Monarhija

Monarhija se prema obliku vlasti i državnog uređenja svrstava u prvu podjelu a to je prema obliku vladavine (više pod vlada). Ova podjela se uzima prema osobinama koje imaju nosioci vlasti, načinu dolaska na vlast, te prema odnosu vlasti i vladara prema građanima (pored monarhije u ovu podjelu još se ubrajaju i diktatura i republika)

Prava moć monarha može se u velikoj mjeri razlikovati, od simbolične, odnosno ceremonijalne uloge (krunisane republike), preko djelimične i ograničene (ustavne monarhije) do potpuno autokratske uloge monarha (apsolutne monarhije). U tradicionalnom smislu, položaj monarha se nasljeđuje i traje do smrti ili abdikacije. Nasuprot tome, kod izbornih monarhija monarh se određuje izborom. U oba slučaja izbora monarha postoje dodatne varijacije s obzirom na postojanje različite strukture i tradicije koje definišu monarhiju.

U slučaju apsolutne monarhije vlast monarha je neograničena, nasljedna i bez odgovornosti. Ona se transformisala u današnjem smislu u vlast zakona. Ustavna monarhija je ograničena ustavom. Ovo se dogodilo usljed razvoja društva (ekonomskih odnosa, tehnike, građanske misli) i spoznaja da društvo može opstati, a država egzistirati. Ako se vladavina monarha zamjeni vlašću zakona doći će do transformacije klasične monarhije. U novijem periodu prilikom donošenja zakona monarh sarađuje sa parlamentom. Tako je započeo proces podjele vlasti. Kralj je izgubio izvršno-političke ovlasti.

Forms of government
Oblici vladavine
Republički oblik vladavine:
  Predsjednička republika sa potpunim predsjedničkim sistemom
  Predsjednička republika sa polupredsjedničkim sistemom
  Parliamentarna republika sa predsjednikom i parlamentarnim sistemom
  Parliamentarna republika sa predsjednikom čija je uloga ceremonijalna dok izvršnu vlast predstavlja premijer

Monarhijski oblik vladavine:
  Ustavne monarhije sa monarhom čija je uloga ceremonijalna dok izvršnu vlast predstavlja premijer
  Ustavne monarhije koje pored monarha imaju i premijera ali gdje monarh i dalje ima značajnu izvršnu i/ili zakonodavnu vlast

  Države u kojima su obustavljene ustavne odredbe vlade (npr. vojnom diktaturom)
  Države s jednopartijskim sistemom
  Države gdje se oblik vladavine ne uklapa ni u jedan gore navedeni sistem (npr. Prelazne vlade, nejasne političke situacije ili ne postojanje vlade)

Također pogledajte

Apsolutna monarhija

Apsolutna monarhija je naziv za monarhijski oblik vladavine gdje monarh ima svu izvršnu, zakonodavnu i sudsku vlast koja nije ograničena nikakvim ustavom ili drugim institucijama. Jedini izuzetak u nekim slučajevima mogu predstavljati vjerske doktrine ili običaji.

U apsolutnim monarhijama mogu postojati neke institucije koje nisu direktno potčinjene državnom poglavaru, kao što su parlamenti, ali oni imaju isključivo savjetodavnu funkciju, a pravo na donošenje odluka u pravilu pripada vladaru.

U današnjem svijetu kod apsolutnih monarhija razlikujemo takozvane prave apsolutne monarhije koje nemaju ustav i ustavne monarhije s apsolutističkim ovlastima vladara. Primjeri današnjih apsolutnih monarhija su Brunej, Oman, Katar, Saudijska Arabija, Svazi i Vatikan. Dok su moći monarha u ostalim ustavnim monarhijama postale ograničene ili još uvijek bivaju ograničavane, lihtenštajnski knez je referendumom 2004. dobio još više ovlasti.

Austro-Ugarska

Austro-Ugarska (njemački: Österreich-Ungarn; mađarski: Ausztria-Magyarország; češki: Rakousko-Uhersko) je bila ustavna unija Austrijskog carstva i Kraljevine Ugarske od 1867. do 1918. godine, kada se raspala kao rezultat poraza u Prvom svjetskom ratu. Ova unija je bila rezultat Austro-ugarske nagodbe 30. marta 1867. godine kada je ratifikovana u mađarskom parlamentu. Sastojala se od dvije monarhije (Austrija i Mađarska) i jednog autonomnog regiona Kraljevine Hrvatske i Slavonije pod mađarskom krunom. Njom je vladala dinastija Habsburg, a Austrija i Mađarska su imale isti status. Po ovoj nagodbi, carina, vanjski poslovi i vojska su bili jedinstveni, a svi drugi vladini poslovi su bili podijeljeni između dvije države.

Austro-Ugarska je bila multietnička država i jedna od svjetskih sila u to vrijeme. Geografski je bila drugo najveće carstvo u Evropi nakon Ruskog carstva, prostirući se na 621.538 km2 i treće najmnogoljudnije carstvo u Evropi nakon Ruskog i Njemačkog carstva. Također je bila četvrta najveća industrijska sila svijeta nakon SAD-a, Njemačke i Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Irske. Austro-Ugarska je bila jedna od Centralnih sila u Prvom svjetskom ratu ali je poražena. Nakon Prvog svjetskog rata raspala se na Kraljevinu Mađarsku, Austriju, Čehoslovačku, Poljsku i Državu SHS, čime je dvojna monarhija de facto prestala postojati. Otcjepljenje je službeno potvrđeno mirovnim sporazumima u Saint Germainu s Austrijom i Trianonu s Mađarskom.

Belgija

Belgija (holandski: België; francuski: Belgique; njemački: Belgien), službeno Kraljevina Belgija, jest suverena država koja se nalazi u Zapadnoj Evropi. Graniči sa Holandijom, Njemačkom, Luksemburgom, i Francuskom. Ukupna površina Belgije je 30.528 km2 i ima oko 11 miliona stanovnika. Glavni grad države je Bruxelles. Jedan je od osnivača Evropske unije i domaćin nekoliko službenih sjedišta EU, kao i sjedište mnogih velikih međunarodnih organizacija kao što je NATO.

Belgija se nalazi na kulturnoj raskrsnici germanske i latinske Evrope sa flamanskom zajednicom koja govori holandski jezik i predstavlja 59 % stanovništva Belgije i valonskom zajednicom koja govori francuski jezik i predstavlja 41 % stanovništva Belgije. Osim toga, tu je mala skupina stanovnika koji govore njemačkim jezikom i koji žive uglavnom na području uz njemačku granicu.

Belgija je federalna ustavna monarhija sa parlamentarnim sistemom upravljanja. Njene dvije najveće regije su holandsko govorno područje Flandrija na sjeveru i francusko govorno područje Valonija na jugu. Njemačka zajednica uglavnom naseljava istočnu Valoniju. Belgijska jezička raznolikost i povezani politički sukobi reflektiraju se kroz njenu političku historiju i složen sistem vlasti.

Historijski, područje na kojem se danas nalaze Belgija, Holandija i Luksemburg su bili poznati kao Niske zemlje. Ova regija je nazvana Belgica na latinskom jeziku nakon uspostave rimske provincije Gallia Belgica, koja je obuhvatala skoro isto područje. Od kraja srednjeg vijeka do 17. stoljeća, prostor današnje Belgije je bio prosperitetan i kosmopolitski centar trgovine i kulture. Od 16. stoljeća do Belgijske revolucije 1830. godine, kada se Belgija otcijepila od Holandije, područje Belgije je služilo kao bojno polje između mnogih svjetskih sila, uzrokujući da bude nazvana "Bojno polje Evrope". Ova reputacija je bila posebno naglašena za vrijeme dva svjetska rata.

Nakon nezavisnosti, Belgija je učestvovala u industrijskoj revoluciji a tokom 20. stoljeća imala je u posjedu mnoge kolonije u Africi. Druga polovina 20. stoljeća je obilježena rastom napetosti između Flamanije i Valonije koja je podstaknuta različitim jezikom i nejednakim ekonomskim razvojem. Ovaj kontinuirani antagonizam je doveo do nekoliko dalekosežnih reformi, što je rezultiralo tranzicijom od unitarne do federalne organizacije države u periodu od 1970. do 1993. godine. Uprkos reformama, tenzije između Flamanije i Valonije su i dalje žestoke.

Danska

Danska (danski: Danmark), zvanično Kraljevina Danska (danski: Kongeriget Danmark), jest suverena država koja se nalazi u sjevernoj Evropi. To je najjužnija država nordijske regije koja se nalazi jugozapadno od Švedske i južno od Norveške, a na jugu se graniči sa Njemačkom. Kraljevina Danska je suverena država koja se sastoji od Danske i dvije autonomne konstitutivne države na sjeveru Atlantskog okeana: Farskih ostrva i Grenlanda. Danska ima površinu od 43.094 km2 i populaciju od 5.699.200 stanovnika. Zemlja se sastoji od poluostrva Jutland i arhipelaga od 443 ostrva, od kojih je 70 naseljeno. Ostrva se odlikuju ravnicama, obradivom površinom, pješćanim obalama i umjerenom klimom.

Kraljevina Danska je nastala u 10. stoljeću kao pomorska nacija koja se borila za kontrolu nad Baltičkim morem. Danski vladari su bili i vladari Kalmarske unije (ujedinjena država Danske, Švedske i Norveške) koja se raspala izlaskom Švedske iz unije 1523. godine. Danska i Norveška su ostale u uniji dok se nisu razišli 1814. godine. Nestankom Kalmarske unije, Danska je naslijedila Kalmarske kolonije Farska ostrva i Grenland. Početkom 17. stoljeća, bilo je nekoliko ustupaka teritorije; ovo je kulminiralo 1830-ih s naletom nacionalističkih pokreta koji su poraženi 1864. godine tokom Drugog šlezvičkog rata. Danska je bila neutralna za vrijeme Prvog svjetskog rata. Kao najveći industrijski izvoznik poljoprivrednih proizvoda u drugoj polovini 19. stoljeća, Danska sprovodi socijalnu i radno-tržišnu reformu početkom 20. stoljeća.

Sadašnji Ustav Danske je potpisan 5. juna 1849. godine, završavajući apsolutnu monarhiju koja je započela 1660. godine. Uspostavlja se ustavna monarhija - trenutni monarh je kraljica Margareta II - koja je organizovana kao parlamentarna demokratija. Vlada i nacionalni parlament imaju sjedište u Kopenhagenu, glavnom i najvećem gradu Danske. Danska je postala članica Evropske ekonomske zajednice 1973. godine, zadržavajući svoju valutu krunu. Članica je NATO-a, Nordijskog vijeća, OECD-a, OSCE-a, Ujedinjenih nacija i dio je Šengenske zone.

Danci imaju visok životni standard i rangirani su visoko u brojnim nacionalnih performansama, uključujući obrazovanje, zdravstvenu zaštitu, zaštitu građanskih sloboda, demokratsko upravljanje, prosperitet i ljudski razvoj. Danska je često rangirana kao jedna od najsretnijih zemalja na svijetu. Zemlja ima jedan od najvećih svjetskih prihoda po glavi stanovnika, i ima jednu od najviših svjetskih stopa poreza na dohodak građana. Velika većina danaca su članovi Nacionalne crkve, iako Ustav garantuje slobodu vjeroispovijesti.

Dinastija

Dinastija je redoslijed vladara iz iste porodice, obično u kontekstu feudalnog ili monarhijskog sistema ali se nekad javlja i u izbornim republikama. Dinastijska porodica ili linija se nekad naziva i "kuća"; dok se u tituli može nazivati "kraljevska", "prinčevska", "grofovska" i slično u zavisnosti od poglavara ili trenutne titule koje nose njeni članovi. Historičari proučavaju historije mnogih suverenih država, poput drevnog Egipta, Karolinškog carstva ili Kineskog carstva, unutar okvira nasljednih dinastija. Kao takav, pojam "dinastija" se može koristiti za definiranje era (perioda) tokom kojih je vladala određena porodica i da se opišu događaji, trendovi i arheološki nalasci tog perioda (naprimjer vaza iz "Ming dinastije"). Riječ "dinastija" se često u takvim slučajevima izostavlja, pa se često kaže samo "Ming vaza".

Do 19. vijeka, bilo je samo po sebi razumljivo da je zakonska i legitimna funkcija monarha da uvećava svoju dinastiju: to jest, da poveća teritoriju, bogatstvo i moć članova svoje porodice. Dinastija koja se najduže održala na vlasti bila je carska japanska dinastija Jamato, čija je vladavina počela 660. p.n.e. i traje do danas.

Dinastije širom svijeta su se tradicionalno računaju patrilinearno, kao što je to definirano franačkim Salskim zakonom. Naslijeđe preko kćerke, ako je dopušteno, smatralo se osnivanjem nove dinastije u vladajućoj kući njenog muža. Međutim, u nekim zemljama u Africi (Balobedu), porijeklo se određivalo po majčinoj liniji (matrilinearno), kada su vladari usvajali imena dinastija svojih majki kada su ih naslijeđivali. Primjeri uključuju holadsku dinastiju Orange, gruzijsku dinastiju Bagrationi i dinastiju Habsburg-Lorraine.

Riječ "dinastija" se ponekad neformalno koristi i za osobe koji nisu na vlasti, naprimjer, članove porodice koja ima određenu moć i utjecaj u drugim područjima, kao što je serija nasljednika neke velike kompanije. Također je proširena na osobe koje nisu u srodstvu, kao što su veliki pisci ili slikari iste škole ili određeni igrači u sportskim timovima. Televizijska serija o jednoj takvoj porodici snimljena je i prikazivana pod imenom Dinastija.

Država

Država je u društvenim naukama obavezujuća politička institucija centralizovane vlasti i organizacija društva koja posjeduje monopol legitimnog korištenja sile na određenoj teritoriji. Prema međunarodnom pravu i međunarodnim odnosima, država obično označava politički subjekt koji je suveren, tj. nije podložan nikakvoj višoj političkoj vlasti.

Državno uređenje

Državno uređenje (društveno uređenje, društveni sistem, politički sistem) je skup političkih institucija koje državi omogućuju izvršenje njenih funkcija, te definira organizaciju i sistem vlasti u državi. Uglavnom se razlikuje:

Republika - npr. Francuska

Monarhija

Apsolutistička monarhija - npr. Vatikan

Ustavna monarhija - npr. Španija

Federacija - npr. USA

Konfederacija - npr. Švicarska

Diktatura - npr. Kuba iako u principu Republikaa

Esvatini

Esvatini (izvorno: eSwatini), do 2018. Svazi(lend), jest država na jugu Afrike. Na sjeveru, zapadu i jugu graniči s Južnoafričkom Republikom, a na istoku s Mozambikom. Po uređenju je monarhija, a do 1968. bio je britanska kolonija. Čak 80% stanovnika bavi se poljoprivredom i glavninu izvoza čini šećer. Esvatini je danas država s najvećom stopom zaraze HIV-om u svijetu; zaraženo je približno 40% stanovništva.

Habsburška Monarhija

Habsburška monarhija (njemački: Habsburgermonarchie), poznatija i kao Dunavska monarhija (njemački: Donaumonarchie), je nezvaničan naziv koji su koristili historičari za zemlje i pokrajine kojima je vladala austrijska dinastija Habsburg do 1780. godine, a zatim njen nasljednik dinastija Habsburg-Lotaringija do 1918. godine. Habsburška monarhija je bila kompozitna država sastavljena od teritorija koje su bile u sastavu Svetog rimskog carstva. Glavni grad Monarhije je bio Beč, osim od 1583. do 1611. godine kada je bio premješten u Prag. Habsburška monarhija je od 1804. do 1867. godine monarhija je postala Austrijsko carstvo, a od 1867. do 1918. godine Austro-Ugarska.

Habsburška monarhija je svoje početke započela oko dvorca Habsburg u današnjoj Švicarskoj, da bi se kasnije razvila oko habsburških nasljednih zemalja (današnja Austrija i Slovenija) koje su Habsburzi stekli 1278. godine. Monarhija je kasnije narasla uz pomoć ženidbi i ratova, da bi veliki uspon doživjela tokom vladavine Maksimilijana I, Karla V i Ferdinanda I. Od toga trenutka vladari Habsburške monarhije su ponekad izravno vladali i polovinom Evrope.

Nedovršeni članak Habsburška Monarhija koji govori o historiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Kraljica

Kraljica može imati višestruko značenje, zavisno do njene uloge:

kao supruga kralja

kao vladarica kraljevine, odnosno suveren

Krunidba

Krunidba je ceremonija koja označava predaju vladarskih ovlasti stavljanjem krune na glavu monarha. Monarh koji prođe ceremoniju krunidbe je okrunjen ili krunisan. Osim samog čina postavljanja krune na glavu monarha, krunidbena ceremonija kršćanskih monarha često uključuje pomazanje svetim uljem. Monarhu se tokom ceremonije predaje i ostatak regalije, npr. globus cruciger i žezlo. Svi ti predmeti su od velike historijske i religijske važnosti.

Luj XVIII, kralj Francuske

Luj XVIII (Louis Stanislas Xavier; 17. novembar 1755. - 16. septembar 1824.), poznat kao "Željeni" (le Désiré), je bio monarh iz dinastije Bourbon koji je vladao kao kralj Francuske od 1814. do 1824. godine, osim perioda poznatog kao Stotinu dana. Luj XVIII je proveo dvadeset i tri godine u egzilu, od 1791. do 1814. godine, za vrijeme Francuske revolucije i Prvog Francuskog carstva, i ponovo u periodu od stotinu dana 1815. godine, po povratku Napoleona sa Elbe.

Prije dolaska na francusko prijestolje, Luj je imao titulu grofa Provanse, kao brat kralja Luja XVI. Dana 21. septembra 1792. godine Nacionalni konvent je ukinuo monarhiju i svrgnuo kralja Luja XVI, koji je kasnije pogubljen na giljotini. Kada je mladi Luj XVII, sin Luja XVI, umro u zatvoru u junu 1795. godine Luj XVIII je naslijedio svog nećaka kao titularni kralj.

Tokom Francuske revolucije i Napoleonove ere, Luj XVIII je živio u egzilu u Pruskoj, Ujedinjenom kraljevstvu i Rusiji. Kada je Šesta koalicija konačno porazila Napoleona 1814. godine, Luj je postavljen kao francuski rojalista na svoj zakoniti položaj. Kada je Napoleon pobjegao sa Elbe i obnovio svoje Francusko carstvo, Luj XVIII je pobjegao a Sedma koalicija je objavila rat Napoleonu. Nakon Napoleonovog konačnog poraza, Luj XVIII se vratio na francusko prijestolje.

Luj XVIII je vladao kao kralj nešto manje od deset godina. Stvorena je ustavna monarhija (za razliku od starog režima, koji je bio apsolutna monarhija). Kada je nastupila ustavna monarhija, kraljevske povlastice Luja XVIII su znatno smanjene Poveljom iz 1814. godine novog Francuskog ustava. Luj nije imao djece i nakon njegove smrti naslijedio ga je brat Karlo, grof Artoisa. Luj XVIII je bio posljednji francuski monarh koji je umro na toj poziciji; njegov nasljednik Karlo X (1824. - 1830.) je abdicirao a Luj Filip (1830. - 1848.) i Napoleon III (1852-1870) su svrgnuti.

Luksemburg

Luksemburg (puni naziv: Veliko vojvodstvo Luksemburg) je država u Zapadnoj Evropi. Po državnom uređenju je parlamentarna monarhija na čelu sa velikim vojvodom Henrijem. Graniči sa Francuskom (dužina granice 73 km), Belgijom (148 km) i Njemačkom (138 km). Luksemburg je s površinom od 2586 km2 druga najmanja zemlja Evropske unije.

Luksemburg je jedna od zemalja osnivača Evropske ekonomske zajednice, organizacije koja je prethodnik današnje Evropske unije, a zajedno sa Belgijom i Holandijom čini zemlje Beneluksa. Od marta 1970. godine, Luksemburg je članica „Organisation internationale de la Francophonie“ (Međunarodne organizacije frankofonskih zemalja). Jedan je od osnivača NATO saveza.

Malezija

Malezija je ustavna monarhija u Jugoistočnoj Aziji. Sastoji se od trinaest država i tri federalne teritorije. Prostire se na površini od 330.803 km2 a sastoji se od dvije površine otprilike iste veličine Poluostrva Malaje i ostrvskog dijela Istočne Malezije, odvojenih Južnokineskim morem. Prema procjeni iz 2018. u Maleziji je živjelo 31.882.000 stanovnika.

Država je Južnim kineskim morem razdvojena u dva regiona, približno iste veličine: poluostrvsku Maleziju i malezijski Borneo, poznat i kao Istočna Malezija. Poluostrvski dio Malezije graniči kopnenom i pomorskom granicom s Tajlandom i pomorskom granicom s Singapurom, Vijetnamom i Indonezijom dok Istočna Malezija dijeli kopnenu i pomorsku granicu s Brunejom i Indonezijom kao i pomorsku granicu s Filipinima i Vijetnamom.

Glavni grad je Kuala Lumpur, dok je Putrajaya sjedište federalne vlade. Sa preko 30 miliona stanovnika, Malezija je 44. najnaseljenija država svijeta.

Teritorije na Malajskom poluostrvu su prvi put ujedinjene u Malajsku uniju 1946. godine. Dvije godine kasnije je restrukturirana kao Federacija Malaya a nezavisnost ostvaruje 31. augusta 1957. godine. Malaya se ujedinjuje sa Sjevernim Borneom, Sarawakom, i Singapurom 16. septembra 1963. godine, a nova država se naziva Malezija. Manje od dvije godine kasnije, 1965. godine, Singapur je izbačen iz federacije.

Najjužniji dio kontinentalnog dijela Evroazije, Tanjung Piai, se nalazi u Maleziji, u tropskom području. Malezija je jedna od 17 zemalja sa najraznolikijim biodiverzitetom na svijetu, sa velikim brojem endemskih vrsta.

Multietnička i mulikulturalna je država, što igra veoma važnu ulogu u njenom političkom životu.

Oko polovine stanovništva su Malajci, sa značajnom manjinom malezijskih Kineza i Indijaca kao i pripadnika urođeničkih naroda. Islam je ustavom proglašen državnom religijom sa zagarantovanim svim vjerskim slobodama nemuslimanskog stanovništva.

Od proglašenja svoje nezavisnosti, Malezija drži neke od ekonomskih rekorda Azije, sa rastom stope BDP-a od 6,5% godišnje zadnjih skoro 50 godina. Malezijska ekonomija je danas novoindustrijalizovana ekonomija, rangirana kao treća u Jugoistočnoj Aziji i kao 29. na svijetu. Jedna je od članica osnivača ASEAN-a, EAS-a, Organizacije islamske konferencije kao i članica APEC-a, Commonwealth nacija i Pokreta nesvrstanih.

Monarh (titula)

Monarh (od grčkog, monos, "jedan," i archein, "vladati"; "jedan vladar") je vrhovni ili apsolutni šef državne vlasti, bilo u stvarnosti ili simbolično. Takva vlada je poznata kao monarhija. Monarh obično nasljeđuje suverenitet (često se naziva i prijesto) od rođenja ili se bira monarh i upravlja do kraja svoga života ili abdikacije. Istinska moć monarha varira od jedne monarhije do druge. U jednoj oni mogu biti autokrate (autokratska monarhija), a u drugoj šefovi država koji imaju malu ili nikakvu vlast, sa vlašću koja je povjerena parlamentu ili drugom organu (ustavna monarhija).

Prestolonasljednik

Prestolonasljednik je osoba prva u nizu za nasljeđivanje prijestolja. To je uglavnom najstariji sin monarha, pogotovo ako je u pitanju primogenitura koja favorizira muške potomke.

Kroz historiju su prestolonasljednici ponekad bivali i okrunjeni za vrijeme života i vladavine svojih prethodnika. To je bio u slučaj u Francuskoj sve do vladavine Filipa II, te u ostalim državama koje su se ugledale na francuski model.

Tajland

Tajland je država koja se nalazi u Jugoistočnoj Aziji, u samom srcu Indokineskog poluostrva.

Graniči sa Mijanmarom na sjeveru, Laosom na sjeveru i sjeveroistoku, Kambodžom na istoku i Malezijom na jugu. Na jugu izlazi na Tajlandski zaliv dok njegove zapadne obale zapljuskuju vode Andamanskog mora. Pomorsku granicu dijeli i sa Vijetnamom na jugoistoku i Indonezijom i Indijom preko Andamanskog mora na jugozapadu.

Klima na krajnjem jugu je ekvatorska, dok u ostalim dijelovima zemlje prevladava monsunska klima.

Prema državnom uređenju, Tajland je ustavna monarhija iako su se tokom posljednjih decenija na vlasti smjenjivale parlamentarna demokratija i vojna hunta, usljed mnogih vojnih udara od kojih se posljednji desio 2014. godine.

Glavni i najveći grad države je Bangkok.

Tajland je do 1949. godine bio poznat pod nazivom Sijam.

Ustav

Ustav je dokument koji određuje principe i zakone države, kako će se neka država upravljati i odnos između države i njenih subjekata. On određuje autoritet i ograničenja državnih istitucija i odnose između njih. Ustav određuje i štiti prava i slobode pojedinaca. Također, on određuje i načine svoje promjene.

Ustav je temeljni zakon jedne zemlje s kojim moraju biti u skladu svi zakoni. Ustav sadrži 3 sistema:

sistem organa vlasti koji određuje kako se vlada državom

drugi dio ustava se odnosi na imovinsko-pravne odnose

a treći dio ustava se odnosi na prava i dužnosti građana.

Ustavna monarhija

Ustavna monarhija je oblik monarhijske vladavine ustanovljen ustavnim sistemom koji prihvata izabranog ili nasljednog monarha kao šefa države. Moderne ustavne monarhije obično primjenjuju koncept podjele moći gdje je monarh ili nosilac izvršne vlasti ili ima samo ceremonijalnu ulogu. Monarhija u kojoj monarh ima apsolutnu vlast naziva se apsolutistička monarhija.

Kao najočigledniji primjer ustavne monarhije, brojni autori uzimaju britanski parlamentarizam i to iz više razloga:

s obzirom na to da je Velika Britanija bila najveća kolonijalna sila, svoj politički sistem nametnula je i svojim kolonijama (od kojih su neke i danas zadržale taj sistem poput Australije, Kanade

zbog duge tradicije koja je u britanskom načinu razmišljanja sve, a "sve stvari se mjere po dužini i respektabilnosti sopstvene tradicije" (prof. dr Vladimir Prvulović, "Komparativni politički sistemi").Dakle, britanski parlamentarizam bi se mogao svrstati u sistem saradnje vlasti koji postoji u ustavnoj monarhiji, uz tradicionalni utjecaj i smenjivanje na vlasti dvije najjače političke partije i uz tradicionalno razvijen sistem građanskih i političkih prava i osnovnih sloboda. U Britaniji nikada nije postojao (niti sada postoji) pisani ustav u klasičnom smislu te riječi. Ova monarhija funkcioniše kao ustavna na bazi odredbi brojnih povelja, konvencija, parlamentarnih i sudskih odluka, ugovora i drugih pravnih akata iz historije koji se odnose na sistem vladavine, položaj i prava monarha i drugih institucija vlasti.

Za razumijevanje funkcioniranja britanskog oblika ustavne monarhije, neophodno je upoznati se sa najvažnijim periodima njenog razvoja, kao i sa evolucijom i transformacijom njenih osnovnih političkih institucija vlasti. Ukratko rečeno, historija Britanije predstavlja historiju borbe različitih društvenih slojeva za vladavinu prava, a protiv apsolutističke vlasti monarha. U tom smislu se kao prvi stvarni demokratski pravni akt u historiji modernih društava uopšte, spominje engleska Magna charta libertatum (Velika povelja o slobodama) iz 1215. godine. Ova povelja, proglašena od strane kralja Ivana Bez Zemlje, zapravo predstavlja kompromis engleskog kralja i velikaša kojim se ograničavaju neka prava monarha i uspostavljaju prava kontrole i predhodne saglasnosti viših staleža sa uredbama vladara. Dakle, Velika povelja je značajna kao prvi akt i temelj političkog procesa evolucije od apsolutizma ka parlamentarizmu, tj. od jake kraljevske vlasti ka predstavničkom sistemu u Britaniji.

Sljedeći važan korak ka uspostavljanju ustavne monarhije i ograničenju apsolutne vlasti kralja u Britaniji, bilo je usvajanje akta The Articles of the Barons iste godine kada je usvojena i Velika povelja (1215. godine), što je za jedan sloj britanskog društva (grofove i visoku aristokratiju) značilo zaštitu od nekontrolisanih zahvata engleskog kralja u posjede barona. Međutim, oba ova akta (iako su imala značaj u zaštiti "društvenih" interesa jednog sloja društva - aristokratije), imala su ograničen domet, jer nisu štitili interese širokih narodnih masa.

Taj važan ustavnoravni posao utvrđivanja i izgradnje pravnih osnova monarhističkog uređenja u Britaniji nastavljen je mnogo kasnije, usvajanjem značajnih dokumenata - Peticije o pravima (1628), Habeas Corpus Act-a (1679.) i Bill of rights (1689). Tim aktima nazirao se začetak budućeg britanskog parlamentarizma, jer je uspostavljen Dom lordova i Dom komuna koji, u manje-više nepromjenjenom obliku, postoje i danas u Britaniji. Također, definitivno je ukinuto i dotadašnje kraljevsko pravo na veto (u 18. vijeku), čime se Parlamentu obezbjeđuje centralna pozicija u oblasti donošenja zakona, tj. njegova zakonodavna vlast.

Monarhije
Vrste
Po regionima
ili entitetima

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.