Klasična muzika

Ozbiljna muzika ili Klasična muzika je pravac u muzici, koji se na svoj način razlikuje od drugih, kao recimo zabavnih ili narodnih muzičkih pravaca.

Klasična muzika zahvaljuje svoje ime takozvanom "Klasičnom periodu" ili "Bečkoj klasici" koji se je oblikovao između 1770-1820 godine. U ovom vremenu je polifonija barokne muzike izmjenjena sa jednostavnom harmonijom, brzim mijenjanjem tempa i jakim kontrastima između basa i soprana. U okvire klasične muzike spadaju: kantate, komorna muzika, simfonije, koncerti, fuge, oratoriji, opere, rondoi i sonate i brojni drugi tipovi kompozicije.

Cpasclassic2009
Filharmonijski orkestar iz francuskog grada Nica izvodi kompoziciju klasične muzike

Također pogledajte

  • Klasični instrumentalni ciklus
  • Ciklus od sedam simfonija Jeana Sibeliusa smatra se jednim od veoma važnih trenutaka u evropskoj muzici, a sam kompozitor jedan od velikana klasične muzike 20. vijeka.


Eighth notes and rest.svg Nedovršeni članak Klasična muzika koji govori o muzici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Ballets Russes

Ballets Russes je baletna trupa koju je 1909. osnovao Sergej Dijagiljev. U početku je svoje predstave izvodila u pariskim Théâtre Mogador iThéâtre du Châtelet, a kasnije u Monte Carlu. Ballets Russes je ogranak Carevog Carskog batela iz Sankt Peterburga, iz kojeg dolaze svi plesači, i odakle su trenirani pod uticajem slavnog koreografa Mariusa Petipe. Stvorio je senzaciju u Zapadnoj Evropi zbog velike razlike između ruskog baleta i onoga što je bilo popularno u Francuskoj u to doba. Postala je najuticajnija baletna trupa u XX. vijeku, a taj uticaj, u jednom ili drugom obliku, traje i danas.

Croatia Records

Croatia Records je jedna od vodećih diskografskih kuća u Hrvatskoj. Raspadom Jugoslavije i s demokratskim promjenama u Hrvatskoj 1990.g., nastala je promjenom imena "Jugoton" u "Croatia Records". Kompanija se ubrzo privatizira.

Free (David Garrett)

Free je album violiniste Davida Garretta iz 2007.

Gudački kvartet

Gudački kvartet je izvođački sastav koji sačinjavaju 4 gudačka instrumenta: dvije violine, viola i violončelo. Gudački kvarteti su najprominentniji kamerni ansambli u klasičnoj muzici.

Kvartet je postao popularan početkom perioda klasične muzike i koristili su ga kompozitori da iskoriste raznovrsne tonske boje gudačkih instrumenata. Joseph Haydn je bio pionir razvoja ovog obrasca u 18. vijeku, i od tada se gudački kvartet smatra pravim testom kompozitorske umjetnosti.

Koristeći četiri ravnopravna instrumenta pokazuje se važnost timskog djelovanja svakog člana koji ima jednaku ulogu u razvoju tematskih materijala. Gudački kvartet je muzički primjer kako saradnjom četiri različita elementa mogu postojati na obostrano zadovoljavajući način.

Intermeco (muzika)

Intermezzo, (italijanski: "međuigra/interludij") množina intermezzi ili međuigre. U muzici i pozorištu, to je zabavni komad koji se izvodio između dijelova predstave, i to je također bila lagana instrumentalna kompozicija. U kasnom 15. i 16. vijeku, klasične i savremene drame su izvođene sa intermezzima napisanim od strane najboljih kompozitora tog vremena, a sastojale su se od solo pjesme, madrigala i drugih dijelova pjesme, plesa i povremeno govornog dijaloga. Tematski, oni su bili često alegorijski ili pastoralni.

Do 1600. godine intermezzi su često bili razrađeni spektakli koji su privlačili više pažnje nego sama opera. U Italiji, opera se razvijala u okviru intermezza. Komični intermezzi su izvođeni između stavaka ozbiljnih opera u 17. i 18. vijeku. Pjevanje je obično bilo za soprano i bas, a pjevani su u cjelosti i iznjedrili su operu buffa, karakterističnu za italijanski oblik komične opere. Poznata i uticajna opera buffa od Giovannija Battiste Pergolesija, La serva padrona (Sluškinja gospodarica) iz 1733. godine izvorno je bila niz intermezza izvođenih između dijelova njegove ozbiljne opere Il prigionier superbo (Oholi zatvorenik).

U 19. vijeku, intermezzo je često korišten kao naziv za lahke instrumentalne pjesme, poput klavirskih intermezza komponovanih od strane Franza Schuberta i Johannesa Brahmsa. Poznati primjer je orkestralni intermezzo u operi iz jednog čina Pietra Mascagnija Cavalleria rusticana

(Rustikalno viteštvo) iz 1889. godine , koji je činio međuigru između dva čina u operi.

Johann Strauss mlađi

Johann Strauss mlađi (25. mart 1825 – 3. juni 1899) najveći je bečki kompozitor lagane muzike, bio je poznat po svojim valcerima i operetama (lagane opere sa pjesmama i plesovima).

Komponovao je preko 500 valcera, polki, quadrille i drugih vrsta plesne muzike, kao i nekoliko opereta i baleta. Za života je bio poznat kao "kralj valcera" i bio je u velikoj mjeri zaslužan za popularnost valcera u Beču tokom 19. vijeka. Njegov otac, Johann Straus stariji, bio je samouki muzičar koji je osnovao muzičku dinastiju u Beču, kojoj je pripadao i Johann Strauss mlađi.

Strauss je imao dva mlađa brata, Josefa Straussa i Eduarda Straussa, koji su također postali kompozitori lagane muzike, iako nikada nisu bili poznati kao njihov stariji brat. Neke od najpoznatijih djela Johanna Straussa su Na lijepom plavom Dunavu, Kaiser-Walzer (bos. Carski Valcer), Priče iz Bečke šume i Tritsch-Tratsch-Polka. Među njegovim operetama najpoznatije su Die Fledermaus (Šišmiš) i Der Zigeunerbaron (Ciganski baron).

Njegova muzika je obuhvatala vrhunac elegancije i profinjenosti režima Habsburgovaca.

Kultura

Kultura se odnosi na cjelokupno društveno nasljeđe neke grupe ljudi, to jest na naučene obrasce mišljenja, osjećanja i djelovanja neke grupe, zajednice ili društva, kao i na izraze tih obrazaca u materijalnim objektima. Riječ kultura dolazi iz latinskog colere, što je značilo: nastanjivati, uzgajati, štititi, poštovati. Za kulturu postoje i druge definicije koje odražavaju razne teorije za razumijevanje i kriteriji za vrednovanje ljudske djelatnosti. Antropolozi kulturu smatraju definirajućim obilježjem roda Homo.

Muzika

Muzika je pojam, koji označava vrstu umjetnosti koja kao medij koristi zvuk organizovan u vremenu po određenom planu ili bez njega. Osnovni elementi muzike su ton (koji određuje melodiju i harmoniju), ritam (i njemu pridruženi koncepti: tempo, metrika i artikulacija), dinamika i karakteristike zvuka kao što su boja i punoća. Pojam muzike kroz historiju su pokušali definirati brojni teoretičari, filozofi, leksikografi, kompozitori i sami muzičari, nastojeći pronaći univerzalan i odgovarajući opis pojma muzike. Sama riječ muzika potiče od grčke riječi mousikê, koja je izvedena od riječi mousa (muza), a svijetom se raširila kroz latinski oblik musica, i najčešće služi da opiše ugodne eufonijske zvukove.

Muzika u Bosni i Hercegovini

Bosna i Hercegovina pripada krugu zemalja u kojem muzika ima dugu i vrijednu tradiciju koja se i danas njeguje.

Narodna muzika Bosne i Hercegovine je mješavina raznih balkanskih uticaja, u kojoj se susreću najrazličitiji motivi i žanrovi.

Značajan utjecaj na bosanskohercegovačku narodnu muzičku tradiciju je imala orijentalna Islamska civilizacija kroz Osmanlije.

Proces akulturacije je trajao intenzivno skoro četiri vijeka, a tragovi su jasno vidljivi i danas kroz razne oblike izražavanja narodne muzike.

To se prvenstveno odnosi na korištenje nekih vrsta puhačkih instrumenata i žičanih instrumenata sa dugim vratom u obliku lutnje poznatih u narodu pod zajedničkim imenom tambura. Poznate su i pjesme koje su se pjevale uz istovremeno okretanje tepsije (tepsijanje), vjenčane pjesme koje se odnose na običaj "knivanje" mlade, gradske

ljubavne pjesme - sevdalinke, sefardske romanse na ladino jeziku, kao i melodijsko-poetske

oblike islamske, katoličke i pravoslavne duhovne muzike.

Tokom Austro-ugarske vladavine od (1878-1914) dat je evropski pečat i duh zapadne civilizacije orijentalnom načinu

života - kulturnim obrazcima nastalim kao mješavina između srednjovjekovne bosanske tradicije i

orijentalne islamske civilizacije. Rezultat tih "susreta" je vidljiv u arhitekturi

i drugim umjetnostima koje čine temelj modernog bosanskohercegovačkog društva.

Uporedo s narodnom muzikom, zadnjih su se decenija u Bosni i Hercegovini razvili i novi muzički žanrovi (pop, šlager, šansona, jazz, rock and roll, heavy metal, hip hop, house, techno). Muzika u BiH se može podijeliti u nekoliko kategorija.

Na lijepom plavom Dunavu (Strauss)

Na lijepom plavom Dunavu (njem. An der schönen blauen Donau) op. 314, je naziv za valcer

austrijskog kompozitora Johanna Straussa mlađeg, komponiran 1866. godine. Premijerno je bio izveden 15. februara 1867. na koncertu Bečkog muškog pjevačkog saveza (njem. Wiener Männergesangsverein), i jedan je od najzastupljenijih muzičkih djela u klasičnom repertoaru. Njegova premijerna izvedba bila je smatrana samo blagim uspjehom.Nakon što je napisana originalna muzika, riječi je dodao pjesnik Horskog udruženja, Joseph Weyl. Strauss je kasnije dodao još muzike, a Weyl je morao promijeniti neke od riječi u svom tekstu. Štraus je malo kasnije prilagodio ovaj valcer u čisto orkestralnu verziju za Svjetski sajam u Parizu 1867. godine, gdje je postao veliki uspjeh u ovom obliku. Instrumentalna verzija je daleko najčešće izvođena danas. Alternativni tekst pod nazivom "Donau so blau" (bos. Dunav tako plav) je napisao Franz von Gernerth.

Valzer "Na lijepom plavom Dunavu" bio premijerno izveden u SAD-a u svojoj instrumentalnoj verziji 1. jula 1867. u New York City-u, a u Velikoj Britaniji u njenoj horskoj verziji 21. septembra 1867. u Londonu na koncertima u Covent Gardenu.

Novogodišnji koncert Bečke filharmonije

Bečki novogodišnji koncert (njem Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker) je godišnji koncert klasične muzike u izvedbi Bečkog filharmonijskog orkestra ujutro tokom novogodišnjeg dana u Beču, Austrija. Koncert se odvija u koncertnoj dvorani Wiener Musikverein (bos. Udruženje Bečkih muzičara) u 11:15 ujutro. Orkestar izvodi isti koncertni program 30. decembra, 31. decembra i 1. januara, ali se samo posljednji koncert redovno emitira na radiju i televiziji.

Opera (muzika)

Opera je oblik pozorišta u kojem se drama prenosi u cjelini ili uglavnom kroz muziku i pjevanje. Opera se pojavila u Italiji oko 1600-te godine i uglavnom je povezana sa zapadnom klasičnom muzičkom tradicijom. Opera koristi mnoge od elemenata govornog pozorišta kao što su scenografija, kostimi i gluma. Međutim, uopšteno gledajući opera se razlikuje od drugih oblika dramatizacije po važnosti pjesme i konvencija pjevačke tehnike. Uz pjevača su u pratnji muzički ansambl u rasponu od malog instrumentalnog ansambla do punog simfonijskog orkestra. Opera može imati ples, a ovo je posebno istinito kod francuske opere za veliki dio njene historije.

Orkestar

Orkestar je grupa sastavljena od određenog broja članova/svirača/muzičara koji najčešće interpretiraju djela klasične muzike. Orkestar je podijeljen u sekcije, prema vrsti instrumenta.

Orkestar s manjim brojem članova zovemo kamerni orkestar, a velike orkestre zovemo filharmonijski orkestar i simfonijski orkestar. Kamerni orkestar obično broji 30-50 članova a filharmonijski i simfonijski do 100 pa i više. Filharmonijski orkestar osnivaju članovi koji ga čine a članom simfonijskog orkestra postaje se putem konkursa. Orkestrom upravlja dirigent.

Etimologija riječi 'orkestar' potiče iz antičkog teatra u Staroj Grčkoj kojom se označavao prostor između scene i dijela rezervisanog za gledaoce. Taj prostor je koristio hor.

Pop-muzika

Pop je skraćenica za popularnu muziku ili češće za jedan od njegovih podžanrova.

U pravilu, pop-muzika sadrži jednostavne, pamtljive melodije s refrenima koji lako ulaze u uho. Često imaju udicu - jednu ili više muzičkih, ritmičkih ili vokalnih zamisli dizajniranih da ponavljanjem zakače pažnju slušaoca.

Pop muzika je najčešće izravno pristupačna svakome, čak i početniku.

Simfonija

U zapadnoj klasičnoj muzici simfonija je prošireni muzički sastav, gotovo uvijek napisan za orkestar. Obično sadrži barem jedan stavak ili dio tog stavka napisan prema pravilima sonate. Mnoge simfonije su tonski radovi u četiri stavka sa prvim stavkom u sonatnom obliku, koji se često opisuje od strane muzičkih teoretičara kao struktura "klasične" simfonije. Iako su mnoge simfonije poznate po klasičnom obliku komponiranom od strane muzičkih velikana poput Josepha Haydna, Wolfganga Amadeusa Mozarta, i Ludwiga van Beethovena, neke od njih ne odgovaraju ovom modelu.

Sonata

Sonata (lat. i ita. sonare = zvučati) jeste muzički oblik koji se obično koristi u prvom stavku klasičnih djela. Nastala je iz binarnog oblika u baroknoj muzici, a dalje je razvijena kroz djela manhajmske škole. Dobila je istaknuto mjesto u djelima Josepha Haydna, Wolfganga Amadeusa Mozarta i Ludwiga van Beethovena.

Riječ sonata također se koristi pri imenovanju samostalnog instrumentalnog djela relativno velikih razmjera.

Muzičko djelo sonatnog oblika može se podijeliti u tri dijela: ekspozicija, razvoj i rekapitulacija.

Sonatni oblik razvijen je u kasnom 18. vijeku u srednjoj Evropi, a temelji se na obimnom planu koji uključuje modulaciju ili promjenu ključa, daleko od glavnog ključa na kojem je djelo zasnovano.

Thrash metal

Thrash metal je podžanr heavy metal-a, jedan od njenih "najekstremnijih" podžanrova koji je karakterističan po velikoj brzini i agresivnosti.

Porijeklo thrash metal-a se može naći u kasnim 70-im i ranim 80-im, kad su mnogi bendovi počeli da inkomponiraju zvuk NWOBHM-a u njihovu muziku (praveći novi žanr koji se odvojio od punk rocka). Ovaj žanr se više upoređuje sa srodnim speed metalom. Obično se može primjetiti uticaj nekog drugog žanra metala u thrash metalu, ali nisu ni rijetki uticaji ne-metal žanrova kao što su klasična muzika i jazz.

Prva pjesma thrash metala je "The Beast Within" benda Overkill snimljena 1981 godine. Malo poslije toga grupa Leather Charm iz Kalifornije je snimila "Hit the Lights". Bend se je ubrzo raspao ali glavni tekstopisac James Hetfield je ubrzo zajedno sa Larsom Ulrichom stvorio grupu Metallica.

Metallica je izdala demo kasetu No life 'Till Leather 1982 godine, koja je postala hit u underground metal sceni, a 1983 su snimili prvi album Kill 'Em All koji je izašao u julu 1983. Ubrzo je grupa Slayer snimila svoj prvi album Show No Mercy u decembru 1983.

Thrash metal je ubrzo postao najpopularniji podžanr metala, pogotovo kada je Metallica izdala Ride the Lightning, Slayer Haunting the Chapel, a Anthrax Fistful of Metal. Bivši gitarista Metallice Dave Mustaine je sastavio grupu Megadeth koja je objavila Killing Is My Business... And Business Is Good! u 1985 godini. Navedene četiri grupe bile su poznate pod imenom Velika četvorka 80-tih zbog njihove popularnosti iako njihove pjesme nisu bile emitovne od strane MTV-a ili radio stanica.

Procjenjuje se da je 1986. godine bila godina najvećih dostignuća thrash metala. Slayer je izdao Reign in Blood, Dark Angel Darkness Descends, njemačka grupa Kreator Pleasure to Kill, a Metallica je Master of Puppets.

Tonalitet

Dva smisla tonaliteta:

(1) u opštem smislu - harmonijsko-funkcionalni sistem (2) u posebnom smislu - tonski rod na određenoj apsolutnoj visini, (zastarjelo)

Trio

U muzici, trio (izveden iz italijanskog "trio", što znači "trica") je metoda instrumentacije ili pjevanja po tri različita zvuka ili glasa kako bi se stvorila melodična muzika ili pjesma.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.