Infracrveno zračenje

Infracrveno zračenje ili infracrvena svjetlost (lat. infra = "ispod"; skraćenica IR od eng. infrared) obuhvata elektromagnetsko zračenje s talasnim dužinama većim od talasne dužine vidljive crvene svjetlosti, a manjim od talasne dužine radiotalasa. To je raspon od približno 750 nm do 1 mm.

Infracrveno zračenje ima široku primjenu. Vojska ga koristi za aktivno otkrivanje ciljeva u mraku. Termalno infracrveno zračenje koje emituju sva tijela zavisno od svoje temperature koristi se za pasivni nadzor prostora (alarmni uređaji), otkrivanje požara i u medicini. Blisko se infracrveno zračenje koristi u slobodnom prostoru za daljinsko upravljanje i komunikacije malog dometa, a kada ga se usmjeri pomoću svjetlovoda omogućuje vrlo brzi prijenos podataka i na veće udaljenosti. U astronomiji se koristi za otkrivanje objekata koji ne emituju vidljivu svjetlost ili je ona blokirana oblacima plina i prašine.


Nuvola apps kalzium.svg Nedovršeni članak Infracrveno zračenje koji govori o fizici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Infrared dog
Slika psa u srednjem ("termalnom") infracrvenom području (temperatura je prikazana bojom)
Alpha Piscis Austrini

Alpha Piscis Austrini (α Piscis Austrini, α PsA) je najsjajnija zvijezda u sazviježđu Južna riba. Udaljena je 25 sg od Sunca. Ima prividan sjaj od 1.16. Ujedno je 18. zvijezda na nebu po sjaju. Patuljasta je zvijezda glavnog iza spektralne klase A3V. Zvijezda emitira jako infracrveno zračenje i posjeduje nekoliko cirkumstelarnih omotača. Tradicionalni naziv Fomalhaut (ar. fum al-hawt) znači "usta južne ribe". Ova zvijezda je 2500 p.n.e. označavala solsticij.

Beta Trianguli Australis

Beta Trianguli Australis (β Trianguli Australis, β TrA) je zvijezda u sazviježđu Južni trokut. Udaljena je 40 sg od Sunca. Ima prividan sjaj od 2.85. Ubraja se u dvostruke zvijezde. Primarna zvijezda je žuto-bijeli patuljak glavnog niza spektralne klase F2III. Sekundarna zvijezda je udaljena 155 uglovnih sekundi s prividnim sjajem od 14 magnituda. Zajedno sa α TrA i γ TrA čini asocijaciju trokut po kojoj je sazviježđe i dobilo naziv. β TrA emitira jako infracrveno zračenje što pokazuje da vjerovatno ima cirkumstelarni disk u orbiti. Ova zvijezda ima veoma visoku brzinu sopstvenog kretanja

Elektromagnetni spektar

Spektar je grafik na čijoj je osi ordinata prikazuje energiju ili neku analitičku funkciju energije. Najčešće se pojam spektar koristi kao "spektar elektromagnetnog zračenja". Kao analitičke funkcije energije u spektru elektromagnetnog zračenja koriste se:

gdje je E energija fotona, c brzina svjetlosti, a h Planckova konstanta.


Spektar elektromagnetnog zračenja se dijeli na više dijelova. Podjela zavisi i od nauke koja koristi spektar. Općenita podjela je na: gama zračenje, rendgensko zračenje, ultraljubičasto zračenje, vidljivu svjetlost, infracrveno zračenje, mikrovalno zračenje i radiovalove

Elektromagnetno zračenje

Elektromagnetno zračenje je kombinacija oscilujućeg električnog i magnetnog polja koja zajedno putuju kroz prostor u obliku međusobno okomitih talasa. Ovo zračenje je nosilac elektromagnetne interakcije (sile) i može se interpretirati kao talas ili kao čestica, u zavisnosti od slučaja. Čestice koje kvantifikuju elektromagnetno zračenje su fotoni.

Elektromagnetne talase je teorijski predvideo James Maxwell pokušavajući da objasni efekte indukcije električne struje u magnetnim poljima i obrnuto. Kasnije je Heinrich Rudolf Hertz potvrdio ovu teoriju proizvevši radiotalase koje je detektovao sa drugog kraja svoje laboratorije jednostavnom oscilacijom električne struje kroz provodnik (time demonstriravši primitivan oblik antene).

Svako naelektrisanje promjenom brzine kretanja generiše elektromagnetno polje. Ova informacija se prostire kroz prostor brzinom svjetlosti i osobine odgovarajućeg elektromagnetnog talasa su direktno vezane za dinamiku promjene kretanja naelektrisanja. Ako imamo provodnik u kome naelektrisanje osciluje, generisani elektormagnetni talas će imati istu frekvenciju oscilovanja. Alternativno, ako elektromagnetno zračenje gledamo kao emisiju čestica (fotona), energija koju one nose je direktno vezana za talasnu dužinu, odnosno učestalost talasa. Što je veća učestalost to je veća energija fotona. Tačan odnos je opisan Plankovom relacijom E = hν gdje je E energija fotona h je Planckova konstanta, a ν je frekvencija talasa.

Kao što oscilujuća električna struja u provodniku može da proizvede elektromagnetni talas, takav talas također može da u nekom provodniku indukuje električnu struju iste oscilacije, na taj način omogućavajući transfer informacije od emitora ka prijemniku, što je osnov svih bežičnih komunikacija.

Osobine elektromagnetnog zračenja zavise od njegove talasne dužine. Cijeli opseg talasnih dužina elektromagnetnog zračenja naziva se elektromagnetni spektar. On obuhvata gama zračenje, rendgensko zračenje, ultraljubičasto zračenje, vidljivu svjetlost, infracrveno zračenje, mikrovalno zračenje i radiotalase.

U vakuumu se elektromagnetni talasi prostiru brzinom svjetlosti, dok se pri prolasku kroz gasove ili tečnosti dijelovi spektra mogu apsorbovati, odnosno rasipati pri haotičnom kretanju čestica usljed efekta ekscitacije atoma, pri čemu talas prestaje da se kreće pravolinijski pa je percepcija da se kreće sporije od brzine svjetlosti.

Gamma Sculptoris

Gamma Sculptoris (γ Sculptoris, γ Scl) je zvijezda u sazviježđu Kipar. Ima prividan sjaj od 4,41 mag. Udaljena je 179 sg od Sunca. Ubraja se u narandžaste divove spektralne klasse K1III. Emitira jako infracrveno zračenje što je tipično za divove klase K.

Gamma Trianguli Australis

Gamma Trianguli Australis (γ Trianguli Australis, γ TrA) je zvijezda u sazviježđu

Južni trokut. Udaljena je 184 sg od Sunca. Ima prividan sjaj od 2.89. Ubraja se u bijele patuljke glavnog niza spektralne klase A1V. Promjenljivog je sjaja. Zajedno sa α TrA i β TrA čini asocijaciju trokut po kojoj je sazviježđe i dobilo naziv. γ TrA emitira jako infracrveno zračenje što pokazuje da vjerovatno ima cirkumstelarni disk u orbiti. Ima veoma visoku rotaciju od 199 km/s

KIC 8462852

KIC 84622852 (Boyajian's Star) je zvijezda u sazviježđu Labuda. Udaljena je oko 1500 sg od Sunca. Ubraja se u zvijezde spektralne klase F. Otkrivena je pomoću

svemirskog teleskopa Kepler. Ova zvijezda je od 2012. predmet mnogih špekulacija o postojanju vanzemaljskih civilizacija.

Neionizirajuće zračenje

Neionizirajuće zračenje ili neionizirajuća radijacija odnosi se na bilo koju vrstu elektromagnetnog zračenja koja ne posjeduje dovoljno energije po kvantu da može izazvati ionizaciju — odnosno da ukloni elektron iz atoma ili molekule. Umjesto stvaranja iona prilikom prolaska kroz materiju, elektromagnetno zračenje ima dovoljno energije samo za ekscitaciju, odnosno prelazak elektrona na više energetsko stanje. Uočeni su različiti biološki efekti za različite vrste neionizirajućeg zračenja.Blisko ultraljubičasto, vidljivo, infracrveno, mikrovalno, radiotalasi i niskofrekventne RF (dugi talasi) su primjeri neionizirajućeg zračenja. Vidljivo i blisko ultraljubičasto zračenje mogu podstaći fotohemijske reakcije, ionizirati neke molekule ili ubrzati radikalske reakcije, kao npr. fotohemijsko starenje boja. ili razlaganje aromatskih komponenata u pivu što dovodi do promjene okusa. Sunčeva svjetlost koja dospije na Zemlju je velikim dijelom neionizirajuće zračenje, sa izuzetkom ultraljubičastog zračenja. Većina ionizirajućeg zračenja se filtrira preko Zemljine atmosfere. Statička polja nisu izvor zračenja.

Predator 2

Predator 2 je američki naučno-fantastični film koji je izašao 1990. Nastavak je filma predator iz 1987. i radnja se odvija u Los Angelesu.

Receptor (čulo)

Receptor – u čulnom sistemu – je završetak čulnog nerva koji odgovara na podražaj iz unutrašnjeg ili vanjskog okruženja organizma. U odgovoru na takve stimulanse, čulni receptgor pokreće čulnu transdukciju stvarajućio gradijent potencijala ili akcijski potencijal u istoj ili susjednoj ćeliji.

Svemirski teleskop Spitzer

Teleskop Spitzer je infracrveni teleskop, što znači da radi u infracrvenom dijelu spektra. Obični teleskopi rade u vidljivom dijelu spektra, i ne mogu vidjeti iza oblaka plina i prašine koji nam smetaju da vidimo dalje prema središtu naše galaksije, ili kroz neka druga za obične teleskope nevidljiva područja.

Teleskop za istraživanje u infracrvenom spektru mora biti smješten u Zemljinoj orbiti jer Zemljina atmosfera upija infracrveno zračenje, tako da bi bilo nemoguće sa Zemlje istraživati u infracrvenom dijelu spektra.

Svjetlost

Svjetlost je elektromagnetno zračenje koje je vidljivo ljudskom oku.

Ultraljubičasto zračenje

Ultravioletna (UV) svjetlost – (skraćenica UV prema eng. ultraviolet) − obuhvata elektromagnetsko zračenje s talasnim dužinama manjim od onih koje ima vidljiva svjetlost, ali većim od onih koje imaju neke X-zrake, sa elektromagnetnim zračenjem talasne dužine od 400 nm (750 THz) do 10 nm (30 PHz), kraćoj od vidljive svjetlosti, ali duže od X-zraka.Pod određernim uslovima, djeca i mlađe odrasle osobe mogu vidjeti UV zrake do 310 nm, a ljudi sa afakijom (nedostkom sočiva) mogu ih također vidjeti, iako su nevidljive za većinu ljudi. Neki insekti i ptice vide svjetlost koja je blizu UV zračenja.

Kako se u elektromagnetnom spektru nalaze neposredno ispod vidljivog dijela spektra, njihov bi tačniji naziv bio infraljubičaste. Međutim, u cijelom svijetu pa i kod nas udomaćio se naziv ultraljubičaste, kako ih je prvi put nazvao njemački fizičar i hemičar Johann Wilhelm Ritter 1801. godine.

Vanadij

Vanadij je hemijski element sa simbolom V i atomskim brojem 23. To je čelično-sivi metal s plavim odsjajem. Dosta je tvrd, ali veoma kovan metal, te se ubraja u prelazne metale. U periodnom sistemu, vanadij, zajedno sa težim elementima niobijem, tantalom i dubnijem, sačinjava 5. grupu ili grupu vanadija. Najveći dio vanadija koristi se u takozvanom ferovanadiju za proizvodnju posebnih čelika. Dodatak vanadija u hrom-vanadijskim čelicima dovodi do povećanja žilavosti a time i do povećanja otpornosti čelika.

Element posjeduje različite biološke uloge i značaj, a za mnoge žive organizme je esencijalni mineral. Tako naprimjer vanadij ima određenu ulogu pri upravljanju enzimima koji učestvuju u fosforiliranju, a koriste ga i neke bakterije za fiksiranje dušika. S druge strane, za njega ili njegove spojeve sumnja se da djeluju kao mutageni klastogeni koji izazivaju promjene na hromosomima te su proglašeni otrovima i karcinogenima.Najpoznatiji spoj vanadija je vanadij(V)-oksid, koji se koristi kao katalizator u proizvodnji sumporne kiseline.

William Herschel

Sir Frederick William Herschel, (fon. Fredrik Viliam Heršel; 15. novembar 1738. - 25. august 1822.) je bio Englez njemačkog porijekla koji se proslavio otkrićem planete Uran. Bio je pionir u korištenju spektrometrije u astronomiji, otkrio je infracrveno zračenje, a njegovo ime se vezuje i za mnoga druga astronomska otkrića.

Zvijezda asimptotskog divovskog ogranka

Zvijezda divovskog ogranak ili AGB zvijezda (en. asymptotic giant branch) je razvijena zvijezda s 0,6 -10 Sunčevh masa koja je u kasnoj fazi evolucije. U jezgri AGB zvijezde odvija se gorenje vodika i helija, dok je ljuska od ugljika i kisika koji nastaju tokom trostrukog alfa procesa. AGB zvijezde imaju karakteristikue crvenih divova uz jako gubljenje mase, Sunčev vjetar te promjenljiv sjaj.

Vidljivi spektar
Mikrotalasi
Radio
Vrste talasne dužine

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.