Privreda

Privreda kao pojam opisuje sve ustanove i ljudske postupke sa ciljem, u svijetu postojeće i od čovjeka sačinjene resurse da koriste, da bi održanje i sigurnost života ljudima garantovali i potpomogli, u svrhu zadovoljenja njihovih materijalnih i nematerijalnih potreba.

Ljudske potrebe mogu se podjeliti na tri oblasti, čiji redoslijed predstavlja prioritetnu podjelu resursa:

  • Egzistencijalne potrebe obuhvataju između ostalog potrebe za hranom, pićem, stambenim prostorom i sigurnosti.
  • Luksuzne potrebe se međutim ne mogu generalno definisati. To zavisi od stanja u kojem se neko društvo nalazi. Tako se naprimjer, u modernom zapadnom društvu, internacionalni mobilitet već vidi kao osnovna potreba, dok u drugim društvima spada u luksuzne potrebe (različiti životni standardi).

Privreda predstavlja sve ljudske djelatnosti kojima čovjek osigurava sredstva za život.

  • Proizvodne privredne djelatnosti – su one djelatnosti kojima se proizvode materijalna dobra (poljoprivreda, rudarstvo, industrija i proizvodno zanatstvo).
  • Neproizvodne privredne djelatnosti – proizvedena materijalna dobra dostavljaju se potrošaču ili se vrše neke usluge (saobraćaj, trgovina, turizam, uslužno zanatstvo)
  • Proizvodne privredne djelatnosti

Poljoprivreda – proizvodi hranu i sirovine za proizvodnju odjeće, obuće, namještaja i druge sirovine.

Grane poljoprivrede:

  1. ratarstvo (zemljoradnja),
  2. stočarstvo,
  3. ribolov i
  4. šumarstvo.
  1. Energetika – je privredna djelatnost koja proučava, istražuje i iskorištava izvore energije.
  2. Rudarstvo – je privredna djelatnost koja se bavi pronalaženjem i vađenjem (eksploatacijom) ruda i drugih minerala.
  3. Industrija – je privredna djelatnost kojom se uz pomoć mašina prerađuju rude i sirovine u cilju dobijanja gotovih ili polugotovih proizvoda.

Industrija se dijeli na: tešku i lahku.

  1. Teška industrija– crna i obojena metalurgija, metaloprerađivačka, mašinska i bazna hemijska idustrija.
  2. Lahka industrija – tekstilna, drvna i prehrambena.
  3. Zanatstvo – tu se proizvodi dobijaju uglavnom ručnim putem ili uz veoma malu upotrebu mašina.
  • Neproizvodne privredne djelatnosti
  1. Saobraćaj – je privredna djelatnost koja se bavi prevozom materijalnih dobara, ljudi i informacija.

Dijeli se na: kopneni, vodeni i zračni.

  • Trgovina – je privredna djelatnost koja se bavi prodajom i kupovinom robe na tržištu.
  • Turizam – je vrsta privredne djelatnosti u kojoj ljudi privremeno borave izvan mjesta svog stalnog mjesta boravka u cilju odmora, razonode, liječenja, obilaska kulturno-historijskih ili prirodnih znamenitosti.

Također pogledajte

Vanjski linkovi

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.
Armenija

Armenija (armenski: Հայաստան, trans. Hajastan), službeno Republika Armenija (armenski: Հայաստանի Հանրապետություն, trans. Hajastani Hanrapetut'jun), jest suverena kavkaska država. Nalazi se između Crnog mora i Kaspijskog jezera. Klima u Armeniji je kontinentalna s malo padavina, najviše u proljeće i jesen.

Kontinentalna je država jer nema izlaz na more ili okean.

Bosansko-podrinjski kanton Goražde

Bosansko-podrinjski kanton Goražde (skraćeno: BPK), do 2001. Goraždansko-podrinjski kanton, jest jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine u Bosni i Hercegovini.

Kanton se sastoji od grada Goražde i još dvije općine. Osim na zapadu, gdje graniči sa Sarajevskim kantonom, Bosansko-podrinjski kanton je potpuno zaokružen Republikom Srpskom. Po rezultatima popisa stanovništva iz 2013. godine BPK je sa 23.734 stanovnika najmaloljudniji kanton u Federaciji BiH, dok je sa 47 stanovnika/km2 po gustoći naseljenosti pretposljednji među kantonima Federacije Bosne i Hercegovine. Ukupna površina kantona iznosi 504,6 km2 (nakon Posavskog kantona drugi najmanji u FBiH), što čini 1,93% površine Federacije i 0,99% teritorije Bosne i Hercegovine.

El Salvador

El Salvador (špan. El Salvador = spasitelj) je država u Srednjoj Americi. Graniči sa Gvatemalom na zapadu i Hondurasom na sjeveru i istoku. Na jugu izlazi na Tihi okean.

Filipini

Filipini su arhipelag od 7.107 ostrva smještenih između Tajvana na sjeveru i Indonezije na jugu, u području velike tektonske nestabilnosti.

Gana

Gana, službeno Republika Gana, je suverena država u zapadnom dijelu Afrike, na obali Gvinejskog zaliva Atlantskog okeana. Članica je Commonwealtha. Kao država nezavisna je od 1957. Glavni grad zemlje je Accra. Na površini od 238 500km2 živi oko 23.382.848 miliona stanovnika.

Gruzija

Gruzija (gruzijski: საქართველო) je država smještena na istočnoj obali Crnog mora, na jugu Kavkaza. Nalazi se na raskršću jugozapadne Azije i istočne Evrope. Graniči se sa Turskom i Armenijom na jugu, Azerbejdžanom na istoku i Rusijom na sjeveru, dok na zapadu izlazi na obale Crnog mora. Glavni i najveći grad je Tbilisi. Gruzija zauzima površinu od 69.700 km2, i ima oko 3,75 miliona stanovnika.

Tokom antike, na području Gruzije osnovano je nekoliko nezavisnih kraljevstava. Kraljevstva Kolhida i Iberija su u ranom 4. stoljeću primili kršćanstvo, a paganizam, zoroastrizam i mitraizam su počeli iščezavati. Jedinstvena Kraljevina Gruzija bila je na vrhuncu svoje političke i ekonomske moći za vrijeme vladavine kralja Davida IV i kraljice Tamar u 11. i 12. stoljeću. Nakon toga, stoljećima su ovim područjem dominirala razna velika carstva, uključujući i Safavide, Afsaride i Kadžare. Krajem 18. stoljeća, Kartli-Kakheti carstvo ušlo je u savez s Ruskim carstvom, a područje je pripojeno Rusiji 1801. Nakon kratkog perioda nezavisnosti nakon ruske revolucije 1917, Gruziju je okupirao SSSR 1921. i postaje dio Sovjetskog Saveza kao Gruzijska sovjetska socijalistička republika. Nakon nezavisnosti 1991, postkomunističku Gruziju zahvatili su građanski nemiri i ekonomska kriza tokom 1990-ih. To je trajalo do Revolucije ruža 2003, nakon čega je nova vlada uvela demokratske i ekonomske reforme.

Gruzija je danas članica Vijeća Evrope i GUAM-a. Sadrži dvije de facto nezavisne regije, Abhaziju i Južnu Osetiju, koje su dobile ograničeno međunarodno priznanje nakon Rusko-gruzijskog rata 2008. Gruzija i veliki dio međunarodne zajednice smatraju ove regije dijelom teritorija suverene Gruzije pod ruskom vojnom okupacijom.

Hercegovačko-neretvanski kanton

Hercegovačko-neretvanski kanton (skraćeno: HNK) jedan je od 10 kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Mostara i još osam općina.Hercegovačko-neretvanski kanton na sjeveru graniči sa Srednjobosanskim kantonom, na sjeveroistoku sa Kantonom Sarajevo, na istoku sa Republikom Srpskom, na jugozapadu sa Hrvatskom, na zapadu sa Zapadnohercegovačkim kantonom i na sjeverozapadu sa Kantonom 10. Sa 222.278 stanovnika (2013) i 50,45 stanovnika/km2 HNK je šesti po broju stanovnika i osmi po naseljenosti među kantonima FBiH. Površina kantona iznosi 4.401 km2 (nakon Kantona 10 najveći kanton), što čini 16,85% površine Federacije i 8,59% teritorije Bosne i Hercegovine.

Jordan

Hašemitska Kraljevina Jordan (arapski: أردنّ, al-Urdun) je arapska država na Bliskom Istoku. Na sjeveru graniči sa Sirijom, sa Irakom na sjevero-istoku, Saudijskom Arabijom na jugu i na istoku, sa Izraelom i palestinskim teritorijama na zapadu. Mrtvo more se nalazi na granici Jordana i Izraela i dijeli Akabski zaliv zajedno sa Izraelom, Saudijskom Arabijom i Egiptom.

Južna Koreja

Južna Koreja, službeno Republika Koreja je suverena država u Istočnoj Aziji, smještena na južnoj polovini Korejskog poluostrva.

Sa sjeverne strane graniči sa Sjevernom Korejom s kojom je činila jedinstvenu državu do 1948. godine. Zauzima površinu od 100.363 km2 na kojoj živi oko 51,4 miliona stanovnika. Glavni i najveći grad je Seoul sa populacijom od oko 10 miliona stanovnika.

Južna Koreja je visokorazvijena država s vrlo visokim indeksom ljudskog razvoja (22. na svijetu). Smatra se regionalnom silom, a po vrijednošću nominalnog BDP-a 11. je ekonomija svijeta. Globalni je lider u oblasti industrije i tehnološkog sektora pri čemu je 5. najveći izvoznik i 8. najveći uvoznik na svijetu. Južnokoreanska izvozno orjentirana ekonomija je fokusirana na elektroničku, automobilsku, mašinsku, petrohemijsku industriju kao i na brodogradnju i proizvodnju robota. Članica je ASEAN-a, Ujedinjenih nacija, G20, WTO-a, OECD-a i mnogih drugim međunarodnih organizacija.

Južnoafrička Republika

Južnoafrička Republika (engleski: Republic of South Africa) je republika na jugu Afrike. Nalazi je na južnoj ivici Afrike i graniči se sa Namibijom, Bocvanom, Zimbabveom, Mozambikom i Svazilandom. Mala država Lesoto je u potpunosti obuhvaćena južnoafričkom teritorijom. Privreda Južne Afrike je najsnažnija na afričkom kontinentu sa modernom infrastrukturom. Površina Južne Afrike iznosi 1.221.000 km2.

Južnoafrička republika ima tri glavna grada: Dok vlada presjedava u Pretoriji, parlament se nalazi u Cape Townu, a glavni apelacijski sud u Bloemfonteinu. Prema broju stanovnika, najveći gradovi u JAR su Cape Town i Johannesburg. Kao lingua franca se koristi engleski. Pored njega, Afrikaans i još devet jezika Bantua nacija imaju status službenog jezika. Univerzitet u Cape Townu je prema britanskom magazinu THE najbolji u cijeloj Africi, dok je Tehnički univerzitet Tshwane u Pretoriji jedan od najvećih na kontinentu

JAR je jedina država Afrike koja je dio Grupe 20 najjačih ekonomija na svijetu, te je zahvaljujući svom dinamičnom privrednom razvoju svrstana u red BRICS-država. Južnoafrička republika je jedna od država osnivača Ujedinjenih nacija i sjedište parlamenta Afričke unije, koji je smješten u Johannesburg-Midrandu.

Katar

Katar ili službeno Država Katar (ar.: دولة قطر) je arapska država u jugozapadnoj Aziji smještena na Katarskom poluostrvu, na sjeveroistočnoj obali Arapskog poluostrva.

Graniči sa Saudijskom Arabijom na jugu dok ostatak katarske teritorije okružuje Perzijski zaliv. Tjesnac u Perzijskom zalivu odvaja Katar od obližnjeg ostrva tj. kraljevine Bahrein. U 2017. godini, ukupan broj stanovnika Katara je bio 2,6 miliona od čega njih 313.000 su građani Katara a 2,3 miliona je doseljenika.

Kenija

Republika Kenija je država u Africi. Graniči sa Etiopijom, Somalijom, Tanzanijom, Ugandom i Južnim Sudanom, a izlazi na Indijski okean.

Meksiko

Meksiko ili zvanično Sjedinjene Države Meksika (španski: Estados Unidos Mexicanos) jest država koja se nalazi na jugu Sjeverne Amerike.

Po državnom uređenju je savezna republika koja graniči na sjeveru sa SAD, na jugoistoku sa Gvatemalom i Belizeom, na zapadu je Pacifik a na istoku je Meksički zaliv i Karipsko more.

Sa teritorijom od skoro 2 miliona kvadratnih kilometara, Meksiko je šesta najveća država Amerike i 13. najveća država na svijetu. S procijenjenim brojem stanovništvom od preko 120 miliona (2013.), Meksiko je jedanaesta najmnogoljudnija država svijeta, najmnogoljudnija zemlja španskog govornog području u svijetu i druga najmnogoljudnija zemlja Latinske Amerike. Meksiko je savezna država koji se sastoji od trideset jedne države i saveznog distrikt koji je ujedno i glavni grad.

Meksička privreda je jedna od najvećih svjetskih privreda a između ostalog su deseti najveći proizvođač nafte na svijetu, najveći proizvođač srebra na svijetu te se općenito smatra regionalnom privrednom silom.Usljed raznovrsne kulturne zaostavštine i bogate historije, Meksiko je rangiran kao prva američka i 7. država svijeta po broju mjesta upisanih u svjetsku baštinu UNESCO-a. U 2015. je bio 9. najposjećenija turistička destinacija na svijetu, sa 32,1 milion stranih turista. Članica je mnogih svjetskih organizacija između ostalih UN-a, WTO-a, G8+5, G20 i dr.

Monako

Monako (originalno: Principatu de Munegu, fr.: Principauté de Monaco) je grad-država u zapadnoj Evropi, na obali Sredozemnog mora. Po unutrašnjem uređenju kneževina, Monako je najgušće naseljena država na svijetu i druga najmanja država na svijetu.

Oman

Oman, službeno Sultanat Oman je suverena država u jugozapadnoj Aziji, na jugoistočnoj obali Аrapskog poluostrva. Na istoku i jugu izlazi na Arapsko more, a na sjeveroistoku na Omanski zaliv. Graniči na jugozapadu s Jemenom, na zapadu sa Saudijskom Arabijom, te na sjeverozapadu s Ujedinjenim Arapskim Emiratima.

Sjeverna Irska

Sjeverna Irska (engleski: Northern Ireland, irski: Tuaisceart Éireann, ulster-škotski Norlin Airlann) jedna je od četiri države Ujedinjenog Kraljevstva koja se nalazi na sjeveroistoku ostrva Irske. Sa svojom površinom od 14.139 km2 prekriva oko jednu šestinu ovog ostrva. Na jugu i zapada graniči s Irskom dok je na istoku i sjeveru okružena morem.

Sjeverna Irska broji šest od devet kotara historijskog irskog regiona Ulster. Ukazom vlade Ujedinjenog Kraljevstva iz 1920. godine Sjeverna Irska je postala administrativno dio Ujedinjenog Kraljevstva.

Tajland

Tajland je država koja se nalazi u Jugoistočnoj Aziji, u samom srcu Indokineskog poluostrva.

Graniči sa Mijanmarom na sjeveru, Laosom na sjeveru i sjeveroistoku, Kambodžom na istoku i Malezijom na jugu. Na jugu izlazi na Tajlandski zaliv dok njegove zapadne obale zapljuskuju vode Andamanskog mora. Pomorsku granicu dijeli i sa Vijetnamom na jugoistoku i Indonezijom i Indijom preko Andamanskog mora na jugozapadu.

Klima na krajnjem jugu je ekvatorska, dok u ostalim dijelovima zemlje prevladava monsunska klima.

Prema državnom uređenju, Tajland je ustavna monarhija iako su se tokom posljednjih decenija na vlasti smjenjivale parlamentarna demokratija i vojna hunta, usljed mnogih vojnih udara od kojih se posljednji desio 2014. godine.

Glavni i najveći grad države je Bangkok.

Tajland je do 1949. godine bio poznat pod nazivom Sijam.

Tajvan

Republika Kina, poznatija kao Tajvan ili Kineski Taipei (中華民國 Zhōnghuá Mínguó), a ranije poznata kao Formoza, jest ostrvska država u istočnom dijelu Azije. Vlada Republike Kine trenutno ima vlast nad ostrvima: Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu i nekoliko drugih malih ostrva. Susjedne države su: Narodna Republika Kina na zapadu, Japan na sjeveroistoku i Filipini na jugu.

Republika Kina je član Svjetske trgovinske organizacije (WTO), kao i APEC-a. Poznata je kao jedan od Četiri azijska tigra, i ima naprednu industrijski razvijenu privredu. Njena privreda zauzima 26. mjesto u svijetu, sa naprednom tehnologijom koja igra ključnu ulogu u svjetskoj ekonomiji.

Republika Kina je visoko pozicionirana u smislu slobode štampe, zdravstvenoj zaštiti i ekonomskim slobodama.

Uganda

Uganda je država u Istočnoj Africi, u unutrašnjosti kontinenta, bez izlaza na more. Graniči na sjeveru sa Južnim Sudanom, na istoku s Kenijom, na jugu s Tanzanijom, na jugozapadu s Ruandom te na zapadu s DR Kongom. Periodom od 1971. do 1979. godine državom je kao predsjednik vladao vojni diktator Idi Amin.

Glavni i najveći grad je Kampala.

Zeničko-dobojski kanton

Zeničko-dobojski kanton (skraćeno: ZDK) jest jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Zenice i još 11 općina.

Zeničko-dobojski kanton na sjeveroistoku i sjeveru graniči sa Republikom Srpskom, na sjeveroistoku i istoku sa Tuzlanskim kantonom, na jugu sa Sarajevskim, na jugozapadu i zapadu sa Srednjobosanskim te na istoku sa Republikom Srpskom. Sa 385.067 stanovnika (2013) Zeničko-dobojski je, nakon Sarajevskog i Tuzlanskog, treći kanton po broju stanovnika u Federaciji BiH, dok je sa 3.343,3 km2 treći po površini u FBiH, što čini 12,81% površine Federacije Bosne i Hercegovine i 6,72% površine Bosne i Hercegovine.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.