Medicina

Medicina je naučna oblast čiji su predmet interesovanja zdravlje i blagostanje živih bića, najprije podrazumjevajući zdravlje čovjeka, a potom i zdravlje nekih redova životinja. Riječ medicina porijeklom je iz latinskog jezika i znači lijek (remedium), a upotrebljava se i izraz ars medicina kao umjetnost liječenja. Zasnovana je dva principa: teorijsko-istraživačkom i praktičnom, ili često nazvanim, kliničkim principom. Teorijsko-istraživački princip će omogućiti da se određena oblast, bolest, urođena mana ili stanje definiše, detaljno prouči i nakon izvršenih testova uputi na zaključivanje. Zaključena medicinska teorija se putem raznih edukacijskih procesa najčešće provodi u praktični oblik, što će dovesti do konačnog cilja - unaprijeđenja zdravlja živih oblika na kojima će se ta teorija i primjenjivati. Sve navedeno čini medicinu spojem naučnog i praktičnog, jer pored teorijske osnove, u medicini postoji niz tehnika, proizvoda, postupaka, planova i drugih definicija koje su u najvećoj mjeri sposobne da život održe zdravim ili ponovo takvim učine ukoliko on to nije. U modernoj medicini, sve je važnije pitanje prevencije određenih bolesti. Ljekari pokušavaju skrenuti pažnju na to koliko je važno održati optimalne uslove života i svoje postupke prilagoditi harmoniji koja vlada unutar jednog života, ukoliko u istom nema posljedica urođenih (kongenitalnih) nedostataka. Pažnja se naročito skreće na danas vrlo prisutne probleme sa viškom tjelesne mase, seksualno prenosive bolesti, dermatološke probleme, disfunkcije regulacijskih mehanizama, toksikomaniju i druge zdravstvene probleme koje čovjek može izbjeći adekvatnom brigom o svom i o zdravlju ljudi koji ga okružuju. Medicinske klasifikacije omogućavaju kodiranje raznih oboljenja i procedura. Medicina kao nauka ima u opsegu nekoliko velikih grana ili (pod)nauka:

Svaka od ovih grana sveukupne medicinske nauke ima svoje specifičnosti, ali su u svakoj od njih prisutne osnovne odrednice očuvanja i obnavljanja homeostaze (općeg blagostanja) organizma. Osnovne medicinske nauke nude glavninu svih naučnih saznanja, iz nauke uopće, u smislu da povezuju određene oblasti pojedinih nauka i integriraju ih u medicinu u onoj mjeri koliko je to primjenjivo na život. Kliničke medicinske nauke pružaju priliku da se budući ili već priznati ljekar upozna sa metodama i tehnikama koji će mu omogućiti da aplicira znanje stečeno kroz učenje subjekata koji su u domenu baznih medicinskih nauka. Ova instanca u edukaciji jednog ljekara dovest će do definisanja njegove uže specijalnosti, koja može dosezati visoko i osposobiti ga za najpreciznije radove jednom organu.

Ostale grane medicinske nauke miz navedene grupem u samom nazivu imaju definisan predmet interesovanja, ali se ipak oslanjaju na detalje koje im nude osnovne i kliničke medicinske nauke. Stomatologija je dio medicinske nauke čija briga je zdravlje usne šupljine (stoma - usta, otvor; logos - nauka, glavna riječ, bit), iako se najčešće vezuje samo za zdravlje zuba; veterinarska medicina brine o zdravlju izvjesnog broja životinjskih vrsta, njihovoj ishrani, njihovoj životnoj okolini, i slično; farmacija kao nauka, najbliža je općoj definiciji medicine, jer ona je ta koja proučava i proizvodi "remedium", "medicinu", dakle konkretan hemijski ili drugi suplement koji će ublažiti, ili potpuno ukloniti tegobe posmatranog živog organizma, odnosno dovesti do ponovnog uspostavljanja homeostaze.

Erste hilfe.svg Molimo Vas, obratite pažnju na važno upozorenje u vezi s temama o zdravlju (medicini).

Zvanje ljekara

Zvanje ljekara - doktora opće medicine se stiče završetkom šestogodišnjeg studija na univerzitetu. Tokom studija se postepeno izmjenjuju opći predmeti kao, na primjer, medicinska hemija, biofizika i humana genetika, nakon toga dolaze, takozvani, pretklinički predmeti među kojima su anatomija, histologija i embriologija, i tako dalje. Negdje na polovini ovog puta sa pretkliničkih predmeta se prelazi na kliničke predmete, koji odgovaraju istinskoj medicinskoj struci. Nastava se izvodi teorijski (u vidu predavanja) i praktično (većina predmeta ima laboratorije za izvođenje vježbi). Nakon dvanaest uspješno završenih semestara, i odbrane diplomskog rada, te par nekoliko mjeseci u ulozi stažiste, dotadašnji studenti medicine dobiju zvanje doktora opće medicine (ili medicinske prakse). U godinama koje dolaze poslije uspješno završenog studija, postoji mogućnost specijaliziranja određene medicinske grane, ali i mogućnost napredovanja u akademskoj karijeri upisivanjem postdiplomskog studija. Postdiplomski studij vodi ka visokom akademskom stepenu, preko magistra do doktora medicinskim nauka, a vrhunac akademskog napredovanja je na zvanju akademika.

Grane medicine

Na Medicinskim fakultetima, sa nekim manjim razlikama, izučavaju se neki od slijedećih predmeta/grana medicine:

Surgeon operating, Fitzsimons Army Medical Center, circa 1990.JPEG
Hirurški zahvat

Student koji završi šestogodišnji studij medicine ima osnovna znanja iz navedenih oblasti. Obzirom na složenost organizma i procesa koji se u njemu dešavaju, te na brojnost faktora koji te procese ugrožavaju, ljekar opće prakse nije u mogućnosti pratiti sve ili većinu od navedenih grana, te se svojim interesovanjem priklanja specifičnom predmetu svog interesovanja i putem specijalističke prakse obučava za jedanu (ili eventualno dva) medicinsku granu. Na kraju specijalističke prakse ljekar stiče zvanje specijaliste, na primjer: urologa, neurologa, patologa, ginekologa i tako dalje.

Skoro svaka od ovih grana ima svoje subspecijalnosti koje se bave isključivo samo određenim problemima dotične grane medicine. Ova je podjela podložna daljoj promjeni i usavršavanjima, što najčešće zavisi od razvoja medicine tokom vremena.

Postoji i podjela na:

  • Hirurške grane medicine, (hirurgija, otorinolaringologija, oftalmologija, urologija i tako dalje).
  • Grane konzervativne medicine, (interna medicina, neurologija, psihijatrija, dermatologija i tako dalje)

U nekim zemljama zapada studenti medicine se već u prvim godinama studija opredjeljuju za hirurške grane ili za konzervativnu medicinu.

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Anatomija

Anatomija (grč. anatemnein = "sjeći, rezati") jest grana medicine koja ima za cilj proučavanje osnovnih makrostruktura organizma. Praktično svaki organizam ima sebi svojstvenu anatomiju, ali je najvažnija anatomija 5 životinjskih grupa: ptice, ribe, sisari, gmizavci, te vodozemci. Naravno, najvažnija među njima (za medicinsku nauku) jest anatomija čovjeka, a uz nju i anatomija sisara, koja je zanimljiva za veterinarsku medicinu.

Anatomiji je zadatak približiti zainteresiranima što bolje sve okom vidljive strukture na posmatranom organizmu, ne ulazeći u njihovu funkciju pretjerano, jer je to zadatak druge nauke, fiziologije. Može se podijeliti na manji broj grana koje imaju specifične sfere interesiranja, kao, npr, sistemska anatomija, topografska anatomija, plastična anatomija itd.

Bolest

Bolest ili hastaluk je izraz kojim se opisuje poremećaj normalnih zbivanja u organizmu, odnosno nepravilno odvijanje životnih funkcija kao reakcija na spoljne ili unutrašnje nadražaje mehaničke, fizikalno-hemijske, biološke ili psihološke prirode.

Teško je odrediti granicu "normalnosti" biološkog procesa, pa stoga ne postoji apsolutna granica između zdravlja i bolesti.

Bolest predstavlja promjenu životnog ritma; ona u pravilu otežava, a često i ugrožava opstanak biološkog organizma ili dovodi do smrti.

U medicinskoj praksi se pojedine bolesti razlikuju ili prepoznaju pomoću postupka zvanog dijagnoza, a za to su ključni patološki znakovi ili simptomi, čiji uzrok, odnosno tok proučavaju i prate etiologija i anamneza. Teoretski početak bolesti često se ne podudara sa stvarnim početkom tegoba; kao primjer može poslužiti infekcija patogenim bakterijama koja ne izaziva odmah patološke promjene, nego postoji stanje prividnog zdravlja zvano inkubacija, čije je trajanje kod nekih bolesti tačno određeno.

Nakon toga mogu se javiti uvodni, nespecifični znakovi (prodromi), a zatim tipični znakovi i tegobe. Ponekad se u toku bolesti razvije još i neka druga bolest kao komplikacija.

Za vrijeme bolesti praktična medicina primjenjuje u svrhu postizavanja ozdravljenja, odnosno produžavanja života bolesnike primjenjuje razne postupke koji se nazivaju terapija, a koji često uključuju davanje lijekova. Na osnovu promatranja razvoja i toka bolesti medicinski stručnjaci daju procjenu njenog konačnog ishoda i izgleda za ozdravljenje, a stručni naziv za to je prognoza.

Nakon poboljšanja zdravstvenog stanja nastupa stadij rekonvalescencije, a iza toga do izliječenja koje može biti potpuno ili s trajnim ostacima bolesti na organizmu.

Bubreg

Bubreg je parni organ kod kičmenjaka. Dio je mokraćnog sistema, filtrira otpadne materije iz krvi i izlučuje ih, skupa sa vodom, kao mokraću. Oblast medicine koja proučava bubrege i oboljenja bubrega naziva se nefrologija, od grčke riječi za bubreg.

Kod čovjeka, bubrezi su smješteni u stražnjem dijelu abdomena. Po jedan sa svake strane kičme; desni bubreg leži odmah ispod jetre, lijevi ispod dijafragme i pored slezene. Iznad svakog bubrega smještena je nadbubrežna žlijezda Zbog asimetrije u abdomenu zbog jetre, desni bubreg je smješten nešto niže od lijevog.

Bubrezi su smješteni retroperitonealno, što znači da leže iza peritoneuma, koji oblaže abdominalnu šupljinu. Približno odgovaraju nivou T12 do L3 kičmenih pršljenova, Gornji dijelovi bubrega su djelimično zaštićeni jedanaestim i dvanaestim rebrom, a svaki bubreg je čitav okružen sa dva sloja masnog tkiva (perirenalno i pararenalno masno tkivo).

Farmakologija

Farmakologija (Grčki: pharmakos, pharmacon (φάρμακον) - lijek, logos (λόγος) - nauka) je nauka o međudjelovanju lijeka i organizma.

Ugrubo, možemo je podijeliti na:

farmakokinetiku

farmakodinamikuPoddiscipline su:

Klinička farmakologija

Psihofarmakologija

Toksikologija

Teorijska farmakologijaFarmakologija nije isto što i farmacija, iako se ova dva termina vrlo često miješaju.

Grudna šupljina

Grudna šupljina je šupljina u ljudskom i životinjskom tijelu smještena iznad, odnosno ispred trbušne šupljine, a zaštićena rebrima. Gornja granica šupljine je prvo rebro, a donja dijafragma.

Unutar grudne šupljine su smješteni slijedeći organi:

Strukture kardiovaskularnog sistema: srce, aorta, pulmonarna arterija, šuplje vene, pulmonarne vene i vena azygos

Strukture respiratornog sistema: dušnik, bronhi i pluća

Strukture probavnog sistema: jednjak

Endokrine žlijezde: grudna žlijezda

Strukture nervnog sistema: nervus vagus

Strukture limfnog sistema: ductus thoracicus

Nedovršeni članak Grudna šupljina koji govori o medicini treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Hirurgija

Hirurgija (od grčke riječi cheirourgia; doslovno: "ručni rad") jeste medicinska specijalnost koja se bavi tretmanom bolesti i povreda na operativni, ručni ili instrumentalni način.

Jedinka

Jedinka (individua, pojedinac, organizam) je osnovna organizaciono–funkcionalna – autonomna biološka cjelina i osnovni oblik postojanja pripadnika svih vrsta živih bića. Ona je svojevrstan, jedinstven sistem homeostatske autoregulacije i samoodržavanja. Zahvaljujući tim osobinama i sposobnostima, a u neraskidivoj vezi sa životnom sredinom, individua osigurava sopstvenu egzistenciju i kontinuitet vrste kojoj pripada. Drugim riječima, općebiološka definicija jedinke nezaobilazno podvlači njenu prostornu i vremensku određenost te stalno usaglašavanje odnosa između organizaciono–funkcionalnog integriteta (autoregulacija) i neizbježnih uticaja činilaca životne sredine. Pomirenje bioloških potencijala organizma sa ograničavajućim egzogenim faktorima ostvaruje se složenim sistemom homeostatskog održavanja i nadomještenja. Kontinuitet ljudske vrste (kao i života uopće) osiguravaju reproduktivni procesi (autoreprodukcija). Ti procesi služe održavanju dugoročne – međugeneracijske homeostaze.Individua predstavlja osnovnu jedinicu egzistencije u živoj prirodi pa i u ljudskom društvu. Složenim sistemom veza i odnosa, jedinka se uklapa u više nivoe (stupnjeve) ekološke integracije: populaciju, biocenozu, ekosistem i svekoliku biosferu.

individualna svojstva (osobine) se isključivo registriraju direktno – neposrednim posmatranjem ili mjerenjem svake promatrane jedinke i nikada se ne odnose na pripadajuću grupu ili populaciju istovrsnih organizama.

Jetra

Jetra je organ kod sisara, uključujući i čovjeka. Ovaj organ igra veliku ulogu u metabolizmu, te ima veliki broj funkcija u tijelu, a neke od važnijih su čuvanje glikogena, sinteza plazma proteina, te detoksifikacija lijekova. Jetra također proizvodi žuč, koja je veoma bitna u probavi. Medicinski termini, koji se odnose na jetru, počinju sa hepato- ili hepatički od grčke riječi za jetru - hepar.

Krv

Krv je cirkulatorno tkivo, koje se sastoji od tečne plazme i ćelija (crvene krvne ćelije, bijele krvne ćelije i trombociti). Medicinski termini, koji se vezuju za krv, često počinju sa hemo- ili hemato- (od grčke riječi "haima", što znači "krv").

Glavna uloga krvi je da dovodi kisik, glukozu i ostale konstitucijske elemente do tkiva, te da otkloni štetne produkte (kao što su ugljik dioksid i laktička kiselina). Krv omogućava da ćelije (leukociti, abnormalne ćelije tumora) i druge tvari (amino kiseline, lipidi, hormoni), budu razmijenjeni između tkiva i organa. Problemi sa nadoknadom krvi i cirkulacijom mogu dovesti do velikih poremećaja u tkivu.

Lijek

Lijek (lat. medicamentum, njem. Medikament, engl. Medicine) je svaka biološka supstanca koja se ne unosi u organizam kao hrana. Svaki lijek se koristi u tačno propisanu svrhu, u tačno propisanoj dozi (količini). Obično se lijekovi propisuju od strane ljekara, u vidu recepta, na kome je precizirano u koje vrijeme, u kojoj količini i koliko dugo je potrebno uzimati lijek. Većina lijekova se upotrebljava u svrhu liječenja bolesti, ublažavanja simptoma i sl. Lijekovi mogu biti:

prirodnog porijekla (biljnog, životinjskog i mineralnog)

polusintetičkog porijekla

sintetičkog porijekla

Ljekar

Ljekar, liječnik ili hećim je osoba koja je završila medicinski ili stomatološki fakultet i bavi se medicinom.

U mnogim državama, također i u Bosni i Hercegovini, od ljekara se zahtjeva polaganje posebnih državnih ispita, čije uspješno polaganje omogućuju ljekaru legalni rad.

U Bosni i Hercegovini studij opće medicine obično traje 6 godina (stomatologije 5 godina), nakon čega je moguće nastaviti specijalizaciju.

Svaki ljekar polaže Hipokratovu zakletvu i mora se pridržavati određenog kodeksa ponašanja i profesionalne tajne.

Mokraća

Mokraća (urin) je tečni tjelesni otpadni produkt, nastao u bubrezima procesom filtracije iz krvi. Eliminacija urina se vrši aktom mokrenja (uriniranje) kroz mokraćnu cijev.

Populacija

Populacija (latinski: populus: narod) je osnovna biološka jedinica grupne promjenljivosti – prirodni oblik postojanja praktično svih vrsta živih bića i osnovna cjelina evolucijskih procêsâ. Zanemarujući rijetke izuzetke, populacija se, u biološkom smislu, definiše kao prostorno i vremenski ograničena grupa istovrsnih organizama koji su primarno povezani sistemom reprodukcijskim odnosa. Potrebno je, međutim, istaknuti da u primjeni na izvjesne posebne primjere ova opća definicija nailazi na određene poteškoće.Savremena nauka populacije opisuje sa dva osnovna polazišta – u biološkom i statističkom smislu. Biološki gledano, populaciju možemo shvatiti kao prostorno i vremenski relativno jasno ograničen sistem sklapanja reproduktivnih veza. Uobičajeno je da se takve grupe jedinki označavaju terminom lokalna populacija.Kada je riječ o ljudskim populacijama, s obzirom na stupanj zatvorenosti lokalne populacije, odnosno zavičajne vezanosti i migracijske aktivnosti stanovništva, postoje značajne razlike između seoskih (ruralnih) i gradskih (urbanih) sredina. Tako, naprimjer, u različitim dijelovima svijeta, susrećemo gotovo apsolutno zatvorene ruralne populacije, tj. takve lokalne populacije u kojima je ogromna većina do sada registrovanih brakova sklopljena među osobama iste zavičajne pripadnosti. Takve ljudske grupe mogu biti primjer biološki tipičnih populacija. Istovremeno, u urbanom stanovništvu je veoma teško definirati granice lokalne populacije. Praktično, ona je difuzno uklopljena u sistem populacija određenih užih i širih regiona. Na taj način postoji teorijska mogućnost održavanja reproduktivnih veza među svim dijelovima svjetskog stanovništva, pa se biološki pojam populacije može odnositi i na cjelokupno čovječanstvo.U standardnom statističkom smislu, bilo koju grupu slučajno ili selektivno posmatranih ljudi (proučavani uzorak) možemo nazvati populacijom. Rezultate takvih zapažanja i analiza treba, međutim, jasno razlučiti od odgovarajućih podataka reprezentativnog karaktera i, po mogućnosti, povezati ih sa stvarnim ili mogućim stanjem u prirodnom sistemu reproduktivnih odnosa. Kako u biološkom tako i u statističkom smislu, pod populacijom se podrazumijeva i svjetsko stanovništvo (pučanstvo) u cjelini ili u određenim područjima; (de)populacijom se, također, označavaju i procesi naseljavanja, odnosno raseljavanja posmatranih regiona i rasta sveukupnog čovječanstva ili njegovih pojedinih dijelova.

Porođaj

Porođaj predstavlja prekid trudnoće nakon 28 sedmica. Prema definiciji WHO (svjetske zdravstvene organizacije) normalna trudnoća traje 37 do 42 sedmice. Porođaj koji nastupi prije 37 sedmice zove se prijevremeni porođaj, a onaj koji nastupi nakon 42 sedmice graviditeta je prolongirana trudnoća, odnosno prenešena. Normalan porođaj podrazumjeva fiziološka zbivanja kojim se završava rađanje zrelog ploda,posteljice i plodnih ovojaka.

U porođajnom procesu učestvuju tri glavna faktora i utiču na njegov tok.

porođajni objekt

porođajni putevi

porođajne snagePorođajni objekt predstavljaju plod,posteljica,plodovi ovojci i amnionska rečnost. Porođajne puteve predstavlja porođajni kanal kojim prolaze plod i posteljica. Porođajne snage mogu biti prirodne i vještačke koje primjenjuje akušer. Prirodne porođajne snage su naponi i materične kontrakcije.

Smrt

Smrt je kraj života; neizbježna činjenica, a vjerovatno i stanje. Većina ljudi smatra da poslije smrti dolazi raj ili pakao. Dio njih misli da nema ničega. Stari narodi su vjerovali da smrću odlaze u vječna lovišta i zato su svoje mrtve pokopavali sa oruđem, nakitom i oružjem, potrebnim za taj vječni lov. Niko u stvari ne zna što dolazi poslije. naučna i akademska disciplina koja proučava smrt ljudskih bića naziva se Tanatologija.

Upala

Upala, inflamacija ili zapaljenje (latinski: inflammatio, upaliti) je biološki odgovor organizama na štetne materije, kao što su patogeni, mrtve ćelije ili druge iritirajuće materije. Cilj ove reakcije je zaštita organizma, pokušaj da se ukloni štetna materija i započne proces ozdravljenja tkiva.

Inflamacija i infekcija nisu sinonimi; infekcija je izazvana stranim patogenom, dok je inflamacija reakcija na spoljašnji ili unutrašnji stimulans.

Nedovršeni članak Upala koji govori o medicini treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Vitamin C

Vitamin C ili askorbinska kiselina je vitamin rastvorljiv u vodi, a prisutan je u svježem voću i povrću. On je jedan od najispitanijih i najviše opisanih vitamina. I naravno, prvi sintetski dobiveni vitamin. Sudjeluje kao reducens u brojnim biološkim procesima. Važan za sintezu kolagana i karnitina te za metabolizam masnih kiselina. Najjači je antioksidans među vitaminima topljivim u vodi. Inače je vitamin C poznat po skorbutu, bolesti koja nastaje zbog njegovog nedostatka.

Zdravlje

Zdravlje je forma homeostaze organizma u stanju balansa sa unosom i iznosom energije i stvari u ekvilibrijumu (koji dozvoljavaju rast).

Svjetska zdravstvena organizacija definiše zdravlje kod ljudi kao "stanje kompletne fizičke, mentalne i društvene dobrobiti koje se ne sastoji samo od izostanka bolesti", a posljednjih godina definicija je proširena da bi uključila sposobnost da se vodi „društveno i ekonomski produktivan život“.

Šećerna bolest

Šećerna bolest ili dijabetes (lat. diabetes mellitus; grč. διαβήτης) jeste hronični, neizlječivi sistemski poremećaj metabolizma , koji se karakterizira hiperglikemijom, tj. trajno povišenim nivoom glukoze u krvi. Uglavnom je uslovljen nasljednim faktorima , a nastaje zbog smanjene sekrecije ili smanjenog biološkog dejstva hormona inzulina, odnosno u kombinaciji ova dva faktora . Taj nedostatak ometa razmjenu ugljiko hidrata, masti i bjelančevina u organizmu (što se ispoljava tipičnim tegobama), a nakon dužeg vremena utiče i na strukturu i funkciju krvnih sudova, živaca i drugih vitalnih organa i sistema organa.

Dijabetes se danas ubraja među najčešća endokrinološka oboljenja, s učestalošću u stalnom porastu (naročito u razvijenim zemljama svijeta) . To je posljedica modernog stila života i povećanja broja spoljašnjih etioloških činilaca, među kojima se posebno izdvaja gojaznost. Šećerna bolest se najčešće javlja u starijem životnom dobu kao posljedica općih degenerativnih i sklerotičnih promjena u organizmu (koja zahvataju i pankreas), a kod mladih osoba može nastati usljed genetičkih poremećaja ili oštećenja pankreasa kod određenih zaraznih oboljenja .

Medicina
Specijalnosti
i
podspecijalnosti
Medicinsko obrazovanje
Povezane teme

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.