Podmornica

Podmornica je svako plovno sredstvo, koje može ploviti (plutati) po moru, i pod morem. Dok roni može se kretati u svim smjerovima. Roni zahvaljujući ravnoteži statičkih i dinamičkih sila koje na nju djeluju. Prema namjeni podmornica služi za vojne ali i za ostale svrhe.

Način na koji obavlja zadatke određuje da li je podmornica prema svojim svojstvima prava podmornica ili ronilica. Prava podmornica plovi i obavlja zadatke pretežno u zaronjenom stanju, dok ronilica provodi više vremena u površinskoj plovidbi, a manje u ronjenju. Podmornice kojima pogon nije pomoću nuklearnog postrojenja zovu se konvencionalne podmornice.

Akula class submarine
Podmornica

Historija

Turtle model at the Royal navy submarine museum
Podmornica Turtle

Prvi projekt podmornice napravio je engleski oficir William Bourne 1578. godine, a prvu podmornicu je sagradio Magnus Pegelius 1605. godine. Obje podmornice su bile izrađene od drveta obloženog kožom.[1] Holandski liječnik Cornelius Drebbel u službi engleskog kralja Jakova I. sagradio je 1620. godine drvenu podmornicu koja je ronila na dubini 3 do 5 metara, a kretala se na vesla. Kasnije je sagradio još dvije podmornice za rušenje podvodnog dijela lukobrana eksplozivom. Nakon toga su podmornice sagradili De Son u Francuskoj 1653. godine, te u Engleskoj Symons i John Day koji se pri pokusima utopio i tako postao prva žrtva u podmorničarstvu.

Američki naučnik David Bushnel je 1776. godine izradio podmornicu Turtle da bi minama napao britanske brodove. To je bila prva podmornica s metlanim trupom, a imala je oblik jajeta. Za pogon su služili ručno pokretani vodoravni i vertikalni brodski vijak. Imala je smjerno kormilo, balasne tankove, dvije pumpe, kompas, cijevi za ventilaciju i prozorčiće za promatranje. Zbog toga se Bushnel smatra ocem podmorničarstva.

1798. godine amerikanac Robert Fulton je za Francusku sagradio podmornicu Nautilus. Ta podmornica je bila od metala, imala je ručno pokretni vijak za podvodnu vožnju i sklopivo jedro za površinsku vožnju, dubinsko kormilo, minsko naoružanje i tri člana posade. Uprkos uspjelim pokusima podmornica nije prihvaćena ni u Francuskoj ni u Engleskoj zbog tadašnjeg nazora o ratovanju. Falton je u SAD-u dobio saglasnost da gradi podmornicu Mute s pogonom na parni stroj, ali je njegova smrt prekinula pokuse.

Bavarski artiljerijski podoficir Wilhelm Bauer je 1851. godine sagradio čeličnu podmornicu Brandtaucher, pokretanu ručno, koja je imla utege za podešavanje trima (uzdužnog nagiba podmornice prema horizontali), a mogla je roniti do 15 metara dubine. Drugu podmornicu vrlo slične konstrukcije sagradio je 1885. godine u Petrogradu (Sankt Peterburg). Ta podmornica je na pramcu nosila minu.

Za vrijeme američkog građanskog rata (1861 - 1865) južne države su imale dvije podmornice, od kojih je poznatija podmornica Hunley, sagrađena prema projektu kapetana McClinlocka i H. L Hunleya. Pokretala se ručno i postizala brzinu od četiri čvora, a imala je osam članova posade. Na pramčanoj motki nosila je minu koja se zabadala u drvenu oplatu broda, pa kad se podmornica udalji, mina se aktivira žicom. Podmornica Honley je 1864. godine potopila korvetu Sjevernih država Housatonic, i pri tom stradala. To je prvi stvarni i sve do prvog svjetskog rata jedini uspjeh u podmorničkom ratovanju.

U drugoj polovini 20. vijeka nastali su brojni novi patenti i konstrukcije podmornica. U tom periodu su izumljeni torpedo, generator istosmjerne struje, motor s unutrašnjim sagorijevanjem i periskop, što je uglavnom riješilo probleme pogona podmornice, njene podvodne plovidbe i njena naoružanja, pa su se postepeno počeli primjenjivati odvojeni pogon za nadvodnu i podvodnu vožnju, periskop, pramčana i krmena dubinska kormila, komprimirani zrak za pražnjenje tankova ronjenja i torpedne cijevi. U to su se vrijeme posebno isticale konstrukcije podmornica Engleza G. W. Garretta, Amerikanca J. P. Hollanda i S. Lakea, Francuza G. Zedea i M. Laubeufa i Šveđanina T. Nordenfelta.

20. vijek

Na prijelazu u 20. vijek podmornica je bila već dovoljno razvijena da se za nju počnu ozbiljno zanimati ratne mornarice pojedinih zemalja. Mornarica SAD-a prva je preuzela u svojoj floti podmornicu Holland 1900. godine. Podmornica Holland imala je pogon na benzinski motor i elektromotor napajan iz akumulatorske baterije, pod vodom je razvijala brzinu od pet čvorova, bila je naoružana s jednom torpednom cijevi i dvije cijevi za izbacivanje eksploziva. Taj tip podmornice su 1902. godine naručile i mornarice Velike Britanije i Japana. Iste godine u Rusiji je sagrađena podmornica Delfin, prema projektu Ivan Bubnova i M.N. Beklemiševa. Vojne sposobnosti podmornice mnogo su se povećale kad su se poslije 1910. godine za pogon počeli primjenjivati Diselovi motori.

Pred prvi svjetski rat većina ratnih mornarica zaraćenih strana raspolagale su i podmornicama. Već početkom prvog svjetskog rata njemačka podmornica U21 potopila je 5. septembra 1914. godine britansku krstaricu Pathfinder, što je bio prvi uspješan napad u historiji podmorničarstva. Poslije Prvog svjetskog rata Njemačkoj je zabranjeno da gradi podmornice, ali su ih gradili pobjednici. Tako je u Francuskoj 1929. godine sagrađena podmornica Surcouf istisnine od 2880/4300 t, naoružana sa dva topa od 203 mm i podvodne brzine od deset čvorova. Londonski ugovor potpisnici su se obavezali da neće graditi podmornice veće standardne istisnine od 2000 t, i da topovsko naoružanje neće biti većeg kalibra od 150 mm. Dolaskom Adolfa Hitlera na vlast 1933. godine Njemačka se počinje naoružavati i ponovo graditi podmornice.

SRH025-p40
Njemačka podmornica tipa XXI

Za vrijeme drugog svjetskog rata podmornički rat je poprimio velike razmjere. Njemačke podmornice su vrlo brzo počele ugrožavati komunikacije Saveznika i potapati njihove brodove. 1944. godine prema holandskom projektu Nijemci su na podmornicu uveli šnorkel (uređaj za dotok atmosferskog zraka pogonskom motoru kad podmornica plovi zaronjena na maloj dubini). Iste godine su revolucionirali podmorničko ratovanje izgradnjom podmornica tipa XXI i XXIII. Te podmornice su se mogle dugo zadržavati pod vodom, imale su oblik trupa projektovan za ronjenje, pa im je podvodna brzina bila veća od površinske. Krajem rata Japanci su sagradili dotad najveću podmornicu od 5200/6500 t istisnine. Njemačka dostignuća su utjecala da se nakon drugog svjetskog rata postojeće podmornice rekonstruiraju ili da se grade nove po uzoru na njemački tip XXI. U SAD-u se 1953. godine eksperimentalnom podmornicom Albacore da vretenasti oblik trupa sa samo ejdnim brodskim vijkom omogućuje konvencionalnim podmornicama brzinu čak od 33 čvora. Iste godine u Jugoslaviji se po prvi put počinju graditi konvencionalne podmornice.

1954. godine u SAD-u je izgrađena podmornica na nuklearni pogon Nautilus od 3180 t istisnine. Ta podmornica je poloveći ispod arktičkog leda od 1. do 5. augusta 1958. godine izronila na Sjevernom polu. Uvođenjem nuklearnog pogona počinje nova era u gradnji i upotrebi podmornica. U početku su nuklearne podmornice bile naoružane torpedima, a kasnije balističkim raketama. Nuklearne podmornice, naoružane raketama s nuklearnom glavom i interkontinentalnim dometom, imaju veliku autonomiju pa postaju strateško oružje i zapravo predstavljaju pokretne podvodne lansirne rampe. Različiti tehnički uređaji omogućuju nuklearnoj podmornici da dugo boravi pod vodom bez izronjivanja. 1978. godine se počinju graditi podmornice sa 16600 t površinske istisnine.

Reference

  1. ^ * http://www.submarine-history.com/NOVAone.htm
14. maj

14. maj / svibanj (14. 5) jest 134. dan godine po gregorijanskom kalendaru (135. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 231 dan.

14. mart

14. mart / ožujak (14. 3) jest 73. dan godine po gregorijanskom kalendaru (74. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 292 dana.

25. novembar

25. novembar / studeni (25. 11) jest 329. dan godine po gregorijanskom kalendaru (330. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 36 dana.

Arktik

Arktik je područje oko Sjevernog pola Zemlje. Jedan od užih kriterija je taj koji u Arktik svrstava ono ozemlje i pomorje koje se nalazi unutar julske izoterme od 10 °C.

Antarktik (od anti-Arktik) jeste kontinent na Zemljinom Južnom polu.

Arktik uključuje dijelove Rusije i Kanade, zatim područja Aljaske, Grenlanda, Islanda, Laponije, Svalbarda te Arktički okean.

Arktik nije kontinent gledano po kriteriju jedinstvenosti kopnene mase. Međutim, nije rijetkost da ga nazivaju kontinentom. Tada se u njega ne svrstavaju područja sjevernoameričke, evropske i azijske glavne kontinentalne mase.

Aérospatiale SA 321

Aérospatiale SA 321 Super Frelon je srednje teški helikopter čija je prvobitna namjena bila borba protiv podmornica i ciljeva na moru. Sam helikopter je produkt iz razvojnih stepena prethodnika i ujedno prvog prototipa SA 3200 Frelon. Drugi prototip, koji polijeće u maju 1963. je pravljen za poterebe francuske mornarice. Slijedile su dalje varijante ovog helikoptera čiji se spektrum upotrebe širi od vojnih do civilnih zadataka. Super Frelon se koristi pri zadacima borbe protiv podmornica, za transport ali i za SAR (Search And Rescue) zadatke, kako na moru, tako i na kopnu.

Brodogradnja

Brodogradnja je industrija koja proizvodi jedan od najkompleksnijih proizvoda - brod. Ona je kombinacija znanosti i umjetnosti. Nauka osigurava brodu tražena svojstva kao što su: brzina, čvrstoća, nepotovivost, stabilitet, upravljivost i slično, kako bi se mogao oduprijeti često teškim uslovima pri plovidbi. Umjetnost, jer brod mora biti estetski naočit i prepoznatljiv. Količina naučnih otkrića u brodogradnji povećala se zadnjih nekoliko decenija na mnogim područjima kao što su hidrodinamika pa sve do teorije vjerovatnoće, koristeći ujedno iskustva i saznanja mnogih pomoćnih grana tehničkih nauka. U brodogradnju spada izgradnja i održavanje brodova, teglenica, platformi i podmornica, te ostalih vrsta plovila. Pogoni, u kojima se obavlja brodogradnja, nazivaju se brodogradilišta.

Rezališta su pogoni u kojima se stari brodovi režu u staro željezo.

Dramski film

Dramski film ili drama, je filmski žanr koji ponajviše zavisi od unutrašnjeg razvoja stvarnih likova koji se suočavaju s emocionalnim temama. Dramske teme kao što su alkoholizam, narkomanija, rasne predrasude, religijska netolerancija, siromaštvo, kriminal i korupcija stavljaju likove u sukob sa njima samima, drugima, društvom i čak prirodnim fenomenima.Ovaj filmski žanr u suprotnosti je s akcijskim filmom, koji se oslanja na dinamičnu akciju i fizički sukob, ali i na površnu karakterizaciju. Svi filmski žanrovi mogu uključivati dramske elemente, ali obično se filmovi koji se smatraju dramskim fokusiraju uglavnom na dramu glavnog sukoba.

Josif Brodski

Josif Aleksandrovič Brodski (ili Joseph Brodsky), na ruskom: Иосиф Александрович Бродский, ruski je književnik, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1987. godine. Rođen je u Lenjingradu (Sankt Petersburgu), 24. maja 1940. godine, a umro je u New Yorku 28. januara 1996). Sahranjen je na groblju l'Isola di San Michele u Veneciji.

Potomak je jevrejske porodice iz nekadašnjeg Lenjingrada. Kao dijete je preživio Opsadu Lenjingrada. S 15 godina napušta školu i pokušava se upisati u školu za posade podmornica. Kad mu to ne polazi za rukom preuzima mnogo raznih poslova, od bolnice do fabrike. U isto vrijeme je samostalno učio engleski, te poljski kako bi mogao prevoditi djela svog omiljenog pisca Czesława Miłosza.

Brodski objavljuje prva svoja djela 1957. i dobija snažnu podršku od pjesnikinje Ane Ahmatove. Na zao glas došao je 1964, kada je u Sovjetskom savezu osuđen za društveni parazitizam na pet godina prisilnog rada i upućen u logor u blizini Arhangelska zbog društvenog parazitizma. Njegova se krivnja sastojala u činjenici da nije htio pohađati nijednu školu, a nije se htio ni zaposliti.

Godine 1972. Brodski napušta Sovjetski savez. Krenuo je na zapad i nakon kratkih stanica u Beču i Londonu se zaustavio u SAD-u, gdje je do posljednjih dana radio kao počasni član univerziteta Yale. Godine 1979. postao je član Američke akademije nauka i umjetnosti (American Academy and Institute of Arts and Letters). Američko državljanstvo dobio je 1980. godine.

Brodski je 1992. godine u New York Timesu objavio Bosansku pjesmu (Bosnia Tune)

Razarač

Razarač je naziv za vrstu ratnog broda koji je sagrađen i opremljen u svrhu odbrane većih, odnosno kapitalnih brodova ili konvoja od raznih vrsta napada.

Razarači su se razvili u drugoj polovini 19. vijeka kao odgovor na pojavljivanje torpiljarke te mu i ime dolazi od engleskog naziva torpedo boat destroyer (razarač torpiljarki) koji mu je dala britanska mornarica. Zadatak razarača je bio da plovi oko bojnih brodova i krstarica i motri na eventualne napade manjih brodova.

U 20. vijeku se kao ozbiljna prijetnja mornaricama pojavila podmornica, pa su razarači dobili opremu za borbu protiv njih.

Istovremeno se pojavila potreba za zaštitom trgovačke mornarice od neprijateljskog krstaričkog rata, odnosno podmornica. To je dovelo do evolucije razarača u dva pravca, Na jednoj strani su se počeli razvijati laki, tzv. eskortni razarači, čija je svrha bila zaštita konvoja odnosno protupodmornička borba. Oni su danas poznati pod nazivima fregata i korveta. Na drugoj strani su razarači dobijali sve više oružja i opreme, te s vremenom i sposobnost vršenja borbenih zadataka koji su prije toga bili u domeni kapitalnih brodova.

Razarači su zato danas po svojoj tonaži vrlo često iznad nekadašnjih krstarica, a njihova vatrena moć - koju simboliziraju dalekometni projektili brod-brod i brod-zemlja - se ne može usporediti s ničim prije. Stoga danas razarač predstavlja kapitalni brod kod gotovo svake svjetske mornarice (jedini izuzetak su Rusija i SAD koje posjeduju krstarice, odnosno države koje raspolažu s nosačima avionima).

Torpedo

Torpedo je podvodno navođeno ili nenevođeno sredstvo namijenjeno uništavanju brodova i drugih plovila. Riječ potiče od latinske riječi torpere, koja znači paralizirati, osakatiti. Ispaljuje se iz brodova, podmornica, aviona, obalnih utvrđenja, helikoptera i drugih platforma.

Do Prvog svjetskog rata izraz se upotrebljavao za sva bojna sredstva, koja su bila namijenjena pomorskomu ratovanju, kasnije su se ta sredstva posebno katalogizirala.

Type 4 Ka-Tsu

Type 4 Ka-Tsu je bio japanski amfibijski tenk iz perioda drugog svjetskog rata.

Japansko iskustvo iz borbi na Solomonskim Ostrvima je otkrilo niz poteškoća prilikom iskrcavanja snaga na kopno što je potaknulo razvoj novog tenka. Type 4 Ka-Tsu je primarno bio razvijen da zaštiti posadu od pješadijskog oružja i zamišljen kao vozilo koje će se lansirati sa podmornica. Osnovno naoružanje tenka predstavljala su dva torpeda namijenjena za protivbrodsku borbu.

Japanci su zamislili da koriste Type 4 Ka-Tsu tenkove u operaciji Yu-Go protiv američkih nosača aviona kod Majuro atola, međutim od plana se odustaje zbog poteškoća s amfibijskim karakteristikama tenka. Trebalo je oko 20 minuta da se tenk samo pokrene, a prilikom plovidbe tenk bi se napunio vodom.

U2 (čvor)

U2 (grupa), poznata irska rock grupa

Lockheed U-2, američki avion

Unterseeboot 2, njemačka podmornica

USS Nautilus (SSN-571)

USS Nautilus (SSN-571) je bila prva podmornica na svijetu pogonjena na nuklearni pogon.

Villarreal CF

Villarreal Club de Fútbol, S.A.D., skraćeno Villarreal CF ili samo Villarreal, je španski nogometni klub sa sjedištem u Villarealu, gradu u provinciji Castellón unutar pokrajine Valencije.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.