Ion

Ion je atom ili molekula koja je otpustila ili primila jedan ili više elektrona, dobijajući tako pozitivno ili negativno naelektrisanje. Negativno naelektrisani ion, u čijoj elektronskoj ljusci ima više elektrona od protona u jezgru, naziva se anion i privlači ga anoda. Analogno tome, pozitivno naelektrisani ion, koji ima manje elektrona od protona, naziva se kation te ga privlači katoda.

Ion koji se sastoji od jednog atoma zove se monoatomski; međutim, često se ion sastoji od dva ili više atoma, te se naziva poliatomski. Poliatomski ioni koji sadrže atom kisika, poput karbonatnih i sulfatnih iona, nazivaju se oksianioni. Ioni se označavaju na isti način kao i električki neutralni atomi i molekule, osim što je prisutna oznaka viška ili manjka električnog naboja, prikazana kao eksponent. Tako se, naprimjer, kation vodika označava sa H+, što znači da mu nedostaje jedan elektron da bi prešao u stabilan atom vodika. Na sličan način označavaju se i drugi ioni: sulfatni ion – SO4−2, hloridni ion Cl-, fosfatni ion PO43- itd.

Nitrate-ion-elpot
Shematski prikaz nitratnog iona (NO3-)

Vrste iona

Kationi
Jednovalentni Dvovalentni Trovalentni
Kalij, K+ Kalcij, Ca2+ Željezo(III), Fe3+
Natrij, Na+ Magnezij, Mg2+ Aluminij, Al3+
Amonijak, NH4+ Željezo(II), Fe2+
Anioni
Jednovalentni Dvovalentni Oksidni Metalni
Fluorid, F- Oksid, O2- Karbonat, CO32- Hromat, CrO42-
Hlorid, Cl- Sulfid, S2- Sulfat, SO42- Permanganat, MnO4-
Bromid, Br- Fosfat, PO43- Kompleksni
Jodid, I- Nitrat, NO3- Heksacijanoferat(II), [FeII(CN)6]4-


Nuvola apps edu science.svg Nedovršeni članak Ion koji govori o hemiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

27. novembar

27. novembar / studeni (27. 11) jest 331. dan godine po gregorijanskom kalendaru (332. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 34 dana.

29. decembar

29. decembar / prosinac (29. 12) jest 363. dan godine po gregorijanskom kalendaru (364. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 2 dana.

Alkalni metali

U ovu grupu pripadaju litij (Li), natrij (Na), kalij (K), rubidij (Rb), cezij (Cs) i francij (Fr).

Naziv alkalni metali vode od riječi algili (biljni pepeo, jer se soli alkalnih metala nalaze u biljnom pepelu.

Amonij

Amonij ion NH4+ (po IUPAC-u također i azanij ion) jeste poliatomski kation koji sa anionima slično kao i sa ionima alkalnih metala gradi soli. On je konjugirana kiselina za bazični amonijak NH3. Primjer amonijevih soli su amonij-nitrat NH4NO3 i amonij-hlorid NH4Cl. Kod organskih amonijevih soli, atom dušika također ima četiri veze i jedan pozitivni formalni naboj. Međutim, najmanje jedan organski radikal je vezan na atom dušika, kao što je to naprimjer slučaj kod hidrohlorida.

Amonij ion nastaje protonizacijom amonijaka. Amonij ion je slaba Bronstedova kiselina, pa može otpustiti proton (reakcija je reverzibilna). Elektronski par na atomu dušika formira vezu sa protonom:

Fosfat

Fosfati – u neorganskoj hemiji – su soli fosforne kiseline. U organskoj hemiji, to su ili organofosfati ili estri fosforne kiseline. Organski fosfati su osobito važni u biohemiji, biogeohemiji i ekologiji. Da bi se pribavio fosfor za potrebe poljoprivrede i industrija, neorganiski fosfati se iskopavaju u odgovarajućim rudnicimaKada se na povišenim temperaturama javljaju u čvrstom stanju, fosfati mogu kondenzirati i formirati pirofosfate.

Hemija

Hemija je jedna od prirodnih nauka koja proučava sastav, strukturu, osobine i promjene supstance. Hemija se pretežno bavi atomima i molekulama kao i s njihovim interakcijama i pretvaranjima, naprimjer, osobinama hemijskih veza između atoma koje grade hemijske spojeve. Kao takva, hemija proučava interakcije elektrona i različitih oblika energije u fotohemijskim reakcijama, reakcijama oksidacije i redukcije, faznih tranzicija i odvajanja supstanci iz mješavina (smjesa). Dobijanje i osobine složenih supstanci, kao što su legure, polimeri, biomolekule i farmaceutska sredstva smatraju se specijaliziranim oblastima odnosno granama hemije.

Hemija se ponekad naziva i središnja nauka, jer ona premoštava druge prirodne nauke poput fizike, geologije i biologije. Hemija je grana fizičkih nauka ali postoji određena razlika od fizike. Etimologija pojma hemija nije u potpunosti razjašnjena, pa je u tom pogledu tema određenih neslaganja. Historija hemije se može pratiti i preko određenih faza u njenom razvoju, poput alhemije, koja se praktikovala hiljadama godina u mnogim dijelovima svijeta.

Herc

Herc (znak: Hz) mjerna je jedinica za frekvenciju u Međunarodnom sistemu (SI) i ubraja se u izvedene jedinice SI. Definira se kao jedan ciklus periodične pojave u sekundi:

1 Hz = 1 s−1Češće korišteni množitelji (višekratnici) su:

kiloherc, hiljadu herca (1 kHz = 1×103 Hz)

megaherc, milion herca (1 MHz = 1×106 Hz)

gigaherc, milijarda herca (1 GHz = 1×109 Hz)

teraherc, bilion herca (1 THz = 1×1012 Hz)

Hidrid

Hidrid je naziv za negativni ion vodika, H−. Iako samo određeni broj elemenata gradi spojeve u kojima postoji hidridni ion, hidridima se nazivaju binarni spojevi vodika sa većinom hemijskih elemenata, bez obzira na oblik u kojem se vodik nalazi. Vodik ne gradi binarne spojeve sa nekim prelaznim elementima i plemenitim plinovima.

Hidridi se najčešće dijele prema tipu hemijske veze i to na:

Ionske hidride,

Kovalentne hidride,

Metalne ili intersticijalne hidride, i

Intermedijarne hidride.

Hidroksil

Hidroksil − u hemiji − je funkcionalna grupa, koja se sastoji od po jednog atoma kisika i vodika, međusobno spojenih kovalentnom vezom. U neutralnom obliku, ova grupa je hidroksilni radikal. Hidroksilni anion (OH−) se označava kao hidroksid, što je dvoatomni ion sa negativnim nabojem 1−. Prema terminima hemijske sinteze, hidroksilna grupa (–OH) ima to značenje onda kada je vezana za veću organsku molekulu.

Hidroliza

Hidroliza je hemijska reakcija u kojoj dolazi do razlaganja neke supstance u reakciji sa vodom.

Hidronij

Hidronij je kation H3O+, nastao protonizacijom molekule vode.

Proton H+ je toliko nestabilan da ne može postojati sam, pa se veže na slobodan elektronski par molekule vode ili druge molekule prisutne u mediju. Osim toga, hidronijum ion je uvijek okružen drugim molekulama vode, u prosjeku je to šest molekula vode H3O+(H2O)6 Poznato je da se pH rastvora određuje na osnovu koncentracije protona (H+) u rastvoru. Kako proton uvijek postoji kao hidronijum ion, pH vrijednost je određena koncentracijom hidronijum iona.

Kalij-permanganat

Kalij-permanganat (KMnO4) jest so u kojoj mangan ima oksidacijsko stanje +7. Permanganat ion je jako oksidacijsko sredstvo. Vodeni rastvor kalij-permanganata intenzivno je ružičasto obojen.

Karbonat

Karbonati su soli i estri ugljične (karbonske) kiseline (H2CO3). Od dvoprotoniziranih (dvobrojnih) soli izvode se dvije vrste soli i to: hidrogenkarbonati, koji se također nazivaju i primarni karbonati, sa općom formulom MIHCO3 te sekundarni karbonati sa općom formulom MI2CO3. Sekundarni karbonati zasnivaju se na dvostruko negativno nabijenom karbonatnom ionu CO32−.

Ester ugljične kiseline sa općom strukturnom formulom R1−O−C(=O)−O−R2, pri čemu su R1 i R2 alkil- i aril ostaci koji sadrže ugljik, također se nazivaju karbonati i svrstavaju se pod estre ugljične kiseline. Polimerni karbonati imaju opću strukturnu formulu (O−R−O−C(=O)−)n i ubrajaju se u polikarbonate. Od ortougljične kiseline (C(OH)4) koja ne postoji u slobodnom obliku izvode se estri ortougljične kiseline sa strukturnom formulom C(OR)4.

Karbonat ion je konjugirana baza od hidrogenkarbonatnog iona, odnosno karbonatne kiseline H2CO3.

Karbonatni anioni vrše važnu funkciju u fiziologiji živih ćelija, npr. regulacija kiselinsko-bazne ravnoteže (hidrogenkarbonatni pufer), razmjena gasova, itd.

Najpoznatiji karbonat u prirodi je kalcijum karbonat, poznat i kao kreda, krečnjak i mermer.

Koenzim

Koenzim ili kofaktor ili prostetska grupa je mala organske čestice neproteinskog porijekla, koja je vezana za enzim jačom ili slabijom vezom.Koenzimi su vrlo bitni u metabolizmuu organizama zato što enzimske katalitske sposobnosti ovise o njima. Njihova uloga nije stalna, jer se mijenja ovisono i o datom kofaktoru i enzimu. Enzimi koji nemaju kofaktor označavaju se kao apoenzimi. Enzim koji je kompletan i katalitski aktivan je holoenzim. Apoenzim je proteinski dio enzima, ali pošto nema koenzim – nema ni katalitsku sposobnost zbog nepovoljne konformacije.Koenzim ne mora obavezno biti na aktivnom mjestu enzima, nego i pored aktivnog mjesta ili još udaljenije. Udaljenost nema tako bitnu ulogu, jer je jedino važno da vezani koenzim izaziva promjenu konformacije proteinskog dijela enzima. Tako koenzim je stimulira nedjelotvorno aktivno mjesto enzima, pretvarajući ga u aktivno, da može primati supstrat i pretvarati ga u produkt.Koenzim može biti različite građe, kao što su:

mala organska molekula,

metalni ion ili

neka druga jednostavna molekula.Koenzime se klasificiraju prema hemijskoj grupi koju prenose:

koenzimi prijenosnici vodika (=oksidoreduktaze):

flavin-mononukleotid (FMN),

flavin-adenin-dinukleotid (FAD),

ubikinon (Q),

nikotinamid-adenin-dinukleotid (NAD+),

nikotinamid adenin dinukleotid fosfat (NADP+),

ćelijski hemini,

liponska kiselina (Lip (S2);

koenzimi prijenosnici grupa:

piridoksal-fosfat (PLP),

citidin-difosfat (CDP),

uridin difosfat (UDP),

adenozin trifosfat (ATP),

sulfat fosfoadenilne kiseline (PAPS);

koenzimi za prijenos C1-jedinica:

koenzimi izomeraza i

lijaza.Koenzime e dijele i po načina povezivanja s enzimom:

prostetske grupe (ili aktivne grupe)

kosupstrate (koenzimi u užem smislu)

Magnezij

Magnezij (latinski: magnesium) jest hemijski element sa simbolom Mg i atomskim brojem 12. Spada u grupu zemnoalkalnih metala IIA grupe. Gradi 2+ ione. Oksidacioni broj magnezija u jedinjenjima je +2, uz vrlo rijetke izuzetke gdje ima oksidacioni broj +1. Ima najnižu temperaturu topljenja u grupi zemnoalkalnih metala. On je osmi najrasprostranjeniji element u Zemljinoj kori i deveti općenito u poznatom svemiru. Magnezij je četvrti po rasprostranjenosti element na Zemlji u globalu (iza željeza, kisika i silicija), čini oko 13% ukupne mase planete Zemlje i ima najveći udio u plaštu Zemlje. Relativno velika zastupljenost magnezija na Zemlji je povezana sa činjenicom da se on lahko stvara pri supernovoj zvijezda pri sekvencijalnom dodavanju tri jezgra atoma helija na karbon (koji je također napravljen iz tri jezgra atoma helija). Zbog velike rastvorljivosti magnezijevih iona u vodi, on je i treći po zastupljenosti element rastvoren u svjetskim morima. Magnezij se stvara u zvijezdama većim od tri sunčeve mase putem fuzije helija i neona u alfa procesu pri temperaturama iznad 600 megakelvina.

U elementarnom stanju (kao metal) se ne može naći u prirodi na Zemlji jer je veoma reaktivan. Kada se izdvoji u elementarnom stanju stajanje na zraku vrlo brzo se oksidira te se njegova površina prekrije tankim slojem oksida (pasivizira se). U obliku metalnog praha gori uz karakterističan blješteći bijeli plamen, što ga čini čestim sastojkom za pirotehničke sprave i rakete. Metal se danas najčešće dobija elektrolizom magnezijevih soli izolovanih iz slane vode. Komercijalno, magnezij se najčešće koristi za legiranje drugih metala te proizvodnju legure aluminija i magnezija poznatije kao magnalij ili magnelij. Pošto je magnezij oko trećine lakši od aluminija (ima manju gustoću) ove legure se cijene zbog svoje relativne lahkoće i čvrstoće. U ljudskom tijelu, magnezij je jedanaesti najzastupljeniji element po masi. Njegovi ioni su nezamjenjivi za sve žive ćelije, gdje oni vrše važnu ulogu u manipulaciji važnih bioloških polifosfatnih spojeva poput ATP, DNK i RNK. Postoje stotine enzima kojima su magnezijevi ioni neophodni za funkcioniranje. Spojevi magnezija se koriste u medicini kao laksativi, antacidi (npr. mlijeko magnezija) te u brojnim drugim situacijama kada je neophodna stabilizacija neuobičajenog nadražaja nekog nerva ili kada je potrebno grčenje krvnih sudova (npr. pri tretmanu eklampsije). Magnezijevi ioni su općenito kiselog okusa i u niskim koncentracijama mogu pomoći pri ublažavanju oporosti prirodne mineralne vode. U biljkama, magnezij je metalni ion u centru molekule hlorofila i zato je čest dodatak vještačkim đubrivima.

Međumolekulska sila

Međumolekulske sile su snage privlačenja i odbijanja između susjednih čestica: atoma, molekula ili iona. Slabije su od unutarmolekulskih sila, koje održavaju na okupu atome molekula.Naprimjer, kovalentna veza u molekulama hlorovodika (HCl) je mnogo jača nego sile između susjednih molekula, koje se javljaju onda kada su molekule međusonno dovoljno približene.

Međumolekulske sile se javljaju u četiri oblika:

Dipol–dipol sile;

Ion–dipol sile;

Dipolom inducirane dipolne sile ili Debyejeve sile;

Trenutne dipolom inducirane dipolne sile, Londonove disperzijske sile.

So

So, također poznata kao kamena so (halit), je kristalni mineral koji se sastoji prvenstveno od natrij hlorida (NaCl), hemijski spoj koji pripada većoj klasi ionskih soli. Apsolutno je neophodna za opstanak životinjskog svijeta, ali može biti štetna za životinje i biljke u prekomjernoj količini. So je jedan od najstarijih i najsveprisutnijih začina i soljenje je važan način konzervisanja hrane. Okus soli (slanost) jedan je od osnovnih ljudskih okusa.

So se za ljudsku prehranu proizvodi u različitim oblicima: nerafinirana so (kao što su morske soli), rafinirana so (kuhinjska so), i jodirana so. Ona je čvrsti kristal, bijele, blijedo roze ili svijetlo sive boje, obično dobiven iz morske vode ili stijena depozita. Jestiva kamena so može biti malo sivkasta u boji zbog sadržaja minerala.

Hlorid i natrij ioni, dvije glavne komponente soli, potrebne su svim poznatim živih bića u malim količinama. So je uključena u regulisanju sadržaja vode (ravnoteže tečnosti) organizma. Sam ion natrija se koristi za električne signalizacije u nervnom sistemu. Zbog svoje važnosti za opstanak, so često se smatrala vrijedna roba tokom ljudske historije. Međutim, kako je konzumacija soli porasla tokom savremenog doba, naučnici su postali svjesni zdravstvenih rizika povezanih s visokim unosom soli, uključujući i visokog krvnog pritiska u osjetljivih pojedinaca. Zbog toga, neke zdravstvene vlasti preporučili su ograničenja jestivog natrija, iako drugi navode da je rizik minimalan za tipične zapadne ishrane. Odjel za zdravstvo i socijalne usluge Sjedinjenih Američkih Država preporučuje da pojedinci ne konzumiraju više od 1500 do 2300 mg natrija (3750–5750 mg soli) po danu, u zavisnosti od starosti.

Soli (hemijski spojevi)

Pojmom soli označavaju se hemijski spojevi, koji su građeni iz pozitivno (kation) i negativno naelektrisanih iona (anion). Između tih iona stvaraju se ionske veze. Kod neorganskih soli kationi se najčešće grade od metala, dok se anioni grade od nemetala ili njihovih oksida. Kao čvrsta supstanca, oni zajedno grade ionsku rešetku. Pojam organskih soli označava sve spojeve kod kojih je najmanje jedan anion ili kation neki organski spoj.

Zastava Čada

Zastava Čada se sastoji od tri jednaka vertikalna polja plave, žute i crvene boje. Ove boje predstavljaju kombinaciju boja Francuske sa pan-Afričkim bojama.

Ova zastava je se čini identičnom zastavi Rumunije što je dovelo o manjih komplikacija. Rumunski predsjednik Ion Iliescu je rekao da Rumunija neće odustati od svoje zastave a Čad je pozvao UN da razjasni i riješi ovu situaciju.

Zastave su iste još od 1989 godine kada je grb komunizma sklonjen sa zastave Rumunije. Iako se zastave čine istim neki stručnjaci kažu da je nijansa plave drugačija, naime da Rumunija na svojoj zastavi ima tamniju nijansu. Ipak gosp. Iliescu kaže da Rumuni nemaju razloga za brigu jer je Čad nezavisan tek od 1960.

Rumunski ministar vanjskih poslova kaže da je Rumunija započela registraciju koju vodi Svjetska Intelektualna Imovinska Organizacija (World Intellectual Property Organisation) koja registruje državne simbole, zvanične znakove zemlje i pečate. Ministarstvo tvrdi da nisu upoznati ni sa kakvim pritužbama u žalbenom periodu od 12 mjeseci. Također tvrdi da nemaju zvaničnih informacija od Republike Čad o pozivanju UNa vezano na ovu stvar.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.