Poezija

Poezija je poseban žanr u književnosti, gdje je pjesnikova poruka izrečena kroz stihove. Pjesma obično sadrži niz stilskih figura, uključujući rimu, metaforu, poređenje, gradaciju, hiperbolu, itd. Smatra se da je poezija najstarija vrsta književnost. Rani primjeri su Sumerski "Ep o Gilgamešu" (1700. p. n. e.), dijelovi Biblije i radovi Homera.

Kod predstavnika različitih nacija nalazimo različite vrste poezije. U grčkoj poeziji stihovi se rijetko rimuju, dok je u italijanskoj i francuskoj poeziji suprotan slučaj. Generalno gledajući, u britanskoj i njemačkoj poeziji rima je podjednako i prisutna i odsutna. Neke jezike karakteriše prirodni afinitet za duže stihove, dok je kod drugih izražena tendencija ka kraćim stihovima. Neke od ovih karakteristika su uvjetovane razlikama u leksici i gramatici samih jezika. Neki jezici primjerice imaju veći fond riječ koje se rimuju, ili više sinonim od drugih.

Poezija je također ukomponovana u neke vrste drame, poput opere.

Barok

Barok, port. Barocco, golem biser nepravilnog oblika, tvorevina bolesne školjke.

Barok razdoblje u književnosti i umjetnosti koje je započelo s nastupom reformacije sredinom 16. st. i završio smrću Luja XIV. poslije 1700-te. To je pokret katoličke obnove (protivreformacija).

Luther i Calvin su prekinuli univerzalnost vjerskog osjećaja srednjeg vijeka. Svaki je čovjek sada trebao sam za sebe odlučiti koji mu je od mnogih novih propovjednika spasenje najbolje jamčio za sreću u budućem životu, i uskoro su se svi borili među sobom za prevlast nad dušama miliona katolika, luterana, kalvinista, baptista, anabaptista i 20-ak drugih sekti. Uslijed tih raspravljanja nastalo je doba zakona trvenja kao što ga je svijet rijetko kada vidio (30-godišnji rat). Evropa je pretvorena u ratno polje.

1648. godine prihvaćen je zakon koji je davao pravo svakom vladaru da svoj naročiti oblik vjere nametne svim svojim podanicima, ne osvrćući se na želje većine.

Evropa je podjeljena na bezbroj malih kneževina od kojih je svaka imala svoju vlastitu vjeru i bila zakleti neprijatelj svih svojih susjeda koji se u tome nisu s njome slagali (borbena crkva - ecclesia militans). Još jedan borac za vlast je dinastička država.

Na čelo protivreformacije dolazi Španija.

Isusovci su bili ti koji su ulagali u barokne crkve. Prvi se put koristi uljano slikarstvo, pronađeno u Flandriji. Otvorena je holandska slikarska škola - Van Dyck. U muzici prevladava "vatreno" i bučno. U književnosti barok je spoj kićenosti u izrazu (manirizam) i crkvenih tema o smrti i prolaznosti.

Otkrićem novih pomorskih putova prema istoku, a naročito otkriće Amerike, ekonomski centri Evrope premještaju se s obala Sredozemnog mora na obale Atlantskog okeana. Moćni trgovački gradovi Italije, ustupaju mjesta novim trgovačkim i pomorskim silama, kao što su Španija, Holandija, Francuska i Engleska. Opadanje sredozemnih gradova izazvalo je znatne promjene u političkoj i društvenoj strukturi Zapadne Evrope. Papska moć se smanjila, iz čega slijedi pojava reformacije u Njemačkoj i Engleskoj.

S ekonomskim centrima promjenjuju se i umjetnički centri. Slikarstvo i arhitektura baroka nastaju u Italiji, dok će vodstvo u likovnom stvaranju preuzeti nove sile.

Boris Pasternak

Boris Leonidovič Pasternak (rus. Борис Леонидович Пастернак, Moskva, 10. februar 1890. - Predelkino kraj Moskve, 30. maj 1960.), ruski književnik

Djelovao je kao pjesnik, novelist, romanopisac i prevodilac. Odrastao je u intelektualnoj sredini, studirao je filozofiju u Moskvi i Marburgu. U mladosti je bio futurist. Poezija mu je pretežno tematski apolitična, literarna i intelektualna. Piše i poeme s temom prve i druge ruske revolucije. U romanu "Doktor Živago" oslonio se na tradicije romana 19. vijeka i izgradio djelo na fabuli o sudbini nekoliko obitelji, obuhvatio prostor od zapadnih ruskih granica do Sibira, s Moskvom u središtu, opisao dvije ruske revolucije i završio epilogom u vrijeme Drugog svjetskog rata. U SSSR-u je roman nazvan "antisovjetskim", a na Zapadu je 1958. Pasternaku dodijeljena Nobelova nagrada, koju pisac nije primio.

Branko Ćopić

Branko Ćopić (Hašani, Bosanska Krupa, 1. januar 1915 – Beograd, 26. mart 1984), bio je bosanskohercegovački književnik.

Drama

Drama je žanr u književnosti, koji je nastao za vrijeme antičke Grčke i koji se i danas razvija. Drama je književno djelo, koje uglavnom služi javnom izvođenju u pozorištu. Tokom 18. i 19. vijeka, opera je nastala kao kombinacija drame, poezije, i muzike.

Osnovne podvrste drame su: tragedija, komedija i drama u užem smislu, koje se prvo pojavljuju nekoliko vijekova prije naše ere. Starogrčka drama je prema legendi nastala za vrijeme vjerskog festivala, kada se jedan pjevač odvojio od zbora i počeo pjevati sam. Grčka tragedija se u glavnom bavila poznatim historijskim i mitološkim temama. Tragedije su, slično kao i danas, radovi ozbiljnijeg i težeg karaktera i tiču su se uglavnom ljudskih tragičnih sudbina. Za razliku od njih, komedije su većinom vedrijeg karaktera i gotovo uvijek imaju sretan završetak. Grčki festivali bi obično imali tri tragedije i jednu komediju.

Drama se razlikuje od drugih knjizevnih djela po tome što se sav tekst izvodi u glumačkoj realizaciji. Danas drama nastaje saradnjom autora scenografa,kompozitora i glumaca, dok je u staroj Grčkoj na početku stvaranja drame pjesnik /pisac/ ujedno i režiser, glumac, koreograf, kostimograf i kompozitor. Važan faktor kod izvođenja nekog dramskog teksta jeste publika. Glumci i publika stvaraju poseban odnos. Od publike zavisi uspješnost drame a od glumca da prestavi tekst na pravi način.

Platon kaže u svojoj knjizi “Država” da drama podražava najraznovrsnije pojave: muškarce i žene, mladiće i starce, vrlinu i nevaljstvo, ljepotu i rugobu; zatim kovače, zanatlije, veslače na galijama i njihove komadante; pa trzanje konja i riku bikova, šum rijeka, hučanje mora i pucanje gromova; najzad, fijuk vijetra, pljusak leda, škripanje osovina i točkova, pa ne samo tonove svih mogućih instrumenata nego i lajanje pasa, bleku ovaca i cvrkutanje ptica.

Sve ovo je bila zadaća glumca u staroj Grčkoj, na početku samo jednog a kasnije dolazi do uvođenja drugog pa i trećeg glumca. Također glumci su bili samo muškarci.

Friedrich Hölderlin

Friedrich Hölderlin (Laufen, 20. mart 1770. - Tübingen, 7. juni 1843), njemački književnik, jedan od najznačajnijih romantičarskih liričara.

Studirao je teologiju, a poslije radio kao učitelj. Prijateljevao je s Hegelom, Schellingom i Schillerom. Hölderlina je cijenio i poznati filozof Heidegger. Poput Goethea i Schillera, svojih starijih kolega, Hölderlin je bio iskreni ljubitelj drevne grčke kulture.

Značaj njegove poezije su antički ideali i simboli. Ostvario je sintezu klasike i romantike. Pisao je duge himne, ode i elegije.

Od 1805. bio je teško mentalno obolio i preostalih 36 godina života proveo je živeći u sobi u bivšoj gradskoj kuli u Tübingenu.

Danas se Hölderlinove poezija smatra jednim od vrhunaca njemačke književnosti. Međutim, u njegovo vrijeme, ona je bila malo poznata i skliznula je u zaborav odmah nakon njegove smrti.

Hebrejski jezik

Hebrejski ili jevrejski jezik je dio porodice semitskih jezika, kojim govori nekih 6 miliona ljudi, uglavnom u Izraelu, na Zapadnoj obali, Sjedinjenim Američkim Državavama, te u drugim zemljama svijeta gdje postoje jevrejske zajednice.

Korijen mu dolazi od klasičnog hebrejskog jezika, koji je korišten pri pisanju Starog zavjeta prije 3300 godina. Židovi su za njega koristili izraz לשון הקודש Lashon ha-Qodesh ("Sveti jezik"), jer su njime pisane knjige smatrane svetima.

Većina naučnika se slaže da je nakon prvog uništenja Jeruzalema od strane babilonskog kralja Nabukadnezara II godine 607. p. n. e. klasični hebrejski počeo nestajati u korist mišnajskog hebrejskog i lokalnih verzija aramejskog jezika.

Nakon što se jevrejsko stanovništvo Judeje pod rimskom okupacijom počelo smanjivati, smatra se da je hebrejski u potpunosti iščezao iz svakodnevnog govora oko godine 200. No, ostao je u upotrebi kao pisani jezikom kroz vijekove. Njime su se pisali ne samo vjerski, nego i svjetovni tekstovi kao što su pisma, poslovni ugovori, naučni i filozofski spisi, poezija itd.

Hebrejski je ponovno ušao u svakodnevni govor krajem 19. i početkom 20. vijeka kao moderni hebrejski jezik. To je bila posljedica nastojanja da se Jevreji profiliraju kao moderna nacija, što nije bilo lako postići uz cijeli niz jezika - arapski, judezmo (ladino), jidiš, ruski i drugi jezici kojima su se koristile različite židovske zajednice u svijetu.

Moderni hebrejski je godine 1921. postao službenim jezikom u britanskom mandatu Palestine, a nakon toga i službeni jezik Države Izrael. Hebrejsko ime za jezik je Ivrit (עברית).

Izet Sarajlić

Izet Sarajlić, zvani Kiko, (Doboj, 16. mart 1930. - Sarajevo, 2. maj 2002.) je bio bosanskohercegovački historičar filozofije, esejist, prevodilac i pjesnik.

Objavio je preko 30 knjiga poezije, od kojih su neke prevedene na 15 stranih jezika.

Johann Wolfgang von Goethe

Johann Wolfgang von Goethe bio je njemački književnik i mislilac. Studirao je pravo u Leipzigu i Strassburgu. Na poziv vojvode Karla Augusta odlazi u Weimar, gdje postaje tajni savjetnik, a 1780. slobodni zidar weimarske lože Anna Amalia, dobija plemstvo i postaje Kammerpräsident. Bio je i upravitelj weimarskog teatra.

Putuje po Njemačkoj i Švicarskoj, bavi se naučnim studijama, te se druži s Herderom i Schillerom. Svoju književnu karijeru započeo je u okrilju književnog pokreta Sturm und Drang.

Njegovo djelo obuhvata gotovo sve književne rodove i nekoliko naučnih područja. Mnogobrojni su uzori i uticaji: svjetski klasici, književnost rokokoa, narodna poezija različitih naroda, široko područje historije, teologije, filozofije, teorije umjetnosti i prirodnih nauka. Nakon što se oduševio "Hasanaginicom" bio je prvi koji ju je preveo na njemački jezik, i samim tim promovisao njemačkoj književnoj javnosti.

Nametnuo se savremenicima kao obnovitelj lirike, drame, epa, romana, te učenjak izuzetno oštrog i dubokog uvida u strukturu i fenomene prirode. Još za života postao je spomenik njemačkog klasičnog humanizma.

Njegovo ime bez plemićkog dodatka "von" danas nosi Frankfurtski Universitet.

Književnost

Književnost danas uglavnom znači grupa tekstova. Književnost se može podijeliti prema naciji, filozofiji, dobu pisanja, i raznim drugim kategorijama. Umjetnička književnost ima tri osnovne grane: drama, poezija i proza.

Komedija

Komedija je vrsta drame (iz grčkog: comos i óde, što znači veseo ophod i pjesma), odlikuje se veselim sadržajem, crta smiješne strane ljudskog života i ljudi, ismijava njihove nedostatke i mane.

Za razliku od tragedije, komedija obrađuje rješive sukobe društvenog ili psihološkog porijekla sa komične strane. Tema, likovi, radnja i govor u komediji uvijek su bespoštedno uslovljeni navikama, shvatanjima i pojavama jednog određenog društva i vremena.

Komedija prenosi takve poruke kojim se napetost, izazvana smiješnim, razrješava u općem ironičnom stavu prema nekim ljudskim osobinama i težnjama, prema tobožnjim idealima ili velikim strastima, ili prema životu i svijetu u cjelini.

U svojoj "Poetici" Aristotel komediju definira kao oponašanje nižih karaktera, ali ne u onom obimu što je kod njih loše nego onog što je ružno, a smiješno je samo dio toga: smiješno je samo ružno koje ne nanosi bol i nije pogrdno.

Ciceron za komediju kaže: "Komedija ne bi u pozorištu mogla prikazivati svoju besramnost da običaji u životu nisu još prije toga odobrili istu besramnost. Komedija je samo podražavanje života, ogledalo običaja, slika istine."

Najpoznatiji komičar antičke Grčke je Aristofan. Članovi hora po kojim su komedije često dobijale imena bili su maskirani često i u životinje. Broj glumaca u komediji je iznosio tri, kao i u razvijenoj tragediji.

Komedija se dijeli na tri vrste, prema tome šta je osnova dramske forme:

komedija intrige,

komedija karaktera,

komedija naravi.

Lirska pjesma

Lirska poezija je formalna vrsta poezije koja izražava lične emocije ili osjećaje, tipično izgovorene u prvom licu. Dobila je naziv po obliku antičke lirske grčke književnosti, koja je definisana muzičkom pratnjom, obično na žičanom instrumentu poznatom kao lira. Ovaj pojam svoj značaj u književnoj teoriji duguje podjeli koju je razvio Aristotel između tri široke kategorije poezije: lirske, dramske i epske.

Lirska poezija nastala je u svojevrsnom sinkretizmu (grčki synkretismos, stapanje, sjedinjavanje) govora, plesa, muzike, glume i književnosti, od kojih su se kasnije razvile zasebne umjetnosti. Zato prihvatanje lirskog govora, (odnosno razumijevanje lirike) pomaže u razumijevanja svih vidova izražavanja jezika, u kojem je gotovo nemoguće odvojiti osjećaj za ritam i muziku od shvatanja značaja pojedinih riječi.

Zbog sažetosti jezičkog izraza, zbog naglašavanja osjećajnog dojma, zbog naglašavanja na jedinstvu ritma i zvuka riječi s njihovim značenjem, lirska poezija se odlikuje i posebnim odnosom prema onom o čemu se u njoj govori. O čemu lirika govori je izraz neposrednog, trenutnog i ličnog iskustva u kojem se gube sve razlike između subjektivnog i objektivnog, vanjskog i unutrašnjeg, pojedinačnog i općenitog "ja" i svijeta. Zbog toga se lirska poezija smatra subjektivnom za razliku od objektivnosti epske poezije i proze, čime se želi naglasiti da lirika ne može opisivati događaje ni izricati općenito važne misli, nego može samo govoriti o neposrednom osobnom iskustvu.

Kad opisuje neki događaj i kad govori o nekim općim misaonim stavovima, prava lirika pronalazi poseban, vlastiti pristup zbilji, u kojem i uobičajene stvari, događaji i misli dobijaju sasvim nove misaone dimenzije.

Pisac

Pisac je osoba koja koristi pisane riječi u različitim stilovima i tehnikama da prenese svoje ideje. Pisci proizvode različite oblike književne umjetnosti i kreativnog pisanja kao što su: romani, kratke priče, poezija, drame, scenarije i eseji, kao i različiti izvještaji i novinski članci koji mogu biti od interesa za javnost. Tekstovi pisaca se objavljuju u raznim medijima. Kvalifikovani pisci koji mogu da koriste jezik da dobro izraze ideje, često značajno doprinose kulturnom sadržaju društva.

Naziv "pisac" se koristi i na drugim mjestima u umjetnosti, kao što je tekstopisac, ali i kao samostalni "pisac" što se obično odnosi na stvaraštvo pisanog jezika. Neki pisci rade koristeċi materijal iz usmene predaje.

Pisci mogu da proizvode materijal koristeċċi brojne žanrove, fikciju ili non-fikciju. Drugi pisci koriste više medija kao na primjer, grafiku ili ilustraciju kako bi poboljšali komunikaciju svojih ideja. U novije doba stvorena je potražnja kod čitalaca iz civilnih i vladinih čitalaštva za nedjeljne tehničke pisce, čije vještine stvaraju razumljiva, interpretativna dokumenta praktične ili naučne prirode. Neki pisci mogu koristiti slike (crtanje, slikanje, grafiku) ili multimediju da bi pojačali svoje pisanje. U rijetkim slučajevima, kreativni pisci su u stanju da komuniciraju svoje ideje kroz muziku i riječi.

Osim što stvaraju sopstvene pisane radove, pisci često pišu o tome kako pišu (to jest, proces koji koriste), zašto pišu (to jest, njihovu motivaciju), i komentarišu rad drugih pisaca (kritike). Pisci se mogu baviti pisanjem profesionalno ili amaterski. Mogu biti plaćeni ili unaprijed (ili prilikom prihvatanja), ili tek nakon objavljivanja njihovog rada. Plaćanje je samo jedna od motivacija pisaca i mnogi nikada nisu plaćeni za svoj rad.

Pojam pisac se često koristi kao sinonim za autora, iako ovaj drugi naziv ima nešto šire značenje i koristi se za prenošenje pravne odgovornosti za djelo, čak i ako je njegov sastav anoniman, nepoznat ili napisan u saradnji sa drugim piscima.

Pripovijetka

Pripovijetka (engleski: short story) je posebna, moderna literarna forma kratke proze, čija je glavna osobina u jakoj kompresiji (zgušnjivanju) sadržaja.

Proza

Proza je vrsta književnosti koja se uobličava slobodnim stilom pisanja i ne slijedi principe metrike i rime i ostala pravila poezije. Umjesto toga, sastoji se od punih rečenica, grupisanih u odjeljke/paragrafe i sl. Kao takav, prozni način pisanja ima široku primjenu; može se primijeniti za pisanje knjiga, enciklopedija, biografija, novina i drugih oblika komunikacije. Na osnovu toga, proza se može podijeliti i na slijedeće kategorije:

pripovjedačka

historiografska

obrazovno-naučna

kritička

dramaturška itd.Književne vrste poput pripovijetki i novela spadaju u prozu uključujući i roman kao najopsežniji i najsloženiji prozni oblik. U romanu autor daje opis brojnih likova i događaja. Jedan od prvih primjera romana u Evropi je "Don Kihot" (El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha), španskog pisca Migela de Servantesa (Migel de Servantes Saavedra) objavljen 1605. godine. Puno ranije, oko IX-X stoljeća, na Bliskom Istoku se pojavljuju "Priče iz hiljadu i jedne noći", a u Kini, je zapisana priča o "Tri Kraljevstva" zasnovana na stvarnim događajima iz II i III stoljeća.

Putopis

Putopis je književno-naučna vrsta u kojoj putopisac nastoji objektivno opisati krajeve kojima je putovao, ali iznosi i subjektivne dojmove, komentare i misli.

Kao primjer ove vrste književnog djela se može navesti Putopisi Evlije Čelebije i Pisma iz Afrike i Evrope od Zuke Džumhura.

Nedovršeni članak Putopis koji govori o književnosti treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Roman

Roman je književna vrsta, katkad ironično nazvan pripoviješću s više od 60.000 riječi.

Roman je najopsežniji i najsloženiji prozni oblik. Pisac pripovjedač niže brojne događaje, likove, opise, prikazuje društvo kao cjelinu. Danas je to najpopularnija književna forma.

Ime "roman" označavalo je prvobitno svaki spis pisan na romanskom jeziku.

Porijeklo romana nije dovoljno objašnjeno. Neki ga teoretičari izvode iz helenističkih proznih književnih djela, neki iz srednjovjekovnog tzv. viteškog romana i iz pikarskog romana, dok neki ukazuju na vezu između romana i filozofije, te već Platonovu priču o Atlantidi smatraju prvim romanom u evropskoj književnosti.

Bez obzira na ta neslaganja, koja su rezultat različitog shvaćanja romana kao književne vrste, preovladava mišljenje da je roman tvorevina novog vijeka i da se u njemu javlja nov odnos prema svijetu, takav odnos kakav se u historiji ljudskog duha pojavljuje sa renesansom.

Romantizam

Romantizam (Romantizam = romantično, nestvarno, nerealno) je umjetnički pravac u književnosti, muzici i slikarstvu koji se javlja krajem 18. vijeka, vrhunac mu je od 1800. - 1830.

Razni su događaji uvjetovali da se romantizam javi kao opći kulturni pokret: Francuska revolucija i pad Napoleona; ništa što je obećano nije ispunjeno, nisu ostvareni ideali ljudi, te je uslijedilo razočarenje.

Slovački jezik

Slovački jezik (sl. slovenský jazyk ili slovenčina) je jedan od slavenskih jezika i službeni jezik u Republici Slovačkoj. Maternji je jezik za oko pet miliona stanovnika (broj Slovaka u drugim državama procenjuje se na oko milion). Također, službeni je jezik Vojvodine i nekih općina, među kojim i Novi Sad, Bački Petrovac, Kovačica i drugih općina u Srbiji.

Slovački se, kao grupa dijalekata, izdvojio iz kasnog praslovenskog još u 10. vijeku, ali je kao standardni jezik uspostavljen tek polovinom 19. vijeka. Od 15. do 17. vijeka služio je kao kulturni jezik u Slovačkoj, češki sa mnogim slovačkim osobinama. Prvi pokušaji uvođenja slovačkog književnog jezika zabilježeni su u 18. vijeku. Na istoku Slovačke pokušali su to kalvinisti, a na zapadu A. Bernolak. Međutim, tek je Ljudovitu Šturu četrdesetih godina 19. vijeka uspjelo uspostaviti književni jezik zasnovan na srednjoslovačkim dijalektima.

Izgradnji standardne norme bitno je doprinijela slovačka gramatika Mluvnica jazyka slovenského Martina Hatale iz 1864. godine, a zasluge za daljnji razvoj standardnog jezika ima Rukoväť spisovnej rječi slovenskej S. Cambela iz 1902. godine. Prvi pravopis je Pravidlá slovenského pravopisu štampan 1931. godine. Za vrijeme slovačke države, između 1939. i 1945, mnogi su čehizmi, koji su bili brojni kao i germanizmi i hungarizmi, zamijenjeni domaćim riječima. Slovačko pismo je latinica obogaćena s nekoliko dijakritičkih znakova i dvoslova koji označavaju jedan glas.

Srednji vijek

Srednji vijek je razdoblje u historiji Evrope koje je trajalo od 5. do 15. stoljeća. Počelo je padom Zapadnog rimskog carstva i okončalo se pojavom renesanse i velikih geografskh otkrića. Srednji vijek je srednje razdoblje u klasičnoj podjeli historije zapadnog svijeta, koji se dijeli na antički, srednji i novi vijek. Samo srednjovjekovno razdoblje može se podijeliti na rani, razvijeni i kasni srednji vijek.

Smanjenje broja stanovnika, deurbanizacija, invazije i seobe naroda, koje su započele tokom kasne antike, su se nastavile i tokom ranog srednjeg vijeka. Barbarski osvajači, među kojima su dominirali razni germanski narodi, su formirali nova kraljevstva na teritoriji nekadašnjeg Zapadnog rimskog carstva. U 7. stoljeću, sjeverna Afrika i Bliski istok, koji su nekada pripadali Istočnom rimskom carstvu, su došli pod vlast islamskog Omejadskog halifata. Iako su se u društvenim i političkim strukturama dogodile značajne promjene, do potpunog raskida sa antikom nije došlo. Na istoku je preživjelo i kao važna sila opstalo Bizantijsko carstvo. Bizantska kodifikacija rimskog prava, poznata kao Corpus Juris Civilis ili "Justinijanov kodeks", Zapadu je otkriven u sjevernoj Italiji 1070. godine i imao je veliki uticaj tokom čitavog srednjeg vijeka. Na Zapadu, većina novih kraljevina inkorporirala je nekoliko preostalih rimskih institucija. Osnovani su manastiri kao dio pokreta usmjerenog ka pokrštavanju paganske Evrope. Franci su pod Karolinškom dinastijom nakratko uspostavili Karolinško carstvo, koje se krajem 8. i početkom 9. stoljeća prostiralo na većem dijelu zapadne Evrope. Međutim, to carstvo je kasnije podleglo pritiscima unutrašnjih građanskih ratova u kombinaciji sa invazijama Vikinga sa sjevera, Mađara sa istoka, i Saracena sa juga.

Tokom razvijenog srednjeg vijeka, koje je počelo 1000. godine, stanovništvo Evrope se znatno povećalo usljed tehnoloških i poljoprivrednih inovacija koje su omogućile procvat trgovine, a promjena klime je omogućila povećanje prinosa usjeva. Kmetstvo, organizacija seljaka u selima koji su plemićima dugovali najam i naturalni rad, i feudalizam, politički sistem u kojem su vitezovi i niže plemstvo dugovali vojnu službu svojim gospodarima u zamjenu za pravo iznajmljivanja zemljišta i plemićkih imanja, su predstavljali dvije temeljne vrste organizacije u razvijenom srednjem vijeku. Krstaški ratovi, prvi put započeti 1096. godine, su označili prve pokušaje zapadnoevropskih kršćana da od muslimana vojnim putem povrate kontrolu nad Svetom zemljom. Kraljevi su postali poglavari centralizovanih nacionalnih država i utjecali su na smanjivanje kriminala i nasilja, ali i na sve veće udaljavanje od jedinstvenog hrišćanstva. Teologija Tome Akvinskog, slike Giotta di Bondonea, poezija Dantea Alighierija i Geoffreya Chaucera, putovanja Marka Pola i gotička arhitektura, poput katedrale u Chartresu, pripadaju izvanrednim dostignućima razvijenog srednjeg vijeka.

Kasni srednji vijek su obilježile poteškoće i nevolje, kao što su glad, kuga, i ratovi, što je značajno doprinijelo smanjenju broja stanovnika Evrope; između 1347. i 1350. godine, Crna smrt je odnijela živote jedne trećine Evropljana. Crkveni sukobi, hereza i zapadni raskol unutar Rimokatoličke crkve su se odvijali paralelno sa međudržavnim sukobima, građanskim ratovima i pobunama seljaka. Kulturni i tehnološki razvoj je transformisao evropsko društvo i označio kraj srednjeg i početak novog vijeka.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.