Karibi) ne koriste ljetno računanje vremena.

Karibi

Karibi (staro, historijsko ime je Zapadnoindijska ostrva, a koristi se i ime Antili) su arhipelag koji obuhvata Velike Antile (Kuba, Jamajka, Portoriko i Hispaniola) i Male Antile koji se opet dijele na Ostrva zavjetrine i Ostrva privjetrine.

U širem smislu tu se ubrajaju još i Bahami kao i Ostrva Turks i Caicos iako se, geografski gledano, zapravo nalaze u Atlantiku.

Ime Zapadnoindijska ostrva, ili Zapadna Indija izvedeno je iz činjenice, da su rani mornari i istraživači (Kristofer Kolumbo) krenuli morem na zapad, smatrajući da na taj način mogu stići do Indije, Kine ili Japana. Uopće nisu pretpostavljali, da bi mogli stići do novog, do tada potpuno nepoznatog kontinenta. Kad su stigli do ovih ostrva, smatrali su da su došli na zapadni prilaz Indiji.

Pored toga, to je i objašnjenje za još jedno često korišteno ime za ova ostrva, Antili. Ovaj naziv vodi porijeklo od latinskog ante ilium, što znači ostrva ispred..., u ovom slučaju, ostrva ispred Srednje Amerike.

Danas se ime Zapadna Indija više uopće ne koristi kao naziv za ostrva u Karipskom moru, a u geografskom smislu, ima još samo historijsko značenje.

Danas se to ime još koristi u kriketu. Tako se naziva reprezentacija koja okuplja igrače Barbadosa, Gvajane, Jamajke, Ostrva privjetrine i Ostrva zavjetrine te Trinidada i Tobaga. Također postoji još i Univerzitet Zapadne Indije koje kao regionalnu autonomnu instituciju podupiru 16 karipskih država.

Karipsko more

Karipsko more je jugoistočni dio Američkog sredozemnog mora odvojeno od Atlantskog okeana Karibima, arhipelagom koji se proteže u luku od Meksičkog zaljeva pa gotovo do Venecuele. Duboko je do 7.680 m.

Karipsko more, kao i karipska ostrva dobili su ime po Karibima, narodu kojeg su španski osvajači po svom dolasku zatekli na Malim Antilima .

Laurazija

Laurazija je bila superkontinent koji se odlomio od pangejskog superkontinenta u kasnom mezozoiku. Uključivala je većinu kopnenih masa koje čine današnje kontinente sjeverne hemisfere.

Prije oko 200 miliona godina Laurazija se podijelila na kontinente po kojima je nazvana: Laurentiju (sada Sjeverna Amerika) i Evroaziju (bez Indije i Arabije). Nastali južni superkontinent nazvan je Gondvana.

Mali Antili

Mali Antili su lanac djelimično vulkanskih ostrva u Karipskom moru. Površina im je 13012 km2, sa 3,7 miliona stanovnika.

Prema geografskom položaju Mali antili se dijele na sljedeće grupe ostrva (smjer od sjevera prema istoku i zapadu):

Ostrva zavjetrineizmeđu ostalih Djevičanska ostrva, Angvila, Sveti Martin, Sint Maarten, Sveti Kristofor i Nevis, Antigva i Barbuda, Saba, Sveti Bartolomej, MontserratOstrva privjetrineizmeđu ostalih Dominika, Martinique, Sveta Lucija, Barbados, Grenadini, Grenada, TobagoZavjetrinski Antiliizmeđu ostalih Aruba, Bonaire, Curaçao, Savezne teritorije Venecuele

Spisak muških košarkaških reprezentacija

Ovo je Spisak muških košarkaških reprezentacija u svijetu.

Spisak pozivnih brojeva država

Pozivni brojevi država su telefonski prefiksi država članica Međunarodne telekomunikacijske unije (poznata pod skraćenicom ITU). Definiraju se prema odjeljku ITU-T pomenute unije prema standardima E.123 i E.164. Prefiksi omogućavaju izravno međunarodno pozivanje drugih država (poznato pod skraćenicom IDD), umjesto da to radi operater.

Pozivni brojevi država sastavni su dio međunarodnog pozivnog broja te se koriste jedino kad se poziva pretplatnik čiji je telefonski broj u drugoj državi. Ovaj broj prethodi lokalnom pozivnom broju države. Uobičajeno je da pozivni broj počinje s plusom (+) nakon koga slijedi pozivni broj države, te lokalni pozivni broj unutar te države. Naprimjer, ako iz inostranstva želimo pozvati sljedeći broj iz Brčko Distrikta: 049-123-456, dodali bismo plus (+), pozivni broj države (u ovom slučaju 387), dvocifreni lokalni pozivni broj (u ovom slučaju 49), te ostatak broja kako bismo na kraju dobili +387-49-123-456.

Srednja Amerika

Srednja Amerika obuhvata kopneni most između Sjeverne i Južne Amerike kao i Zapadnoindijska ostrva, a geografsko i geološki do kopnene prevlake Tehuantepec pripada kontinentu Sjeverne Amerike. Historijski gledano, Srednja Amerika može se smatrati samostalnim kontinentom. Kopno Srednje Amerike od prevlake Tehuantepec do prevlake Darién na granici između Paname i Kolumbije naziva se Centralna Amerika.

Na tom kopnenom mostu pretežno se govori španski. Jedina je iznimka Belize, gdje se govori engleski. Na ostrvima u Karibima govore se engleski, francuski, španski i holandski.

Subregija

Subregija je koncepcijska jedinica koja proizlazi iz veće regije ili kontinenta i obično se temelji na položaju. Za definiranje subregije koriste se kardinalni smjerovi: istok, zapad, sjever i jug.

Veliki Antili

Veliki Antili su grupa ostrva u Karipskom moru. Sastoje se od četiri glavna ostrva: Kube, Jamajke, Portorika i Hispaniole. Na ostrvima Kuba, Jamajka i Portoriko su istoimene države, dok su na Hispanioli dvije države - Haiti i Dominikanska Republika.

Ostrva su geološki slične građe kao srednjeameričko kopno, od škriljca, gnajsa i starih eruptivnih stijena. Na sjevernoj strani ostrva ima dosta krečnjaka nastalog od školjaka i korala.

Prvi pisani trag imena "Antili" potiče iz 1493. godine kod "Peter Martyr d'Anghira". Ime je izvedeno ili od naziva "Antilia" koji se u srednjem vijeku koristio za mitsko ostrvo za koji se vjerovalo da je negdje u Atlantiku ili pak od latinskog "ante ilium" što bi značilo da se nalaze ispred nečega. No, kakvo god bilo porijeklo imena, odnosi se u svakom slučaju na ostrva koja su smeštena ispred Srednje Amerike.

Zapadna hemisfera

Amerike su zemlje zapadne hemisfere ili Novog svijeta koje se sastoje od kontinenata Sjeverna Amerika i Južna Amerika sa svim pridruženim ostrvima i regijama. Amerike pokrivaju 8.3% ukupne površine Zemlje (28.4% kopna) i sadrže 14% svjetskog stanovništva.

Izraz je relativno nov i predstavlja nešto jasniju zamjenu za izraz Amerika, koji može značiti i cijelu kopnenu masu ili Sjedinjene Američke Države. Originalni izraz se koristio za ono što se ponekad smatra jednim kontinentom ili superkontinentom , pri čemu Amerike predstavljaju skupni izraz za kopnenu masu i pojedine regiju u njemu. Kada se koristi za kopnenu masu, izraz koji odgovara Americi ili Amerikama su Evroazija, koja se sastoji od Evrope i Azije, odnosno Eurafrazija, koja označava Euraziju i Afriku.

Granica između ova dva kontinenta se nalazi na granici država Kolumbija i Panama.

Južna Amerika (južno od Paname).

Sjeverna Amerika (sjeverno od Kolumbije).

Suverene
države
Zavisne
teritorije
Kontinenti
Okeani
Zemlja
Okruženje
Ostalo
Geološki superkontinenti

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.