Robovlasništvo

Robovlasništvo je prvi oblik klasnog i iskorištavačkog društvenog uređenja, a temelji se na privatnom vlasništvu i na radu robova.

Geromeslavemarket

Postanak i razvoj

Ropsko društveno uređenje počinje raspadom prvobitne zajednice, na prelazu iz četvrtog u treće tisućljeće p. n. e., a završava nastankom feudalizma u petom vijeku. U razdoblju koje je trajalo gotovo 4 000 godina nastale su velike promjene u ljudskom društvu, da se ni današnji odnosi među ljudima ne mogu razumjeti bez poznavanja robovlasništva. Nastajanju ovog društva prethodile su promjene u prvobitnoj zajednici. Pojedinci se počinju izdvajati, te se počinje proizvoditi više nego je potrebno za goli opstanak. Čovjek počinje iskorištavati drugog čovjeka. Pojedinci ne moraju ni raditi, ni proizvoditi, ali učestvuju u raspodjeli dobara. Nema više izbora poglavara, već to postaje nasljedno pravo. Porodice počinju živjeti na teškom radu robova koji nemaju nikakva prava i daje im se tek potrebno za život.

Zanimljivosti


Vote stub.svg Nedovršeni članak Robovlasništvo koji govori o politici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

40. paralela (sjever)

40. sjeverna paralela je paralela koja je 40 stepeni sjeverno od ekvatora. Presijeca Evropu, Sredozemno more, Aziju, Tihi okean, Sjevernu Ameriku i Atlantski okean.

Na ovoj geografskoj širini Sunce je vidljivo 15 sati i 1 minutu tokom dugodnevnice, a 9 sati i 20 minuta tokom kratkodnevnice. 21. juna maksimalna visina Sunca iznosi 73,83 stepena, a 21. decembra 26,17 stepeni.

Abraham Lincoln

Abraham Lincoln bio je američki predsjednik i političar.

Još dok je kao splavar na Mississippiju gledao lancima vezane crnce za tržište robljem, zakleo se da će ustati protiv ropstva. Kao član Kongresa (od 1847. do 1849) istupa protiv uvođenja ropstva na novim područjima Sjedinjenih Država. Godine 1854. u poznatom govoru napada Dogovor Kansas - Nebraska Bill kojim se omogućavalo ropstvo u sjeverozapadnom dijelu zemlje. Iste godine učestvuje u osnivanju nove Republikanske stranke i kao njen kandidat, 6. novembra 1860. izabran je za predsjednika SAD-a.

Izbor istaknutog protivnika ropstva na čelo države bio je znak za pobunu robovlasničkom Jugu. Do marta 1861. sedam je južnih država napustilo Uniju i osnovalo konfederaciju s Davisom Jeffersonom na čelu. U aprilu iste godine počinje građanski rat koji završava pobjedom Sjevera i oslobađanjem crnih robova. Lincoln je za predsjednika izabran i na izborima 1864, a ubijen je godinu dana kasnije u atentatu koji je na njega izvršio jedan fanatični Južnjak, John Wilkes Booth.

Američki građanski rat

Američki građanski rat 1861-1865, u Sjedinjenim Američkim Državama, je bio rat između sjevernih saveznih država (Unija ili Sjever) i južnih robovlasničkih država (tada novoformirana Konfederacija ili Jug pod vodstvom Jefferson Davisa). Unija se sastojala od svih država u kojima je bilo zabranjeno robovlasništvo (takozvane slobodne države), kao i od pet država koje su dopuštale držanje robova, i bila je pod vodstvom Abraham Lincolna i Republikanske partije. Sama Republikanska partija je osporavala širenje ropstva na teritoriji SAD, a njihova pobjeda na izborima 1860. godine bila je uzrokom toga da je sedam južnih država proglasilo otcjepljenje od Unije još prije i nego je Lincoln preuzeo predsjednički mandat. Unija je odbila da prizna otcjepljenje okarakterisavši ga kao pobunu.

Neprijateljstva su počela 12. aprila 1861. godine napadom trupa Konfederacije na utvrdu Fort Sumter u Južnoj Karolini. Linkoln je reagovao na ovo tako što je pozvao dobrovoljce u vojsku Unije, da bi poslije tog čina još četiri južne države proglasile otcijepljenje. Prve godine je Unija uspostavila kontrolu nad pograničnim državama, kao i pomorsku blokadu Konfederacije. U 1862. godini već je došlo do većih bitaka i gubitaka u ljudstvu s obje strane, do tada nezabilježenih u historiji SAD (Bitka kod Šajloa, Bitka kod Entitema). U septembru 1862. Linkoln je izdao Proklamaciju o emancipaciji u kojoj je odredio ukidanje ropstva kao glavni cilj rata.

Prvih godina su snage Konfederacije predvođene Robert Edward Leeom ostvarile nekoliko pobjeda u okršajima sa snagama Unije. Međutim 1863. godine došlo je do bitke kod Gettysburga, koja se smatra prekretnicom rata. Nakon toga je uslijedilo zauzimanje Vicksburga i Port Hudsona od strane snaga sjevera predvođenih Ulysses S. Grantom, čime je ostvarena kontrola Unije nad cijelom rijekom Mississippi. U 1864. godini snage Unije zauzimaju i Richmond, glavni grad Konfederacije, a potom slijedi zauzimanje Atlante od strane snaga Unije predvođenih Williamom Shermanom. Otpor Konfederacije je slomljen u aprilu 1865. godine, kada se Lee sa ostacima svojih snaga predao Grantu.

Rat se pokazao kao najsmrtonosniji u historiji SAD, izazvavši smrt oko 620.000 vojnika i neutvrđen broj civilnih žrtava. Historičar John Huddleston procijenio je stopu smrtnosti na 10 posto svih sjevernjačkih muškaraca straih 20–45 godina, i 30 posto svih južnjačkih muškaraca starosti 18–40 godina. Druge njegove posljedice su ukidanje ropstva, jačanje uloge centralne vlasti, kao i porast socijalnih, političkih, rasnih i ekonomskih tenzija, što još uvijek vrši uticaj na savremeno američko društvo.

Delaware

Delaware (/ˈdɛləwɛər/; DE) (Delaver) je američka savezna država koja se nalazi u regiji sjeveroistoka SAD na obali Atlantskog okeana, mada se ponekad ubraja u srednjeatlantske savezne države. Na jugu i zapadu se graniči sa Marylandom, na sjeveroistoku sa New Jerseyem, a na sjeveru sa Pennsylvanijom. Ime joj potiče od Thomasa Westa, 3. barona De la Warr, engleskog plemića i prvog kolonijalnog guvernera Virginije, po kojem je područje koje se danas naziva Cape Henlopen prvobitno dobilo ime.Delaware se nalazi u sjeveroistočnom dijelu poluostrva Delmarva i druga je najmanja američka savezna država po površini, šesta najmanja savezna država po broju stanovnika ali i šesta najgušće naseljena savezna država od svih 50 saveznih država SAD. Delaware se sastoji iz tri okruga. Od sjevera prema jugu, okruzi u Delawareu su: New Castle, Kent i Sussex. Dva južna okruga su historijski dominantno poljoprivredno orijentirani, dok je okrug New Castle uglavnom više industrijski okrug.

Prije nego što su njegovu obalu otkrili i istražili Evropljani u 16. vijeku, područje današnjeg Delawarea su naseljavale razne grupe američkih domorodaca, uključujući plemena Lenape na sjeveru i Nanticoke na jugu. Prvi evropski naseljenici bili su holandski trgovci u koloniji Zwaanendael 1631. godine, koja se nalazila u blizini današnjeg grada Lewes. Delaware je bila jedna od 13 kolonija koje su učestvovale u američkoj revoluciji te je 7. decembra 1787. godine postala prva država potpisnica koja je ratificirala Američku deklaraciju o stvaranju federacije saveznih država i Ustav Sjedinjenih Američkih Država, pa je do danas Delaware u žargonu poznata i kao Prva država (The First State)

Harriet Martineau

Harriet Martineau ( 1802 in Norwich, Norfolkshire-1876 kod Ambleside, Westmoreland, grofovski posjed Cumbria)je bila britanska književnica i feministkinja koja je pisala o reformama politike i prirodnih nauka jezikom prosječnog čovjeka. Njena djela objavljivana su u novinama i brojnom knjigama.

Jefferson Davis

Jefferson Finis Davis (3. jun 1808 – 6. decembar 1889) bio je američki političar, senator iz Mississippija, 23. ministar rata i predsjednik Konfederacije u vrijeme Američkog građanskog rata. Lično je bio zadužen za ratne planove Konfederacije, ali nije uspio pronaći strategiju za poraz mnogoljudnije i industrijalizirane Unije. Nije bio uspješan u diplomatiji budući da nijedna država nije priznala Konfederaciju. Kolaps konfederativne ekonomije prisilio je njegovu vladu da štampa sve više novčanica da bi se mogli pokriti troškovi rata što je dovelo do nezaustavljive inflacije i devalvacije konfederativnog dolara.

Rođen je u Kentuckyju u osrednje imućnoj porodici farmera, a odrastao je na velikim plantažama pamuka u Mississippiju i Louisiani. Njegov stariji brat Joseph Davis, koji je ujedno posjedovao spomenute plantaže, pobrinuo se da mu brat bude primljen u Vojnu akademiju "West Point". Nakon što je diplomirao, 6 godina je služio u vojsci. Borio se u Američko-meksičkom ratu (1846–1848) kao pukovnik dobrovoljaca iz Mississippija. Od 1853. do 1857. bio je ministar rata SAD-a (imenovao ga je američki predsjednik Franklin Pierce). Prije rata je bio plantažer u Mississippiju i imao je više od 100 robova. Nakon završetka rata, nastavio je ponosno braniti robovlasništvo za koje su se on i ostatak Konfederacije borili. Iako se protivio odcjepljenju Juga 1858, smatrao je da su sve savezne države suverene i da imaju neosporivo pravo da se odcijepe od Unije.

Davisova prva supruga Sarah Knox Taylor umrla je od malarije nakon svega tri mjeseca braka. Ponovo se oženio u 36. godini 18-ogodišnjakinjom Varinom Howell iz Natcheza u Mississippiju. Howell se školovala u Philadelphiji i imala je rodbinu na Sjeveru. Imali su šestero djece – 2 kćerke i 4 sina. Nadživjele su ga kćerke od kojih se samo jedna udala.

Mnogi historičari slabost Konfederacije pripisuju njegovom lošem rukovodstvu. Pod "lošim rukovodstvom" najčešće se ubrajaju sljedeće stvari: previše je bio posvećen detaljima, nije bio naročito popularan među stanovništvom, često se svađao s moćnim guvernerima i generalima, favorizirao je stare prijatelje, nije se uspio slagati s ljudima različitih mišljenja, zanemarivao je građanska pitanja fokusirajući se isključivo na vojna i protivio se javnom mišljenju. Historičari se slažu da je bio znatno manje učinkovit od vođe Unije Abrahama Lincolna. Godine 1865. uhvaćen je u bijegu iz Richmonda i optužen zbog veleizdaje. Međutim, do suđenja nikad nije došlo pa je nakon 2 godine pušten. Napisao je Uspon i pad vlade Konfederacije (engleski: The Rise and Fall of the Confederate Government). Krajem 1880-ih počeo je podsticati južnjake da budu odani Uniji. Bivši konfederativci počeli su cijeniti njegovu ulogu u ratu i smatrali su ga južnjačkim patriotom. Kasnije je postao junak "izgubljenog južnjačkog povoda" (engleski: Lost Cause of the Confederacy) nakon Rekonstrukcije.

New York (država)

New York ( izgovor; fonol. Njujork; skraćeno NY) jedna je od saveznih država SAD-a. Pripada Sjeveroistočnoj i Srednjeatlantskoj regiji SAD. New York je 27. savezna država po veličini, treća po broju stanovnika i 7. po gustoći naseljenosti među 50 saveznih američkih država. On se graniči sa New Jerseyem i Pennsylvanijom na jugu, te Connecticutom, Massachusettsom i Vermontom na istoku. Država ima i morsku granicu sa saveznom državom Rhode Island istočno od Long Islanda, kao i međunarodnu granicu sa kanadskim provincijama Québec na sjeveru i Ontario na zapadu i sjeveru. Savezna država New York se na engleskom jeziku često naglašava kao New York State kako bi se razgraničila od New York Citya, njenog najvećeg grada.

New York City, za koji je Popisni biro SAD procijenio da ima preko 8,4 miliona stanovnika u 2013, je najveći američki grad i jedno od prvih odredišta legalnog useljavanja u Sjedinjene Američke Države.. On je i jezgro metropolske regije New York Citya, jedne od najvećih gradskih aglomeracija na svijetu. New York City je poznat i kao mjesto gdje se nalazi ostrvo Ellis, najveći historijski centar kroz koji su prošli milioni useljenika u SAD. Ovaj grad ima i status globalnog grada, a na svjetskom nivou ima značajnog utjecaja na trgovinu, finansije, medije, umjetnost, modu, istraživanje, tehnologiju, obrazovanje i zabavu. U njemu se nalazi i sjedište Ujedinjenih naroda, te je New York City važan centar međunarodne diplomatije i često se opisuje kao kulturna i finansijska prijestolnica svijeta. U samom gradu živi gotovo 40% ukupnog stanovništva cijele države New York, dok dvije trećine stanovništva živi u granicama metropolske regije New York Citya, dok je Long Island dom za gotovo 40% stanovništva države. I država i grad New York dobili su ime po vojvodi od Yorka iz 17. vijeka, koji je kasnije postao engleski kralj Jakov II.

Prvi evropski naseljenici na području današnje države New York bili su francuski kolonisti i jezuitski misionari koji su tamo došli iz naselja u okolini Montreala radi trgovine i preobraćenja domorodaca u kršćanstvo. New York su prvobitno naseljavala razna plemena domorodaca koji su govorili jezike Algonquian i Iroquoian, a početkom 17. vijeka u ovo područje počinju se naseljavati holandski naseljenici, kada Henry Hudson 1609. godine proglašava ovo područje holandskom kolonijom. Oni prvo osnivaju tvrđavu Fort Nassau 1614. na ušću rijeka Hudson i Mohawk, gdje se danas nalazi glavni grad države New York, Albany. Vrlo brzo, Holanđani su osnovali i Novi Amsterdam te naselili i dijelove doline rijeke Hudson, čime je nastala kolonija Nova Holandija, zasnovana na trgovini i ostvarenju profita. Bila je to multikulturna zajednica od prvih dana njenog postojanja, te središte trgovine i useljavanja. Kraljevina Velika Britanija aneksirala je ovu koloniju od Holanđana 1664. godine. Granice britanske kolonije, Provincije New York, bile su dosta slične današnjim granicama savezne države New York. I Holanđani, kao i Britanci, uvozili su afričke robove kao radnu snagu za gradove i koloniju. Afroamerikanci su tako integralni dio razvoja i nastanka New Yorka. New York je imao drugu najveću populaciju robova, nakon Charlestona (Južna Karolina)

Oko trećine svih bitki tokom Američkog rata za nezavisnost odigrao se na teritoriji New Yorka. Državni ustav proglašen je 1777. godine. New York je bio 11. savezna država koja je ratificirala Ustav SAD 26. jula 1788. godine. Robovlasništvo je bilo vrlo rašireno u New York Cityu i nekim poljoprivrednim područjima. Ubrzo nakon Američke revolucije, država je donijela zakon o postepenom ukidanju ropstva, međutim posljednji robovi u New Yorku nisu oslobođeni sve do 1827. godine.

Republikanska stranka (SAD)

Republikanska stranka (engleski: Republican Party), poznata i kao Velika stara stranka (engleski: Grand Old Party), jedna je od dvije najjače stranke u Sjedinjenim Američkim Državama, uz Demokratsku stranku. Ime je dobila po republikanizmu, jednoj od vodećih ideologija Američke revolucije. Osnovana je 1854. od strane aktivista pokreta za ukidanje ropstva, ekonomskih modernizatora i bivših članova triju stranaka: Nacionalne republikanske stranke, Stranke slobodne zemlje i Vigovske stranke. Dominirala je političkim životom sjevernih država kao i na nacionalnom nivou od 1860. do 1932.Stranka je prvobitno slijedila ideologiju klasičnog liberalizma, zalažući se za ukidanje ropstva i ekonomsku reformu. Theodore Roosevelt 1912. napušta Republikansku stranku, formira Progresivnu stranku i izlazi kao kandidat na predsjedničke izbore. Pozivao je na mnoge društvene reforme, koje će kasnije zagovarati demokrate New Deala. Nakon njegovog poraza, njegove pristalice se vraćaju stranci gdje se susreću sa novim ekonomskim stavom. To dovodi do njihovog prelaska u demokrate i do ideološkog pomjeranja republikanaca nadesno. Liberalni elemenat je dodatno oslabio konzervativnim usponom započetim 1964. od Barryja Goldwatera i dovršenim u Reaganovom dobu.Današnja vodeća ideologija stranke je konzervativizam, za razliku od Demokratske stranke koja je liberalna i progresivna. Politička platforma stranke podržava niže poreze, kapitalizam slobodnog tržišta, jaku nacionalnu odbranu, prava na posjedovanje oružja, kao i deregulaciju i restrikcije sindikata. Uz ekonomski konzervativne politike, stranka je i društveno konzervativna težeći ka očuvanju tradicionalnih vrijednosti baziranih na judeokršćanskoj etici. Stranka je bila strogo posvećena protekcionizmu i tarifama do 1930ih, kada se baza glasačkog tijela nalazila na industrijskom Sjeveroistoku i Srednjem zapadu. Od 1952. stranka podržava slobodnu trgovinu. Od Zakona o građanskim pravima 1964. i Zakona o glasačkim pravima 1965, južne države naginju republikancima, a sjeveroistočne demokratama. Od 1960ih, bijelci se sve više identifikuju sa republikancima. Nakon presude Vrhovnog suda 1973. u slučaju Roe protiv Wadea, protivljenje abortusu postalo je jedno od ključnih platformi stranke, čime se povećala podrška među evangelistima. Od 1990ih, glasačka baza stranke uglavnom se nalazi na Jugu, u Velikoj niziji, unutrašnjem Zapadu i ruralnim područjima Sjevera. Katolici, koji su dugo bili oslonac demokrata, su od 1970ih ravnomjerno podijeljeni. Mormoni su u velikoj mjeri republikanci.Republikanska stranka pobijedila je 24 od zadnjih 40 predsjedničkih izbora i imala je najveći broj predsjednika od svih stranaka, 19. Prvi je bio 16. predsjednik Abraham Lincoln (od 1861. do atentata 1865); posljednji je 45. i trenutni predsjednik, Donald Trump (od 2017). Ipak, republikanci su imali manje ukupnih glasova u 6 od zadnjih 7 predsjedničkih izbora, prije svega jer se tradicionalna glasačka baza smanjuje procentualno među američkim stanovništvom.Republikanska stranka je trenutna vodeća, držeći predsjedništvo, većinu i u Senatu i u Predstavničkom domu, većinu guvernerstava i državnih zakonodavstava. Stranka također drži i izvršnu i oba doma zakonodavne vlasti u 26 od 50 država, kao i na federalnom nivou. Također, 5 od 9 sudija Vrhovnog suda postavljeno je za vrijeme republikanskih administracija.

Roblje u srednjovjekovnoj Bosni

Ljudi su od najstarijih vremena na različite načine postajali robovi. Na bosanskom tlu prate se procesi koji karakterišu i druge sredine. U Srednjovjekovnoj Bosni (6. - 15. vijek) egzistiralo je i ropstvo mada je robovlasništvo zamijenjeno feudalnim sistemom.

Robovi su ljudi sa kojima su se drugi ponašali kao sa uobičajenom trgovačkom robom, pa su ih kupovali ili prodavali i očekivali od njih korist. Ljudi su postajali robovi iz ekonomskih razloga. Robovima su postajali oni koji nisu mogli da vrate dugove ili izdrže ugovore na koje su se obavezali. Mada je to danas teško shvatljivo, ali tada su siromašnije, a brojnije porodice radi vlastitog opstanka, kako bi preživjele, prodavale neke od svojih članova. Robovima su postajali zarobljenici koji su hvatani u ratovima sa protivnicima ili u provalama, upadima na susjedna područja. Cijena roblja zavisila je od zdravlja roba (mladosti, fizičke izdržljivosti), pa su najviše cijene postizali mladići i djevojke.

Ipak, ropstvo i roblje nije imalo značajniji udio u društvenoj strukturi srednjovjekovne Bosne. Značajnije se Bosna pojavljuje kao bogato izvorište roblja za susjedne zemlje. Pod izgovorom da se radi o hereticima u Bosni su hvatani ljudi i prodavani u roblje. Vjerske prilike u srednjovjekovnoj Bosni bile su izgovor za djelatnost koja je u evropskim zemljama već odavno bila napuštena. Za inostrane trgovce u čijim zemljama je ropstvo bilo zabranjeno, kvalifikacija heretika bila je dozvoljena i dovoljna za pretvaranje čovjeka u roba, pa su Bosanci prepoznatljivi po egzistiranju crkve koja je smatrana heretičkom Crkva bosanska, bili dovoljan izgovor za legalno poslovanje. Na taj način su ljudi de genere Bosinensium završavali na trgovima širom Mediterana, u Veneciji, na sjeveru Afrike, u Španiji i na Levantu.

Ozloglašeni trg na kojem je prodavano bosansko roblje bio je u Drijevima. Bosanski vladari su nastojali da se ta djelatnost ukine, a početkom 15. vijeka to je bilo i zvanično zabranjeno u Drijevima.

Kasnije se institucija ropstva prikriva legalnom kupovinom radne snage putem ugovora obje strane. Ljudi koji su hvatali druge ljude i prodavali ih nazivaju se robcima. Pored prodaje ljudi oni su vršili i ucjenjivanje porodica i uz nadoknadu vraćali im zarobljene srodnike. Česta je bila situacija da su robci iskorištavali ratne meteže i preprodavali ljude suprotstavljenim stranama u sukobu i tako stjecali veliku zaradu. Od sredine 15. vijeka hvatajući Bosance i prodajući ih robci su sarađivali sa Osmanlijama. Najbolje su prolazili pri hvatanju značajnijih ljudi, predstavnika vlastele, za koje su kasnije Osmanlije tražile velike otkupe.

Sjedinjene Američke Države

Sjedinjene Američke Države (SAD) (engleski: United States of America, USA), Sjedinjene Države (engleski: United States, skr. U.S.) ili samo Amerika jesu federalna republika sačinjene od 50 saveznih država, federalnog distrikta, 5 većih samoupravnih teritorija i različitih posjeda. 48 susjednih država i federalni distrikt u centralnoj su Sjevernoj Americi, između Kanade i Meksika, s Aljaskom u sjeverozapadnom dijelu Sjeverne Amerike i Havajima, arhipelagom u srednjem Pacifiku. Teritorije su razbacane oko Pacifika i Karipskog mora. Na 3,8 miliona kvadratnih milja (9,8 miliona km2) i s preko 324 miliona ljudi, Sjedinjene Države su treća najveća država na svijetu po ukupnoj površini (i četvrta najveća po kopnenoj površini) i treća najveća po broju stanovnika. Jedna je od etnički najraznolikijih i najmultikulturalnijih nacija, kao rezultat velikih imigracija iz drugih zemalja. Geografija i klima također su veoma raznolike, a država je dom za veliki broj divljih životinja.Paleoindijanci su migrirali iz Azije na sjevernoameričko tlo prije najmanje 15.000 godina, sa evropskom kolonizacijom koja je počela u 16. vijeku. Sjedinjene Države su nastale od 13 britanskih kolonija duž istočne obale. Brojni sporovi između Velike Britanije i kolonija na kraju Sedmogodišnjeg rata doveli su do Američke revolucije, koja je počela u 1775. godini. Na 4. juli 1776, kako su kolonije ratovale protiv Velike Britanije u Američkom ratu za nezavisnost, delegati iz 13 kolonija jednoglasno su usvojili Deklaraciju o nezavisnosti. Rat je završio 1783. priznavanjem nezavisnosti SAD-a od Velike Britanije i to je bio prvi uspješan rat za nezavisnost protiv evropske kolonijalne imperije. Trenutni ustav usvojen je 1788. nakon članaka konfederacije, usvojenih 1781, koji nisu smatrani adekvatnim za omogućavanje federalne moći. Prvih deset amandmana, zajednički zvanih Deklaracija o pravima, ratificirani su 1791. i osmišljeni da garantiraju više osnovne građanske slobode.

Sjedinjene Države otpočele su snažnu ekspanzijju širom Sjeverne Amerike kroz 19. vijek, progoneći indijanska plemena, kupujući nove teritorije, i postepeno pristupanjem novih država dok nisu premostili cijeli kontinent do 1848. godine. Tokom druge polovine 19. vijeka, Američki građanski rat doveo je do kraja zakonsko robovlasništvo u državi. Do kraja tog vijeka, Sjedinjene Države su se proširile na Tihi okean, i njena ekonomija, pojačana velikim dijelom industrijskom revolucijom, počela je rasti. Špansko-američki rat i Prvi svjetski rat potvrdili su status države kao globalne vojne sile. Sjedinjene Države su izašle iz Drugog svjetskog rata kao globalna supersila, prva država koja je razvila nuklearna oružja, jedina država koja ih je iskoristila u ratovanju, i stalni član Vijeća sigurnosti UN-a. Kraj Hladnog rata i raspad Sovjetskog saveza 1991. godine ostavile su Sjedinjene Države svjetskom jedinom supersilom.Amerika je visoko razvijena država, sa svjetskom najvećom ekonomijom prema nominalnom BDP-u. Rangira visoko u nekoliko mjera socioekonomskih performansi, uključujući prosječnu plaću, ljudski razvoj, BDP-u po stanovniku, i produktivnosti po osobi. Dok se ekonomija SAD-a smatra kao postindustrijska, okarakterizirana dominantnosti usluga, proizvodni sektor ostaje drugi najveći u svijetu. Iako je populacija SAD-a samo 4,4% od ukupne svjetske, SAD broji skoro četvrtinu svjetskog BDP-a i skoro trećinu na spisku svjetskih vojnih ulaganja, što je čini prvom vojnom i ekonomskom silom. SAD je istaknuta politička i kulturna međunarodna sila, i lider u naučno-istraživačkim i tehnološkim inovacijama.

William H. Seward

William Henry Seward Sr. bio je guverner države New York i državni sekretar SAD-a u vrijeme Abrahama Lincolna i Andrewa Johnsona.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.