Njemački jezik

Njemački jezik (njemački: Deutsch) je zapadno-germanski jezik indo-evropskog porijekla koji se pretežno govori u centralnoj Evropi. Srodan je engleskom i holandskom jeziku. Sa oko 120 miliona govornika jedan je od najvećih i najvažnijih jezika na svijetu. Njemački jezik je zvanični jezik u šest evropskih zemalja; Austriji, Belgiji, Lihtenštajnu, Luksemburgu, Njemačkoj i Švicarskoj, dok je u Italiji zvaničan samo u pokrajini Trentino-Južni Tirol.

Map German World
Zemlje u kojima se govori njemački
  Zvanični jezik
  Dosta raširen i/ili nacionalni jezik
  Govori se na regionalnom nivou
Njemački jezik
Deutsch, deutsche Sprache
Države govorenja Njemačka
Švicarska
Austrija
Regije govorenja Evropa
Broj govornika maternji jezik: oko 120 miliona
strani jezik: 28 miliona
Rang 11.
Jezička porodica

indoevropski

germanski
zapadnogermanski
njemački
Službeni status
Služben u EU
Njemačka
Lihtenštajn
Austrija
Luksemburg
Švicarska
Belgija
Regionalni ili lokalni službeni jezik u: Danskoj, Italiji, i Poljskoj. (Službeni jezik Namibije do 1990).
Regulatori nema oficijelne regulacije
Jezički kod
ISO 639-1 de
ISO 639-2 ger (B) / deu (T)
ISO 639-3 deu
Također pogledajte: Jezik | Spisak jezika

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Austrija

Austrija (njemački: Österreich / izgovor/), službeno Republika Austrija (njemački: Republik Österreich / izgovor/), jest savezna republika i kontinentalna zemlja u srednjoj Evropi sa 8.822.267 stanovnika (1. januar 2018.) Graniči se sa Češkom i Njemačkom na sjeveru, Mađarskom i Slovačkom na istoku, Slovenijom i Italijom na jugu i Švicarskom i Lihtenštajnom na zapadu. Austrija se prostire na 83.871 km2 i ima alpsku klimu. Austrija je planinska zemlja koja se nalazi unutar Alpa i kontinentalna država jer nema izlaz na more ili okean.

Većina stanovništva govori lokalnim bavarskim dijalektom njemačkog jezika koji je službeni jezik države. Drugi lokalni jezici su mađarski, hrvatski i slovenski.

Korijeni današnje Austrije datiraju još iz vremena dinastije Habsburg kada je velika većina zemlje bila dio Svetog Rimskog carstva. Od vremena reformacije, mnogi sjeverno njemački kneževi su, prezirući autoritet cara, koristili protestantizam kao zastavu pobune. Tridesetogodišnjim ratom, u kojem su uticaj imali Kraljevina Švedska i Kraljevina Francuska, došlo je do uspona Pruske, a Napoleonova invazija je oslabila moć cara. Tokom 17. i 18. stoljeća, Austrija je bila u mogućnosti da zadrži svoju poziciju kao jedna od velikih sila Evrope. Austrija se, kao odgovor na krunisanje Napoleona za Francuskog kralja, proglasila carstvom 1804. godine. Nakon Napoleonovog poraza, Pruska se pojavila kao glavni konkurent Austrije. Austrijski poraz od Pruske u bici kod Koniggratza za vrijeme Austrijsko-Pruskog rata 1866. godine, otvorio je put Pruskoj da uspostavi kontrolu nad ostatkom Njemačke. Carstvo je 1867. godine reformirano u Austro-Ugarsku. Nakon poraza od Francuske 1870. godine u Francusko-Pruskom ratu, Austrija je izostavljena od formiranja novog Njemačkog carstva. Za vrijeme julske krize 1914. godine zbog atentata na austrijskog nadvojvodu Franza Ferdinanda, Njemačka se pridružila Austriji u izdavanju ultimatuma Srbiji koji je doveo do proglašenja Prvog svjetskog rata.

Nakon raspada Habsburškog (Austro-Ugarskog) carstva 1918. godine, Austrija je usvojila i koristila ime Republika Njemačka Austrija u pokušaju da se ujedini sa Njemačkom, ali joj je bilo zabranjeno mirovnim sporazumom u Saint-Germain-en-Layeu 1919. godine. Prva Austrijska republika je osnovana 1919. godine. Anschlussom 1938. godine, Austriju je okupirala i anektirala nacistička Njemačka. To je trajalo sve do kraja Drugog svjetskog rata 1945. godine, nakon čega je Njemačka okupirana od strane saveznika a Austrija obnavlja svoj bivši demokratski ustav. Državnim ugovorom 1955. godine, Austrija je ponovo uspostavljena kao suverena država, okončavši okupaciju. Iste godine je Austrijski parlament usvojio Deklaraciju o neutralnosti tako da je postala trajno neutralna država.

Danas, Austrija je parlamentarna demokratska država koja se sastoji od devet pokrajina. Glavni i najveći grad, sa stanovništvom većim od 1,7 miliona, je Beč. Austrija je jedna od najbogatijih zemalja na svijetu, sa nominalnim BDP-om po glavi stanovnika od 52,216 $. Ova zemlja je razvila visok standard življenja i 2014. godine je rangirana na 21. mjesto u svijetu po Indeksu ljudskog razvoja. Austrija je članica Ujedinjenih naroda od 1955. godine, pridružila se Evropskoj uniji 1995. godine i osnivač je OECD-a. Austrija je potpisala Šengenski sporazum 1995. godine i usvojila evropsku valutu euro 1999. godine.

Donja Austrija

Donja Austrija (njemački: Niederösterreich), je jedna od devet saveznih pokrajina Austrije. Od 1986. glavni grad je Sankt Pölten. Do tada glavni grad ove pokrajine je bio Beč. Donja Austrija ima 1.597.240 stanovnika po procjeni iz 2008. godine.

Gornja Austrija

Gornja Austrija (njemački: Oberösterreich) je jedna od devet saveznih pokrajina Republike Austrije. Glavni grad je Linz. Pokrajina ima 1.436.791 stanovnika (2015) i s time je treća po broju stanovnika u Austriji. Gornja Austrija ima teritoriju od 11.981,92 km2, te je četvrta je po veličini. Gornja Austrija se graniči sa austrijskim pokrajinama Donja Austrija, Štajerska i Salzburgom, te Njemačkom i Češkom na zapadu i sjeveru.

Habsburška Monarhija

Habsburška monarhija (njemački: Habsburgermonarchie), poznatija i kao Dunavska monarhija (njemački: Donaumonarchie), je nezvaničan naziv koji su koristili historičari za zemlje i pokrajine kojima je vladala austrijska dinastija Habsburg do 1780. godine, a zatim njen nasljednik dinastija Habsburg-Lotaringija do 1918. godine. Habsburška monarhija je bila kompozitna država sastavljena od teritorija koje su bile u sastavu Svetog rimskog carstva. Glavni grad Monarhije je bio Beč, osim od 1583. do 1611. godine kada je bio premješten u Prag. Habsburška monarhija je od 1804. do 1867. godine monarhija je postala Austrijsko carstvo, a od 1867. do 1918. godine Austro-Ugarska.

Habsburška monarhija je svoje početke započela oko dvorca Habsburg u današnjoj Švicarskoj, da bi se kasnije razvila oko habsburških nasljednih zemalja (današnja Austrija i Slovenija) koje su Habsburzi stekli 1278. godine. Monarhija je kasnije narasla uz pomoć ženidbi i ratova, da bi veliki uspon doživjela tokom vladavine Maksimilijana I, Karla V i Ferdinanda I. Od toga trenutka vladari Habsburške monarhije su ponekad izravno vladali i polovinom Evrope.

Nedovršeni članak Habsburška Monarhija koji govori o historiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Hermann Hesse

Hermann Hesse (2. juli 1877 – 9. august 1962) bio je njemački pisac.

Holandski jezik

Holandski jezik (Nederlandse taal) (također: Nederduits/ donjonjemački jezik), prema holandskoj regiji Holandiji, iz čijih se narječja holandski književni jezik (donjonjemački standardni jezik) prvenstveno razvio, ubraja se kao i njemački jezik u germansku granu indoevropskih jezika. Holandski jezik se većinom koristi u Holandiji, Belgiji, te nekim bivšim i sadašnjim holandskim kolonijama. Varijanta holandskog koja se koristi u Belgiji ponekad se naziva flamanskim jezikom.

Johann Wolfgang von Goethe

Johann Wolfgang von Goethe bio je njemački književnik i mislilac. Studirao je pravo u Leipzigu i Strassburgu. Na poziv vojvode Karla Augusta odlazi u Weimar, gdje postaje tajni savjetnik, a 1780. slobodni zidar weimarske lože Anna Amalia, dobija plemstvo i postaje Kammerpräsident. Bio je i upravitelj weimarskog teatra.

Putuje po Njemačkoj i Švicarskoj, bavi se naučnim studijama, te se druži s Herderom i Schillerom. Svoju književnu karijeru započeo je u okrilju književnog pokreta Sturm und Drang.

Njegovo djelo obuhvata gotovo sve književne rodove i nekoliko naučnih područja. Mnogobrojni su uzori i uticaji: svjetski klasici, književnost rokokoa, narodna poezija različitih naroda, široko područje historije, teologije, filozofije, teorije umjetnosti i prirodnih nauka. Nakon što se oduševio "Hasanaginicom" bio je prvi koji ju je preveo na njemački jezik, i samim tim promovisao njemačkoj književnoj javnosti.

Nametnuo se savremenicima kao obnovitelj lirike, drame, epa, romana, te učenjak izuzetno oštrog i dubokog uvida u strukturu i fenomene prirode. Još za života postao je spomenik njemačkog klasičnog humanizma.

Njegovo ime bez plemićkog dodatka "von" danas nosi Frankfurtski Universitet.

Lihtenštajn

Kneževina Lihtenštajn (njem. Fürstentum Liechtenstein) malena je država u srednjoj Evropi, bez izlaza na more. Graniči sa Švicarskom na zapadu i Austrijom na istoku. Reljef je planinski, što je pogodovalo razvoju planinskog (skijaškog) turizma. Poznata je i kao porezni raj. Glavni grad je Vaduz. Unatoč svojoj maloj površini, Lihtenštajn nije jako urbaniziran (kao što je to npr. Kneževina Monako). Lihtenštajn je najmanja zemlja na svijetu u kojoj se govori njemački jezik, te jedina evropska zemlja čije susjedne zemlje također nemaju izlaz na more.

Luksemburg

Luksemburg (puni naziv: Veliko vojvodstvo Luksemburg) je država u Zapadnoj Evropi. Po državnom uređenju je parlamentarna monarhija na čelu sa velikim vojvodom Henrijem. Graniči sa Francuskom (dužina granice 73 km), Belgijom (148 km) i Njemačkom (138 km). Luksemburg je s površinom od 2586 km2 druga najmanja zemlja Evropske unije.

Luksemburg je jedna od zemalja osnivača Evropske ekonomske zajednice, organizacije koja je prethodnik današnje Evropske unije, a zajedno sa Belgijom i Holandijom čini zemlje Beneluksa. Od marta 1970. godine, Luksemburg je članica „Organisation internationale de la Francophonie“ (Međunarodne organizacije frankofonskih zemalja). Jedan je od osnivača NATO saveza.

Martin Luther

Martin Luther (rođen 1483. preminuo 1546.) je bio njemački teološki i vjerski reformator, začetnik protestantske reformacije. Njegova vjerska reformacija duboko je uticala na političke, ekonomske, obrazovne i jezičke prilike u svijetu što ga je učinilo jednom od krucijalnih figura evropske historije.

Morfološka klasifikacija galaksija

Morfološka klasifikacija galaksija (engl. Hubble sequence) je način klasifikacije galaksija koji je uveo Edwin Hubble.

Niski njemački jezik

Niski njemački jezik (poznat kao Plattdeutsch, Plattdüütsch ili Niski saksonski) je ime regionalnog jezika kojim se govori u sjevernoj Njemačkoj, i istočnoj Holandiji. Po nekim lingvističkim kategorizacijama, niski njemački obuhvata niski franački (holandski) kao jednu granu, dok su druga grana niski saksonski (dijalekti sjeverne Njemačke i dijela Holandije).

Niski njemački je dio zapadno germanskog dijalektskog kontinuuma.

Njime kao maternjim govori 3 miliona ljudi, a razumije ga oko 10 miliona.

Na zapadu, prelazi u niske franačke dijalekte, na jugu u visoke germanske dijalekte centralnog njemačkog jezika. Na istoku, graniči se sa poljskim i kašupskim jezikom. Na sjeveru od njega su danski i frizijski.

Kao nekadašnji jezik trgovine, naročito udruženja Hanza, niski njemački je dosta utjecao na engleski i skandinavske jezike.

Njemačka

Njemačka (njemački: Deutschland), službeno Savezna Republika Njemačka ( Bundesrepublik Deutschland), jeste suverena država u Srednjoj Evropi. Na sjeveru graniči sa Sjevernim morem, Danskom i Baltičkim morem; na istoku sa Poljskom i Češkom; na jugu sa Austrijom i Švicarskom; a na zapadu sa Francuskom, Luksemburgom, Belgijom i Holandijom. Teritorija Njemačke zauzima površinu od 357.021 kvadratnih kilometara i ima umjerenu sezonsku klimu. Sa 82 miliona stanovnika je najnaseljenija država među država članicama Evropske unije, te treća po broju migranata u svijetu.Za područje pod imenom Germania u kojoj živi nekoliko germanskih naroda se zna i bilježi već od 100. godine n. e. Počevši od 10. vijeka, njemačka područja čine središnji dio Svetog Rimskog Carstva koje traje sve do 1806. godine. Tokom 16. vijeka, sjever Njemačke postaje središte protestanske reformacije. Njemačka se prvi put pojavljuje kao savremena nacionalna država nakon Njemačkog ujedinjenja tokom Francusko-pruskog rata 1871. godine. Nakon drugog svjetskog rata, Njemačka je bila podijeljena u dvije zasebne države: Istočnu Njemačku i Zapadnu Njemačku u skladu sa granicama savezničkih okupacionih zona. Dvije države su ponovno ujedinjene 1990. godine. Zapadna Njemačka je 1957. godine postala osnivačka članica Evropske zajednice, koja 1993. godine postaje Evropska unija. Njemačka je dio neograničene Šengenske zone i usvojila je evropsku valutu, euro, 1999. godine.

Njemačka je federalna parlamentarna republika sastavljena od 16 saveznih država. Glavni i ujedno najveći grad je Berlin. Njemačka je članica Ujedinjenih nacija, NATO-a, G8 i OECD-a. Ona je jedna od vodećih industrijskih zemalja u svijetu, sa trećom najvećom privredom po nominalnom BDP-u i petom po PKM-u. Ona je najveći izvoznik i drugi najveći uvoznik robe. Godišnje alocira drugi najveći iznos međunarodne pomoći u svijetu, dok je šesta u svijetu po vojnim troškovima. Ona je razvila visoki standard života i uspostavila opsežni sistem socijalne sigurnosti. Igra važnu ulogu u evropskoj politici a održava mnoga bliska partnerstva i na globalnom nivou. Njemačka je poznata i kao vodeća zemlja u nekoliko naučnih i tehnoloških područja.

Roman Koudelka

Roman Koudelka češki je skijač-skakač koji se u Svjetskom kupu takmiči od 2006. Skače na skijama kompanije Fischer. Govori češki i njemački jezik. Oženjen je i ima jedno dijete.

Romantizam

Romantizam (Romantizam = romantično, nestvarno, nerealno) je umjetnički pravac u književnosti, muzici i slikarstvu koji se javlja krajem 18. vijeka, vrhunac mu je od 1800. - 1830.

Razni su događaji uvjetovali da se romantizam javi kao opći kulturni pokret: Francuska revolucija i pad Napoleona; ništa što je obećano nije ispunjeno, nisu ostvareni ideali ljudi, te je uslijedilo razočarenje.

Salzburg (pokrajina)

Salzburg je jedna od devet pokrajina Republike Austrije. Glavni grad ima isto ime kao i pokrajina: Salzburg. Pokrajina ima oko 530.576 stanovnika (2008) i s time je jedna od najmanjih austrijskih pokrajina (sedma od ukupno devet). Salzburg ima teritoriju od 7.155 km2 (oko 8,5% cijele površine Austrije). Salzburg se graniči sa austrijskim pokrajinama Gornja Austrija, Štajerska, Koruška, Tirol, Njemačkom na sjeveru i na jugu sa Italijom. Pećina Eisriesenwelt je najduža ledena pećina u Evropi .

Tirol (pokrajina)

Tirol je jedna od devet pokrajina Republike Austrije. Glavni grad je Innsbruck. Pokrajina ima 746.153 stanovnika.

Vorarlberg

Vorarlberg je jedna od devet pokrajina Republike Austrije. Glavni grad je Bregenz. Po procjeni Instituta za statistiku Austrije od septembra 2008. godine u Vorarlbergu živi 367.766 stanovnika.

Španija

Španija, zvanično Kraljevina Španija (španski: Reino de España; galicijski: Reino de España; katalonski: Regne d’Espanya; asturijski: Reinu d’España; baskijski: Espainiako Erresuma; oksitanski: Reialme d’Espanha), jest država na jugozapadu Evrope i parlamentarna nasljedna kraljevina. Najvećim dijelom se nalazi na Pirenejskom (Iberskom) poluostrvu. Administrativno je podijeljena na 17 autonomnih zajednica i dva autonomna grada (španski: ciudades autónomas), Ceuta i Melilla. Glavni i najveći grad Španije je Madrid, a veći gradovi su Barcelona, Valencia, Sevilla, Bilbao i Málaga.

Članica je Ujedinjenih nacija, Evropske unije, OECD-a i NATO saveza. Ona se ubraja u veoma razvijene zemlje, a prema podacima iz 2012. bila je među dvadeset najvećih zemalja izvoznika i uvoznika u svijetu. Smatra se jednom od vodećih turističkih zemalja u svijetu, prema podacima iz 2016. treća je zemlja po broju stranih turista.

Njemačka po temama
Historija
Geografija
Vlast
Privreda
Društvo
Kultura
Povezani članci
Srednjovjekovna
književnost
Rana moderna
književnost
18. vijek
19. vijek
20. vijek
Savremeni pisci
Nobelovci koji su
pisali na njemačkom
Književne nagrade
u njemačkom
govornom području

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.