Italijanski jezik

Italijanski[1] jezik (italijanski: italiano ili lingua italiana) je romanski jezik koji govori oko 68 miliona ljudi[2], od kojih većina živi u Italiji. Standardni italijanski temelji se na firentinskom narječju, mada je općeprihvaćeno mišljenje da italijanski jezik vodi porijeklo iz Firenci obližnjeg grada Siene (Siena). Ima duple (ili duge) samoglasnike, kao latinski (za razliku od drugih romanskih jezika, kao francuski i španski). Kao kod drugih romanskih jezika, izuzev francuskog, naglasak riječi je različit. Italijanski se piše latinicom.

Italijanski je službeni jezik u Italiji i San Marinu, te u švicarskim kantonima Ticino i Grigioni. Italijanski je uz latinski drugi službeni jezik u Vatikanu, uz slovenski je služben i u slovenskim primorskim općinama Koper, Izola i Piran, te se uz hrvatski koristi i u Istri gdje živi italijanska manjina a također je i službeni jezik Suverenog malteškog vojnog reda. Dosta je raširen i među potomcima iseljenika u Luksemburgu, SAD-u i Australiji. Također je široko razumljiv i podučavan na Malti, gdje je bio jedan od službenih jezika do 1934. kad ga je zamijenio engleski. Mnogo manje se govori u bivšim afričkim kolonijama Italije, kao što su Somalija, Libija i Eritreja.

Italijanski je peti po redu jezik na svijetu koji se uči u školama (poslije engleskog, francuskog, španskog i njemačkog).

Italijanski / talijanski
Italiano
Države govorenja Italija i 29 drugih država
Regije govorenja Uglavnom Zapadna Evropa
Broj govornika 64 miliona
kao maternji, preko 3 miliona
kao drugi jezik
Rang 19-20.
Jezička porodica

indoevropski
 italski
  romanski
   italozapadni
    italodalmatinski

    italijanski
Službeni status
Služben u Evropska Unija, Italija, Švicarska, San Marino, Vatikan, Slovenija, Hrvatska, Suvereni malteški vojni red
Regulatori Accademia della Crusca
Jezički kod
ISO 639-1 it
ISO 639-2 ita
Također pogledajte: Jezik | Spisak jezika

Abeceda i glasovi

Italijanska abeceda ima 21 slovo. U usporedbi sa bosanskim, nedostaju j, k, č, š , ž, a dodano je slovo q. Kao u bosanskom, samoglasnici su a e i o u, a ostalo su suglasnici.

Neki italijanski fonemi se zapisuju drugačije nego u bosanskom jeziku, npr:

  • đ = gi
  • dz = z
  • nj = gn
  • gli = lj

Italijansko slovo c se čita k ili č. Ako slovo slijedi a o u ili suglasnik, onda je k. Ako slovo slijedi i ili e, onda se čita č. Kada hoćemo čitati k ispred i i e, moramo pisati chi ili che. To je jedina upotreba slova h u italijanskom jeziku. Obratno, kada hoćemo čitati ča čo ču, moramo pisati cia cio ciu. Potpuno jednako pravilo vrijedi za g, koje se ispred i i e pretvara u .

pišemo. . . . . . . čitamo
ca - ga ka - ga
che - ghe ke - ge
chi - ghi ki - gi
co - go ko - go
cu - gu ku - gu
cia - gia ća - đa
ce - ge će - đe
ci - gi ći - đi
cio - gio ćo - đo
ciu - giu ću - đu

Italijansko slovo z se čita slično našem c, s tim da postoji malo razlika jer se prilikom izgovora jezik postavlja odmah iza dva prednja zuba, dok je pri izgovoru našeg slova "c" malo udaljeniji.

Italijansko slovo s se čita s u svim oblicima, osim između dva samoglasnika, kada se čita z (rosa čitaj roza).

Naš glas š se na italijanskom piše sci, sa sličnim pravilom koje vrijedi za k/č:

pišemo čitamo
scia ša
sce še
sci ši
scio šo
sciu šu

Slovo q stoji uvijek ispred u i samoglasnikom. Jedini mogući izuzeci su qua que qui quo, kad čitamo kuà kuè kuì kuò (nikada kva kve kvi kvo, premda bi nam to bilo lakše izgovoriti).

Naglasak

Kada je u italijanskom naglasak (accento) na zadnjem slogu, nalazi se na zadnjem samoglasniku, i treba ga označiti s kvačicom suprotno od ć (à,è,ì,ò,ù). U sredini riječi naglasak ne pišemo.

Važno mjesto u italijanskom jeziku ima apostrof "'" (apostrofo), koji nadomješta ispuštene samoglasnike na kraju riječi. Tako naprimjer ne smijemo pisati quella amica (= ova prijateljica), nego quell'amica; upotreba apostrofa je obavezna.

Član

Član (articolo) je promjenjiva vrsta riječi koja stoji uz imenicu i prati njen rod i broj, i koja ne postoji u bosanskom jeziku. Član može biti određeni ili neodređeni. Određeni član (il" za muški rod) i ( "la za ženski rod) obično prevodimo sa taj-to, a neodređeni (un, una) sa neki-neka. Primjer: il cavallo znači taj konj ili konj, o kojem govorimo; un cavallo je neki konj ili konj, o kojem nemamo podataka. Osim muškog člana "il" postoji još i član "lo" koji je stavlja ispred svih riječi muškog roda koje počinje sa slovom "s" iza kojeg slijedi suglasnik (primjer "lo scolaro" - učenik) i sa slovom "z" ("lo zaino" - ruksak).

Službeni jezik

Frequency of Dialect Use in Italy (2015)
Učestalost korištenja lokalnog dijalekta

Italijanski u Italiji

Italijanskim jezikom govori velika većina stanovnika Italije. Osim toga ovim jezikom se koriste različite starosne skupine u svim komunikacijskim sredinama, kako neformalnim (komunikacija unutar porodice i prijatelja) tako i formalnim (javni razgovori i službeni dokumenti).

U neformanoj komunikaciji (ponekad i u formalnoj) u različitim geografskim sredinama i starosnoj dobi korištenje italijanskog jezika se miješa sa korištenjem dijalekata, regionalnih jezika te također sa jezicima nacionalnih manjina. Stoga u svim razmatranjima prirode današnjeg italijanskog jezika treba imati u vidu heterogenost govornog jezika tj. prisustvo dijalekata koji su prevalentno vezani za geografsko područje regija današnje Italije. Heterogenost govornog jezika stoga je proizvod historijsko-političkih razlika koje su prisutne na Apeninskom poluostrvu. Prema ispitivanjima "ISTAT" iz 2006. godine, uzimajući u obzir 24.000 porodica u Italiji (što pretpostavlja okvirno 54.000 ispitanika), 72,8% ispitanika je izjavilo da koristi "samo ili većinom" italijanski jezik u razgovorima sa individuama izvan vlastite porodice, dok je 19% ispitanika izjavilo da govori "italijanskim jezikom i lokalnim dijalektom". U istoj studiji italijanskog Instituta za statistiku 5,4% ispitanika izjavilo je da govori "samo ili većinom" lokalnim dijalektom italijanskog jezika, te je naposlijetku 1,5% ispitanika izjavilo da u komunikaciji sa osobama izvan porodice koristi "drugi jezik/jezike". Treba uzeti u obzir da je suma četiri gore navedena odgovora iz studije jednaka 98,7% te da se 1,3% ispitanika nisu izjasnili.[3]

Sprachen CH 2000 IT
Jezici Švicarske - kantoni obilježeni ljubičastom imaju italofonu većinu

Rasprostranjenost i svakodnevno korištenje regionalnih dijalekata je također u funkciji regionalnog porijekla govornika prema istraživanju nacionalnog Instituta za statistiku - ISTAT.[4]

Italijanski u Švicarskoj

Italijanski je jedan od četiri službena jezika Švicarske. Prema popisu stanovništva iz 2013. godine italijanskim kao maternjim jezikom govori preko 600.000 stanovnika, odnosno 8.3% ukupnog stanovništva. Od gore navedene brojke ukupnog stanovništva koje govori italijanski kao maternji jezik većina jesu stanovnici Kantona Ticino, gdje je italijanski ne samo jedini službeni jezik, već i maternji jezk za 87,7% populacije. Važnost italijanskog jezika je prepoznata već u prvom ustavu iz 1848. godine (prvi ustav koji definiše Švicarsku kao federalnu državu) time što je prema članu 4. ustava navedeno: "Službeni jezici su njemački, francuski, italijanski i retoromanski jezik".

Italians in Istria 2001
Istarske općine prema broju govornika italijanskog kao maternjeg jezika

Italijanski u Hrvatskoj

Italijanski je jedan od službenih jezika Istarske regije (Regione Istriana) kojim se koristi 7,69% stanovništva kao maternjim jezikom prema podacima popisa stanovništva iz 2001. godine. Prema podacima Istarskog demokratskog sabora i studije Ethnologue-a italijanskim govori najmanje 25% stanovništva Istre.[5]

U Istri, Rijeci i Dalmaciji kao rezultat rezultat historijskog prisustva prvo Mletačke republike, potom i same Italije sve do Osimskog ugovora iz 1975. godine italijanski je prisutan ne samo kao jezik istoimene nacionalne manjine, već i kao jezik kulture, školstva, sa ustavnim garancijama.

Reference

  1. ^ Halilović, Senahid. Pravopis bosanskoga jezika, Kulturno društvo Bošnjaka „Preporod“, Sarajevo, 1996., str. 13., 108. i 271.
  2. ^ "Italian". Ethnologue (jezik: engleski). Pristupljeno 2019-03-06.
  3. ^ ISTAT - Instituto nazionale di statistica (30. 10. 2012). "La lingua italiana, i dialetti e le lingue straniere". web.archive.org. Pristupljeno 2. 3. 2019.
  4. ^ ISTAT. "Korištenje italijanskog jezika, dijalekata i stranih jezika".
  5. ^ "Croatia". Ethnologue (jezik: engleski). Pristupljeno 2019-03-06.

Vanjski linkovi

A cappella

A cappella (italijanski jezik "u maniru kapele"), muzička kompozicija, pisana samo za glasove, bez pratnje instrumenata.

Izvorno se odnosi na duhovnu horsku muziku, termin koji se sada odnosi i na svjetovnu muziku.

Stil a cappella je nastao otprilike u vrijeme kompozitora Josquin des Preza, krajem 15. vijeka, i dostigao je istaknuto mjesto sa Palestrinom u kasnom 16. vijeku koji je pisao muziku za Sikstinsku kapelu u Vatikanu. Budući da nisu pisani nezavisni instrumentalni dijelovi, naučnici su kasnije pretpostavljali da je hor pjevao bez pratnje, ali dokazano je da su orgulje ili drugi muzički instrumenti tačno pratili neke ili nekoliko vokalnih dijelova. Do 17. vijeka, a cappella muzika ustupa mjesto kantati, za koju su muzički dijelovi pisani posebno za instrumente, i posebno za glasove.

Božanstvena komedija

Božanstvena komedija (ital. Divina Commedia) je epska pjesma koju je napisao Dante Alighieri u periodu od 1308. do 1321. Spada u klasike svjetske književnosti. Alegorija je kršćanskog života poslije smrti i kulminacija je srednjovijekovne slike svijeta. Zbog svoje uspješnosti, toskanski dijalekt na kom je pisana se utvrdio kao današnji standardni italijanski jezik. Sastoji se iz tri dijela: Pakao (Inferno) , Čistilište (Purgatorio) i Raj (Paradiso).

Dante ju je prvo sarkastično nazvao komedija (zbog tada jedinih poznatih pravaca književnosti: komedija i tragedija) dok je pridjev božanstvena dodat 1555. u štampanom izdanju humaniste Lodovico Dolcea. Inicijator za dodavanje ovog pridjeva bio je Giovanni Boccaccio koji je u tom izdanju dodao i svoj tekst U slavu Dantu. Božanstvena komedija je prevedana na više od 100 jezika. Interesantno je da je prvi prijevod na njemački jezik napravio kralj Ivan Saksonski pod pseudonimom Philaletes (1801.-1873.). Prvo izdanje, još pod nazivom La Comedia, štampano je 1472. u Folignu.

Dante Alighieri

Dante Alighieri (fon. Dante Aligijeri) (Firenca, 29. maj 1265 - Ravenna, 14. septembar 1321), italijanski pjesnik, prozaist i političar. Politički sukobi ( pristaše pape i pristaše njemačkog cara) u njegovom rodnom gradu, u kojima je i on strasno učestvovao, odveli su ga u progonstvo, iz kojega se više nikada nije vratio. Istakao se već u mladosti kao talentiran pjesnik, i to u krugu tzv. pjesnika novog stila (dolce stil nuovo). Ali glavnu slavu stekao je djelom koje mu je postalo životno i koje je pisao daleko od svog rodnog grada. To je djelo veliki religiozni ep Komedia (Commedia), kojem je poslije Bokačo (Boccacio) dao, zadivljen, oznaku 'božanstvena'. Danteov izbor da ovo djelo nazove Komedija ne znači da je djelo trebalo da bude komično. Ustvari, riječ komedija odnosi se na jedan od dva klasična stila pisanja - drugi je bio tragedija. Tragedija je bila visokog stila, stila epova, sa radnjama koje su išle od obećavajućeg početka do tragičnog kraja. Komedija je bila drugi stil, stil grotesknih likova, sa radnjom koja je išla od nesretnog početka do sretnog kraja. Danteovo korištenje njegovog domaćeg dijalekta u pisanju Božanstvene komedije pomoglo je da ujedini italijanski jezik.

Dante je svom velikom epu dao oblik vizije opisujući u njemu svoj put u pakao, čistilište i raj. Čitavo se djelo ističe izvanredom simetričnošću. Podijeljeno je na tri dijela: Pakao, Čistilište i Raj. Svaki od tih dijelova ima po 33 pjevanja, što znači da čitav ep, uključivši i uvodno pjevanje, ima ukupno 100 pjevanja. Strofa u kojem je djelo spjevano ima tri stiha i zove se tercina. Te su tercine povezane između sebe strogo provedenom rimom.

Oblik vizije Dante je našao u književnosti srednjeg vijeka, samo ju je ispunio pravim, istinskim životom i živim, psihološki fino izrađenim likovima. U poslijednje vrijeme teoretičari smatraju da je Dantea, također, inspirisao i opis uspona poslanika Muhammeda a.s. na nebo, kojeg je sigurno pročitao u progonstvu.Od drugih Danteovih djela spominjemo njegovo mladenačko lirsko djelo Novi život (Vita nuova), u kojem je opjevao ljepotu svoje velike ljubavi Beatriče. Napisao je italijanskim jezikom.

Na latinskom jeziku značajno mu je djelo De vulgari eloquentia, u kojem raspravlja o vrijednosti građanskog italijanskog jezika.

Egipat

Egipat (arapski: مصر‎ Misir), službeno Arapska Republika Egipat, jeste transkontinentalna zemlja koja obuhvata sjeveroistočni ugao Afrike i jugozapadni dio Azije, preko kopnenog mosta koje obrazuje Sinajsko poluostrvo. Većina teritorije od 1.010.000 kvadratnih kilometara leži u dolini rijeke Nil. Egipat graniči sa Sredozemnim morem na sjeveru, pojasom Gaze i Izraelom na sjeveroistoku, Akapskim zalivom i Crvenim morem na istoku, Sudanom na jugu i Libijom na zapadu.

Sa preko 86 miliona stanovnika, Egipat je treća najmnogoljudnija država Afrike i 15. na svijetu. Velika većina stanovništva živi u blizini obale rijeke Nil, na površini od gotovo 40.000 kvadratnih kilometara, gdje se nalazi obradivo zemljište. Velika područja pustinje Sahare, koja čini većinu teritorija Egipta, su slabo naseljena. Polovina stanovništva Egipta živi u urbanim područjima, u gusto naseljenim gradovima kao što su Kairo, Aleksandrija i drugi veći gradovi u delti Nila.

Egipat ima najdužu historiju jedne moderne države, i u kontinuitetu je naseljen od 10. milenijuma p.n.e. Egipat je, sa svojim spomenicima kao što je Giza i Sfinga koje su izgrađene u antičko vrijeme, bio jedna od najmoćnijih država svog vremena i jedan od prvih šest civilizacija koje se javljaju samostalno u svijetu. Njegove drevne ruševine, kao što su one u Memphisu, Tebi, Karnaku i Dolini kraljeva kod Luksora, su značajni fokus arheoloških studija i popularnih interesa cijelog svijeta. Osim što ima bogato kulturno nasljeđe, Egipat je bogat i kulturnim nasljeđem, te privlači goste iz cijelog svijeta koji odmaraju i na Crvenomorskoj rivijeri, koja zapošljava 12 posto njegove radne snage.

Moderni Egipat se smatra regionalnom silom sa značajnim kulturnim, političkim i vojnim utjecajem u Sjevernoj Africi, na Bliskom istoku i općenito muslimanskom svijetu. Ekonomija Egipta je jedna od najvećih i najraznovrsnijih na Bliskom istoku, sa sektorima kao što su turizam, poljoprivreda, industrija i usluge.

Giambattista Marino

Giambattista Marino (1569 – 1625), italijanski književnik, začetnik marinizma, pjesničkog smjera kojeg karakterizira naglašena upotreba neobičnih motiva, složenih i neobičnih metafora, zvučnih figura i ponavljanja. Napisao nekoliko hiljada lirskih pjesama i veliki mitološki spjev Adonis. Marino je bio najveći italijanski barokni pjesnik. Malo je ko bio tako slavan i hvaljen kao on, a tako brzo zaboravljen poslije smrti. Kažu da se italijanski jezik učio na francuskom dvoru da bi se čitao Marino. Za života je bio dosta osporavan.

Habsburška Monarhija

Habsburška monarhija (njemački: Habsburgermonarchie), poznatija i kao Dunavska monarhija (njemački: Donaumonarchie), je nezvaničan naziv koji su koristili historičari za zemlje i pokrajine kojima je vladala austrijska dinastija Habsburg do 1780. godine, a zatim njen nasljednik dinastija Habsburg-Lotaringija do 1918. godine. Habsburška monarhija je bila kompozitna država sastavljena od teritorija koje su bile u sastavu Svetog rimskog carstva. Glavni grad Monarhije je bio Beč, osim od 1583. do 1611. godine kada je bio premješten u Prag. Habsburška monarhija je od 1804. do 1867. godine monarhija je postala Austrijsko carstvo, a od 1867. do 1918. godine Austro-Ugarska.

Habsburška monarhija je svoje početke započela oko dvorca Habsburg u današnjoj Švicarskoj, da bi se kasnije razvila oko habsburških nasljednih zemalja (današnja Austrija i Slovenija) koje su Habsburzi stekli 1278. godine. Monarhija je kasnije narasla uz pomoć ženidbi i ratova, da bi veliki uspon doživjela tokom vladavine Maksimilijana I, Karla V i Ferdinanda I. Od toga trenutka vladari Habsburške monarhije su ponekad izravno vladali i polovinom Evrope.

Nedovršeni članak Habsburška Monarhija koji govori o historiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Italija

Italija (italijanski: Italia), službeno Republika Italija (italijanski: Repubblica Italiana), jest unitarna parlamentarna republika smještena na jugu Evrope. Obuhvata Apeninsko poluostrvo i tri velika ostrva na Sredozemnom moru: Siciliju, Sardiniju i Elbu. Ima površinu od 301.338 km2 i umjereno kontinentalnu klimu. Sa 61 milion stanovnika, Italija je četvrta najmnogoljudnija država članica EU. Smještena u srcu Mediterana, Italija se graniči sa Francuskom, Švicarskom, Austrijom, Slovenijom, San Marinom i Vatikanom.

Još od antičkih vremena, sjeverni, centralni i južni dio Apeninskog poluostrva su naseljavali Feničani, Grci, Kartaginjani, Etrušćani i Kelti koji su imali svoje kolonije. Italsko pleme latini su stvorili Rimsko kraljevstvo koje se proširilo širom Italije putem asimilacije i osvajanja drugih okolnih civilizacija stvarajući Rimsku republiku. Rimsko carstvo je bilo dominantna sila antičkog svijeta i vodeći kulturni, politički i vjerski centar zapadne civilizacije. Naslijeđe Rimskog carstva je široko rasprostranjeno i može se uočiti po globalnoj distribuciji građanskih prava, predstavničke demokratije, hrišćanstva i latiničkog pisma.

Tokom srednjeg vijeka, Italija je pretrpjela društveno-politički kolaps zbog razornih barbarskih invazija, ali su do 11. stoljeća gradovi-države i pomorske republike ojačale zahvaljujući transportu, trgovini i bankarstvu postavljajući temelje kapitalizmu. Ovi nezavisni gradovi-države i republike su postale glavne evropske luke za azijsku i bliskoistočnu robu. U to vrijeme, centralni dio Italije je bio pod kontrolom teokratske Papinske države, dok je južna Italija bila posjed Bizantijskog carstva, Arapa, Normana, Španije i Bourbona.

Tokom renesanse, perioda humanizma, nauke, istraživanja i umjetnosti, Italija i ostatak Evrope su ušli u novi vijek. Italijanska kultura je cvjetala zahvaljujući naučnicima, umjetnicima i polimatima kao što su Leonardo da Vinci, Galileo Galilei, Michelangelo Buonarotti i Niccolo Machiavelli. Italijanski istraživači kao što su Marco Polo, Kristofor Kolumbo, Amerigo Vespucci i Giovanni da Verazzano su otkrili nove puteve do Dalekog istoka i Novog svijeta donoseći u Evropu mnoga otkrića. Ipak, italijanska komercijalna i politička moć je značajno oslabila otvaranjem trgovačkih puteva iz Novog svijeta, jer su se time zaobilazili trgovački putevi kojima su italijanski gradovi-države dominirali. Osim toga, italijanski gradovi-države su bili stalno okupirani ratovima koji su kulminirali Italijanskim ratovima u 15. i 16. stoljeću. Niz ratova i stranih invazija su učinili italijanske države ranjivim i slabim. Nakon toga Italija će postati politički fragmentirana žrtva okupacije, kolonizacije i osvajanja od strane evropskih sila kao što su Francuska, Španija i Austrija,

Do sredine 19. stoljeća, porast italijanskog nacionalizma i italijanske nezavisnosti je doveo do perioda revolucionarnih političkih previranja poznatih kao Risorgimento, čime su nastojali da preporode italijansku kulturu i stvore samostalnu i jedinstvenu nacionalnu državu. Nakon mnogih neuspješnih pokušaja, Italijanski ratovi za nezavisnost, pohod hiljade i zauzimanje Rima je rezultiralo ujedinjenjem zemlje. Nakon ujedinjenja Italija je postala velika sila nakon vijekova strane dominacije i političkih podjela. Od kraja 19. stoljeća do početka 20. stoljeća, Kraljevina Italija se industrijalizirala i postala kolonijalno carstvo. Iako je pobijedila u Prvom svjetskom ratu, Italija je ušla u period ekonomske krize i socijalnih nemira koji su doveli do uspona fašizma 1922. godine. Učešće u Drugom svjetskom ratu na strani sila Osovine je završeno vojnim porazom, ekonomskim razaranjem i građanskim ratom. U godinama koje su uslijedile, Italija je ukinula monarhiju i uspostavila demokratiju, doživjevši ekonomski procvat postavši jedna od najrazvijenijih zemalja na svijetu.

Italija je danas treća najveća ekonomska sila Eurozone i osma najveća ekonomska sila na svijetu. Ima vrlo visok indeks ljudskog razvoja i uživa najduži životni vijek u EU. Italija ima važnu ulogu u regionalnim i globalnim vojnim, kulturnim i diplomatskim poslovima. Italija je jedan od osnivača i vodećih članica Evropske unije i član brojnih međunarodnih institucija kao što su UN, NATO, OECD, OSCE, Svjetska trgovačka organizacija, G7, G8, G20, Mediteranska unija i Vijeće Evrope. Zbog svog ogromnog kulturnog bogatstva, Italija je dom 51 svjetske baštine i jedna je od najposjećenijih zemalja na svijetu.

Jasmin Džindo

Jasmin Džindo je rođen u Sarajevu 27. augusta 1965. U rodnom gradu završio je Petu gimanziju. Studija francuskog jezika i književnosti i italijanskog jezika i književnosti završio je na Odsjek za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu 1989. Na istoj studijskoj grupi završio je vanredno Latinski jezik i rimsku književnost 1992. Na Filozofskom fakultetu u Sarajevu pohađao je i završio postdiplomski studij i 1999. odbranio magistrirski rad pod naslovom „Jezik u službi književne naracije u romanu „Gepard“ Giuseppe Tomasi di Lampeduse“. Doktorski studij pohađao je na Univerzitetu u Paviji u Italiji. Doktorsku tezu iz lingvističkih nauka pod naslovom „Aspetti della formazione delle parole nell’italiano contemporaneo“ odbranio je 2000.

U periodu 1991 – 1993. bio je profesor francuskog jezika u gimnaziji “Pero Kosorić” u Sarajevu, a 1993 – 1994. službenik i prevodilac u Centralnom Nacionalnom Birou Interpola BiH. Bio je pripadnik Armije Republike BiH. Bio je ranjen. Na Odsjeku za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu radio je od 1994. Za višeg asistenta biran je 2000, docenta 2003, vanrednog profesora 2008 i redovnog profesora 2012. Obavljao je dužnost predsjednika Odsjeka za romanistiku. Bio je prodekan za naučnoistraživački rad i međunarodnu saradnju na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Utemeljio je elektronsko izdavaštvo na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu. Predavao je Italijanski jezik na Muzičkoj akademiji u Sarajevu.

Profesor Jasmin Džindo bavio se savremenim italijanskim jezikom. Objavio je više radova i prijevoda u časopisima Radovi Filozofskog fakulteta u Sarajevu, Didaktički putokazi, Strani jezici, Pismo, Pregled, Odjek, Confronto letterario, Život i Dijalog. Bio je potpredsjednik Filozofskog društva Theoria. Bio je član Predsjedništva SALK-a.

Dr. Jasmin Džindo svestrano je radio na razvijanju i promociji italijanskog jezika, književnosti i kulture u BiH. Bio je najvažniji bosanskohercegovački italijanista. Razvio je Katedru za italijanski jezik i književnost na Odsjeku za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu. Njegovim zalaganjem italijanski jezik je uveden kao treći strani jezik u četiri sarajevske gimnazije.

Umro je prerano 30. augusta 2015. u Sarajevu, poslije teške bolesti kojoj se dostojanstveno opirao. Komemorativna sjednica održana je 1. septembra 2015. u 11 sati u amfiteatru Filozofskog fakulteta u Sarajevu, a dženaza je obavljena na groblju Vlakovo.

Malta

Malta, zvanično Republika Malta (malteški: Repubblika ta' Malta, engleski: Republic of Malta) je ostrvska država u Sredozemnom moru. Sastoji se od nekoliko većih i manjih ostrva od kojih su tri naseljena. Najvećo ostrvo je Malta na kojem živi najveći dio stanovništva zemlje. Ova zemlja u kojoj živi manje od pola miliona stanovnika je, s obzirom na površinu, jedna od najgušće naseljenih zemalja svijeta.

Malteško ostrvlje nalazi se nedaleko od Sicilije (Italija), te manje od 300 km od obale Afrike. Zbog svog strateškog položaja, Maltom su tokom historije vladale mnoge sile, kao što su Feničani, Rimljani, Fatimidi, Ivanovci i Britanci. Od 21. septembra 1964. Malta je nezavisna od Velike Britanije, a od 1. maja 2004. članica Evropske unije.

Malta je izraženo katolička zemlja, s jednim od najvećih procenata udjela rimokatolika u stanovništvu na svijetu. Kršćanstvo je na Maltu donio apostol Sveti Pavle koji je na ovom otoku doživio brodolom. Službeni jezici Malte su malteški i engleski. Italijanski također ima veliki značaj u državi, budući da je bio službeni jezik do 1934. godine.

Matilda

Matilda je žensko ime njemačkog porijekla. Izvedeno je od riječi snaga i bitka, te se može prevesti kao snaga u bici. Varijacije imena u drugim jezicima uključuju Mathilde (francuski i norveški jezik), Matilde (italijanski jezik), Matylda (poljski i češki jezik) i Matild (mađarski jezik).

Muhamed Hadžijahić

Muhamed Hadžijahić (Sarajevo, 1918 - 1986), bosanskohercegovački historičar, doktor prava te stručnjak za političku historiju BiH.

U javnom životu javlja se još 1934. godine sa svojim radom o narodnim pjesmama o Aliji Đerzelezu u listu "Novi behar". Prve javne radove, nakon pauze od tridesetak godina, objavljuje polovinom sedamdesetih (Od tradicije do identiteta; Geneza nacionalnog pitanja bosanskih Muslimana, 1974). Njegovi radovi su prevođeni na engleski, njemački, francuski, češki i italijanski jezik. Veliki broj njegovih članaka, kao i iscrpnijih radova se danas čuvaju u mnogim međunarodnim bibliotekama, Orientalističkom Muzeju BiH, Bošnjačkom Institutu u Sarajevu, kao i u UNESCO-voj zbirci Historije Jugoistočne Evrope.

Preminuo 1987. godine.

Mustafa Busuladžić

Mustafa Busuladžić (1. april 1914. - 29. juni 1945.) bio je pisac, naučnik i jedan od istaknutih muslimanskih i bošnjačkih intelektualaca u periodu između dva svjetska rata. Bio je nosilac ideje nacionalističkog i panislamskog pokreta Mladi muslimani, antikomunist i antisemitist. Podržavao je stavove nacističke propagande i progona Židova u Sarajevu od strane ustaša, te je svojim pisanim djelima i esejima u novinama Osvit podržavao Ustaški pokret. Pored maternjeg bosanskog jezika govorio je i arapski, turski, njemački, francuski i italijanski jezik.

Odsjek za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu

Odsjek za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu nastao je od Katedre za francuski jezik i književnost, Katedre za latinski jezik i književnost (1950), te Katedre za italijanski jezik i književnost i Katedre za španski jezik. Ove četiri katedre čine okosnicu modernog djelovanja Odsjeka za romanistiku. Odsjek je razvijao plodnu pedagošku i naučnu djelatnost, obrazujući profesore romanskih jezika i književnosti, književne i stručne prevodioce, korespondente, naučne i kulturne radnike, književnike i književne kritičare.

Renesansa

Renesansa je intelektualni i umjetnički procvat koji je započeo u Italiji u 14. vijeku, kulminirao je tamo u 16. vijeku, a imao je veliki uticaj i u drugim dijelovima Evrope. Renesansa je francuska riječ za preporod i odnosi se na oživljavanje vrijednosti klasičnih svjetova, a interes za latinske klasike počeo je još u 12. vijeku.

Koncept je korišten još u 15. vijeku, a razvio ga je u 16. vijeku umjetnik i pisac Giorgio Vasari.

On je smatrao da je razvoj umjetnosti bila u opadanju tokom srednjeg vijeka, ali ju je na pravi put postavio Giotto, umjetnik koji je raskinuo s ikonografskom tradicijom koristeći sjenčenje za stvaranje dubine u svojim slikama, i da je umjetnost dostigla svoje najveće visine s Michelangelom. Ideal renesansnog čovjeka (ital. uomo universale) je nastao iz koncepta po kojem je čovjek neograničen u svojim kapacitetima za razvoj bilo u fizičkom, društvenom ili umjetničkom smislu. Renesansa je era koja je naglašavala studije, učenje, i poboljšanje samoga sebe.

Njeni mislioci, pisci i umjetnici bili su ponosni sa "ponovnim otkrivanjem" klasične književnosti Grka i Rimljana koja je bila ignorisana ili zaboravljena u Srednjem vijeku.

Ali, nadareni pojedinci iz vremena renesanse su stvorili originalne radove u književnosti, umjetnosti i arhitekturi položivši temelje modernoj nauci.

U renesansi se ruše okviri skolastike i izgrađuje se nova filozofska slika svijeta. Tada se rađa smisao za ljepotu prirode, a također se budi interes za čovjeka i nauku. U tom periodu društvene okolnosti su burne, ruši se feudalizam, a rađa se kapitalizam.

To je i period novih otkrića- 1492. godine Kolumbo otkriva "Novi Svijet", a Magellan putuje oko svijeta. Početke renesanse nalazimo u djelima Dantea i Bokaccia koja su pisana na narodnom jeziku.

Somalija

Somalija (Somalijski: Soomaaliya; arapski: الصومال As-Sumal), službeno Savezna Republika Somalija, je država u istočnoj Africi u regiji poznatoj kao "Rog Afrike". Na sjeverozapadu graniči sa Džibutijem, na zapadu sa Etiopijom, Kenijom na jugozapadu, Adenskim zalivom na sjeveru dok na istoku izlazi na Indijski okean. Posjeduje najdužu obalu na afričkom kopnu, a somalijski teren se uglavnom sastoji od platoa, ravnica i visoravni. Klimatski gledano, topli vremenski periodi prevladavaju tokom cijele godine, sa periodičnim monsunskih vjetrovima i neredovnim padavinama.U Somalija živi oko 12,3 miliona stanovnika. Oko 85% stanovnika su etnički Somalijci, koji su kroz historiju naseljavali sjeverni dio zemlje. Etničke manjine su uglavnom koncentrisanu u južnim regijama. Službeni jezici su: somalijski i arapski, oba iz grupe afroazijskih jezika. U religijskom smislu, većina stanovništva su muslimani, uglavnom suniti.Somalija je jedno od rijetkih područja svijeta bez organizovane vlasti.

Spisak jezika

Ovo je spisak članaka o prirodnim jezicima i narječima.

Vidi i: Jezik, Spisak programskih jezika, Slavenski jezici

Ticino

Ticino je kanton smješten na jugu Švicarske sa 328.580 stanovnika (2007). Službeni jezik u kantonu je italijanski. Glavni grad kantona je Bellinzona, a najveći Lugano.

Kanton je dobio ime po rijeci Ticino i jedini je kanton u Švicarskoj koji ima jedino italijanski jezik kao službeni. Zajedno sa dijelovima kantona Graubünden tvori tzv. "italijansku Švicarsku".

Kanton se sastoji od 176 općina.

Trst

Trst (tal. Trieste, njemački Triest) je grad u Italiji, u Tršćanskom zaljevu, na sjeveroistočnoj obali Jadranskog mora. Trst je glavni grad italijanske autonomnne regije Furlanija-Julijska krajina i provincije Trieste.

Prema podacima iz 2001, ima 211.184 stanovnika.

Švicarci

Švicarci (njemački die Schweizer, francuski les Suisses, italijanski gli Svizzeri, retroromanski ils Svizzers) su državljani ili starosjedioci Švicarske. Naziv dolazi od toponima Schwyz i koristio se u staroj Švicarskoj federaciji još od 16. vijeka.Iako Švicarska Konfederacija, moderna Švicarska datira iz 1848, ona nije nacionalna država i obično Švicarci se ne zovu zajedničkom etničkom grupom.Broj Švicaraca je narastao sa 1,7 milliona 1815. na 6,76 milliona 2009, od čega je 90% živjelo u Švicarskoj. Od ostatka, oko 60% živi u Evropskoj Uniji (423.300); najbrojnija švicarska populacija van Evrope. živi u Kanadi (146.830).

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.