Nauka

Nauka ili znanost (latinski: scientia = znanje; grčki: λογος – logos = nauka, znanje, znanost, učenje) je sistem sređenih isistematiziranih znanja o nama i (matrijalnom i nematerijalnom) svijetu koji nas okružuje. T o je obimna i opsežna skupina informacija i o nekom subjektu, ali se ta riječ posebno koristila za informacije o fizičkom univerzumu. Kako se znanje povećavalo, pojedine metode su se dokazale pouzdanije nego neke druge, i danas su naučne metode standard za nauku. To uključuje korištenje pažljivog posmatranja, eksperimente, mjerenja, matematiku, i ponavljanje

  • Prema standardnim rječnicima,[1] nauka je sistematski poduhvat koji stvara i organizira znanja u obliku objašnjenja i teorijskih predviđanja o Univerzumu (svemiru).[2]
  • Moderna nauka je otkriće, kao i izum. To je otkriće da priroda općenito djeluje dovoljno ustaljeno da se može opisati zakonima, čak i matematičkim. Naučnim istraživanjima je potrebno tehničko osmišljavanje, apstrakcije, aparati i organizacija za izlaganje rezultata koje liči na pravne deskripcije.[3][4]
  • U starijim i usko povezanim značenjima, nauka se također odnosi na takav korpus znanja sebi koji se može racionalno objasniti i pouzdano primijeniti. Djelatnik u oblasti nauke je poznat kao naučnik.

Da bi se uzeo u razmatranje sa naučnog stanovišta, objekat posmatranja mora biti podvrgnut ponovljenim testiranjima od strane neovisnih posmatrača. Korištenje naučnih metoda za dostizanje novih otkrića se naziva naučno istraživanje, i ljudi koji rade ta istraživanja se zovu naučnici. U užem smislu, nauka se naziva eksperimentalnom, dok je svrha primijenjene nauke, odnosno inžinjerstva, praktično upotrebljavanje naučnog znanja. Naučne hipoteze su edukovani prijedlozi objašnjenja fenomena ili razumne pretpostavke o prirodi univerzuma.

Naučna teorija je hipoteza koja je potvrđena ponovljenim promatranjima i mjerenjima. Naučne teorije su obično date kao matematičke forme, i uvijek su podložne odbacivanju ako ih budući eksperimenti opovrgnu. U modernom svijetu, naučna istraživanja su najvažnije aktivnosti svih razvijenih država, i od naučnika se očekuje da objave svoja otkrića u referentnim časopisima, naučnim periodicima gdje suci provjeravaju fakte u članku, prije nego što se on objavi. Čak i poslije objavljivanja, nove naučne ideje nisu općenito prihvaćene dok se rad ne ponovi.

Naučna pismenost je sposobnost opće populacije da razumije osnovne koncepte koji se odnose na nauku.

The Scientific Universe
Skala Univerzuma – mapirana prema granama nauke

Osnovna klasifikacija

Naučna polja su uobičajeno podijeljena na dvije osnovne grupe: prirodne nauke, koje proučavaju prirodne pojave (uključujući i život u biološkom smislu) i socijalne nauke, koje proučavaju ljudsko ponašanje i društva.

Matematika, koja je klasificirana kao formalna nauka, ima i sličnosti i razlike sa prirodnim i društvenim naukama. Formalna nauka je vitalna za empirijske nauke. Velika dostignuća u formalnim naukama obično dovode i do velkih dostignuća u empirijskim naukama. Formalne nauke su ključne u formiranju hipoteza, teorija i zakona, kako u otkrićima, tako i u opisivanju kako nešto radi (u prirodnim naukama), i u saznavanju kako ljudi misle i djeluju (u socijalnim naukama).

Dok su empirijska istraživanja prirode opisana čak u antičko doba (npr. od strane Aristotela, Teofrasta i Plinija starijeg), naučne metode se koriste od Srednjeg vijeka (npr. od strane Al-Hejsema, El-Birunija i Roger Bacon-a), pojava moderne nauke se općenito veže za moderni period poznat kao Naučna revolucija 16. i 17. vijeka.

Prirodne nauke

Astronomija: Astronomija zvijezda Galaktička astronomija · Kosmologija · Planetarna geologija · Planetarna nauka ·

Biologija: Anatomija · Astrobiologija · Bioantropologija · Biohemija · Biološko inženjerstvo · Biofizika · Biologija ćelije · Biologija mora · Biologija razvića · Biologija tla · Biotehnologija · Botanika · Citologija · Fiziologija· Evolucija · Evolucijska biologija · Genetika · Genetika čovjeka · Gerontologija · Hidrobiologija · Imunologija · Limnologija · Mikrobiologija · Molekulska biologija · Neurologija · Paleontologija · Parazitologija · Radiobiologija · Teorijska biologija · Toksikologija · Zoologija

Hemija: Alhemija · Analitička hemija · Astrohemija · Biohemija · Kristalografija · Hemija okoline · Nauka o hrani · Geohemija · Okolinski održiva hemija · Anorganska hemija · Nauka o materijalima · Molekularna fizika · Nuklearna hemija · Organska hemija · Fotohemija · Fizikalna hemija · Radiohemija · Hemija čvrstog stanja · Supramolekularna hemija · Nauka o površini · Teorijska hemija

Nauke o Zemlji: Atmosferske nauke · Ekologija · Nauke o okruženju · Geodezija · Geologija · Geomorfologija · Geofizika · Glaciologija · Hidrologija · Nauka o vodama · Mineralogija · Okeanografija ·Paleoklimatologija · Nauka o polenu · Fizička geografija · Nauka o tlu · Svemirska nauka

Fizika: Primijenjena fizika · Atomska fizika · Računarska fizika · Fizika kondenzovane materije · Eksperimentalna fizika · Mehanika · Fizika čestica · Fizika plazme · Kvantna mehanika · Mehanika čvrstih tijela · Teorijska fizika · Termodinamika · Entropija · Opća teorija relativnosti · M-teorija · Specijalna teorija relativnosti

Socijalne nauke i nauke o ponašanju: Antropologija · Arheologija · Kriminologija · Demografija · Ekonomija · Geografija · Historija · Političke nauke · Psihologija · Sociologija

Primijenjene nauke

Inženjerstvo: Poljoprivredne nauke · Biomedicinske nauke· Hemijske nauke · Građevinarstvo · Kompjutersko inžinjerstvo ·Biološki inženjerstvo · Genetičko iženjerstvo · Elektrotehnika · Zaštita od požara · · Industrijske nauke · Mašinstvo · Vojne nauke · Rudarstvo · Nuklearne nauke · Softver · Informatika

Zdravstvene nauke: · Stomatologija · Epidemiologija · Zdravstvena zaštita · Medicina · Njega · Farmacija · Socijalni rad · Veterinarska medicina

Formalne nauke: Kompjuterske nauke · Logika · Matematika · Statistika

Interdisciplinarnost: Primijenjena fizika · Vještačka inteligencija · Bioetika · Bioinformatika · Biogeografija · Biomedicinsko inženjerstvo · Biostatistika · Kognitivne nauke · Računarska lingvistika · Kulturalne studije · Kibernetika · Nauka o okruženju · Etičke studije · Evoluciona psihologija · Šumarstvo · Nauka o zdravlju · Bibliotečke nauke · Logika · Matematička biologija · Matematička fizika · Naučno modeliranje · Neuronsko inženjerstvo · Neuronauka · Politička ekonomija

Naučne i tehnološke studije: Naučne studije · Semiotika · Sociobiologija · Teorija sistema · Transdisciplinarnost · Urbano planiranje

Historija nauke Filozofija nauke Naučni zakon

Reference

  1. ^ name=OnlineEtDict>"science". Online Etymology Dictionary. Pristupljeno 2014-09-20.
  2. ^ Wilson E. O. (1998): Consilience: The unity of knowledge, Vintage Books, New York,ISBN 0-679-45077-7.
  3. ^ Heilbron J. L., Ed (2003): The Oxford Companion to the history of modern science. Oxford University Press, New York, ISBN 0-19-511229-6.
  4. ^ "science". Merriam-Webster Online Dictionary. Merriam-Webster, Inc. Pristupljeno 16. 10. 2011. a : knowledge or a system of knowledge covering general truths or the operation of general laws especially as obtained and tested through scientific method; b : such knowledge or such a system of knowledge concerned with the physical world and its phenomena : natural science

Također pogledajte

Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine

Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (ANUBiH) je najviša naučna i umjetnička državna institucija Bosne i Hercegovine.

Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine nastala je iz Naučnog društva koje je utemeljeno Zakonom (Sl. l. NR BiH 14/51) 1951. godine. Naučno društvo je funkcioniralo sve dok Skupština SR Bosne i Hercegovine 1966. godine nije donijela Zakon (Sl. l. SR BiH 22/66) prema kojem je Naučno društvo Bosne i Hercegovone preraslo u Akademiju nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, najvišu naučnu i umjetničku instituciju Bosne i Hercegovine.

Zakonom je Akademiji nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine stavljeno u zadatak da vodi brigu o ukupnom razvoju nauke i umjetnosti, da organizira naučna istraživanja i umjetničke manifestacije, da objavljuje radove svojih članova i saradnika Akademije i da u cjelini brine o stanju i razvoju nauke i umjetnosti u zemlji. Akademija je u svom radu potpuno samostalna i slobodna, a rukovodi se isključivo principima i interesima nauke i slobodnog uvjerenja svojih članova.

Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine je na temelju Zakona donijela svoj Statut, u kojem je regulirala sva pitanja organizacije, upravljanja i rada u svim oblastima u kojima djeluje.

Astronomija

Astronomija, koja etimološki znači "zakon zvijezda" (od grč. astronomia = astros+nomos) je nauka koja obuhvata promatranje i objašnjenje događaja koji se dešavaju izvan Zemlje i njene atmosfere. Ona izučava porijeklo, evoluciju, te fizikalna i hemijska svojstva tijela koja možemo promatrati na nebu (a koja se nalaze izvan Zemlje) kao i procese koji ih obuhvataju.

Astronomija je jedna od onih nauka gdje amateri igraju još ključnu ulogu, posebno u otkrićima i promatranju prolaznih pojava. Astronomiju ne treba miješati s astrologijom, pseudonaukom koja pokušava predvidjeti ljudsku sudbinu na osnovu praćenja putanja nebeskih tijela .

Iako ove dvije naučne oblasti dijele isto porijeklo, ipak se mnogo razlikuju .

Naučnici koji se bave astronomijom se zovu astronomi. Astronomi koriste naučni metod dok astrolozi ne koriste.

Biologija

Biologija (grčki: βiοs - bios = život + λoγοs - logos = nauka, znanje, znanost, učenje) je nauka o životu, životnim pojavama i procesima. Obuhvata široki spektar naučnih područja, od proučavanja života na molekulskom nivou do međuodnosa živih bića sa (živom i neživom) okolinom i njihove evolucije u prostoru i vremenu.Svi oblici života imaju izvjesne osobine koje ih čine specifičnima i razlikuju od mrtvih tvari. Za razliku od nežive prirode, sva živa bića posjeduju autonomnost, autoregulaciju i autoreprodukciju. Prema tome, uobličena su u samoodržive organizme, sa sposobnošću samoregulacije životnih pojava i procesa i samoobnavljanja (reprodukcije) naredne generacije istovrsnih potomakaBiodiverzitet na Zemlji uključuje više od 10 miliona različitih vrsta živih bića. Veličina im s kreće od mikroskopskih (mikroorganizama) do džinovskih (plavi kit - more i slon - kopno) dimenzija.

Biološka klasifikacija

Biosistematika ili biološka sistematika ili kratko sistematika je nauka o diverzifikaciji prošlih i sadašnjih životnih oblika, srodničkih i drugih odnosa između živih bića tokom vremena. Odnosi se mogu predočiti kao evolucijsko stablo (sinonimi: kladogrami, filogenetsko stablo filogeneze). Filogeneza ima dvije komponente, grananja (prikazuje odnose u grupi) i dužina grana (pokazuje iznos evolucije). Flogenetska stabla vrsta i viših taksona se koriste za proučavanje evolucije osobina (npr. anatomskih ili molekulskih karakteristika) i distribuciju organizama (biogeografija). Bioistematika se, drugim riječima, koristi za razumijevanje historije evolucije života na Zemlji.

Budizam

Budizam je jedna od tri velike svjetske religije koja je nastala na području sjeverne Indije prije više od 2500 godina.

Charles Joseph Etienne Wolf

Charles Joseph Étienne Wolf (9. novembar, 1827. – 4. juli, 1918.) je bio francuski astronom.

Godine 1862., Urbain Le Verrier mu je ponudio mjesto asistenta na pariškoj opservatoriji.

U 1867. je on sa Georges Rayet-om otkrio Wolf-Rayet zvijezde. Treba zapaziti da je bliskog crvenog patuljka Wolf 359 bio otkrio nejmački astronom Max Wolf, a ne Charles Joseph Étienne Wolf.

Ekologija

Ekologija (grč. οἶκος - oikos = dom, prebivalište + λογία - logos = nauka, znanje) – nauka o životu u svom domu – proučava složene interaktivne međuodnose živih bića i sredine u kojoj žive, uključujući živu i neživu prirodu. Proučava i načine i mogućnosti preživljavanja i mijenjanja životnih zajednica i biosfere u cjelini. Pojam ekologija je uveo Ernest Haeckel (1866).Ekologija je prirodna i interdisciplinarna nauka, koja gradi svoje temelje u biologiji, geografiji, geologiji, fizici, hemiji i matematici. U zadnje vrijeme, informatika igra veliku ulogu u sintezi i sabiranju ekoloških podataka.

Ekologija pokušava da pronađe odgovor i riješenje brojnim problemima okoliša koji nas sve više okružuju. Nažalost, mnogi problemi današnjice su antropogenog porijekla. Prijevoz, termoelektrane i sagorijevanje fosilnog goriva za razne svrhe su odgovorni za više od 50% zagađenja zraka. Vode i tla sadrže sve veće količine raznih teških metala i pesticida. Nuklearne elektrane proizvode velike količine radioaktivnog otpada, čija manipulacija i odlaganje zahtijeva vrlo precizne mjere i standarde. Ovakvi problemi su samo par primjera.Ekologija se, dakle, suočava sa problemima interakcija žive i nežive prirode u njenom okolišu, na lokalnoj i globalnoj razini. Odgovori nisu uvijek evidentni, ni jednostavni, ni lagani. Ipak, sve više se širi shvatanje da čovjek nije neograničeni vladar prirodom i da je njen integralni i neraskidivi dio. U tome je i sadržana obaveza da, kao u jedini prirodi nosilac "materije koja kreativno misli", traži djelotvornija rješenja za budući opstanak sopstvene vrste i života u cjelini.

Fakultet islamskih nauka u Sarajevu

Fakultet islamskih nauka u Sarajevu (FIN) jeste visokoobrazovna institucija, članica Univerziteta u Sarajevu. Fakultet je osnovan 29. septembra 1977. godine pod imenom Islamski teološki fakultet u Sarajevu.

Od 2013. godine Fakultet je punopravna članica Univerziteta u Sarajevu.

Trenutni dekan fakultet je Prof. dr. Zuhdija Hasanović.

Geografija

Geografija je kompleksna nauka koja proučava prirodne i društvene pojave i procese u geoprostoru, te veze i odnose između njih. Naziv geografija je grčkog porijekla i dolazi od gea-Zemlja i grafein-pisati, opisivati.

Iako geografija nije jedina nauka o Zemlji, ona je praktično jedina povezujuća nauka između prirodnih i društvenih disciplina, s tim što se, kao na predmet proučavanja, fokusira na geografski omotač, uslovno rečeno Zemljinu površinu kao najsloženiji i najuniverzalniji sistem naše planete.

Zadatak geografije kao nauke je kompleksna i sveobuhvatna analiza geografskih pojava i procesa, te uzročno-posljedičnih veza i odnosa, kao i zakona i zakonomjernosti što proizilaze iz njih.

Prosto rečeno, geografsko znanje nam je potrebno da bi pravilno razumjeli situaciju na planeti, te da bi na osnovu toga mogli pravilno odrediti i smijer i intenzitet ljudskog progresa u budućnosti, što je sada aktuelno kao održivi razvoj.

Geologija

Geologija (iz grčkog γῆ, gē, i.e. "zemlja" i -λoγία, -logia, i.e. "nauka o, govori") je nauka koja se bavi proučavanjem planete Zemlje, stijena i minerala koje je tvore te procesa koji je mijenjaju.

Geologija nam daje uvid u historiju Zemlje dajući dokaze za tektoniku ploča, evolucionu historiju, i klimu kakva je vladala u prošlosti. Geologija je važna za istraživanja minerala i njihovu eksploataciju, vodene resurse, razumijevanje prirodnih nesreća u opasnosti, te za pobliže proučavanje klimatskih promjena. Geologija je najbitnija u geotehničkim naukama i jedna je od glavnih nauka.

Guillaume Bigourdan

Camille Guillaume Bigourdan (6. april 1851 – 28. februar 1932) bio je francuski astronom.

Bigourdan je rođen u selu Sistels u Tarn-et-Garonne departmanu u jugozapadnoj Francuskoj, od oca Pierre Bigourdana i majke Jeanne Carrière. Godina 1877. astronom Félix Tisserand ga je imenovao na mjesto pomoćnog astronoma na Opservatorija u Toulouseuu, a 1879. je slijedio Tisserand-a u parišku opservatoriju gdje je kasnije postao direktor.

Proveo je mnoge godine u potvrđivanju položaja 6380 maglina. Nadao se da će postaviti osnove za buduća proučavanja vlastitog kretanja maglina. Ovaj njegov rad se pokazao manje-više uzaludan, pošto daleke magline neće pokazati nikakvo podesno kretanje. Međutim, tokom rada na tom projektu istraživanja položaja međuzvjezdanih oblaka, on je otkrio blizu 500 novih nebeskih objekata.

Godine 1902. je učestvovao u naporima da se preračunaju sa većom preciznošću meridijanske razlike između Londona i Pariza. Postao je član Bureau des Longitudes 1903. godina, kao i član Francuske akademije nauka 1904.

Opisao je metodu podešavanja ekvatorske montaže kod teleskopa, koja je kasnije postala poznata pod nazivom "Bigourdanova metoda".

Guillaume Bigourdan je dobio Lalandeovu nagradu koju dodjeljuje Francuska akademija nauka godine 1883. i 1891., kao i Zlatnu medalju Kraljevskog astronomskog društva, 1919. Bio je direktor Međunarodnog biroa vremena (francuski: Bureau International de l'Heure) od 1919. do 1928. godine.

Godine 1919. primio je "Prix Jules Janssen", najvišu nagradu francuskog astronomskog društva (Société astronomique de France).

Oženio je kćerku tadašnjeg direktora pariške opservatorije Amédée Mouchez-a.

Historija

Historija (grčki: ἱστορία, historia, što znači "istraga, saznanje") je nauka koja proučava prošlost, posebno kako se ona odnosila na ljude. To je termin koji se odnosi na prošle događaje, do kojih se dolazi otkrićem, prikupljanjem, organiziranjem, prezentacijom i tumačenjem informacija o tim događajima. Naučnici koji pišu o historiji zovu se historičari. Događaji koji su se dogodili prije pisanog zapisa se smatraju prahistorijom.

Historija se može odnositi i na akademsku disciplinu koja koristi narativ da ispita i analizira redoslijed događaja iz prošlosti i objektivno utvrdi uzroke i posljedice koje ih određuju. Priče o određenoj kulturi, koje ne podržavaju vanjski izvori (kao što je priča o kralju Arturu) obično se klasifikuju kao kulturno dobro ili legenda. Herodot, grčki historičar iz 5. stoljeća p.n.e., se smatra "ocem historije", i zajedno sa svojim savremenikom Tukididom, je postavio temelje za moderno proučavanje ljudske historije. Njihov rad se i danas čita, a jaz između Herodotove kulture i vojne Tukididove kulture i dalje je kamen spoticaja ili pristupa u modernom historijskom pisanom obliku.

Drevni uticaji su pomogli tumačenje prirode historije koja se razvila tokom stoljeća i nastavlja se mijenjati i danas. Moderno proučavanje historije je široko, i uključuje proučavanje pojedinih regija i proučavanje određenih aktuelni ili tematskih elemenata historijskim istraživanjima. Historija se uči u okviru osnovnog i srednjeg obrazovanja, a akademske studije historije su glavna disciplina na univerzitetima.

Informatika

Informatika (engleski: information science, informatics) jeste nauka koja se bavi strukturiranjem, obradom i prenosom informacija. Pojam informatika je nastao spajanjem riječi informacija i automatika.

Informatika i računarstvo nisu potpuno iste stvari, iako su veoma usko vezane jer se bave istim ili sličnim tematikama. Informatika se danas uglavnom ubraja u inženjerske ili tehničke nauke. Ona ima nezanemariv dio tema koje su isključivo teoretske prirode. Informatika je, kao i matematika, mnogo širi pojam u odnosu na računarstvo. Postoji problem i sa terminima u raznim jezicima zbog uske vezanosti informatike i računarstva, tako da se termin informatika često odnosi na računarstvo. Informatika je više teoretske prirode, ali se zato detaljno bavi softverom i strukturiranjem, obradom, pretvaranjem, pohranjivanjem i prijenosom informacija.

Matematika

Matematika (grčki: μάθημα, trans. máthēma, dos. 'nauka, učenje') nauka je koja izučava aksiomatski definirane apstraktne strukture koristeći logiku. Izučavane strukture najčešće potječu iz drugih prirodnih nauka, najčešće fizike, ali neke od struktura definirane su i izučavane radi internih razloga.

Medical Subject Headings

Medical Subject Headings − poznatije po skraćenici MeSH − je tzv. kontrolirani rječnik za indeksiranje knjiga i članaka iz medicine, biologije i drugih prirodnih nauka, a može da se koristi i kao riznica koje olakšava pretraživanje informacija. Radi pod pokroviteljstvom američke Nacionalne medicinske biblioteke (engleski: National Library of Medicine), a koristi ga uglavnom MEDLINE, vodeća svjetska bibliografska baza iz oblasti biomedicinskih nauka, koja je besplatno dostupna na internetu i može se pretraživati preko sajta PubMed.Do 2007. godine su izlazila i godišnja štampana izdanja, a danas je MeSH dostupan samo preko interneta. Iako je izvorno na engleskom, MeSH je dostupan i na drugim jezicima (njemačkom, italijanskom itd.) i sadrži dokumente na različitim jezicima.

Medicina

Medicina je naučna oblast čiji su predmet interesovanja zdravlje i blagostanje živih bića, najprije podrazumjevajući zdravlje čovjeka, a potom i zdravlje nekih redova životinja. Riječ medicina porijeklom je iz latinskog jezika i znači lijek (remedium), a upotrebljava se i izraz ars medicina kao umjetnost liječenja. Zasnovana je dva principa: teorijsko-istraživačkom i praktičnom, ili često nazvanim, kliničkim principom. Teorijsko-istraživački princip će omogućiti da se određena oblast, bolest, urođena mana ili stanje definiše, detaljno prouči i nakon izvršenih testova uputi na zaključivanje. Zaključena medicinska teorija se putem raznih edukacijskih procesa najčešće provodi u praktični oblik, što će dovesti do konačnog cilja - unaprijeđenja zdravlja živih oblika na kojima će se ta teorija i primjenjivati. Sve navedeno čini medicinu spojem naučnog i praktičnog, jer pored teorijske osnove, u medicini postoji niz tehnika, proizvoda, postupaka, planova i drugih definicija koje su u najvećoj mjeri sposobne da život održe zdravim ili ponovo takvim učine ukoliko on to nije.

U modernoj medicini, sve je važnije pitanje prevencije određenih bolesti. Ljekari pokušavaju skrenuti pažnju na to koliko je važno održati optimalne uslove života i svoje postupke prilagoditi harmoniji koja vlada unutar jednog života, ukoliko u istom nema posljedica urođenih (kongenitalnih) nedostataka. Pažnja se naročito skreće na danas vrlo prisutne probleme sa viškom tjelesne mase, seksualno prenosive bolesti, dermatološke probleme, disfunkcije regulacijskih mehanizama, toksikomaniju i druge zdravstvene probleme koje čovjek može izbjeći adekvatnom brigom o svom i o zdravlju ljudi koji ga okružuju.

Medicinske klasifikacije omogućavaju kodiranje raznih oboljenja i procedura.

Medicina kao nauka ima u opsegu nekoliko velikih grana ili (pod)nauka:

Osnovne (bazne) medicinske nauke

Kliničke medicinske nauke

Stomatologija

Veterinarska medicina

Ostale grane medicineSvaka od ovih grana sveukupne medicinske nauke ima svoje specifičnosti, ali su u svakoj od njih prisutne osnovne odrednice očuvanja i obnavljanja homeostaze (općeg blagostanja) organizma. Osnovne medicinske nauke nude glavninu svih naučnih saznanja, iz nauke uopće, u smislu da povezuju određene oblasti pojedinih nauka i integriraju ih u medicinu u onoj mjeri koliko je to primjenjivo na život. Kliničke medicinske nauke pružaju priliku da se budući ili već priznati ljekar upozna sa metodama i tehnikama koji će mu omogućiti da aplicira znanje stečeno kroz učenje subjekata koji su u domenu baznih medicinskih nauka. Ova instanca u edukaciji jednog ljekara dovest će do definisanja njegove uže specijalnosti, koja može dosezati visoko i osposobiti ga za najpreciznije radove jednom organu.

Ostale grane medicinske nauke miz navedene grupem u samom nazivu imaju definisan predmet interesovanja, ali se ipak oslanjaju na detalje koje im nude osnovne i kliničke medicinske nauke. Stomatologija je dio medicinske nauke čija briga je zdravlje usne šupljine (stoma - usta, otvor; logos - nauka, glavna riječ, bit), iako se najčešće vezuje samo za zdravlje zuba; veterinarska medicina brine o zdravlju izvjesnog broja životinjskih vrsta, njihovoj ishrani, njihovoj životnoj okolini, i slično; farmacija kao nauka, najbliža je općoj definiciji medicine, jer ona je ta koja proučava i proizvodi "remedium", "medicinu", dakle konkretan hemijski ili drugi suplement koji će ublažiti, ili potpuno ukloniti tegobe posmatranog živog organizma, odnosno dovesti do ponovnog uspostavljanja homeostaze.

Nobelova nagrada

Nobelova nagrada je međunarodna nagrada koja se dodjeljuje svake godine pojedincima ili grupama čiji su uspjesi iznimni. To uključuje izvanredna istraživanja, nove tehnike i tehnologije ili izniman doprinos društvu. Pri samom spomenu Nobelove nagrade većina ljudi vidi sliku univerzalnih genijalaca i briljantnih pojedinaca koji su je dobili.

Nobelova nagrada nosi ime po Alfredu Nobelu, švedskom industrijalcu i izumitelju dinamita. On je 27. decembra 1895. u švedsko – norveškom klubu u Parizu objavio ideju o osnivanju fonda iz kojeg bi se dodjeljivale nagrade najzaslužnijima. Nobel je bio zaprepašten i šokiran načinom na koji je svijet upotrebljavao njegov izum – dinamit. To je bio razlog njegove odluke da se nagrade dodjeljuju onima koji svojim sposobnostima najviše doprinose čovječanstvu.

Prva svečanost dodjele Nobelovih nagrada za književnost, fiziku, hemiju i medicinu je održana na Kraljevskoj Muzičkoj Akademiji u Stockholmu, 1901. godine. Od 1902. godine nagrade formalno dodjeljuje kralj Švedske. Kralj Oscar II. nije u početku bio zadovoljan s činjenicom da se nagrade dodjeljuju strancima, ali svoje je mišljenje promijenio nakon što je shvatio da dodjela ove nagrade u Švedskoj predstavlja dobru ‘reklamu’ za samu Kraljevinu.

Nagrade se dodjeljuju jednom godišnje na svečanosti koja se obično održava 10. decembra – na dan kada je preminuo Alfred Nobel. Imena dobitnika (laureata) nagrada se u pravilu objavljuju već u septembru. Dužnost objave imaju različite ustanove povezane sa Švedskom Akademijom.

Po svojoj prirodi, Nobelova nagrada je finansijski utemeljena. Iznos je nešto veći od milion eura. Ideja koja je opravdavala dodjelu nagrade je bila ta da se s dobivenim finansijskim sredstvima nastave istraživanja i razvoj. Ali, realnost je nešto drugačija… Mnogi dobitnici nagrade su po njenom primitku već bili u mirovini, a nekima taj novac baš i nije poslužio za daljnja istraživanja. Nobelova nagrada je još uvijek najprestižnija nagrada i

poticaj da se bude od koristi čovječanstvu inspirišući mnoge primaoce u njihovoj težnji da iskoriste svoj ​​potencijal nudeći svoje najbolje radove za dobrobit svih.

Rijeka (vodotok)

Rijeka je veliki prirodni vodotok, obično svježe vode. Od izvora do ušća u drugu rijeku, jezero ili more, rijeke primaju vodu od pritoka i svojim tokom stvaraju riječno korito.

U nekim slučajevima voda jednostavno oteče kroz tlo ili se potpuno isuši, i ne stigavši do nekog drugog vodenog tijela.

Manje rijeke mogu imati različite nazive: bujica, potok, vodena struja, draga, rječica, pritoka.

Rijeka je dio hidrološkog ciklusa. Voda se u rijeci uglavnom prikuplja od padavina, putem površinskog oticanja, punjenjem podzemnih voda, izvorima, i otpuštanjem vode pohranjene u prirodnom ledu i glečerima. Nauka koja proučava rijeke se zove potamologija.

Stéphane Javelle

Stéphane Javelle (16. novembar 1864 – 3. august 1917) bio je francuski astronom. Od 1888. radio je kao asistent Henriju Perrotinu na opservatoriji u Nici gdje je uočio 1.431 objekt uvršten u Indeksni katalog (engleski: Index Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars, skraćeno IC). Isprva je radio kao knjigovođa dok ga poslodavčev prijatelj Louis Thollon nije preporučio Perrotinu. Francuska akademija nauka dodijelila mu je nagradu "Valz" 1910. godine.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.