Materija

Materija je sva i svaka objektivna realnost koja postoji nezavisno od ljudske svijesti i koja se na razne načine odražava u njoj. Materija se u strukturnom pogledu predstavlja u dva osnovna oblika: kao određena masa, tj. skup čestica, i kao elektromagnetska energija, tj. valovi.

Također pogledajte

Vanjski linkovi


Nuvola apps kalzium.svg Nedovršeni članak Materija koji govori o fizici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Biohemija

Biohemija (od grč. βιοχημεία biochēmeia, hemija života), ranije nazvana i fiziološka hemija, jeste grana hemije koja proučava hemijske procese u živim organizmima, odnosno njihovu razmjenu materija. U biohemiji, hemija je usko povezana sa biološkim i medincinskim naukama. Pomoću biohemije postalo je moguće objašnjavanje i liječenje bolesti metabolizma kao što je, naprimjer, nedostatak hormona (npr. dijabetes, hipovitaminoza i slično). Također, ljekari mogu mnogo brže pronaći uzroke bolesti pomoću enzimskih testova.

Brzina zvuka

Brzina zvuka je brzina kojom se u nekom mediju (gas, tekućina, materija u krutom stanju) šire zvučni talasi. Ovisi o elastičnosti i gustoći medija za suhi vazduh pri temperaturi od 20°C iznosi 343 m/s (1235 km/h). Talasi s u gasu i tekućini longitudinalni dok kod materije u krutom stanju mogu biti istovrememno longitudinalni i transverzalni. Brzina se izražava slovom c.

Crveni pomak

Crveni pomak (eng. redshift)) je porast valne dužine elektromagnetnog zračenja uzrokovan, raznim efektima kada se izvor zračenja udaljava ili prisustvom vrlo jakog gravitacijskog polja. Izražava se omjerom promjene valne dužine i same valne dužine (z=Δλ/λ).Pojam crveni pomak je veoma bitna astrofizikalna veličina, koristi se kod velikih udaljenosti (obično galaksija) u Svemiru zbog jednostavnijeg izražavanja. Što je z veći toliko je objekat dalji a time i stariji. Crveni pomak je veličina koja pokazuje i starost Svemira.

EF Eridani

EF Eridani je zvijezda u sazviježđu Eridan. Ubraja se u kataklizmične promjenljive zvijezde podvrste AM Herculis i ima prividan sjaj od 14.5. Nalazi se na udaljenosti od 300 sg od Sunca. Zvijezda je bijeli patuljak a oko nje kruži subzvjezdana materija. Materija potječe od prethodne zvijezde. Patuljak ima 0.05 Sunčeve mase.

Eddingtonova sjajnost

Edingtonova sjajnost ili Edingtonova luminoznost predstavlja jednakost pritiska zračenja i gravitacione sile kod crnih rupa. Ona ustvari pokazuje granicu sjajnosti crne rupe. Naziv potječe od britanskog astronoma Artura Edingtona (en. Arthur Eddington) koji je 1912. modelirao unutrašnju strukturu zvijezda. Ona zavisi samo od mase centralnog objekta. Sjajnost se može opisati i kao količina gasa pod akrecijom, gdje se oko 10% mase pretvara u akreciju. Ona se usko povezana s pojmom Edingtonovog nivoa akrecije. Pritisak zračenja je toliko jak da se gura okolna materija tj. gas.Astronomi za sada polaze od dva moguća scenarija:

Ukoliko crna rupa ima veću sjajnost od Edingtonove onda se akrecija odvija na višem nivou gdje materija ne pada u crnu rupu.

Ako je sjajost blizu Edingtonove onda jaku vjetrovi tjeraju materiju i sprečavaju je da se približi crnoj rupi.Sjajnost omogućava procjenu akrecije materiju i njenog pretvaranja u energiju. Obično se koristi kod istraživanja aktivnih galaksijskih jezgri (kvazara i Seyfertovih galaksija) te dvostrukih rendgenskih kao i protozvijezda. Smatra se da kod objekata, koji akreiraju na Edingtonovoj granici, postoji neka vrsta samoupravljanja (autoregulacije).Poznati objekat je kvazar 3C273.

Kompaktna galaksija

Kompaktna galaksija ili patuljasta kompaktna galaksija je poseban tip patuljastih galaksija. Njih odlikuje velika gustina zvijezda. Pretpostavlja se da su veoma stare (11 milijardi godina) i da potječu još iz vremena velikog praska.

Lizosom

Lizosomi su redovne ćelijske organele svih eukariotskih ćelija. Otkriveni su relativno kasno, tek 1955. godine. To su membranske citoplazmatske organele čija gustina d, izgled, veličina i svojstva obojenosti toliko variraju da ne postoji ni jedna iole sigurna morfološka karakteristika za njihovu mikroskopsku identifikaciju. Jedino primjenom posebnih histohemijskih metoda sa sigurnošću se dokazuju.

Lizosomi su mjehuraste tvorevine ispunjene lizosomnim enzimima iz grupe kiselih hidrolaza. Za identifikaciju lizosoma odgovorna je porodica enzima iz grupe kiselih fosfataza.

Materija (Hrpelje–Kozina)

Materija (italijanski: Matteria) je naseljeno mjesto u sastavu općine Hrpelje–Kozina, regija Obalno-kraška, Slovenija.

Međuzvjezdana materija

Interstelarna ili međuzvjezdana materija ispunjava prostor između zvijezda u nekom zvjezdanom sistemu. Ona se sastoji od interstelarnog gasa, koji sadrži molekule i slobodne elektrone. Pored toga moguće je pojava u obliku interstelarne prašine od čvrstih čestica s radijusom 0,01 do 1 µm. Uopšteno gas i prašina se pojavljuju zajedno s tim da je učestalost gasa veća. Učešće interstelarne materije u odnosu na ukupnu procijenjenu masu Mliječnog puta iznosi oko 4,57 %. Raspoređena je uglavnom na galaktičnoj ravni debljine oko 200 Pa, djelomično je prozirna.

Oko 50% interstelarne materije koncentrsano je u molekularnim oblacima koji zauzimaju samo 0,1% prostora, gustina se iznosi oko 10-4/cm3. Temperatura, koja vlada u molekularnim oblacima, iznosi oko 19,5 K dok prosječni prečnik oko 100 sg. Zastpljen je pretežno vodik u obliku molekula H2, dok su ostali elementi pojavljuju u veoma kompleksnijim hemijskim spojevima. Dosta je prisutan i ugljen-monoksid. Budući da molekule zrače elektromagnetne talase u spektru radio talasa moguće ih je lako zapaziti. Kod difuznih (prozirnih) oblaka koji zauzimaju oko 2 % prostora vodik je zastupljen u obliku atoma zbog čega se područja nazivaju i HI Njihova gustina iznosi oko 10-1000 atoma cm3 a temperatura se kreće oko 80 K. Prisustvo gasa se može najlakše ustanoviti na osnovu apsorpcionih linije talasne dužine 21 cm. Budući da prašina apsorbira elektromagnetno zračenje, moguće je djelimično pomračenje zvijezde uz prividnu promjenu boje. Ukoliko zvijezda zrači vidljivu svjetlost plave boje ona će, nakon što prođe kroz prašinu, biti uočena kao crvena.

Mliječni put

Mliječni put (Mliječna staza, Kumova slama, Rimska cesta) jeste galaksija kojoj pripada naš Sunčev sistem i u kojem je Zemlja jedna od planeta. Noću ga na nebu vidimo kao svijetli trag. Galileo Galilej je godine 1609. teleskopom ustanovio da je taj trag sastavljen od velikog broja zvijezda.

Molekula

Molekula je električki nenaelektrisana, neutralna grupa dva ili više atoma koji su povezani hemijskim vezama. Molekule se razlikuju od iona tako što nemaju električni naboj. Međutim, u kvantnoj fizici, organskoj hemiji i biohemiji pojam molekule se ne uzima toliko striktno, te se u molekule ubrajuju i poliatomski ioni.

U kinetičkoj teoriji gasova, pojam molekule je često koristi za bilo koju česticu gasa bez obzira na njen sastav. Po ovoj definiciji, atomi plemenitih gasova se također smatraju molekulama iako se oni sastoji samo od pojedinačnih međusobno nepovezanih atoma.Molekula može biti homonuklearna, tj. može se sastojati iz atoma samo jednog hemijskog elementa, kao što je kisik (O2); ili može biti hemijski spoj koji se sastoji iz više od jednog hemijskog elementa, kao što je voda, čija je hemijska formula H2O. Atomi i kompleksi su spojevi ne-kovalentnim hemijskim vezama kao što su vodikove ili ionske veze se općenito ne smatraju pojedinačnim molekulama.

Obavještenja o riziku i sigurnosti

Obavještenja o riziku i sigurnosti (njem. R- und S-Sätze, eng. risk and safety statements) su kodificirane oznake upozorenja kojima se karakteriziraju opasne osobine određenih hemijskih supstanci, hemijskih elemenata i spojeva, kao i drugih opasnih materija koje se iz njih dobijaju. Oni su zajedno sa grafičkim oznakama opasnosti i, s njima povezanim, simbolima za opasnost jedno od najvažnijih pomoćnih sredstava unutar Evropske unije propisanih za označavanje opasnih materija.

R oznake su početna tačka za klasificiranje neke opasne materije. Ukoliko se one jasno i nedvosmisleno definiraju i prihvate, iz njih proizilaze za njih neophodne oznake opasnosti, sa pripadajućim simbolima kao i neophodne S oznake.

Priroda

Priroda (latinski: natura; grčki: φύσις) odnosi se na fenomene fizičkog univerzuma i života. Generalno, pod prirodom se podrazumijevaju svi fenomeni, koji su nezavisni od ljudske intervencije. Pojam priroda se odnosi na sve redove veličine, od mikroskopskih do makroskopskih fenomena. Na makroskopskom nivou, odnosi se na svemir i astronomske objekte, dok se na subatomskom nivou odnosi na materiju i energiju od koje je svemir sastavljen.

Sloan Digital Sky Survey

Sloan Digital Sky Survey (SDSS) je najpoznatiji i najutjecajniji astronomski projekat koje se bavi pretraživanjem i kartografisanjem svemira.. Osnovan je od strane Alfred. P Sloanove fondacije zajedno sa mnoštvom američkih i institucija iz drugih zemalja. .

Tamna zvijezda (tamna materija)

Tamna zvijezda je vrsta zvijezde koja je vjerovatno veoma dugo postojala u svemiru prije nego što su uobičajene zvijezde bile sposobne za formiranje. Zvijezde bi bile uglavnom sastavljene od normalne materije, kao i moderne zvijezde, ali visoka koncentracija neutralino tamne materije unutar njih bi generisao toplotu preko anihilacijskih reakcija između čestica tamne materije. Ova toplota bi spriječila takve zvijezde od kolapsiranja u relativno kompaktne veličine modernih zvijezda i prema tome spriječile da atomi normalne materije iniciraju nuklearnu fuziju.

U okviru ovog modela, predviđeno je da je tamna zvijezda ogromni oblak vodika i helija u rasponu između 4 i 2000 astronomskih jedinica u prečniku i sa površinskom temperaturom dovoljno niskom da bi odašiljana radijacija bilja nevidljiva golom oku.

U slučaju malo mogućeg događaja da su tamne zvijezde opstale do modernog doba, one bi mogle biti detektovane po njihovim emisijama gama zraka, neutrina, i antimaterije i bile bi pridružene oblacima hladnog molekularnog gasa vodika, koji ne bi mogao čuvati takve energične čestice.

Tečnost

Tečnost ili tekućina jest materija tečnog agregatnog stanja. Među molekulama tečnosti supstance prisutne su privlačne sile. Ako su te privlačne sile bliske vrijednostima kinetičke energije molekula plina, počinje udruživanje molekula supstance u krupnije nakupine čestica (agregate) i tako nastaje prvi kondenzirani oblik materije – tečnost. Tečno agregatno stanje viši je oblik organizacije supstance nego plinovito stanje. Čestice supstance nemaju apsolutnu slobodu individualnog kretanja kao u plinovitom stanju, prazan prostor između čestica plina znatno je smanjen, tako da tečnosti imaju znatno manju stišljivost nego plinovi. Uređenost čestica supstance u tečnom stanju znatno je veća nego kod plinova, ali mogućnost kretanja molekula tečnosti još postoji, tako da tečnosti imaju vlastiti volumen, dok nemaju oblik, nego je on određen oblikom prostora u kojem se tečnost nalazi. S porastom temperature intenzitet kretanja molekula tečnosti postaje sve veći, tako da neke molekule napuštaju tečnost i odlaze u prostor iznad tečnosti, formirajući paru tečnosti. U hemiji se tvari tečnog agregatnog stanja označavaju malim slovom l (engleski: liquid).

Vakuola

Vakuole su organele pojedinih eukariotskih ćelija, sa mnogo različitih funkcija. Oivičene su jennoslojnim ili dvoslojnim unutrašnjim membranama oivičene . Najčešće služe su za skladištenje i/ili sekreciju određenih metabolita i za odvijanje njegovih određenih reakcija i procesa.Vakuole su najosobenije za biljne ćelije, iako su prisutne i kod drugih, višećelijskih organizama. U ćeliji može postojati jedna, obično centralna, vakuola ili ih može biti više, kada su najčešće manjih dimenzija i bliže ćelijskoj membrani-

Najznačajnije funkcije vakuola su:

uklanjanje štetnih i toksičnih metabolita:

skladištenje

otpadnih materija;

sekundarnih metabolita;

malih molekula;

izlučivanje malih molekula;

odvijanje reakcija za koje je neophodna kisela sredina;

podržavanje ubrzanog izduživanje ćelija, tj. bilo kakvog mijnjanja njihove zapremine;

autofagija.

Ćelija (biologija)

Ćelije su osnovne organizaciono-funkcionalne jedinice svih živih bića, tj. gradivne jedinice tkiva, organe i organskih sistema. Ćelije su složene i raznolike, specijalizovane za posebne oblike opstanka. Prema složenosti organizacije i funkcije, ćelije mogu biti prokariotske i eukariotske. Nauka koja se bavi izučavanjem ćelija je citologija (=biologija ćelije).

Ćelijska membrana

Ćelijska membrana ili plazma membrana je spoljni – polupropustljivi – omotač i dio protoplazme. Protoplazma svake ćelije, bez obzira na njenu unutrašnju diferencijaciju i bez obzira na to da li se radi o prokariotskoj ili eukariotskoj ćeliji, ima na svojoj površini posebnu strukturu – ćelijsku membranu ili opnu. Ovaj površinski sloj se naziva i protoplazmatična ili citoplazmatska membrana. Botaničari je često označavaju i starim imenom – plazmolema. Zbog izuzetnog značaja koji membrana ima za život ćelije, ova struktura je već dugi niz godina istraživana upotrebom raznih tehnika i metoda. Ona je veoma tanka i ne može se vidjeti optičkim mikroskopom. Zahvaljujući razvoju elektronske mikroskopije, naučnici su uspjeli da upoznaju strukturu i funkciju ove značajne ćelijske komponente.

Svemir
Zemlja
Vrijeme (klima)
Prirodno okruženje
Život

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.