Industrija

Industrija je skup ljudskih djelatnosti koje su okrenute proizvodnji robe i usluga. Ipak, taj pojam obično podrazumijeva i nekakvu podjelu rada, za razliku od obrta, gdje se ista osoba može brinuti za cijeli proces: proizvodnju, prodaju i upravljanje. Prema tome, industrija obično uključuje velik broj ljudi.

Industrija se dijeli u tri privredna područja ili sektora:

  • primarni sektor - prikupljanje i neposredno iskorištavanje prirodnih resursa (sirovina, energije i određenih namirnica),
  • sekundarni sektor - prerađivačka industrija (za sirovine),
  • tercijarni sektor - uslužne djelatnosti (ovdje spadaju nematerijalne stvari: razni obrti, osiguranje, posredovanje, administracija, čišćenje itd.).

Također pogledajte

Vanjski linkovi

Australija

Australija je po veličini šesta država na svijetu. Na sjeveru se, preko mora, graniči sa Indonezijom, Papua Novom Gvinejom i Istočnim Timorom i na jugoistoku sa Novim Zelandom.

Australija je država na krajnjem jugu naše planete, država kengura i koala, Aboridžina i evropskih doseljenika. Ime Australija potiče od naziva terra australis, što znači južna zemlja.

Cookova Ostrva

Cookova Ostrva (The Cook Islands ili na Māori jeziku Kūki 'Āirani) jesu nezavisna, samoupravana parlamentarna država u slobodnom militarnom, ekonomskom i političkom pridruženju s Novim Zelandom, te je kao takva i članica Commonwealtha.

Gabon

Gabon, službeno Republika Gabon je suverena država koja se nalazi na zapadnoj obali Srednje Afrike. Nalazi se u području ekvatora i prostire na površini od 267.500 km2 sa 2,2 miliona stanovnika.

Graniči sa Ekvatorskom Gvinejom na sjeverozapadu, Kamerunom na sjeveru i Republikom Kongo na istoku i jugu.

Klima je tropska. Država raspolaže velikim prirodnim blagom. Reljef države je uglavnom nizijski. Nezavisna je od 1960.

Glavni i najveći grad je Libreville. U Gabonu živi oko 12 hiljada evropljana. Privreda je slabo razvijena.

Glavni poljoprivredni artikli su: pamuk, kukuruz, kikiriki, palmino ulje, kafa.

Šume su tropskog porijekla. Rude: mangan, srebro, cink, prirodni gas. Industrija: prehrambena, tekstilna, hemijska. Od 1970-tih ulazi kapital stranih preduzeća. Velik udio u upravljanju privredom, pogotovo u rudnicima, imaju SAD, Francuska, i druge zapadne zemlje. U prvom redu izvoze minerale, rude,te prehrambene artikle. Računanje vremena se poklapa sa srednjoevropskom zonom.

Hercegovačko-neretvanski kanton

Hercegovačko-neretvanski kanton (skraćeno: HNK) jedan je od 10 kantona u Federaciji Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Mostara i još osam općina.Hercegovačko-neretvanski kanton na sjeveru graniči sa Srednjobosanskim kantonom, na sjeveroistoku sa Kantonom Sarajevo, na istoku sa Republikom Srpskom, na jugozapadu sa Hrvatskom, na zapadu sa Zapadnohercegovačkim kantonom i na sjeverozapadu sa Kantonom 10. Sa 222.278 stanovnika (2013) i 50,45 stanovnika/km2 HNK je šesti po broju stanovnika i osmi po naseljenosti među kantonima FBiH. Površina kantona iznosi 4.401 km2 (nakon Kantona 10 najveći kanton), što čini 16,85% površine Federacije i 8,59% teritorije Bosne i Hercegovine.

Istočna Evropa

Istočna Evropa je najveća evropska regija u kojoj živi četvrtina evropskog stanovništva. Danas istočnu Evropu čine države nastale raspadom SSSR-a.

Bjelorusija

Moldavija

Rusija

UkrajinaDo početka 1990-tih godina prošlog vijeka, pod Istočnom Evropom su se podrazumjevale sve evropske komunističke zemlje: Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika, Njemačka Demokratska Republika, Poljska, Čehoslovačka, Mađarska, Rumunija i Bugarska, izuzev Jugoslavije i Albanije. Sve ove zemlje su politički, vojno i ekonomski bile podređene SSSR-u. Činile su tzv. "Istočni blok", i bile članice Savjeta za uzjamnu ekonomsku pomoć i "Varšavskog ugovora". Padom komunizma, raspadom SSSR-a i Varšavskog pakta došlo je do krupnih promjena. To se odrazilo i na geopolitičku podjelu Evrope, tako da se nakadašnje istočnoevropske zemlje ubrajaju u zemlje Srednje, odnosno Sjeverne Evrope. Bivše sovjetske republike, izuzev Estonije, Latvije i Litvanije su oformile Savez nezavisnih država, dok su sve ostale zemlje danas članice EU. Danas je područje Istočne Evrope, pod velikm utjecajem Rusije, i politički je vrlo nestabilno.

Kentucky

Kentucky (fon. kɨnˈtʌki, Kentaki) je jedan od saveznih država u SAD. Nalazi se u istočnom dijelu SAD-a, na zapadnoj strani Apalači planina. Glavna rijeka je Ohio. Veći gradovi su Louisville, Lexington, Owensboro, Bowling Green. Glavni grad je Frankfort. Prosječna nadmorska visina Kentakija je oko 300 m.

Lisabon

Lisabon (portugalski: Lisboa) jest glavni i najveći grad Portugala. Unutar administrativnih granica grada koji se prostire na površini od 100,05 km2 živi 552.700 stanovnika. Izvan ovih granica, na području urbanog dijela grada živi oko 2,7 miliona stanovnika čime je Lisabonska urbana zona 11. najmnogoljudnija takva zona u Evropskoj uniji. Grad se smjestio na zapadnoj obali Iberijskog poluostrva, na izlazu iz zaliva, kratko prije ušća rijeke Tejo u Atlantski okean. Lisabon je upravni, kulturni, obrazovni i privredni centar Portugala, u kom su smješteni vlada, državna uprava sa ministarstvima i sudstvom. Svoje sjedište u Lisabonu imaju i Akademije nauka i Akademija umjetnosti, Historijska akademija, Konzervatorijum, Vojna akademija, te veliki niz drugih značajnih znanstvenih institucija nacionalnog karaktera, kao što su Nacionalna biblioteka, Nacionalni arhiv i instituti. Lisabon je i središte nadbiskupije i jedan od najvažnijih vjerskih centara Portugala sa nizom većih i manjih crkvi, samostana i vjerskih škola. U gradu su smješteni i nacionalni teatar, Opera, te niz manjih klasičnih i savremenih teatarskih kuća za svačiji ukus. Muzeji i galerije su svjetskog ranga, a tu se posebice ističu privatna zbirka iz ostavštine Gulbenkiana sa antologijskim djelima savremene umjetnosti 20. vijeka, te muzeji Museu Nacional de Arte Antiga i Museum Calouste.

Nafta

Nafta, kao vrsta fosilnog goriva, je tamna i viskozna tekućina koja se obično pronalazi ispod površine Zemlje ili morskog dna. To je vrlo složena smjesa različitih spojeva, pretežno ugljikovodika alkanskog, cikloalkanskog i aromatskog reda čiji se sastav mijenja od nalazišta do nalazišta. Nagla potrošnja naftnih derivata je ubrzala razvoj metoda prerade nafte (frakciona destilacija, kreking, itd.). Danas nafta predstavlja sirovinu za proizvodnju pogonskog goriva motora, a također i kao sirovina u hemijskoj industriji. Hemijskom preradom nafte dobija se niz produkata koji se koriste u drugim oblastima industrije (sirovine za proizvodnju boja i lakova, rastvarači, itd.). Ova oblast se naziva petrohemijska industrija.

Novi Zeland

Novi Zeland je ostrvska država koja se nalazi u jugozapadnom dijelu Tihog okeana a čine je sjeverno i južno ostrvo. Članica je Commonwealtha. Površina Novog Zelanda je 268.680 km2 a ima oko 4,1 milion stanovnika. Glavni grad je Wellington iako je najpopularniji grad u državi Auckland. Nalazi se oko 1.500 km istočno od Australije preko Tasmanskog mora i oko 1.000 km južno od pacifičkih ostrva Nove Kaledonije, Fidžija i Tonga. Zbog svoje udaljenosti, Novi Zeland je bila jedna od posljednjih zemalja koju su naselili ljudi. Tokom svoje duge izoliranosti, na Novom Zelandu se razvio bujan životinjski i biljni svijet.

Reljef je uglavnom planinski. Na Novom Zelandu postoje nekoliko aktivnih vulkana. Najviši vrh je Kuk, visok 3.760 metara. Klima je suptropska i umjerena. Jezera su vulkanskog porijekla. Turizam je veoma razvijen. Novi Zeland su prvi naselili Maori, a otkrio ga je Abel Tasman 1641. godine.

Ohio

Ohio (fon. Ohajo) nalazi se na istoku SAD, na zapadu od Apalači gorja. Prosječna visina oko 250m. Gl grad Kolumbius. Veći gradovi Kolumbius, Dejton, Akron, Hartington. Klima umjerena. Gl rijeka Ohajo. Država je veoma razvijena. Poljoprivreda; šećerna repa, kukuruz, pšenica, voće, ječam. Industrija; željezare, čeličane, elektrotehnika, rafinerija nafte, vozila. Rudno blago: nafta, mrki ugalj. Zimske temperature;-5-0 i ljetne oko 20 st.

Privreda

Privreda kao pojam opisuje sve ustanove i ljudske postupke sa ciljem, u svijetu postojeće i od čovjeka sačinjene resurse da koriste, da bi održanje i sigurnost života ljudima garantovali i potpomogli, u svrhu zadovoljenja njihovih materijalnih i nematerijalnih potreba.

Ljudske potrebe mogu se podjeliti na tri oblasti, čiji redoslijed predstavlja prioritetnu podjelu resursa:

Egzistencijalne potrebe obuhvataju između ostalog potrebe za hranom, pićem, stambenim prostorom i sigurnosti.Osnovne potrebe obuhvataju potrebe za zdravljem, okolišem, odjećom i sličnim.Luksuzne potrebe se međutim ne mogu generalno definisati. To zavisi od stanja u kojem se neko društvo nalazi. Tako se naprimjer, u modernom zapadnom društvu, internacionalni mobilitet već vidi kao osnovna potreba, dok u drugim društvima spada u luksuzne potrebe (različiti životni standardi).Privreda predstavlja sve ljudske djelatnosti kojima čovjek osigurava sredstva za život.

Proizvodne privredne djelatnosti – su one djelatnosti kojima se proizvode materijalna dobra (poljoprivreda, rudarstvo, industrija i proizvodno zanatstvo).Neproizvodne privredne djelatnosti – proizvedena materijalna dobra dostavljaju se potrošaču ili se vrše neke usluge (saobraćaj, trgovina, turizam, uslužno zanatstvo)Proizvodne privredne djelatnostiPoljoprivreda – proizvodi hranu i sirovine za proizvodnju odjeće, obuće, namještaja i druge sirovine.

Grane poljoprivrede:

ratarstvo (zemljoradnja),

stočarstvo,

ribolov i

šumarstvo.Energetika – je privredna djelatnost koja proučava, istražuje i iskorištava izvore energije.

Rudarstvo – je privredna djelatnost koja se bavi pronalaženjem i vađenjem (eksploatacijom) ruda i drugih minerala.

Industrija – je privredna djelatnost kojom se uz pomoć mašina prerađuju rude i sirovine u cilju dobijanja gotovih ili polugotovih proizvoda.Industrija se dijeli na: tešku i lahku.

Teška industrija– crna i obojena metalurgija, metaloprerađivačka, mašinska i bazna hemijska idustrija.

Lahka industrija – tekstilna, drvna i prehrambena.

Zanatstvo – tu se proizvodi dobijaju uglavnom ručnim putem ili uz veoma malu upotrebu mašina.Neproizvodne privredne djelatnostiSaobraćaj – je privredna djelatnost koja se bavi prevozom materijalnih dobara, ljudi i informacija.Dijeli se na: kopneni, vodeni i zračni.

Trgovina – je privredna djelatnost koja se bavi prodajom i kupovinom robe na tržištu.

Turizam – je vrsta privredne djelatnosti u kojoj ljudi privremeno borave izvan mjesta svog stalnog mjesta boravka u cilju odmora, razonode, liječenja, obilaska kulturno-historijskih ili prirodnih znamenitosti.

Srednja Evropa

Srednja Evropa je evropska regija slabo definiranih granica, između Zapadne, Istočne, Južne i Jugoistočne Evrope. Nakon propasti komunizma koji je Evropu dijelio na Istočnu i Zapadnu, region je ponovno dobio na značaju kao jedinstven kulturno-civilizacijski prostor, te jedinstven politički i privredni centar evropskog kontinenta. U političkom pogledu Srednju Evropu čine sljedeće države:

Njemačka

Poljska

Češka

Slovačka

Švicarska

Lihtenštajn

Austrija

Mađarska

Slovenija

Hrvatska (samo sjeverni dio)

Srbija- tačnije Vojvodina

Rumunija (zapadni dio)

Tallinn

Tallinn (prije Reval i Revel) je glavni i najveći grad Estonije, smješten u Finskom zalivu. Tallinn je upravno, naučno, kulturno, industrijsko i trgovačko središte Estonije te važna ribarska i putnička luka; u njemu se nalaze brodogradilišta, tekstilne i prehrambene fabrike, a razvijena je i mašinogradnja, metaloprerađivačka, drvna i prehrambena industrija te industrija papira. Ubraja se u red najstarijih i najvećih gradskih središta u sjeveroistočnoj Evropi.

Grad je cestovno i željezničko čvorište s aerodromom i lukom.

Stari grad (s Katedralnim brdom) je upisan na INESCO-v Spisak mjesta Svjetske baštine u Evropi 1997. godine.

Teksas

Teksas (engleski: Texas; skraćenica: TX) jest 28. savezna država SAD-a. Sa površinom od 696.241 km2 i 28.7 miliona stanovnika, Teksas je druga država po veličini i broju stanovnika u SAD-u. Graniči sa Louisianom na istoku, Arkanzasom na sjeveroistoku, Oklahomom na sjeveru, Novim Meksikom na zapadu i meksičkim državama Chihuahua, Coahuila, Nuevo León i Tamaulipas na jugozapadu.

Houston je najnaseljeniji grad u Teksasu i četvrti po veličini u SAD-u, dok je San Antonio drugi po broju stanovnika u državi. Ostali veliki gradovi uključuju Austin, drugi najnaseljeniji glavni grad SAD-a i El Paso. Teksas nosi nadimak "Država usamljenih zvijezda" kako bi označio svoj nekadašnji status nezavisne republike, te kao podsjetnik na borbu za nezavisnost od Meksika. "Usamljena zvijezda" može se naći na državnoj zastavi Teksasa i na državnom pečatu Teksasa. Ime države dolazi od kadoanskog jezika od Hasinai riječi táysha(ili tejas kako su ga Španci pisali) i znači prijatelji ili saveznici.

Zbog svoje veličine i geoloških karakteristika kao što je Balcones Fault, Texas sadrži raznolike pejzaže zajedničke i za američke južne i jugozapadne regije. Iako je Teksas popularno povezan s pustinjama jugozapada SAD-a, manje od 10% površine Teksasa je pustinja. Većina gradskih centara nalazi se u područjima nekadašnjih prerija, travnjaka, šuma i obale. Putujući od istoka prema zapadu, može se vidjeti teren koji se kreće od obalnih močvara i borovih šuma, do ravnica i neravnih brežuljaka, te na kraju pustinja i planina Velikog zavoja.

Izraz "šest zastava nad Teksasom" odnosi se na nekoliko nacija koje su vladale teritorijom. Španija je prva evropska zemlja koja je zatražila i kontrolirala područje Teksasa. Francuska je imala kratkotrajnu koloniju. Meksiko je kontrolirao teritoriju do 1836. godine kada je Teksas izborio svoju nezavisnost, postajući nezavisna republika. 1845. godine Teksas se pridružio Uniji kao 28. država. Aneksija države pokrenula je lanac događaja koji su doveli do meksičko-američkog rata 1846. godine. Početkom 1861. godine Teksas je proglasio odcjepljenje od SAD-a i službeno se pridružio Konfederaciji američkih država u martu iste godine. Nakon građanskog rata i obnove svog predstavništva u saveznoj vladi, Teksas je ušao u dugo razdoblje ekonomske stagnacije.

Historijski su četiri glavne industrije oblikovale ekonomiju Teksasa prije Drugog svjetskog rata: govedo i bizon, pamuk, drvo i nafta. Prije i poslije američkog građanskog rata stočna proizvodnja, kojom je Teksas dominirao, bila je glavni privredni pokretač države, stvarajući tako tradicionalnu sliku teksaškog kauboja. U kasnijem 19. stoljeću pamuk i drva su postali najvažnije industrije jer je stočarska industrija postajala manje unosna. Ipak, konačno otkriće velikih naftnih ležišta (posebno Spindletop) pokrenulo je ekonomski procvat koji je tokom 20. stoljeća postao pokretačka snaga privrede. Snažnim ulaganjima sredinom 20. stoljeća razvila se raznolika ekonomija i visokotehnološka industrija. Teksas prednjači u mnogim industrijama, uključujući poljoprivredu, petrohemijske proizvode, energetiku, računare i elektroniku, zrakoplovstvo i biomedicinske nauke. Teksas je savezna država koja je na prvom mjestu u izvozu iz SAD-a. Da je Teksas nezavisna država, bila bi to 10. najveća ekonomija na svijetu.

Torino

Torino je grad u sjevernoj Italiji i glavni grad italijanske regije Pijemont. Sa 886.837 stanovnika, četvrti je najmnogoljudniji grad u državi. (1. januar 2017). Cijela okolina ima 1,7 miliona stanovnika. Nalazi se u podnožju Alpa, na nadmorskoj visini od 240 metara, a zauzima površinu od 130 km2. Torino je bio i prvi glavni grad Italije.

Zeničko-dobojski kanton

Zeničko-dobojski kanton (skraćeno: ZDK) jest jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Zenice i još 11 općina.

Zeničko-dobojski kanton na sjeveroistoku i sjeveru graniči sa Republikom Srpskom, na sjeveroistoku i istoku sa Tuzlanskim kantonom, na jugu sa Sarajevskim, na jugozapadu i zapadu sa Srednjobosanskim te na istoku sa Republikom Srpskom. Sa 385.067 stanovnika (2013) Zeničko-dobojski je, nakon Sarajevskog i Tuzlanskog, treći kanton po broju stanovnika u Federaciji BiH, dok je sa 3.343,3 km2 treći po površini u FBiH, što čini 12,81% površine Federacije Bosne i Hercegovine i 6,72% površine Bosne i Hercegovine.

Zürich

Zürich (njemački izgovor IPA: [ˈtsyrɪç]) je najveći grad u Švicarskoj (broj stanovnika 366.145 prema podacima iz 2004. godine; stanovništvo gradskog područja: 1.091.732) i glavni grad kantona Zürich. Grad je glavno trgovačko i poslovno središte Švicarske, te se smatra jednim od njena dva globalna grada (uz Ženevu).

Ime mu najvjerovatnije dolazi od keltske riječi Turus, za što postoji indicija u obliku grobnog natpisa iz doba rimske vlasti u 2. vijeku. Rimsko ime za grad bilo je Turicum na lokalnom dijalektu njemačkog se naziva Züri [ˈtsyri].

Čelik

Čelik je legura željeza i ugljika s ostalim elemenatima, te se općenito koristi u građevini i drugim granama zbog svoje visoke zatezne čvrstoće i niske cijene. Bazni metal, željezo, u mogućnosti je poprimiti dva kristalna oblika (alotropske forme), od kojih su: zapreminski centrirana kristalna rešetka (ZCK) i plošno (površinski) centrirana kristalna rešetka (PCK), zavisno o njegovoj temperaturi. To je interakcija onih alotropa s legirajućim elementima, primarno ugljikom, što daje čeliku i gvožđu čitav spektar jedinstvenih osobina. U zapreminski centriranoj kristalnoj rešetci, tu je i dodatni atom željeza u centru svake rešetke, a kod plošno centrirane rešetke postoji po jedan u centru svakog od šest površina kocke. Ugljik, drugi elementi i dodaci unutar željeza djeluju kao nosioci tvrdoće, koji sprječavaju kretanje dislokacija koje se inače pojavljuju u kristalnoj strukturi atoma željeza.

Ugljik kod tipičnih čeličnih legura može doprinijeti do 2,1% težine. Različiti iznosi legirajućih elemenata, njihovo prisustvo u čeliku bilo kao rastvorivih elemenata ili kao precipitacionih faza, usporavaju kretanje tih dislokacija koje čine željezo relativno duktilnim i slabim, te time kontroliše svoje kvalitete poput tvrdoće, duktilnosti, kao i zatezne čvrstoće rezultujućeg čelika. Čvrstoća čelika u odnosu na čisto željezo je moguća samo na račun duktilnosti željeza, čega željezo ima na pretek.

Iako je čelik bio proizvođen u plitkim pećima hiljadama godina, upotreba čelika je proširena ekstremno nakon efikasnije proizvodne metode koja je izumljena u 17. vijeku s proizvodnjom blister čelika, a zatim čeličnog liva. S pronalaskom Bessemer procesa sredinom 19. vijeka, nova era masovne proizvodnje čelika je započela. Pojavio se i Siemens-Martinov proces, a zatim Gilchrist-Thomasov proces koji je poboljšao kvalitet čelika. Sa ovim izumima, mehki čelik je zamijenio kovano željezo.

Dalje poboljšanje u procesu, poput LD postupka, u velikoj mjeri je zamijenilo ranije metode daljnjim spuštanjem cijene proizvodnje i povećanjem kvaliteta proizvoda. Danas, čelik je jedan od najčešćih materijala na svijetu, s više od 1,3 milijarde tona proizvodnje godišnje. To je glavna komponenta u zgradama, infrastrukturi, alatima, brodovima, automobilima, mašinama, aparatima i u oružju. Moderni čelik se općenito označava različitim oznakama koje definiraju organizacije za standarde.

Drugi jezici

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.